Бұқтырмалы бу машиналары мен ретрофутуризм әлемі

Кіріспе

Ғылыми фантастика жанры 19 ғасырдағы өнеркәсіптік бумен жұмыс істейтін машиналарын шабыт еткен, көркем әдебиет және оған байланысты субмәдениет.

Стимпанк – 19 ғасырдағы өнеркәсіптік бумен жұмыс істейтін машиналарын еске түсіретін, бірақ оған ғана шектелмейтін ретрофутуристикалық технология мен эстетиканы қамтитын ғылыми фантастиканың бір саласы. Стимпанк туындылары көбінесе Виктория дәуірінің немесе Американың "Жабайы Батысының" тарихында, онда бу күші басты рөлде, немесе сондай бу күші қолданылатын фантастикалық әлемде орын алады. Стимпанк 19 ғасырдағы адамдардың қиялындағыдай анахронизмдерді немесе ретрофутуристикалық жаңалықтарды көрсетеді, бұл оны неовикториандықтан ерекшелейді, сонымен қатар дәуірдің сән, мәдениет, архитектуралық стиль және өнерге деген көзқарасына негізделген. Мұндай технологияларға Г.Уэллс пен Жюль Верн шығармаларындағы ойдан шығарылған машиналар кіруі мүмкін. Стимпанктың басқа мысалдарында бу пушкалары, ауадан жеңіл әуе кемелері, аналогтық компьютерлер немесе Чарльз Бэббидждің аналитикалық машинасы сияқты цифрлық механикалық компьютерлер сияқты технологияның баламалы тарих стилі кездеседі. Стимпанк термині алғаш рет 1987 жылы қолданылды, бірақ қазір ол 1950 жылдарға дейін жасалған көптеген көркем туындыларды да қамтиды. Танымал салаларының бірі – жапон стимпанкы, ол стимпанк тақырыбындағы манга мен анимеден тұрады. Әртүрлі қазіргі заманғы тұрмыстық заттар жеке шеберлермен псевдовикториандық механикалық "стимпанк" стилінде өзгертілген, сондай-ақ көптеген суретшілер мен музыканттар стимпанк ретінде сипатталған.

Алдын ала өнімдер

Стимпанк 19 ғасырдағы Жюль Верн, Х.Г. Уэллс, Мэри Шелли және Эдвард С. Эллистің "Даланың бу машинасы" атты ғылыми-фантастикалық романдарының стиліне ықпал етеді және осы стильді жиі қабылдайды. Жанрға атау берілгенге дейін, жанрдың дамуына маңызды бірнеше заманауи өнер туындылары мен әдебиеттер жарық көрді. Ғалымдар Мервин Пиктің "Тит жалғыз" (1959) романын жанрдағы алғашқы роман деп санайды, ал басқалары Пиктің еңбектеріне зор ықпал еткен Майкл Муркоктың 1971 жылғы "Әуе билеушісі" романына тоқталады. "Бразилия" (1985) фильмі жанрға ертедегі кинематографиялық ықпал еткен туынды, алайда оны стимпанктан туындаған дизельпанктың алғабасы деп қарастыруға болады. "Лютер Аркрайттың оқиғалары" – Муркок стиліндегі, уақыт ағыны арасында көшетін ертедегі (1970-ші жылдар) комикс нұсқасы. Көркем өнерде Ремедиос Вароның суреттері викториялық киім, фантазия және технофантазиялық бейнелердің элементтерін үйлестіреді. Телевидениеде, стимпанктың негізгі ағымдағы медиадағы алғашқы көріністерінің бірі – CBS телесериалы "Батыстың жұрттары" (1965–69), ол кейінірек фильмге әсер етті.

Терминнің шығу тегі

Қазіргі кезде жанрдың негізгі туындылары саналатын көптеген шығармалар 1960 және 1970 жылдары жарық көргенімен, "стеймпанк" термині көбінесе 1980 жылдары "киберпанк" терминіне әйелдеу ретінде пайда болды. Оны ғылыми-фантастика авторы К. В. Джетер ойлап тапты, ол Тим Пауэрстің ("Анубис қақпалары", 1983), Джеймс Блэйлоктың ("Гомункул", 1986) және өзінің ("Морлок түн", 1979, және "Infernal Devices", 1987) шығармаларына бірдей атау іздеп жатқан болатын. Олардың бәрі 19 ғасырдағы (көбінесе Виктория дәуіріндегі) оқиғаларға толы және Х. Г. Уэллстің "Уақыт машинасы" сияқты нағыз Виктория дәуірінің фантастикалық туындыларының қағидаларын қайталайтын болды. Locus ғылыми-фантастикалық журналына жазған хатында,

Қазіргі стимпанк

Джетердің «Морлок түні» және «Инферналды құрылғылар», Пауэрстің «Анубис қақпалары» және Блейлоктың «Лорд Келвин машинасы» – Джетердің жаңа сөзі қолданылған алғашқы романдар болғанымен, үш автор сол кезде бұл терминге көп мән берген жоқ. Олар буға негізделген технологияны немесе балама тарихты зерттеуді бастаған алғашқы қазіргі заманғы ғылыми фантастика жазушылары емес еді. Кит Лаумердің «Империя әлемі» (1962) және Рональд У. Кларктың «Виктория патшайымының бомбасы» (1967) еңбектері өткен дәуірдің технологиясы мен қоғамына қатысты қазіргі заманғы болжамдарды қолданады. Майкл Муркоктың «Әуе әміршісі» (1971). 2004 жылы анонимді автор стимпанкты «Болашақты армандау үшін өткенді жаулап алу» деп сипаттады. «Стимпанк» сөзі алғаш рет 1995 жылы Пол Ди Филиппоның «Стимпанк трилогиясында» қолданылды. Стимпанк элементтері 1940 жылдардан бері Осаму Тедзуканың «Жоғалған әлем» (1948), «Метрополис» (1949) және «Келесі әлем» (1951) атты эпикалық ғылыми-фантастикалық трилогиясына дейін негізгі мангаларда кездеседі. Мангадағы стимпанк элементтері ақырында 1970 жылдардан бастап аниме өндірісінің негізгі ағымына енді, соның ішінде Лейджи Мацумотоның «Ғарыш кемесі Ямато» (1974) және Риёко Икеданың 1979 жылғы «Версальдің гүлі» (1972) мангасының аниме адаптациясы сияқты телешоулар. Жюль Верн сияқты 19 ғасырдың еуропалық авторларының ықпалымен, стимпанк аниме мен манга ескі Индустриялық Еуропаның қиялға толы фантастикалық нұсқасына жапондықтардың қызығушылығынан пайда болды, бұл «акгогаре но Пари» («біздің арманымыздағы Париж») деп аталатын құбылысқа байланысты, ол батыстың «экзотикалық» Шығысқа деген қызығушылығымен салыстыруға болады. Ең ықпалды стимпанк аниматоры – Хаяо Миядзаки, ол 1970 жылдан бері стимпанк анимесін жасап келеді, ол «Болашақ жігіт Конан» (1978) телешоуынан басталды. Лапутадағы стимпанк элементтеріне дирижабльдер, әуе пираттары, бумен жұмыс істейтін роботтар және бу қуатын шексіз, бірақ қауіпті қуат көзі ретінде қарастыру жатады. Диснейдің анимациялық стимпанк фильмі «Атлантида: Жоғалған империя» (2001). Басқа да танымал жапондық стимпанк туындыларына Миядзакидің Studio Ghibli аниме фильмі «Howl's Moving Castle» (2004) кіреді. Шын мәнінде, екі сезім де «технологиялық өзгерістертің жақсы әлемді болжағандай көрінген, бірақ өнеркәсіптік құлдыраудың салыстырмалы түрде кінәсіздігі есінде қалған ескі, бірақ әлі де заманауи дәуірлерді» еске түсіреді. Кейбір ғалымдар үшін ретрофутуризм – стимпанктың бір саласы, ол тарихи қиялға баламаларды қарастырады және әдетте әлеуметтік батырлармен бірдей құрылады және осы аудитория үшін жазылады. Стимпанктың ең маңызды үлестерінің бірі – цифрлық медианы дәстүрлі қолмен жасалған өнер түрлерімен үйлестіруі. Ғалымдар Рейчел Боузер мен Брайан Кроксалдың айтуынша, «стимпанктағы шеберлік пен шеберлікке қабілетті технологиялар бізді жеңдерімізді орап, қазіргі әлемді қайта құруға кірісуге шақырады». Осыған байланысты стимпанк DIY қолөнермен және жасаумен көбірек ортақ.

While Jeter's Morlock Night and Infernal Devices, Powers' The Anubis Gates, and Blaylock's Lord Kelvin's Machine were the first novels to which Jeter's neologism would be applied, the three authors gave the term little thought at the time. They were far from the first modern science fiction writers to speculate on the development of steam based technology or alternative histories. Keith Laumer's Worlds of the Imperium (1962) and Ronald W. Clark's Queen Victoria's Bomb (1967) apply modern speculation to past age technology and society. Michael Moorcock's Warlord of the Air (1971) In 2004, one anonymous author described steampunk as "Colonizing the Past so we can dream the future." The first use of the word "steampunk" in a title was in Paul Di Filippo's 1995 Steampunk Trilogy, Steampunk elements have consistently appeared in mainstream manga since the 1940s, dating back to Osamu Tezuka's epic science fiction trilogy consisting of Lost World (1948), Metropolis (1949) and Nextworld (1951). The steampunk elements found in manga eventually made their way into mainstream anime productions starting in the 1970s, including television shows such as Leiji Matsumoto's Space Battleship Yamato (1974) and the 1979 anime adaptation of Riyoko Ikeda's manga Rose of Versailles (1972). Influenced by 19th century European authors such as Jules Verne, steampunk anime and manga arose from a Japanese fascination with an imaginary fantastical version of old Industrial Europe, linked to a phenomenon called akogare no Pari ("the Paris of our dreams"), comparable to the West's fascination with an "exotic" East. The most influential steampunk animator was Hayao Miyazaki, who was creating steampunk anime since the 1970s, starting with the television show Future Boy Conan (1978). Archetypal steampunk elements in Laputa include airships, air pirates, steam powered robots, and a view of steam power as a limitless but potentially dangerous source of power. Disney's animated steampunk film Atlantis: The Lost Empire (2001) Other popular Japanese steampunk works include Miyazaki's Studio Ghibli anime film Howl's Moving Castle (2004), Indeed, both sensibilities recall "the older but still modern eras in which technological change seemed to anticipate a better world, one remembered as relatively innocent of industrial decline." For some scholars, retrofuturism is considered a strand of steampunk, one that looks at alternatives to historical imagination and usually created with the same kinds of social protagonists and written for the same type of audiences. One of steampunk's most significant contributions is the way in which it mixes digital media with traditional handmade art forms. As scholars Rachel Bowser and Brian Croxall put it, "the tinkering and tinker able technologies within steampunk invite us to roll up our sleeves and get to work re shaping our contemporary world." In this respect, steampunk bears more in common with DIY craft and making.

Өнер және дизайн

Стимпанк бейнелеуінің көптеген түрлері, басқалармен қатар, Уолт Диснейдің 1954 жылғы «20,000 Leagues Under the Sea» фильмі, соның ішінде оқиғаның су асты кемесі «Наутилус» дизайны, оның ішкі жабдығы және экипаждың су асты киімдері; сондай-ақ Джордж Палдың 1960 жылғы «Уақыт машинасы» фильмі, әсіресе уақыт машинасының дизайны. Бұл тақырып Six Flags Magic Mountain және Disney парктерінде де қолданылады, Six Flags Magic Mountain-дағы «Screampunk District» тақырыптық аймағында, Токио DisneySea ойын-сауық паркінің «The Mysterious Island» бөлімінде және Disneyland Paris-тің Discoveryland аймағында. Стимпанк дизайнының кейбір аспектілері форма мен функция арасындағы тепе-теңдікті баса көрсетеді. Бұл, өнер және қолөнер қозғалысына ұқсас. Алайда, Джон Раскин, Уильям Моррис және XIX ғасырдың соңындағы басқа реформаторлар машиналарды және өнеркәсіптік өндірісті қабылдамады. Керісінше, стимпанк әуесқойлары «технологияны сынға алатын» көзқарас ұстанады. Әртүрлі қазіргі заманғы тұтыну тауарлары энтузиасттар тарапынан псевдовикториандық механикалық «стимпанк» стиліне өзгертілді. Мысалдарға компьютерлік пернетақталар мен электр гитаралар жатады. Мұндай қайта жобалаудың мақсаты – викториандық дәуірге сәйкес келетін дизайн элементтері мен шеберлікті қолдана отырып, тиісті материалдарды (мысалы, жылтыратылған латунь, темір, ағаш және былғары) пайдалану, өнеркәсіптік дизайнның эстетикасын қабылдамау. Kinetic Steam Works тобы 2006 және 2007 жылдары Burning Man фестиваліне жұмыс істейтін бу машинасы әкелді. Топтың негізін қалаушы мүшесі Шон Орландо, кейіннен Five Ton Crane Arts Group құрамына кіретін адамдар тобымен бірлесіп, Steampunk Tree House-ті жасады, ол бірнеше фестивальдарда көрсетілді. Стимпанк ағаш үйі қазір Делавэр штатының Милтон қаласындағы Dogfish Head Brewery сыра зауытында орналасқан. Neverwas Haul – үш қабатты, өздігінен қозғалатын, викториандық дөңгелекті үйге ұқсас мобильді өнер көлігі. Шэннон О’Харь жобалаған бұл көлік 2006 жылы еріктілер тарапынан салынды және 2006 жылдан 2015 жылға дейін Burning Man фестивалінде көрсетілді. Толықтай құрастырылғаннан кейін, Haul сағатына 8 шақырым жылдамдықпен қозғалды және қауіпсіз жұмыс істеу үшін он адамнан тұратын экипаж қажет болды. Қазіргі уақытта Neverwas Haul өзінің үйін Obtainium Works-те жасайды, бұл О’Хар иелігіндегі Вальеходағы «көркем автомобиль фабрикасы» және өзін «контрапционист» деп атайтын басқа да бірнеше адамдардың орталығы. 2008 жылдың мамыр-маусым айларында мультимедиалық суретші және мүсінші Пол Сент-Джордж Лондон мен Бруклин қалаларын байланыстыратын ашық ауадағы интерактивті бейне инсталляцияларын Виктория дәуіріндегі телескоп стилінде көрсетті. Бұл құрылғыны пайдаланып, Нью-Йорк промоутері Эвелин Крите екі қаланың стимпанк әуесқойлары арасында Атлантикалық мұхит арқылы толқын ұйымдастырды, White Mischief-тің «80 күнде әлем айналысы» стимпанк тақырыбындағы шарасына дейін. 2009 жылы Questacon үшін суретші Тим Уэзерлл сағаттық ғалам тұжырымын бейнелейтін үлкен қабырғалық кескінді жасады. Бұл болаттан жасалған туындыда қозғалатын тісті дөңгелектер, жұмыс істейтін сағат және айдың терминаторының әрекетін көрсететін фильм бар. 3D ай фильмін Антони Уильямс жасады. Стимпанк 2009-2011 жылдар аралығында Etsy қолөнер желісінде сатылатын қолмен жасалған заттарға қатысты кең таралған сипаттама болды, бірақ көптеген заттар мен киім-кешектер стимпанктың бұрынғы сипаттамаларына аз ұқсады. Сондықтан қолөнер желісі байқаушыларға терминді қолдануға жеткілікті себеп бермеуі мүмкін. Комедияшы Эйприл Винчелл, «Regretsy: Where DIY meets WTF» кітабының авторы, өзінің «Regretsy» веб-сайтында ең көзге түсетін және күлкілі мысалдарды тізімдеді. Бұл блог стимпанк қауымдастығы арасында танымал болды және тіпті қауымдастықта кең таралған және стимпанк «көрнектілері» мақұлдаған музыкалық бейнеге де әсер етті. 2009 жылдың қазанынан 2010 жылдың ақпанына дейін Оксфордтағы Ғылым тарихы мұражайында Нью-Йорк суретшісі және дизайнері Арт Донован ұйымдастырған және дамытқан алғашқы ірі стимпанк өнер нысандарының көрмесі өтті. Ол сонымен қатар өзінің «электро-фьютуристикалық» жарық мүсіндерін көрсетті және мұражай директоры Джим Беннет ұсынды. Көрмеде әлемнің түкпір-түкпірінен келген 18 стимпанк суретшінің туындылары қойылды. Көрме музей тарихындағы ең табысты және көп адам келген көрме болып есептелді және сексен мыңнан астам келушіні тартты. Оқиға туралы мәліметтер музей кураторы Донованның «The Art of Steampunk» атты ресми суретші журналында жарияланды. 2010 жылдың қарашасында Дэмиен Макнамара Жаңа Зеландияның Оамару қаласында The Libratory Steampunk Art Gallery галереясын ашты. Үлкен үңгірге ұқсатып жасалған папье-машеден салынған және өткен заманның өнеркәсіптік жабдықтарымен, рэйгандармен және жалпы стимпанк ерекшеліктерімен толтырылған, оның мақсаты – аймақтағы стимпанк әуесқойларына жыл бойына өнер туындыларын сатуға арналған орын ұсыну. Бір жылдан кейін, The Woolstore-дың қарсы бетіндегі бұрынғы Meeks Grain Elevator Building ғимаратында Steampunk HQ деген тұрақты галерея ашылды және Оамару қаласының танымал туристік орталығына айналды. 2012 жылы Mobilis in Mobili: An Exhibition of Steampunk Art and Appliance көрмесі алғаш рет көрсетілді. New York City-дің Wooster Street Social Club-ында (өзі NY Ink телесериалының тақырыбы болған) орналасқан көрмеде Брюс Розенбаумның (ModVic) және Steampunk House иесі Джоуи «Dr. Grymm» Марсокки жасаған жұмыс істейтін стимпанк татуировка жүйелері әртүрлі тәсілдермен ұсынылды. Оксфорд Artisan Distillery-дегі дистилляциялық қондырғылар «Наутилус» және «Немо» деп аталды, бұл атау Жюль Верннің 1870 жылғы «20,000 Leagues Under the Seas» ғылыми-фантастикалық романындағы су асты кемесі мен оның капитанының құрметіне берілген. Олар South Devon Railway Engineering компаниясымен стимпанк стилінде мыстан жасалған.

Many of the visualisations of steampunk have their origins with, among others, Walt Disney's film 20,000 Leagues Under the Sea (1954), including the design of the story's submarine the Nautilus, its interiors, and the crew's underwater gear; and George Pal's film The Time Machine (1960), especially the design of the time machine itself. This theme is also carried over to Six Flags Magic Mountain and Disney parks, in the themed area the "Screampunk District" at Six Flags Magic Mountain and in the designs of The Mysterious Island section of Tokyo DisneySea theme park and Disneyland Paris' Discoveryland area. Aspects of steampunk design emphasise a balance between form and function. In this it is like the Arts and Crafts Movement. But John Ruskin, William Morris, and the other reformers in the late nineteenth century rejected machines and industrial production. In contrast, steampunk enthusiasts present a "non luddite critique of technology". Various modern utilitarian objects have been modified by enthusiasts into a pseudo Victorian mechanical "steampunk" style. Examples include computer keyboards and electric guitars. The goal of such redesigns is to employ appropriate materials (such as polished brass, iron, wood, and leather) with design elements and craftsmanship consistent with the Victorian era, rejecting the aesthetic of industrial design. The artist group Kinetic Steam Works brought a working steam engine to the Burning Man festival in 2006 and 2007. The group's founding member, Sean Orlando, created a Steampunk Tree House (in association with a group of people who would later form the Five Ton Crane Arts Group) that has been displayed at a number of festivals. The Steampunk Tree House is now permanently installed at the Dogfish Head Brewery in Milton, Delaware. The Neverwas Haul is a three story, self propelled mobile art vehicle built to resemble a Victorian house on wheels. Designed by Shannon O'Hare, it was built by volunteers in 2006 and presented at the Burning Man festival from 2006 through 2015. When fully built, the Haul propelled itself at a top speed of 5 miles per hour and required a crew of ten people to operate safely. Currently, the Neverwas Haul makes her home at Obtainium Works, an "art car factory" in Vallejo, CA owned by O'Hare and home to several other self styled "contraptionists". In May–June 2008, multimedia artist and sculptor Paul St George exhibited outdoor interactive video installations linking London and Brooklyn, New York, in a Victorian era styled telectroscope. Utilizing this device, New York promoter Evelyn Kriete organised a transatlantic wave between steampunk enthusiasts from both cities, prior to White Mischief's Around the World in 80 Days steampunk themed event. In 2009, for Questacon, artist Tim Wetherell created a large wall piece that represented the concept of the clockwork universe. This steel artwork contains moving gears, a working clock, and a movie of the moon's terminator in action. The 3D moon movie was created by Antony Williams. Steampunk became a common descriptor for homemade objects sold on the craft network Etsy between 2009 and 2011, though many of the objects and fashions bear little resemblance to earlier established descriptions of steampunk. Thus the craft network may not strike observers as "sufficiently steampunk" to warrant its use of the term. Comedian April Winchell, author of the book Regretsy: Where DIY meets WTF, cataloged some of the most egregious and humorous examples on her website "Regretsy". The blog was popular among steampunks and even inspired a music video that went viral in the community and was acclaimed by steampunk "notables". From October 2009 through February 2010, the Museum of the History of Science, Oxford, hosted the first major exhibition of steampunk art objects, curated and developed by New York artist and designer Art Donovan, who also exhibited his own "electro futuristic" lighting sculptures, and presented by Dr. Jim Bennett, museum director. From redesigned practical items to fantastical contraptions, this exhibition showcased the work of eighteen steampunk artists from around the globe. The exhibit proved to be the most successful and highly attended in the museum's history and attracted more than eighty thousand visitors. The event was detailed in the official artist's journal The Art of Steampunk, by curator Donovan. In November 2010, The Libratory Steampunk Art Gallery was opened by Damien McNamara in Oamaru, New Zealand. Created from papier mâché to resemble a large cave and filled with industrial equipment from yesteryear, rayguns, and general steampunk quirks, its purpose is to provide a place for steampunkers in the region to display artwork for sale all year long. A year later, a more permanent gallery, Steampunk HQ, was opened in the former Meeks Grain Elevator Building across the road from The Woolstore, and has since become a notable tourist attraction for Oamaru. In 2012, the Mobilis in Mobili: An Exhibition of Steampunk Art and Appliance made its debut. Originally located at New York City's Wooster Street Social Club (itself the subject of the television series NY Ink), the exhibit featured working steampunk tattoo systems designed by Bruce Rosenbaum, of ModVic and owner of the Steampunk House, Joey "Dr. Grymm" Marsocci, with different approaches. The stills at The Oxford Artisan Distillery are nicknamed "Nautilus" and "Nemo", named after the submarine and its captain in the Jules Verne 1870 science fiction novel Twenty Thousand Leagues Under the Seas. They were built in copper by South Devon Railway Engineering using a steampunk style.

Мода

Стимпанк сәнінің қатаң ережелері жоқ, бірақ ол көбінесе Виктория дәуірінің ықпалымен қазіргі заманғы стильдерді үйлестіреді. Мұндай ықпалдарға корсеттер, көйлектер, юбка-көкпарлар; жилеттері бар костюмдер, пальтолар, цилиндрлер және боулерлер (олардың өзі 1850 жылы Англияда пайда болған), сюртуктері мен аяқ киімдері; немесе әскери стильдегі киімдер кіруі мүмкін. Стимпанк әсері бар киімдер әдетте бірнеше технологиялық және "дәуірге тән" аксессуарлармен толықтырылады: сағаттар, күн қорғағыштары, ұшу/жүргізу көзілдіріктері және сәуле таратқыш қарулар. Қазіргі заманғы аксессуарлар, мысалы, ұялы телефондар немесе музыка ойнатқыштар, оларды Виктория дәуірінің заттарына айналдыру үшін өңделгеннен кейін стимпанк киімдерінде кездесуі мүмкін. Газ маскалары, жыртық киімдер және тайпалық мотивтер сияқты апокалиптикалық элементтер де қолданылуы мүмкін. Стимпанк сәнінің кейбір элементтері жоғары сәнде, Лолита және аристократ стильдерінде, нео-викториандық және романтикалық гот субмәдениетінде көрініс тапқан. 2005 жылы "Като" деген атпен танымал Кейт Ламберт Виктория және апокалиптикалық ықпалдарды біріктіре отырып, "Steampunk Couture" атты алғашқы стимпанк киім компаниясын құрды. 2013 жылы IBM хабар тақталары, блогтар, әлеуметтік желілер мен жаңалықтардағы жарты миллионнан астам жазбаны талдап, "Виктория қоғамының киім, технология және әлеуметтік нормаларынан шабыттанған "стимпанк" жанры сауда индустриясында кең таралды және үлкен әсер етеді" деген болжам жасады. Шындығында, Prada, Dolce & Gabbana, Versace, Chanel және Christian Dior сияқты жоғары сәнді брендтер 2012 жылы "America's Next Top Model" бағдарламасында стимпанк тақырыбында фотосессия өткізіп, модельдер тірі соқырды ұстап, бу локомотивінің алдында түсті. Дереккөздің сенімділігі жоқ: сенімді=иә.

Балама әлем

1990 жылдан бері стимпанк аталымы танымал тарихи кезеңдерде өтетін туындылардан асып, бу немесе серіппелі технологияға көп көмектесетін фантастикалық әлемдерде өтетін туындыларға тарады. Жастарға арналған көркем әдебиеттен мысал келтірсек, Пол Стюарт пен Крис Ридделлдің "Шеткерліктер хроникасы". Фантастикалық стимпанк әлемі үстел және компьютерлік ойындарда кең таралған. Көрікті мысалдарға "Аркадия аспаны", "Ұлттардың көтерілуі: Аңыздардың оянуы" және "Арканум: Бу машиналары мен құпиялы магия" жатады. Олар адамзаттың технологиясынан өте жоғары тұрғанымен, әлі де бу мен механикалық күшпен жұмыс істейді. "Ежелгі орамдар" сериясындағы эльфтер, онда Двемер деп аталатын бір тайпа, жер асты қалаларында алып мыс дөңгелектері бар бумен жұмыс істейтін машиналарын қолданады. Дегенмен, Двемердің ерте заманда жоғалып кеткеніне қарамастан, ежелгі құрылғыларды іске қосу үшін магиялық тәсілдер қолданылады. 1998 жылғы "Thief: The Dark Project" ойыны, сондай-ақ 2014 жылғы жаңа нұсқасы мен басқа да жалғасы, стимпанк рухындағы архитектураны, ортаны және технологияны көрсетеді. Стимпанктың тарихи және фантастикалық тармақтарында біздің болашақтың болжамды нұсқасында немесе фантастикалық баламасында стимпанк стиліндегі технология мен эстетика басым болатын түрлері де бар. Мысалдарға Жан-Пьер Жюне мен Марк Кароның "Жоғалған балалар қаласы" (1995), "Turn A Gundam" (1999–2000), "Trigun", Девон Монктың "Өлі темір" және Диснейленд саябақтарындағы "Big Thunder Mountain Railroad" жатады.

Фантазия және қорқыныш

Кая Фоглио "Газлы романс" терминін енгізді, автор/суретші Джеймс Ричардсон Браун фантастика мен қорқыныш жанрларындағы стимпанк өрнектерін сипаттау үшін "steamgoth" терминін қолданды. Бұл стимпанк өрнектері "қараңғы" бағытта ерекшеленеді.

Апокалиптикалық

Мэри Шеллидің "Соңғы адам" романы, 21-шы ғасырдың соңында, оба індеті өркениетті құлатып жібергеннен кейін, пост-апокалиптикалық стимпанк әдебиетінің алғабасы болды деуге болады. Постапокалиптикалық стимпанк – өркениеттің құлдырауына алып келген бір түрлі апаттан кейін, бу күші қайтадан дамыған әлемде өрбиді. Мысалы, Хаяо Миядзакидің "Future Boy Conan" (1978) анимесі (Александр Кейдің "The Incredible Tide" (1970) романының негізінде еркін бейімделген), онда супер қарулармен болған соғыс планетаны қиратқан. Роберт Браунның "Қиямет ашуы" романы (сондай-ақ, Abney Park тобының көптеген музыкалық туындылары) Виктория дәуіріне ұқсас әлемде, уақыт саяхатының қателігінен туған апокалипсис оқиғасын көрсетеді. Шери Присттің "Boneshaker" сериясы Азамат соғысы кезінде зомби апокалипсисі болған әлемде орын алады. С. М. Стирлингтің "Пешаварлық лансьерлер" романы индустриялық өркениеттің 1878 жылғы метеор шашырауынан құлауын баяндайды. "9" фильмі (оны "stitchpunk" деп санауға болар еді, бірақ стимпанктың ықпалы зор болған) да өзіне санасы бар соғыс машинасы бақытсыздыққа ұшырағаннан кейінгі апокалиптикалық әлемде орын алады. Steampunk Magazine тіпті "Стимпанктер үшін апокалипсис нұсқаулығы" атты кітап жариялады, онда егер мұндай жағдай орын алса, стимпанктер қалай тірі қалуға болатынын түсіндіреді.

Викториандық

Жалпы, бұл санатқа танымал тарихи кезеңде (кейде нақты тарихи кезеңнің баламалы нұсқасы) орын алатын кез келген жаңа ғылыми фантастика кіреді, онда Өнеркәсіптік революция басталған, бірақ электр энергиясы әлі кеңінен таралмаған, "әдетте XIX ғасырдың басында немесе ортасындағы Ұлыбритания немесе қиялданған Далалық Батыс дәуіріндегі АҚШ", бу немесе серіппелі механизмдермен жұмыс істейтін құрылғыларға баса назар аударылады. Ең көп таралған тарихи стимпанк оқиғалары Виктория және Эдвард дәуірлерінде өтеді, бірақ "Виктория стимпанк" санатындағы кейбіреулері Өнеркәсіптік революцияның бастапқы кезеңдерінде немесе Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында орын алады. Осы типті мысалдарға "Артықшылық қозғалтқышы" романы, "Ерекше джентльмендер лигасы" комикс сериясы, "Диснейдің" "Атлантида: Жоғалған империя" анимациялық фильмі және "Ғарыш: 1889" рөлдік ойыны жатады. Мысалы, "Girl Genius" комикс сериясы және кинодағы тарихи стимпанктің ерте үлгілері Хаяо Миядзакидің "Лапута: Аспан сарайы" (1986) және "Жылқы ханзаданың жылжымалы қамалы" (2004) сияқты аниме фильмдерін қамтиды, оларда стимпанк жанрына тән көптеген архетиптік анахронизмдер кездеседі. "Тарихи" стимпанк көбінесе фантастикаға қарағанда ғылыми фантастикаға жақын, бірақ бірқатар тарихи стимпанк туындыларында сонымен қатар сиқыр элементтері де қолданылған. Мысалы, К.У.Джетердің "Морлок түні" романында, 1892 жылғы Ұлыбританияны болашақтан келген Морлоктардың шабуылынан құтқару үшін сиқыршы Мерлиннің Артур патшаны қайта тірілтуге жасаған әрекеті суреттеледі. Бұл оқиға "Boilerplate: History's Mechanical Marvel" атты кітапқа бейімделді, ол Абрамс баспасынан 2009 жылдың қазан айында жарық көрді. Оқиғаның балама тарихқа негізделмегендігі және шын мәнінде Виктория дәуірі туралы нақты ақпаратты қамтығандықтан, кейбір кітап сатушылар оны "тарихи стимпанк" деп атады.

Шығыс Азия

Батыс тарихынан гөрі Шығыс Азия тарихынан, әсіресе Қытай тарихынан шабыттанған, қиялға негізделген оқиғалар "silkpunk" деп аталады. Бұл терминді автор Кен Лю "классикалық Шығыс Азияның ежелгі дәуірінен шабыттанған, ғылыми фантастика мен фантазияның қоспасы, технологиялық терминологиясы Шығыс Азия үшін тарихи маңызға ие органикалық материалдарға (бамбук, қағаз, жібек) және Тынық мұхитының теңізшілік мәдениеттеріне (кокос, қауырсын, коралл) негізделген" деп анықтады, бұл стеймпанкке тән мыс пен былғарыдан өзгеше. Лю бұл терминді 2015 жылы жарық көрген "Данделион династиясы" сериясын сипаттау үшін пайдаланды. "Silkpunk" деп сипатталатын басқа да туындыларға 2017 жылы жарық көрген Неон Янның "Тензорат" повестьтер сериясы жатады. Book Riot-тан Линдси Манусос бұл жанрдың "стеймпанкпен тікелей салыстыруға келмейтінін" айтады. "Silkpunk – технология және поэзия. Бұл – инженерия және тіл."

Музыка

Стимпанк музыкасы өте кең түрде анықталады. Abney Park тобының жетекші әншісі Роберт Браун оны "викториялық және заманауи элементтердің үйлесімі" деп түсіндірді. Стимпанк дыбысын құрайтын музыкалық ықпалдар өте кең: индустриалды биден бастап карнатикалық әлемдік музыкаға дейін, хип-хоптан операға (соның ішінде индустриалды хип-хоп операсы), дарквейвтен прогрессивті рокқа, шаштараздан биг-бендке дейін. Джошуа Пфайффер (Vernian Process) былай дейді: "Егер Пол Роландқа келсек, стимпанк музыкасын дамытуға ең көп үлес қосқан адам ол болса, оған құрмет көрсету керек. Мен өзімнің жобамды бастағанда одан шабыттандым. Ол адаммен ұшудың алғашқы әрекеттері туралы, ал 80-жылдардың ортасында Эдвардтық дирижабльдер шабуылы туралы әндер жазды – бұл туралы сол кезде көбісі ойламаған." Томас Долби де ретрофутуристік (яғни, стимпанк және дизельпанк) музыканың алғашқы пионерлерінің бірі саналады. Аманда Палмердің бірде айтқан сөзі бар: "Томас Долби стимпанк үшін, Игги Поп панк үшін не болса, сондай!" Стимпанк өздерін стимпанк деп жарияламайтын музыканттардың жұмысында да кездеседі. Мысалы, Дэвид Геттаның Ники Минаждың қатысуымен түсірген "Turn Me On" музыкалық видеосы Геттаның адам тәрізді андроидтер жасайтын стимпанк әлемінде өтеді. Тағы бір мысал – Panic! at the Disco тобының "The Ballad of Mona Lisa" музыкалық видеосы, оның айқын викториялық стимпанк тақырыбы бар. Бұл тақырып 2011 жылғы "Vices & Virtues" альбомында, музыкалық видеоларда, альбом мұқабасында, концерттік жиынтықтар мен костюмдерде жалғасты. Сонымен қатар, прогрессивті рок тобы Rush-тың 2012 жылғы "Clockwork Angels" альбомы мен концерттік турнесі стимпанкқа негізделген лирика, тақырыптар мен бейнелерді қамтиды. Abney Park, сондай-ақ Калифорния штатының Ричмонд қаласында өткен алғашқы "Steamstock" ашық аспандағы стимпанк музыка фестивалінің бас шебері болды, онда Томас Долби, Frenchy and the Punk, Lee Presson and the Nails, Vernian Process және тағы басқалар өнер көрсетті. Шоудың 14-ші маусымында (1976 жылы) бұрынғы футуристикалық көрініс ағаштан жасалған панельдермен және мыс әуендермен викториялық стильде ауыстырылды. 1996 жылы америкалық бірлескен туындыда TARDIS интерьері викториялық кітапханаға ұқсатып қайта жасалды, ал орталық басқару консолі әртүрлі уақытқа жатпайтын заттардан құралды. 2005 жылы серия жаңартылғанда, TARDIS консолі көптеген жылдар бойы викториялық теріс машина мен граммофон сияқты стимпанк элементтерін сақтап қалды. Олдрих Липский режиссерлік еткен "Адельге кешкі ас" (1977) фильмінде стимпанк құрылғылары бар. 1979 жылғы "Уақыттан кейін" фильмінде Герберт Джордж "Г.Г." Уэллс хирург Джон Лесли Стивенсонды болашаққа еріп келеді, өйткені Джонның Жекке Риппер екені күдікті. Екеуі де Уэллстің уақыт машинасынан жеке-жеке пайдаланады. Олдрих Липский режиссерлік еткен "Карпаттағы құпия қамал" (1981) фильмінде стимпанк элементтері бар. 1982 жылы шыққан американдық телесериал "Q.E.D." Эдвард дәуіріндегі Англияда өтеді, және профессор Квентин Эверетт Девериль рөлінде Сэм Уотерстон ойнайды (оның бас әріптерінен, оның атауы алынған, сонымен қатар латын тіліндегі "quod erat demonstrandum", яғни "дәлелдеу керек болған нәрсе" дегенді білдіретін әріптер). Профессор – Шерлок Холмс сияқты өнертапқыш және ғылыми детектив. Советтік "Кин-дза-дза!" (1986) фильмінің сюжеті ресурстары таусылған шөл планетадағы, өте кедей, бір-бірін жейтін қоғамда өтеді, онда стимпанк машиналарын қолданады, олардың қозғалысы мен функциялары Жер логикасына қайшы келеді. 1986 жылы түсірілген "Аспандағы қамал" жапондық фильмін жасағанда Хаяо Миядзаки стимпанк мәдениетінен үлкен шабыт алды, фильмде түрлі дирижабльдер мен бумен жұмыс істейтін құрылғылар, сондай-ақ сиқырдың көмегімен емес, сирек кристаллдың физикалық қасиеттерін пайдалану арқылы аспанда жүзетін құпия арал бейнеленген. "Уоллас пен Громит" анимациясының алғашқы бөлімі "Тамаша күні" (1989) стимпанк стиліндегі ғарыш зымыранын көрсетеді. "Болашаққа оралу III" (1990) фильмінің екінші жартысы біртіндеп стимпанкке айналады. 1993 жылы Fox Network телеарнасында көрсетілген "Бриско округінің оқиғалары" 1890 жылдары өтеді, және профессор Уиквайр кейіпкері арқылы стимпанк элементтерін көрсетеді, оның өнертабыстары "келіп жатқан нәрсе" деп сипатталды. UPN телеарнасының 1995 жылғы қысқа мерзімді "Легенда" телешоуында 1876 жылы Аризонада болған оқиғалар, бумен жұмыс істейтін "квадровелоципед", тригоглас және түнгі көру көзілдірігі (теслапанк стилінде) сияқты классикалық өнертабыстар бар. Жұлдыздар Джон де Ланси – Никола Тесланың жұқа маскировкасы. Алан Мур мен Кевин О'Ниллдің 1999 жылғы "The League of Extraordinary Gentlemen" графикалық романы (және одан кейінгі 2003 жылғы фильм адаптациясы) стимпанк жанрын кеңінен танымал етті. 2010 жылғы "Castle" телесериалының "Punked" атты эпизоды (алғаш рет 11 қазан 2010 жылы көрсетілді) стимпанк субмәдениетін көрсетеді және Лос-Анджелес аймағының стимпанктарын (мысалы, League of STEAM) эпизодтағы актерлер ретінде пайдаланады. 2011 жылғы "Үш мушкетер" фильмінде көптеген стимпанк элементтері бар, соның ішінде гаджеттер мен дирижабльдер. 2012–2014 жылдар аралығында Nickelodeon телеарнасында көрсетілген "Корра заңконы" анимациялық сериалында шығыс азиялық тақырыптары бар индустриалды әлемде стимпанк элементтері қолданылды. "Penny Dreadful" (2014) телесериалы – готикалық викториялық фантастикалық сериал, онда стимпанк атрибуттары мен костюмдері бар. 2013–2014 жылдар аралығында ABC3 телеарнасында көрсетілген "Steam Punks!" ойын шоуында Пол Верховен "Тергеуші" рөлінде ойнайды, ол командаларға "Машина" атты жаман гений бақылап отырған ерекше әлемге түсіп қалғанда түрлі тапсырмаларды орындауға көмектеседі. 2015 жылғы GSN телеарнасының "Steampunk'd" реалити-шоуында Томас Виллефорд, Като және Мэттью Янг Кинг (Мэтт Кинг ретінде) стимпанк өнері мен дизайнына шабыттандырылған туындыларды жасау бойынша жарыс өтеді. Жакар Тарди суретшісінің туындыларына негізделген "Сәуір және керемет әлем" (2015) анимациялық фильмі стимпанк Паризінде өтеді. Фильмде дирижабльдер, пойездер, суасты қайықтары және түрлі бумен жұмыс істейтін құрылғылар бар. Тим Бертонның 2016 жылғы "Алиса айна арқылы" фильмінде стимпанк костюмдері, атрибуттары мен көліктері бар. Жапондық "Темір бекіністің Кабанери" (2016) анимесінде стимпанк зомби апокалипсисі бейнеленген. Netflix үшін Мэтт Гронинг жасаған американдық фантастикалық анимациялық ситком "Disenchantment" сериалында Steamland атты стимпанк елі бар, оны эксцентриктік өнеркәсіпші Алва Гундерсон басқарады (оны Ричард Айоаде дауыстайды), алғаш рет 1-ші маусымның "Электр ханшайымы" эпизодында пайда болады. Бұл ел логикаға негізделген, теңдікке ұмтылады және ғылыммен басқарылады, Dreamland сияқты емес, онда басты кейіпкер ханшайым Бин өмір сүреді. Елде көліктер, автоматты шамдар, суасты қайықтары және басқа да заманауи технологиялар бар, олардың барлығы бумен жұмыс істейді, сонымен қатар Гронингтің басқа сериалы "Футурамаға" сілтемелер бар. Steamland шоудың екінші маусымының үш эпизодында пайда болады, елдің жоғары қоғамының бөлігі ретінде зерттеушілер клубы, ұшатын дирижабльдер және шамдармен жарықтандырылған роботтар басты кейіпкерлерді көшеде қуалайды. Кейбіреулер Steamland "дизельпанктан шабыттанған" деп санайды. 2023 жылғы "Жақсы нәрселер" фильмінде "стимпанктан шабыттанған" өндіріс дизайнына назар аударылды.

Steampunk music is very broadly defined. Abney Park's lead singer Robert Brown defined it as "mixing Victorian elements and modern elements". There is a broad range of musical influences that make up the steampunk sound, from industrial dance and world music Carnatic to industrial, hip hop to opera (and even industrial hip hop opera), darkwave to progressive rock, barbershop to big band. Joshua Pfeiffer (of Vernian Process) is quoted as saying, "As for Paul Roland, if anyone deserves credit for spearheading Steampunk music, it is him. He was one of the inspirations I had in starting my project. He was writing songs about the first attempt at manned flight, and an Edwardian airship raid in the mid 80s long before almost anyone else " Thomas Dolby is also considered one of the early pioneers of retro futurist (i. e., Steampunk and Dieselpunk) music. Amanda Palmer was once quoted as saying, "Thomas Dolby is to Steampunk what Iggy Pop was to Punk!" Steampunk has also appeared in the work of musicians who do not specifically identify as steampunk. For example, the music video of "Turn Me On", by David Guetta and featuring Nicki Minaj, takes place in a steampunk universe where Guetta creates human androids. Another music video is "The Ballad of Mona Lisa", by Panic! at the Disco, which has a distinct Victorian steampunk theme. A continuation of this theme has been used throughout the 2011 album Vices & Virtues, in the music videos, album art, and tour set and costumes. In addition, the album Clockwork Angels (2012) and its supporting tour by progressive rock band Rush contain lyrics, themes, and imagery based around steampunk. Similarly, Abney Park headlined the first "Steamstock" outdoor steampunk music festival in Richmond, California, which also featured Thomas Dolby, Frenchy and the Punk, Lee Presson and the Nails, Vernian Process, and others. During season 14 of the show (in 1976), the formerly futuristic looking interior set was replaced with a Victorian styled wood panel and brass affair. In the 1996 American co production, the TARDIS interior was re designed to resemble an almost Victorian library with the central control console made up of an eclectic array of anachronistic objects. Modified and streamlined for the 2005 revival of the series, the TARDIS console continued to incorporate steampunk elements, including a Victorian typewriter and gramophone, for many years. Dinner for Adele (1977) directed by Oldřich Lipský involves steampunk contraptions. The 1979 film Time After Time has Herbert George "H. G." Wells following a surgeon named John Leslie Stevenson into the future, as John is suspected of being Jack the Ripper. Both separately use Wells's time machine to travel. The Mysterious Castle in the Carpathians, (1981) directed by Oldřich Lipský, contains steampunk elements. The 1982 American TV series Q. E. D. is set in Edwardian England, stars Sam Waterston as Professor Quentin Everett Deverill (from whose initials, by which he is primarily known, the series title is derived, initials which also stand for the Latin phrase quod erat demonstrandum, which translates as "which was to be demonstrated"). The Professor is an inventor and scientific detective, in the mold of Sherlock Holmes. The plot of the Soviet film Kin dza dza! (1986) centers on a desert planet, depleted of its resources, where an impoverished dog eat dog society uses steampunk machines, the movements and functions of which defy Earthly logic. In making his 1986 Japanese film Castle in the Sky, Hayao Miyazaki was heavily influenced by steampunk culture, the film featuring various airships and steampowered contraptions as well as a mysterious island that floats through the sky, accomplished not through magic as in most stories, but instead by harnessing the physical properties of a rare crystal—analogous to the lodestone used in the Laputa of Swift's Gulliver's Travels—augmented by massive propellers, as befitting the Victorian motif. The first "Wallace & Gromit" animation "A Grand Day Out" (1989) features a space rocket in the steampunk style. The second half of Back to the Future III (1990) gradually evolves into steampunk. The Adventures of Brisco County, Jr., a 1993 Fox Network TV science fiction Western set in the 1890s, features elements of steampunk as represented by the character Professor Wickwire, whose inventions were described as "the coming thing". The short lived 1995 TV show Legend, on UPN, set in 1876 Arizona, features such classic inventions as a steam driven "quadrovelocipede", trigoggle and night vision goggles (à la teslapunk), and stars John de Lancie as a thinly disguised Nikola Tesla. Alan Moore's and Kevin O'Neill's 1999 The League of Extraordinary Gentlemen graphic novel series (and the subsequent 2003 film adaption) greatly popularised the steampunk genre. The 2010 episode of the TV series Castle entitled "Punked" (which first aired on October 11, 2010) prominently features the steampunk subculture and uses Los Angeles area steampunks (such as the League of STEAM) as extras. The 2011 film The Three Musketeers has many steampunk elements, including gadgets and airships. The Legend of Korra, a 2012–2014 Nickelodeon animated series, incorporates steampunk elements in an industrialized world with East Asian themes. The Penny Dreadful (2014) television series is a Gothic Victorian fantasy series with steampunk props and costumes. The 2013–2014 ABC3 game show Steam Punks!, sees Paul Verhoeven playing The Inquisitor, who helps teams complete multiple challenges who have become trapped in a bizarre world controlled by an evil genius named The Machine. The 2015 GSN reality television game show Steampunk'd features a competition to create steampunk inspired art and designs which are judged by notable steampunks Thomas Willeford, Kato, and Matthew Yang King (as Matt King). Based on the work of cartoonist Jacques Tardi, April and the Extraordinary World (2015) is an animated movie set in a steampunk Paris. It features airships, trains, submarines, and various other steam powered contraptions. Tim Burton's 2016 film Alice Through the Looking Glass features steampunk costumes, props, and vehicles. Japanese anime Kabaneri of the Iron Fortress (2016) features a steampunk zombie apocalypse. The American fantasy animated sitcom, Disenchantment, created by Matt Groening for Netflix, features a steampunk country named Steamland, led by an odd industrialist named Alva Gunderson voiced by Richard Ayoade, first appears in the season 1 episode, "The Electric Princess." The country is portrayed as driven by logic and is egalitarian, governed by science, rather than magic, as is the case for Dreamland, where the protagonist, Princess Bean, is from. The country has cars, automatic lights, submarines, and other modern technologies, all of which are steam powered, and references to Groening's other series, Futurama. Steamland appears in three episodes of the show's second season, showing an explorers club as part of the country's high society, flying zeppelins, and robots with light bulbs for heads that chase the protagonists through the streets. Some even argued that Steamland is "dieselpunk inspired." The 2023 film Poor Things has been noted for its "steampunk infused" production design.

Бейне ойындар

Видео ойындардың әртүрлі стильдері стимпанк әлемін пайдаланды. Steel Empire (1992), бастапқыда Koutetsu Teikoku ретінде Sega Mega Drive консоліне Жапонияда шығарылған ату ойыны, алғашқы стимпанк бейнеойыны болып саналады. Йосинори Сатаке жобалаған және Хаяо Миядзакидің "Лапута: Аспандағы сарай" (1986) аниме фильмінен шабыт алған "Сталь империясы" бумен жұмыс істейтін технологиялар басым баламалы уақыт желісінде орналасқан. Steel Empire-тің коммерциялық табысы Жапония мен Батыс елдерінде стимпанкты бейнеойын нарығына енгізуге көмектесті және кейінгі стимпанк ойындарына елеулі әсер етті. Оның ықпалына ішкен ең танымал стимпанк ойыны - Final Fantasy VI (1994), Squaresoft әзірлеген және Super Nintendo Entertainment System үшін Ито Хироюки жасаған жапондық рөлдік ойын. Final Fantasy VI сыншылар тарапынан да, коммерциялық жағынан да сәтті болды және кейінгі стимпанк бейне ойындарына айтарлықтай әсер етті. Графикалық ойын-сауық ойындары Myst (1993), Riven (1997), Myst III: Exile (2001) және Myst IV: Revelation (барлығы Cyan Worlds компаниясы шығарған немесе оның бақылауында) стимпанк әлемінде өтеді, онда бумен жұмыс істейтін инфрақұрылымдар салынған. The Elder Scrolls (1994 жылдан бері, соңғы шығарылымы 2014 жылы) - бұл әрекеттік рөлдік ойын, онда dwemers немесе dwarves деп аталатын ежелгі жойылған нәсілді табуға болады, олардың стимпанк технологиясы бумен жұмыс істейтін рычагтарға және мыс қоладан жасалған дөңгелектерге негізделген, олар ғасырлар бойы жұмыс істеу тәртібін сақтаған сиқырлы әдістермен сақталады. Sakura Wars (1996), Sega компаниясы Saturn консолі үшін жасаған визуалды роман және тактикалық рөлдік ойын, Мейдзи және Тайшо кезеңдеріндегі Жапонияның стимпанк нұсқасында орналасқан және бумен жұмыс істейтін меха-роботтарға ие. Сондай-ақ, қала шекарасындағы тау жарығынан пайда болатын ағымдармен қуатталатын жел турбиналары бар Карнака қаласы да бар. BioShock Infinite (2013) - бұл 1912 жылы орын алған, көкте жүзетін технологияны қолданатын және көптеген тарихи және діни көріністер бар Колумбия деп аталатын ойдан шығарылған қалада өтетін бірінші тұлғалық атыс ойыны. Code: Realize − Guardian of Rebirth (2014), PS Vita үшін жапондық отом ойыны, Викториялық Лондонның стимпанк әлемінде орналасқан және стимпанк эстетикасы бар бірнеше тарихи тұлғаларды қамтитын актерлік құрамға ие. Code Name S. T. E. A. M. (2015), 3DS үшін жапондық тактикалық RPG ойыны, Лондонның стимпанк фантазиялық нұсқасында өтеді, онда сіз S. T. E. A. M. (Шыртқы қауіпті жоюшы шабуыл тобының қысқартуы) шабуыл күшінде әскери қызметші болып табылады. They Are Billions (2017) - апокалиптикалық жағдайдағы стимпанк стратегиялық ойын. Ойыншылар колония құрып, зомби толқынын тойтаруға тырысады. Frostpunk (2018) - бұл 1888 жылы орын алған, бірақ Жер үлкен мұз дәуірінің ортасында орналасқан қала құрылысы ойыны. Ойыншылар көптеген стимпанк эстетикасы мен механикасы бар үлкен стимпанк жылу генераторының айналасында қала құруы керек, мысалы "Steam Core".

A variety of styles of video games have used steampunk settings. Steel Empire (1992), a shoot 'em up game originally released as Koutetsu Teikoku on the Sega Mega Drive console in Japan, is considered to be the first steampunk video game. Designed by Yoshinori Satake and inspired by Hayao Miyazaki's anime film Laputa: Castle in the Sky (1986), Steel Empire is set in an alternate timeline dominated by steam powered technology. The commercial success of Steel Empire, both in Japan and the West, helped propel steampunk into the video game market, and had a significant influence on later steampunk games. The most notable steampunk game it influenced is Final Fantasy VI (1994), a Japanese role playing game developed by Squaresoft and designed by Hiroyuki Ito for the Super Nintendo Entertainment System. Final Fantasy VI was both critically and commercially successful, and had a considerable influence on later steampunk video games. The graphic adventure puzzle video games Myst (1993), Riven (1997), Myst III: Exile (2001), and Myst IV: Revelation (all produced by or under the supervision of Cyan Worlds) take place in an alternate steampunk universe, where elaborate infrastructures have been built to run on steam power. The Elder Scrolls (since 1994, last release in 2014) is an action role playing game where one can find an ancient extinct race called dwemers or dwarves, whose steampunk technology is based on steam powered levers and gears made of copper bronze material, which are maintained by magical techniques that have kept them in working order over the centuries. Sakura Wars (1996), a visual novel and tactical role playing game developed by Sega for the Saturn console, is set in a steampunk version of Japan during the Meiji and Taishō periods, and features steam powered mecha robots. and Karnaca, which is powered by wind turbines fed by currents generated by a cleft mountain along the city's borders. BioShock Infinite (2013) is a first person shooter game set in 1912, in a fictional city called Columbia, which uses technology to float in the sky and has many historical and religious scenes. Code: Realize − Guardian of Rebirth (2014), a Japanese otome game for the PS Vita is set in a steampunk Victorian London, and features a cast with several historical figures with steampunk aesthetics. Code Name S. T. E. A. M. (2015), a Japanese tactical RPG game for the 3DS set in a steampunk fantasy version of London where you are a conscript in the strike force S. T. E. A. M. (short for Strike Team Eliminating the Alien Menace). They Are Billions (2017), is a steampunk strategy game in a post apocalyptic setting. Players build a colony and attempt to ward off waves of zombies. Frostpunk (2018) is a city building game set in 1888, but where the Earth is in the midst of a great Ice Age. Players must construct a city around a large steampunk heat generator with many steampunk aesthetics and mechanics, such as a "Steam Core."

Мәдениет және қоғамдастық

Стимпанктың танымалдылығы артуына байланысты, оны мәдениет пен өмір салты ретінде орнатуды қалайтын ересектердің қозғалысы күшейіп келеді. Жанрдың жанкүйерлерінің кейбіреулері сәні, интерьер, музыка және кино арқылы стимпанк эстетикасын қабылдайды. Стимпанк – викториялық эстетикалық қағидалардың заманауи сезімталдық пен технологиялармен үйлесімі ретінде қарастырылады, сонымен қатар субмәдениеттің өзіне тән журналдары, блогтары мен онлайн-дүкендері бар. 2012 жылдың қыркүйегінде Стен Лидің Comikaze Expo-сында стимпанк-артисі Вероник Шевалье төрағалық еткен, сондай-ақ фокусник Поп Хадин мен стимпанк-перформанс тобы League of STEAM мүшелері қатысқан панель өтті. Панель қатысушылары стимпанк готика, неовикториандық стиль және киберпанк сияқты басқа да субмәдениеттердің идеяларын қамтитын, кең ауқымды фандомдарға ие болғандықтан, қарапайым субмәдениет емес, супермәдениетке айналып келе жатқанын айтты. Профессор Элементал сияқты басқа да стимпанк өкілдері стимпанктың инклюзивті және алуан түрлілігі туралы ұқсас пікір білдірді. Кейбіреулер панк рухындағы, әдетте адамның әлеуетіне деген оптимизммен нығайтылатын, құрылымға қарсы көзқарасты қамтитын стимпанк философиясын ұсынды. 2004 жылғы «Стимпанк манифесі», кейіннен SteamPunk журналында қайта жарияланды, көптеген «демеуші» стимпанктың тек безендірілген ностальгия екеніне өкініш білдірді және «нағыз» стимпанк «технократтардан және билік иелерінен технологияның бағындыру құралдарын алады» деп мәлімдеді. Американдық белсенді және актриса Мириам Розенберг Рок гендер, қоғам және саясат тақырыптарын талқылауға ықпал ету үшін анархист-феминист Эмма Голдманның бейнесін сомдады. Ғылыми фантастика редакторы және көпмәдениетті стимпанк блогы Beyond Victoriana авторы Диана М. Фо стимпанктың «прогрессивті тамырларын» оның әдеби шабыт көздерінен, соның ішінде Верннің «Капитан Немо» туындысынан табуға болатынын дәлелдеді. Стимпанк авторлары Фендерсон Джели Кларк, Джейми Го, Дрю Паглиассотти және Чарли Стросс өздерінің туындыларын саяси деп санайды. Алайда, бұл көзқарасқа барлығы келіспейді. Автор Кэтрин М. Валенте стимпанктағы панкты «мағынасыз» деп атады. 2011 жылы Facebook-тегі ең ірі стимпанк топтарының бірін басқарған Кейт Франклин мен Джеймс Шафер стимпанк олар күткен «революциялық, тіпті прогрессивті» қауымдастықты құра алмағанын мойындады. Блогер және подкастер Эрик Рендеркинг Фиск 2017 жылы стимпанк енді панк емес екенін мәлімдеді, себебі ол «авторитарлыққа қарсы, құрылымға қарсы бағыттарын жоғалтты». Басқалар стимпанкті саяси қозғалысқа айналдыруға қарсы шығып, оны «әлемнен қашу» немесе «фандом» ретінде қарастыруды жөн көрді. 2018 жылы онлайн-альтернативті тарих журналы Never Was редакторы Ник Оттенс стимпанктың «жағымды жағы» жеңіске жеткенін мәлімдеді. Стимпанк саяси сипатқа ие болған жағдайда, ол американдық және британдық құбылыс екені көрінеді. Еуропалық және Латын Америкасының тұрғындары стимпанкті мақсат емес, хобби ретінде қарастыруға бейім.

Because of the popularity of steampunk, there is a growing movement of adults that want to establish steampunk as a culture and lifestyle. Some fans of the genre adopt a steampunk aesthetic through fashion, home decor, music, and film. While Steampunk is considered the amalgamation of Victorian aesthetic principles with modern sensibilities and technologies, The subculture has its own magazine, blogs, and online shops. In September 2012, a panel, chaired by steampunk entertainer Veronique Chevalier and with panelists including magician Pop Hadyn and members of the steampunk performance group the League of STEAM, was held at Stan Lee's Comikaze Expo. The panel suggested that because steampunk was inclusive of and incorporated ideas from various other subcultures such as goth, neo Victorian, and cyberpunk, as well as a growing number of fandoms, it was fast becoming a super culture rather than a mere subculture. Other steampunk notables such as Professor Elemental have expressed similar views about steampunk's inclusive diversity. Some have proposed a steampunk philosophy that incorporates punk inspired anti establishment sentiments typically bolstered by optimism about human potential. A 2004 Steampunk Manifesto, later republished in SteamPunk Magazine, lamented that most "so called" steampunk was nothing more than dressed up recreationary nostalgia and proposed that "authentic" steampunk would "take the levers of technology from the [technocrats] and powerful." American activist and performer Miriam Rosenberg Rocek impersonated anarcha feminist Emma Goldman to inspire discussions around gender, society and politics. Diana M. Pho, a science fiction editor and author of the multicultural steampunk blog Beyond Victoriana, similarly argued steampunk's "progressive roots" can be traced to its literary inspirations, including Verne's Captain Nemo. Steampunk authors Phenderson Djèlí Clark, Jaymee Goh, Dru Pagliassotti, and Charlie Stross consider their work political. These views are not universally shared. Author Catherynne M. Valente called the punk in steampunk "nearly meaningless." Kate Franklin and James Schafer, who at the time managed one of the largest steampunk groups on Facebook, admitted in 2011 that steampunk hadn't created the "revolutionary, or even a particularly progressive" community they wanted. Blogger and podcaster Eric Renderking Fisk announced in 2017 that steampunk was no longer punk, since it had "lost the anti authoritarian, anti establishment aspects." Others argued explicitly against turning steampunk into a political movement, preferring to see steampunk as "escapism" or a "fandom". In 2018, Nick Ottens, editor of the online alternate history magazine Never Was, declared that the "lighter side" of steampunk had won out. To the extent that steampunk is politicized, it appears to be an American and British phenomenon. Continental Europeans and Latin Americans are more likely to consider steampunk a hobby than a cause.

Әлеуметтік іс-шаралар

2005 жылдың 19 маусымында Лос-Анджелесте әлемдегі алғашқы "Malediction Society" стимпанк клуб кешінің салтанатты ашылуы болды. Бұл шара 12 жылға жуық уақыт бойы "Monte Cristo" түнгі клубында өтті, "Argyle Hollywood" клубында бір жылдық резиденциямен үзіліп, екі клуб та 2017 жылдың сәуірінде жабылды. 2006 жылы алғашқы "SalonCon" нео-викториандық/стимпанк конвенциясы өтті. Ол үш жыл қатарынан өткізіліп, суретшілер, музыканттар (Voltaire және Abney Park), авторлар (Catherynne M. Valente, Ekaterina Sedia және G. D. Falksen), өз салаларындағы көрнекті тұлғалар ұйымдастырған салондық кездесулер, семинарлар мен панельдік талқылаулар, сондай-ақ спиритизм сеанстары, балуарлық би сабақтары және Chrononauts шеруі ұйымдастырылды. Бұл оқиғаны MTV және The New York Times жариялады. Steampunk NZ (Oamaru, Жаңа Зеландия), Steampunk Unlimited (Strasburg Railroad, Lancaster, PA). Жыл сайын, Аналар күні демалысында Уолтем қаласы (М.А.) қалалық орталығы мен айналасындағы аудандарды "Watch City Steampunk Festival" – АҚШ-тағы ашық аспандағы стимпанк фестиваліне айналдырады. Кеннебанктегі (МЭ) "Brick Store Museum" жыл сайын Оңтүстік Мэн стимпанк жәрмеңкесін өткізеді. Мамыр айының алғашқы демалыс күндері Австралияның Ниммитабель қаласында "Steampunk @ Altitude" мерекесі өтеді. Соңғы жылдары стимпанк Сан-Диегодағы Comic Con International халықаралық көрмесінің тұрақты бөлігіне айналды. Төрт күндік шараның сенбісі стимпанктер арасында "Стимпанк күні" деп белгілі, ал одан кейін жергілікті баспасөз үшін фотосессия өтеді. 2010 жылы бұл оқиға Гиннестің рекордтар кітабына әлемдегі ең ірі стимпанк фотосессиясы ретінде енгізілді. 2013 жылы Comic Con төрт ресми 2013 жылғы футболкаларын жариялады, олардың бірінде ресми Рик Гирри Comic Con тоқанының стимпанк киіміндегі суреті бейнеленген. Сенбідегі стимпанк "after party" де стимпанк әлеуметтік күнтізбесіндегі маңызды оқиғаға айналды: 2010 жылы The Slow Poisoner, Unextraordinary Gentlemen және Voltaire өнер көрсетті, Veronique Chevalier кешті жүргізіп, STEAM лигасы арнайы қонақ ретінде қатысты; 2011 жылы UXG Abney Parkпен бірге қайта оралды. Стимпанк соңғы уақытта АҚШ-тағы Renaissance фестивальдері мен жәрмеңкелерінде де пайда болды. Кейбір фестивальдер арнайы іс-шаралар немесе "Стимпанк күні" ұйымдастырады, ал басқалары стимпанк киімдерін киюге ашық орта жасайды. Висконсин штатының Висконсин/Иллинойс шекарасындағы Кеноша қаласындағы "Bristol Renaissance Faire" 2012 жылғы маусымда стимпанк костюмдері байқауын өткізді, ал алдыңғы екі маусымда бұл құбылысқа қатысушылар саны артып кетті. Стимпанк Ұлыбритания мен Еуропада да қарқынды дамуда. Еуропадағы ең ірі шара – "Weekend at the Asylum", ол 2009 жылдан бері әр қыркүйекте Линкольн қаласындағы "The Lawn" алаңында өткізіледі. "Ministry of Steampunk" (бұрынғы "Victorian Steampunk Society") ұйымдастырған бұл коммерциялық емес шара Линкольн қаласының тарихи ауданының көп бөлігін және Линкольн замкын алаңын қамтиды. 2011 жылы шараға 1000-нан астам стимпанк жанкүйері қатысты. Шара барысында "Empire Ball", "Majors Review", "Bazaar Eclectica" және халықаралық шай дуэлінің финалы өтеді. "Surrey Steampunk Convivial" бастапқыда Нью-Малденде өткізілді, бірақ 2019 жылдан бері Лондонның оңтүстік-батысындағы Стоунли қаласында, Х.Г. Уэллстің үйінен жаяу арақашықтықта өтеді. "Surrey Steampunk Convivial" 2012 жылы жыл сайынғы шара ретінде басталды, қазір жылына үш рет өткізіледі және үш аудан мен бес орынды қамтиды. Шараға қатысушылармен BBC Radio 4 Phill Jupitus сұхбат алып, BBC World Service түсірді. Батыс Йоркширдің Хаворт ауылы 2013 жылдан бері жыл сайын стимпанк демалысын өткізеді, бұл әр шарада Сью Райдердің Оксенхоуптағы "Manorlands" хосписіне қаражат жинауға бағытталған. 2021 жылдың қыркүйек айында Финляндияның алғашқы стимпанк фестивалі Финляндияның Пирканмаа қаласындағы Вейно Линна алаңында және Верстас жұмысшылар үйінде өтті.

June 19, 2005 marked the grand opening of the world's first steampunk club night, "Malediction Society", in Los Angeles. The event ran for nearly 12 years at The Monte Cristo nightclub, interrupted by a single year residency at Argyle Hollywood, until both the club night and The Monte Cristo closed in April 2017. 2006 saw the first "SalonCon", a neo Victorian/steampunk convention. It ran for three consecutive years and featured artists, musicians (Voltaire and Abney Park), authors (Catherynne M. Valente, Ekaterina Sedia, and G. D. Falksen), salons led by people prominent in their respective fields, workshops and panels on steampunk—as well as a seance, ballroom dance instruction, and the Chrononauts' Parade. The event was covered by MTV and The New York Times. Steampunk NZ (Oamaru, New Zealand), Steampunk Unlimited (Strasburg Railroad, Lancaster, PA). Each year, on Mother's Day weekend, the city of Waltham, MA, turns over its city center and surrounding areas to host the Watch City Steampunk Festival, a US outdoor steampunk festival. In Kennebunk, ME the Brick Store Museum hosts the Southern Maine Steampunk Fair annually. During the first weekend of May, the Australian town of Nimmitabel celebrates Steampunk @ Altitude with some 2,000 attendance. In recent years, steampunk has also become a regular feature at San Diego Comic Con International, with the Saturday of the four day event being generally known among steampunks as "Steampunk Day", and culminating with a photo shoot for the local press. In 2010, this was recorded in the Guinness Book of World Records as the world's largest steampunk photo shoot. In 2013, Comic Con announced four official 2013 T shirts, one of them featuring the official Rick Geary Comic Con toucan mascot in steampunk attire. The Saturday steampunk "after party" has also become a major event on the steampunk social calendar: in 2010, the headliners included The Slow Poisoner, Unextraordinary Gentlemen, and Voltaire, with Veronique Chevalier as Mistress of Ceremonies and special appearance by the League of STEAM; in 2011, UXG returned with Abney Park. Steampunk has also sprung up recently at Renaissance Festivals and Renaissance Faires, in the US. Some festivals have organised events or a "Steampunk Day", while others simply support an open environment for donning steampunk attire. The Bristol Renaissance Faire in Kenosha, Wisconsin, on the Wisconsin/Illinois border, featured a Steampunk costume contest during the 2012 season, the previous two seasons having seen increasing participation in the phenomenon. Steampunk also has a growing following in the UK and Europe. The largest European event is "Weekend at the Asylum", held at The Lawn, Lincoln, every September since 2009. Organised as a not for profit event by the Ministry of Steampunk (formerly Victorian Steampunk Society), the Asylum is a dedicated steampunk event which takes over much of the historical quarter of Lincoln, England, along with Lincoln Castle. In 2011, there were over 1000 steampunks in attendance. The event features the Empire Ball, Majors Review, Bazaar Eclectica, and the international Tea Duelling final. The Surrey Steampunk Convivial was originally held in New Malden, but since 2019 has been held in Stoneleigh in southwestern London, within walking distance of H. G. Wells's home. The Surrey Steampunk Convivial started as an annual event in 2012, and now takes place thrice a year, and has spanned three boroughs and five venues. Attendees have been interviewed by BBC Radio 4 for Phill Jupitus and filmed by the BBC World Service. The West Yorkshire village of Haworth has held an annual Steampunk weekend since 2013, on each occasion as a charity event raising funds for Sue Ryder's "Manorlands" hospice in Oxenhope. In September 2021, Finland's first steampunk festival was held at the Väinö Linna Square and the Werstas Workers' House in Tampere, Pirkanmaa, Finland.

Басқа

2018 жылы физика ғылымдарының докторы дәрежесін алу үшін жазылған диссертация автордың 19 ғасыр мен қазіргі заманғы идеяларының синтезін сипаттау үшін "Кванттық Стимпанк" терминін қолданды. Бұл термин кеңінен таралған жоқ. 2012 жылғы компьютерлік жүйелердегі адам факторы туралы конференциялық баяндамада стимпанк адам-компьютерлік өзара әрекеттесу (ХКИ) үшін дизайндық қиял ретінде қарастырылады. Онда "Стимпанк дизайнындағы өздігінен жасау және бейімдеу тәжірибесі ХКИ үшін пайдалы дизайндық стратегиялар мен салдарлар жиынтығын ұсынады" деген қорытынды жасалған.