Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гастроподтар түрі, инвазивті балшық шаяңқызы Potamopyrgus antipodarum
Species of gastropod
the invasive mudsnail Potamopyrgus antipodarum
Жаңа Зеландия балшық шаяңқызы (Potamopyrgus antipodarum) – өте кішкентай тұщы су шаяңқызының бір түрі, оның желбезектері мен қақпағы бар. Бұл суда тіршілік ететін бауырымен жорғалаушы моллюск – Tateidae тұқымдасына жатады. Ол Жаңа Зеландияға тән, елдің барлық аймақтарында кездеседі. Алайда, ол көптеген басқа елдерге де әкелінген. Шаяңқыздардың саны тым жоғары болатындықтан, көбінесе бұл түр инвазивті деп есептеледі.
The New Zealand mud snail (Potamopyrgus antipodarum) is a species of very small freshwater snail with a gill and an operculum. This aquatic gastropod mollusk is in the family Tateidae. It is native to New Zealand, where it is found throughout the country. However, it has been introduced to many other countries. It is often considered an invasive species because populations of the snail can reach very high densities.
Қабықтың сипаттамасы
Potamopyrgus antipodarum қабығы созылыңқы және 7-8 айналымы бар, оңға бұрылып орналасқан. Айналымдардың арасында терең ойыстар болады. Қабықтың түсі сұрдан және қоңырдан ашық қоңырға дейін өзгереді. Қабықтың орташа биіктігі шамамен 5 мм (дюйм), ал ең ірісі шамамен 12 мм (дюйм) болады. Үлкен көлдерде бұл ұлудың ұзындығы көбінесе 4-6 мм, бірақ туған жерінде 12 мм-ге дейін өседі.
The shell of Potamopyrgus antipodarum is elongated and has dextral coiling, with 7 to 8 whorls. Between whorls are deep grooves. Shell colors vary from gray and dark brown to light brown. The average height of the shell is approximately 5 mm ( in); maximum size is approximately 12 mm ( in). The snail is usually 4–6 mm in length in the Great Lakes, but grows to 12 mm in its native range.
АҚШ-тағы таратылуы
Алғаш рет 1987 жылы Айдахо штатының Жылан өзенінде табылған балшық шаян, кейін Мэдисон өзеніне, Файрхол өзеніне және Йеллоустоун ұлттық паркі маңындағы басқа да су арналарына тарады; АҚШ-тың батыс бөлігінде оның үлгілері анықталды. Бұл балық популяциясының төмендеуіне әкеледі, себебі олардың негізгі тамақ көзі – жергілікті шаяндар мен жәндіктер. Балшық шаян өте төзімді. Олар сусыз 24 сағатқа дейін тірі қалуы мүмкін. Бірақ ылғалды бетте 50 күнге дейін тірі қалып, балық аулау құралдары арқылы бір су қоймасынан екіншісіне таралуына мүмкіндік береді. Шаяндар тіпті балықтар мен құстардың ас қорыту жүйесінен де өтіп кетуі мүмкін. АҚШ-та олар туған жеріне қарағанда кішкентайрақ болады, Айдахоның кейбір аймақтарында 6 мм (1/4 дюйм) дейін жетеді, бірақ оларды балық аулау құралдарын тазалағанда байқау қиын болуы мүмкін. Жаңа Зеландия балшық шаяны сияқты клоналды түрлер әртүрлі сыртқы түрі бар клоналды желілерді – морфтарды дамытуы мүмкін. 2005 жылға дейін АҚШ-тың батыс штаттарында табылған барлық шаяндар бір желіден шыққан деп есептелді. Алайда, Айдахо штатының Жылан өзенінде екінші морф анықталды. Оның мөлшері де ұқсас, бірақ сыртқы түрі ерекше. (Қабығының соңғы бұрылысы қалған бөлігінен ақшыл болғандықтан, оны "тұз бен бұрыш балшығы" деп атайды.) Бұл морф Potamopyrgus antipodarum-ның ерекше морфы ретінде танылғанға дейін бірнеше жыл бойы осы аймақта болған. Ол әдеттегі морфты басып озады, олардың арасында кездескенде, және еркектердің үлесі жоғары. 1991 жылы Жаңа Зеландия балшық шаяны Онтарио көлінде табылды, қазір ол Үлкен көлдердің төртеуінде кездеседі. 2005 және 2006 жылдары Эри көлінде кең таралғаны анықталды. 2006 жылы Дулут-Супериор портына және Сент-Луис өзенінің тұщы су сағасына тарады. 2008 жылдың жазында ғалымдар су үлгілері алғаннан кейін Мичиган көлінде де табылды. Үлкен көлдердегі шаяндар батыс штаттарындағылардан өзге желіні білдіреді және олар Еуропа арқылы космесе тікелей әкелінген болуы мүмкін. 2013 жылы судың қатты суынуы және су деңгейінің төмендеуі шаян популяциясының 40-60% -ын жойғаны бағаланды. Басқа белгілі орындарына Лонг-Бич түбегі, Келси Крик (Кинг округі), Торнтон Крик (Кинг округі) және Вашингтон көлі жатады. 2010 жылы Los Angeles Times газеті Жаңа Зеландия балшық шаяны Санта-Моника тауларындағы су айдындарына таралып, жергілікті түрлерге қауіп төндіріп, жойылып бара жатқан Оңтүстік Калифорнияның ерекше стальхед популяциясы үшін су сапасын жақсартуға жасалған күш-жігерді қиындатып отырғанын хабарлады. Мақалада айтылғандай, шаяндар "Агура Хиллс-тегі Медея Крикте алғаш рет анықталғаннан бастап төрт жыл ішінде 30-ға жуық өзенге тарады". Санта-Моника шығанағын қалпына келтіру комиссиясының зерттеушілері шаяндардың таралуы жұмыскерлер мен еріктілердің құрал-жабдықтарымен өзеннен өзенге көшуі нәтижесінде жеделдеген болуы мүмкін деп санайды. 2010 жылы Колорадода Боулдер Крик пен Драй Крик балшық шаянға шалдыққан. Бұл шаяндар Боулдер Крикте 2004 жылдан бері бар, ал Драй Крикте 2010 жылдың қыркүйегінде табылды. Шаяндардың таралуын болдырмау үшін екі өзенге де кіру жолдары жабылды. 2015 жылдың жазында Боулдердің солтүстік-шығысында балшық шаяннан құтылу үшін ірі көлемді батпақты жерді қалпына келтіру жобасы жүргізілді.
First detected in the United States in Idaho's Snake River in 1987, the mudsnail has since spread to the Madison River, Firehole River, and other watercourses around Yellowstone National Park; samples have been discovered throughout the western United States. Fish populations then suffer because the native snails and insects are their main food source. Mudsnails are impressively resilient. A snail can live for 24 hours without water. They can however survive for up to 50 days on a damp surface, giving them ample time to be transferred from one body of water to another on fishing gear. The snails may even survive passing through the digestive systems of fish and birds. The snails grow to a smaller size in the U. S. than in their native habitat, reaching 6 mm (1/4 in) at most in parts of Idaho, but can be much smaller making them easy to overlook when cleaning fishing gear. Clonal species like the New Zealand mudsnail can often develop clonal lines with quite diverse appearances, called morphs. Until 2005, all the snails found in the western states of the U. S. were believed to be from a single line. However a second morph has been identified in Idaho's Snake River. It grows to a similar size but has a distinctive appearance. (It has been nicknamed the salt and pepper mudsnail due to the final whorl being lighter than the rest of the shell.) This morph has apparently been present in the area for several years before being identified correctly as a distinct morph of Potamopyrgus antipodarum. It dominates the typical morph where they overlap, and has a much higher prevalence of males. In 1991, the New Zealand mudsnail was discovered in Lake Ontario, and has now been found in four of the five Great Lakes. In 2005 and 2006, it was found to be widespread in Lake Erie. By 2006 it had spread to Duluth Superior Harbour and the freshwater estuary of the Saint Louis River. It was found to be inhabiting Lake Michigan, after scientists took water samples in early summer of 2008. The snails in the Great Lakes represent a different line from those found in western states, and were probably introduced indirectly through Europe. A heavy cold snap in 2013, combined with a drawdown in water level in preparation, was roughly estimated to have killed 40–60% of the mudsnail population. Other known locations include the Long Beach peninsula, Kelsey Creek (King County), Thornton Creek (King County), and Lake Washington. In 2010, the Los Angeles Times reported that the New Zealand mudsnail had infested watersheds in the Santa Monica Mountains, posing serious threats to native species and complicating efforts to improve stream water quality for the endangered Southern California Distinct Population Segment of steelhead. According to the article, the snails have expanded "from the first confirmed sample in Medea Creek in Agoura Hills to nearly 30 other stream sites in four years." Researchers at the Santa Monica Bay Restoration Commission believe that the snails' expansion may have been expedited after the mollusks traveled from stream to stream on the gear of contractors and volunteers. as of 2010 In Colorado, Boulder Creek and Dry Creek have infestations of New Zealand mudsnails. The snails have been present in Boulder Creek since 2004 and were discovered in Dry Creek in September 2010. Access to both creeks has been closed to help avoid spread of the snails. In the summer of 2015 an industrial scale wetland rehabilitation project was undertaken in northeast Boulder to rid the area of a mud snail infestation.
Тіршілік ету ортасы
Қалыңдар шөгіндіге төзімді, бұзылған су алаптарында жақсы өседі және талшықты жасыл балдырлардың өсуіне жағдай жасайтын жоғары қоректік заттар ағынынан пайда көреді. Ол су өсімдіктерінің арасында кездеседі және көлдердегі немесе балшық және органикалық заттардан тұратын субстраты бар баяу ағысты өзендердің жағалау аймақтарын ұнатады, бірақ шөгіндіге көмілуге мүмкіндік беретін күшті ағынды ортаға да төзімді. Ұлы көлдерде бұл қалыңдардың тығыздығы 1 м² жерге 5600-ге дейін жетеді және олар 4–45 м тереңдікте балшық және құмды субстраттарда табылған. Ол 0–34 °C температураға төзімді.
The snail tolerates siltation, thrives in disturbed watersheds, and benefits from high nutrient flows allowing for filamentous green algae growth. It occurs amongst macrophytes and prefers littoral zones in lakes or slow streams with silt and organic matter substrates, but tolerates high flow environments where it can burrow into the sediment. In the Great Lakes, the snail reaches densities as high as 5,600 per m2 and is found at depths of 4–45 m on a silt and sand substrate. It tolerates temperatures of 0–34 °C.
Тамақтандыру әдеттері
Potamopyrgus antipodarum – өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтарын, эпифиттік және перифиттік балдырларды, шөгінділерді және диатомды жұтқызып жейтін шөп жеуші ұлу.
Potamopyrgus antipodarum is a grazer scraper, feeding on plant and animal detritus, epiphytic and periphytic algae, sediments and diatoms.
Өмірлік цикл
Potamopyrgus antipodarum ововивипароздық және партеногендік. Бұл олардың жыныссыз көбейе алатынын білдіреді; әйелдер "дамып келе жатқан ұрықтармен туады". Жаңа Зеландиядағы табиғи популяциялар диплоидты жыныстық және триплоидты партеногендік клондалған әйелдерден, сондай-ақ жыныстық функциясы бар еркектерден (жалпы популяцияның 5% -дан аз) тұрады. Солтүстік Америкаға енгізілген барлық популяциялар клоналды, генетикалық тұрғыдан бірдей әйелдерден құралған. Әрбір әйел 20 мен 120 арасында эмбрион өндіре алады. Бұл ұлу шаяны жылына шамамен 230 жас организм тудырады. Көбею көктем және жаз айларында жүзеге асады, ал өмірлік цикл бір жылды құрайды. Ұлудың жылдам көбею қабілеті жаңа ортада олардың санының тез өсуіне әкелді. Жаңа Зеландияның балшық ұлуларының ең жоғары концентрациясы Швейцарияның Цюрих көлінде тіркелді, онда түр жеті жыл ішінде көлдің барлық аумағын, шаршы метрге 800 000-ға дейін қамтыды.
Potamopyrgus antipodarum is ovoviviparous and parthenogenic. This means that they can reproduce asexually; females "are born with developing embryos in their reproductive system". Native populations in New Zealand consist of diploid sexual and triploid parthenogenically cloned females, as well as sexually functional males (less than 5% of the total population). All introduced populations in North America are clonal, consisting of genetically identical females. Each female can produce between 20 and 120 embryos. The snail produces approximately 230 young per year. Reproduction occurs in spring and summer, and the life cycle is annual. The rapid reproduction rate of the snail has caused the numbers of individuals to increase rapidly in new environments. The highest concentration of New Zealand mudsnails ever reported was in Lake Zurich, Switzerland, where the species colonized the entire lake within seven years to a density of 800,000 per m2.
Паразиттер
Бұл түрдің паразиттеріне кем дегенде 11 Trematoda түрі кіреді. Бұл шаяқтың жиі кездесетін паразиттері – Microphallus туысына жататын трематодтар. Олардың табиғи ортасында бұл паразиттер көптеген шаяндарды стерилизациялап, популяцияны басқарылатын деңгейде ұстап тұрады. Дегенмен, әлемнің басқа аймақтарында бұл паразиттердің болмауынан олар жаулап алушы зиянкес түрге айналды. Ол өздігінен немесе Cladophora spp. түрлерінің қалыңдығында қалқып, оң реотаксистік мінез-құлық арқылы 3 ай ішінде 60 метрге ағысқа қарсы қозғала алады.
The parasites of this species include at least 11 species of Trematoda. Common parasites of this snail include trematodes of the genus Microphallus. In their native habitat, these parasites sterilize many snails, keeping the populations to a manageable size. However, elsewhere in the world in the absence of these parasites, they have become an invasive pest species. It can also float by itself or on mats of Cladophora spp., and move 60 m upstream in 3 months through positive rheotactic behavior.