Жасыл ормандағы кедір-құйрық (Жасыл ормандағы кедір-құйрық)

Кіріспе

Кескелдер түрі

Калотес калотес – жалпы жасыл орман кескелі, Үндістанның Батыс Гаттары мен Шеварой тауларында, сондай-ақ Шри-Ланкада таралған агамідтер отбасына жататын кескел.

Сипаттама

Calotes calotes – агамдтар тұқымының ірі түрі, ұзындығы құйрығын қоса алғанда, шамамен тең. Басының ұзындығы енінен бір жарым есе артық, мұрыны орбитадан сәл ұзын. Басы дөңгелек келген, екі жағы ісіңкі, бас жағындағы қабыршақтары тегіс және әртүрлі өлшемде. Кантус ростралис және супрацилиарлық жиектері өткір. Тимпанумның үстінде екі топқа бөлінген 8 немесе 9 қысылған тікендері бар, олардың диаметрі орбита диаметрінің жартысынан кем. C. calotes-тің жоғарғы және төменгі еріндерінде 9-11 қабыршақ бар. Денесі бүйірленген, арқалық қабыршақтары үлкен және көбінесе әлсіз кедірлі, бірақ кейде тегіс болады. Бұл қабыршақтар артқа және жоғары қарай бағытталған, ventral қабыршақтарынан (қатты кедірлі және ұшы сүйір) үлкен немесе сәл кішірек. Денесінің ортасын 30-35 қабыршақ жабады. Жұтқыншақ қалтасы жетілмеген, жұтқыншақ қабыршақтары әлсіз кедірлі, ventral қабыршақтарымен шамалас. Иықтың алдында қысқа көлбеу бүктеме бар, ол ұсақ түйіршікті қабыршақтармен жабылған. Нұқал және арқалық қырлары жалғасқан, тамырында кішірек тікендері бар ланцет тәрізді тікендерден тұрады. Ересек еркектерінде мойын қырларының биіктігі орбита диаметріне тең немесе одан асып түседі, ал арқасында оның көлемі біртіндеп кемиді. Аяқ-қолдары орташа, үшінші және төртінші саусақтары шамамен бірдей, бірақ төртінші балаяғы үшінші балаяқтан едәуір ұзын. Артқы аяғы көздің алдыңғы бөлігіне немесе одан да әрі жетеді. C. calotes-тің құйрығы өте ұзын және жіңішке. Кесірткесінің арқасы ашық жасыл түсті, көбінесе 5 немесе 6 ақ, қаймақ немесе қою жасыл көлденең жолақтары бар; бірақ олар өзгергіш. Көбінесе жолақтар құйрығына дейін созылады. Басы сарғыш немесе қоңыр жасыл, ал еркегі көбейтілген кезде жарқын қызыл бас пен мойынға ие болады. Қарны ашық жасыл, құйрығы ашық қоңыр. Жастар мен жетілмегендердің кейде арқасының бүйір жолағы ақшыл болады. Британ мұражайындағы жартылай жетілген мысалы № 74.4.29.836, омыртқасында қоңыр дақтармен жабылған сары жолаққа ие. Ол жасыл жапырақтары бар Azadirachta indica сияқты ағаштарда қоныстанады. Бірақ түрдің қоныстану экологиясы туралы білім аз.

Calotes calotes is a considerably large species of agamid, measuring in length, including the tail. The length of head is one and a half times the size of its breadth, the snout is a little longer than the orbit. The lizard has a concave forehead, swollen cheeks and smooth, unequal upper head scales. The canthus rostralis and the supraciliary edge both are sharp. A row of 8 or 9 compressed spines, divided into two groups, is above the tympanum, the diameter of these is less than half that of the orbit. C. calotes has 9 to 11 upper and as many lower labials. The body is compressed, the dorsal scales are large and usually feebly keeled, but sometimes smooth. These scales point backwards and upwards and are as large as or a slightly smaller than the ventrals, which are strongly keeled and mucronate. 30 to 35 scales cover the middle of the body. The gular pouch is not developed, the gular scales are feebly keeled, they are nearly as large as the ventrals. A short oblique fold is in front of the shoulder and is covered with small granular scales. The nuchal and dorsal crests are continuous, composed of closely set lanceolate spines with smaller ones at the base. In adult males the height of the crest on the neck equals or exceeds the diameter of the orbit, on the back it gradually diminishes in size. The Limbs are moderate, the third and fourth fingers are nearly equal, however the fourth toe is distinctly longer than third toe. The hind limb reaches to the front of the eye or further. C. calotes has a very long and slender tail. The lizard has a bright green dorsal coloration, usually with 5 or 6 white, cream or dark green transverse stripes; however these are changeable. Often the stripes continue on to the tail. The head is yellowish or brownish green whereas the male develops a bright red head and throat in the breeding season. The underside is a pale green, the tail is light brown. Young and immature sometimes have a whitish dorso lateral stripe. A half grown example in the British Museum, no. 74.4.29.836, has a broad vertebral stripe of buff with elongated dark brown spots. It roosts on green foliage bearing trees like Azadirachta indica. Though very little knowledge is available in roosting ecology of the species.