Үш Патшалық дәуіріндегі Хуан Цюань

Кіріспе

Цао Вэйдің генералы (240 жылы қайтыс болды)

Хуан Кван (240 жылдың мамыр немесе маусым айында қайтыс болды), әдепті есімі Гонхенг, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінің әскери генералы және саясаткері болды. Бұрын Шығыс Хан әулетінің соңында Лю Чжан мен Лю Бейдің әскербасыларының қызметінде болды, ал кейін Цао Вэйге өткенге дейін, Лю Бей құрған Шу Хан мемлекетінде (Үш патшалық дәуірінің басында) қызмет етті. Лю Бей ішкі және сыртқы саясат мәселелерінде Хуан Кванның кеңесіне мол сенеді. Бірақ Вэй үкіметі кезінде Хуан Кванның қызметі тек ішкі істермен шектелді, себебі Вэй императоры Цао Пи оның қабілетін бағалағанмен, Хуан Кванның адалдығына күмән келтіріп, ол Лиу Бэйге жасырын түрде адал деп ойлады.

Лю Чжанның басқаруындағы қызмет

Хуан Куан Лангчжун округінен (閬中縣), Баси әкімшілігінен (巴西郡) шыққан, қазіргі Лангчжун, Сычуань. Ол жас кезінде әкімшілік кеңседе лауазымды адам ретінде мансабын бастады, кейін И провинциясының губернаторы Лю Чжанның тіркеушісі (主簿) болып тағайындалды. 211 жыл шамасында Лю Чжанның кеңесшісі Чжан Сонг, әмірші Лю Бейді Цзин провинциясынан (қазіргі Хубэй мен Хунаньды қамтиды) шақыруды ұсынды, осы арқылы Ханьчжун әкімшілігіндегі қарсыласы Чжан Луға тойтарыс беруге көмектесуді мақсат етті. Хуан Куан Чжан Сонгтың идеясына қарсы шықты, себебі Лю Бейді амбициялы адам деп есептеді және ол осы мүмкіндікті И провинциясын басып алу үшін пайдалануы мүмкін деп ойлады. Лю Чжанға жүзбен айтты: "Сол жақ генералының беделі зор. Егер біз оны жерімізге құрметпен қабылдасақ және провинцияны күзетуші ретінде қарасақ, онда ол қанағаттанбайды. Егер оған құрметті қонақ ретінде қарасақ, онда бір мемлекетте екі билеуші бола алмайды. Егер қонақ Тайшаң тауындай қорғалса, онда оның иесі жұмыртқа қабығындай әлсіз болады. Бізге тек табиғи шекараларға сүйеніп, майданның тазаруын күту керек". Бірақ Лю Чжан Хуан Куанды тыңдамай, Чжан Сонгтың кеңесін қабылдады. Хуан Куан Гуанхан округінің (廣漢縣; қазіргі Сычуань провинциясының Шехон округінің оңтүстігінде) басшысы болып тағайындалды. Кейін 212 жылы Хуан Куан болжағандай, Лю Чжан мен Лю Бей арасында қақтығыс басталды, осы кезде соңғысы И провинциясын басып алмақшы болды. Хуан Куан қаланы қоршауға дайындады және И провинциясындағы көптеген аумақтар Лю Бейдің жылдам басып алуынан кейін жаулап алынған немесе өз еркімен Лю Бейге бағынған болса да, өз позициясын нығайтып қорғады. Ол Лю Чжанның Чэндуда (И провинциясының астанасы) Лю Бейге бағынғанын естігеннен кейін ғана қарсылық тастады. И провинциясын сәтті басып алғаннан кейін Лю Бей Хуан Куанды генерал-лейтенант (偏將軍) етіп тағайындады. Сю Чжун (徐衆), Саньгочжиға түсініктеме жазған, Хуан Куанды Лю Чжанға қарсы сөйлегені үшін, Лю Бейді И провинциясына шақыруға қарсы болғаны үшін және қаласын қоршауға дайындап, жаулап келгендерге қарсы тұрғаны үшін мақтады. Ол Хуан Куанның адалдығын жоғары бағалады және оның лайықты кеңесші екенін атап өтті. Сондай-ақ, Лю Бейдің Хуан Куанды генерал етіп тағайындағанын мақұлдады, бірақ Лю Бейдің іс-әрекеттері Хуан Куанның қасиеттерін толық көрсетуге және адал адамдарды ең жақсы қызмет етуге шақыруға жеткіліксіз екенін айтты – мұндайды мейірімді адам жасауы керек. Ол Чжоу әулетінің патшасы Ву, Шан әулетін құлатқаннан кейін, Шан әулетіне адалдығымен танымал екі шенеунік – Би Ган мен Шан Жунға құрмет көрсеткенін мысалға келтірді.

Huang Quan was from Langzhong County (閬中縣), Baxi Commandery (巴西郡), which is present day Langzhong, Sichuan. He started his career at a young age as an official in the commandery office and was later recruited to be a Registrar (主簿) under Yi Province's governor, Liu Zhang. Around 211, Zhang Song, an adviser to Liu Zhang, suggested to his lord to invite the warlord Liu Bei from Jing Province (covering present day Hubei and Hunan) to assist them in countering their rival, Zhang Lu, in Hanzhong Commandery. Huang Quan strongly opposed Zhang Song's idea because he felt that Liu Bei was an ambitious person and might use the opportunity to seize control of Yi Province. Facing Liu Zhang, he said: "The General of the Left is of heroic reputation. Now if we welcome him into our land and treat him as a retainer whose role is to guard the province, then It would not satisfy him yet if we wish to offer him the courtesy of an honored guest then one state cannot hold two rulers. If a guest receive the security of the Mount Tai then the host is as feeble as a pile of eggs. All we need to do is to relied on the natural borders and await that the front line is clear." However, Liu Zhang refused to listen to Huang Quan and he heeded Zhang Song's suggestion. Huang Quan was appointed as the Chief of Guanghan County (廣漢縣; south of present day Shehong County, Sichuan). Later in 212, as Huang Quan foresaw, conflict broke out between Liu Zhang and Liu Bei when the latter tried to seize control of Yi Province from the former. Huang Quan prepared the city for a siege and defended his position firmly even though many territories in Yi Province had already either been conquered or had voluntarily submitted to Liu Bei following his quick takeover of many of Liu Zhang's commanderies. He only surrendered when he heard that Liu Zhang had surrendered to Liu Bei in Chengdu (Yi Province's capital). After successfully annexing Yi Province, Liu Bei appointed Huang Quan as a Lieutenant General (偏將軍). Xu Zhong (徐衆), who wrote a commentary on the Sanguozhi, praised Huang Quan for his loyalty towards Liu Zhang when he remonstrated him against inviting Liu Bei into Yi province and for his righteousness when he prepared his city for a siege and resisted against the invaders therefore he complimented him for having the integrity of a worthy retainer. He also commended Liu Bei for appointing Huang Quan as a general after the latter's surrender, but remarked that Liu Bei's actions were not sufficient to highlight Huang Quan's virtues and encourage the worthies to serve at their utmost– something that a benevolent man should do. He provided an example of how King Wu of the Zhou dynasty paid homage to two officials known for their loyalty to the Shang dynasty – Bi Gan and Shang Rong – after he succeeded in overthrowing the Shang dynasty.

Лю Бейдің басқаруындағы қызмет

215 жылы Янпин шайқасында Чжан Лу Лю Бейдің қарсыласы Цао Цаодан жеңілгеннен кейін қашып, Солтүстік-шығыс И провинциясындағы Бачжун (巴中) аймағына сиынып алды. Осы кезде Лю Бей Сунь Куанмен Цзинь провинциясы үшін күресіп жатқанда, Хуан Куан Лю Бейді Ханчжунды Цао Цаоға жоғалтпауға ескертті, себебі Ханчжун – И провинциясына, атап айтқанда үш Ба округіне солтүстік кіреберіс болды. Оның пікірінше, оны жоғалту «Шу халқының қол-аяқтарын кесіп тастаумен» тең болар еді. Лю Бей Хуан Куанмен келісіп, Вумен тез арада татуластырып, Цзинь провинциясын Батыс және Шығысқа бөлді. Лю Бей Хуан Куанды Армияны қорғаушысы (護軍) етіп тағайындап, оның әскерін Бачжунға Жаң Луды қарсы алуға жіберді. Бірақ олар келгенде, Жаң Лу Ханчжунға қайтып, Цао Цаоға бағынды. Алайда Ба округінде Цао Цао тағайындаған үш Ба округінің әкімдері – Ду Хуо (杜濩), Пу Ху (朴胡) және Юань Юэ (袁約) болды. Хуан Куан әскерлерін бастап, Ду Хуо, Пу Ху және Юань Юэ әскерлерін толық жеңді. Кейін Чжан Хэ халықты көшіруге тырысты, бірақ Чжан Фэй оны жеңіске жеңді. 217 және 219 жылдар аралығында Лю Бей Фа Чжэн мен Хуан Куанның кеңесімен Цао Цаодан Ханчжунды басып алу науқанына кірісті. Чэнь Шоу Хуан Куанның өмірбаянында Ба округіндегі Ду Хуо (杜濩) мен Пу Худы (朴胡) жеңгеннен бастап Сяо Юаньнің құлауы мен Ханчжунды басып алуға дейінгі барлық оқиға Хуан Куанның жоспарлауының нәтижесі екенін жазды. 219 жылы Лю Бей осы науқанда жеңіске жетіп, өзін «Ханчжун патшасы» (漢中王) деп жариялады және И провинциясының әкімі (益州牧) атанды. Хуан Куан Штаб кеңсесінің көмекшісі (治中從事) болып тағайындалды. 221 жылы Лю Бей өзін император деп жариялап, Шу мемлекетін құрды. Содан кейін ол бұрынғы одақтасы Сунь Куанға қарсы әскери науқанды бастауды жоспарлады, өйткені Сунь Куан 219 жылдың соңында Цзинь провинциясын басып алып, оның генералы Гуань Юйді өлтірген еді. Бірқатар алғашқы жеңістерден кейін Лю Бей Ву әскерін одан әрі талқандағысы келді. Бірақ Хуан Куан бұл стратегияға қарсы шығып, былай деді: «Сунь Куанның күштері күшті, және оларды осы позицияда қалдыру оларға Янцзы өзенін өздерінің пайдасына қолдануға мүмкіндік береді. Бұдан әрі, бұл олардың шайқас рухын көтеріп, шабуылдауды жеңілдетеді, ал кері шегінуді қиындатады. Сондықтан мен шабуылға жетекшілік етуге еріктімін және Сіздің Кішілігіңіз резервтік күштерге қолбасшылық ету үшін қалуыңызды ұсынамын». Алайда Лю Бей Хуан Куанның кеңесін қабылдамады. Ол оны негізгі операциялар аймағынан алып тастап, Солтүстікті қорғау генералы (鎮北將軍) етіп тағайындады және Цао Цаоның мұрагері Цао Пи құрған Вэй мемлекетінен солтүстік жақтан болатын шабуылдардан қорғауға бұйрық берді. Ал өзі Шу армиясын бастап, Сунь Куанға қарсы Янцзы бойымен жүрді. Лю Бей Сунь Куан әскерінен Сяотин шайқасында (221–222) ауыр жеңіліске ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. Шайқастан кейін Хуан Куан мен оның әскері Лю Бейдің қалған күштерінен бөлініп, Шуға қайта алмады, сондықтан олар Вэйге бағынды. Хуан Куан Вэйге өткеннен кейін Шу офицері Лю Бейді Хуан Куанның отбасын – Хуан Куан Вэйге өткен кезде әлі Шуда болған туыстарын – өлім жазасына кесуге көндіруге тырысты. Бірақ Лю Бей бас тартты және: «Мен Хуан Куанды жібердім, бірақ ол мені жіберген жоқ» деді. Хуан Куанның бас тартуына қарамастан, Лю Бей Хуан Куанның отбасына деген қарым-қатынасын өзгертпеді. Сангуоцзиге түсініктеме жазған Пей Сонгцзи Лю Бейдің Хуан Куанның отбасына жасаған қарым-қатынасын (Хуан Куанның бас тартуынан кейін) Хан әулетінің императоры Вудың Ли Линнің отбасын өлім жазасына кесуімен салыстырып, Лю Бейдің Хуан Куанның отбасына жақсы қарым-қатынас жасауынан алған пайдасы мен император Вудың Ли Линнің отбасын өлім жазасына кесуінен шеккен зияны арасындағы айырмашылықты атап өтті. Ол Лю Бейді сипаттау үшін «Шиыр поэзиясынан» бір жол келтірді: «Мырзалардың қуанышы зор, ұрпақтарыңызды сақтап, дамытуға аспаздық жасаңыздар!»

In 215, after Zhang Lu lost to Liu Bei's rival Cao Cao at the Battle of Yangping, he escaped and took shelter in the Bazhong (巴中) region in northeastern Yi Province. At this time, Liu Bei was in conflict with Sun Quan over the Jing province yet Huang Quan cautioned Liu Bei against losing Hanzhong to Cao Cao because Hanzhong was the northern gateway into Yi Province, more precisely to the three Ba commanderies and being in this position would be like "severing the arms and thighs of the people of Shu". Liu Bei agreed with Huang Quan and quickly made peace with Wu dividing the Jing Province between West and East. Liu Bei appointed Huang Quan as an Army Protector (護軍) and led his followers towards Bazhong to receive Zhang Lu, but when they arrived there, Zhang Lu had already returned to Hanzhong and surrendered to Cao Cao. Still, in the Ba region were Du Huo (杜濩), Pu Hu (朴胡), Yuan Yue (袁約) the Administrators of the three Ba commanderies whom Cao Cao had appointed. Huang Quan led some troops and totally routed the forces of Du Huo, Pu Hu and Yuan Yue. Later, Zhang He would try to relocate the population but would be defeated by Zhang Fei. Between 217 and 219, Liu Bei, acting on Fa Zheng and Huang Quan's advice, launched a campaign to seize control of Hanzhong from Cao Cao. Chen Shou in Huang Quan's biography recorded that from the defeat of Du Huo (杜濩) and Pu Hu (朴胡) in Ba region to Xiahou Yuan's fall and the occupation of Hanzhong; all were the result of Huang Quan's planning. In 219, Liu Bei emerged victorious in this campaign and declared himself "King of Hanzhong" (漢中王) along with Governor of Yi Province (益州牧). Huang Quan was appointed as an Assistant Officer in the Headquarters Office (治中從事). In 221, Liu Bei proclaimed himself emperor and founded the state of Shu, after which he planned to launch a military campaign against his former ally, Sun Quan, who had seized Jing Province from him in late 219 and killed his general Guan Yu. After a serie of early victories, Liu Bei wanted to press the Wu's forces further. However Huang Quan protested against this strategy and told him: "Sun Quan's forces are powerful and having them in this position allow them to use the Yangtze's river to their advantage moreover It would encourage their fighting spirit since it would make their retreat more difficult while making their attacks easier therefore I volunteer to lead the attack and suggest that your Majesty should remain behind to command the reserve's forces." However, Liu Bei rejected Huang Quan's advice. He removed him from the main theater of operation and appointed Huang Quan as General Who Guards the North (鎮北將軍) and ordered him to defend the northern flank from possible attacks by the state of Wei (established by Cao Cao's successor Cao Pi), while he personally led the main Shu army and travelled along the Yangtze to attack Sun Quan. Liu Bei suffered a devastating defeat in the ensuing Battle of Xiaoting (221–222) at the hands of Sun Quan's forces and was forced to retreat. Huang Quan and his men were separated from Liu Bei's remaining forces after the battle and could not return to Shu therefore they surrendered to Wei. After Huang Quan defected to Wei, a Shu officer urged Liu Bei to execute Huang Quan's family members – who were still in Shu when Huang defected to Wei – but Liu Bei refused and said: "I let Huang Quan down but he didn't let me down." Liu Bei's treatment towards Huang Quan's family did not change despite Huang's defection. Pei Songzhi, who annotated the Sanguozhi, compared Liu Bei's treatment of Huang Quan's family (after Huang Quan's defection) with the Han dynasty Emperor Wu's execution of Li Ling's family and noted the difference between Liu Bei's gain from treating Huang Quan's family well and Emperor Wu's loss by executing Li Ling's family. He quoted a line from the Classic of Poetry to describe Liu Bei: 'To be rejoiced in are ye, gentlemen; May ye preserve and maintain your posterity!'

Вейдегі қызмет

Хуан Куан Вэй императоры Цао Пимен кездескенде, император: "Зұлымдарды тастап, маған қызмет етуге келіскенде, Чэнь Пин мен Хан Синьге еліктеуге тырысасың ба?" - деп сұрады. Хуан Куан: "Лиу мырза маған жомарттықпен қарады, сондықтан мен Сун Куанға бағынбаймын. Шуға қайта оралмай, Вэйге бағынышты болдым. Жеңілген армияның қолбасшысы ретінде, өлімнен құтылғаным үшін ризамын. Ежелгі даналардан үлгі алу туралы неге ойласам?" Цао Пи Хуан Куанға қатты таң қалды. Ол Хуан Куанды сарай қызметкері (侍中) және Оңтүстікті қорғайтын генерал (鎮南將軍) етіп тағайындады және оны Юян маркизі (育陽侯) етіп бекітті. Кейіннен, Шудан келген елшілер Вэйге Лю Бэйдің Хуан Куанның отбасын жазалағанын хабарлады. Цао Пи Хуан Куанның отбасына арналған еске алу рәсімін өткізуге бұйрық берді, бірақ Хуан Куан бұл хабардың жалған екенін білді. Ол Цао Пиге Лю Бэй мен Чжугэ Лянның бір-біріне сенгенін, сондықтан олар оның іс-әрекеттерін түсінетінін айтты. Бұл хабарлар жақында келгендіктен, олар негізсіз болжамдар болуы мүмкін екенін айтып, Цао Пиге растау үшін күте тұруын өтінді. Тергеуден кейін хабарлардың жалған екені анықталды. 223 жылы Лю Бэйдің қайтысы туралы хабар Вэйге жеткенде, көптеген Вэй шенеуніктері Цао Пиді құттықтады, бірақ Хуан Куан ештеңе демеді. Цао Пи Хуан Куанның өзіне сатқындық жасамаса да, оны сынап көргісі келді, сондықтан оны көп рет шақыртты. Хуан Куанның қол астындағылары Цао Пидің көптеген елші жібергенін көргенде қорқып кетті, бірақ Хуан Куан тынышталды. Кейін Хуан Куан провинция Вэйдің құзырына жатпаса да, И провинциясының инспекторы болып тағайындалды және Хэнаньда орналасты. Вэйдің әскери қолбасшысы Сыма И Хуан Куанды жоғары бағалап, бірде одан: "Шуда сен сияқты адамдар қанша?" - деп сұрады. Хуан Куан күліп: "Сен мені соншалықты жоғары бағалайтыныңды күтпеген едім!" - деді. Сыма И тағы бір рет Шудың регенті Чжугэ Лянға хат жазып: "Хуан Гунхэн - білгір адам. Ол сені әрдайым мақтайды", - деді. Цао Пидің ұлы және мұрагері Цао Жуй Хуан Куаннан: "Империяның қазіргі ахуалын қалай бағалауға болады?" - деп сұрады. Хуан Куан: "Жұлдыздарды зерттеу керек. Император Вэнь (Цао Пи) қайтыс болғанда, ал Ву және Шу билеушілері аман қалғанда, инхуо шоусині көрдік. Бұл жұлдыздардың белгісі еді", - деді. 239 жылы 15 қазан мен 12 қараша аралығында, Цао Жуйдің мұрагері Цао Фанның тұсында Хуан Куан күйме және ат әскерінің генералы (車騎將軍) лауазымына көтеріліп, Үш герцог министрлерінің құрметіне ие болды. Хуан Куан 240 жылы 9 мамыр мен 6 маусым аралығында қайтыс болды және "Маркиз Цзин" (景侯) деген атақ алды. Оның ұлы Хуан Юн (黃邕) оның лауазымын мұра етіп, Юян маркизі (育陽侯) болды. Хуан Юн қайтыс болғанда оның мұрагері болмады.

When Huang Quan met the Wei emperor Cao Pi, the latter asked: "Are you trying to emulate Chen Ping and Han Xin when you abandoned the villains and agreed to serve me?" Huang Quan replied: "Lord Liu treated me generously so I won't surrender to Sun Quan. I can't return to Shu so I chose to submit to Wei. As a commander of a defeated army, I already feel grateful for being spared from death. Why would I even think about emulating the ancients?" Cao Pi was very impressed with Huang Quan. He appointed Huang Quan as a Palace Attendant (侍中) and General Who Guards the South (鎮南將軍), and enfeoffed him as the Marquis of Yuyang (育陽侯). Later, when other Shu defectors brought news to Wei that Liu Bei had executed Huang Quan's family, Cao Pi ordered a memorial service to be held, but Huang Quan knew that those reports were false and told Cao Pi that him along with Liu Bei and Zhuge Liang trusted each other hence they would understand the reason for his actions. Moreover, those news were recent and could be fallacious rumors therefore he asked Cao Pi to await longer for confirmation. He was proven right after the defectors were thoroughly questioned. In 223, when news of Liu Bei's death reached Wei, many Wei officials congratulated Cao Pi but Huang Quan alone did not say anything. Cao Pi knew that Huang Quan would not betray him but he wanted to intimidate Huang Quan, so he repeatedly sent messengers to summon Huang Quan to see him. Huang Quan's subordinates were very fearful when they saw that Cao Pi had sent so many messengers but Huang Quan remained calm and composed. Huang Quan was later appointed as the Inspector of Yi Province even though the province was not under Wei's jurisdiction. He was stationed in Henan. The Wei general Sima Yi, who regarded Huang Quan very highly, once asked him: "How many others are there like you in Shu?" Huang Quan laughed and replied" "I never expected you to regard me so highly!" On another occasion, Sima Yi wrote to the Shu regent Zhuge Liang: "Huang Gongheng is a clever gentleman. He always speaks highly of you." Cao Rui, Cao Pi's son and successor, once asked Huang Quan: "What should we use to gauge the current situation of the Empire?" Huang Quan replied: "The study of the stars. We saw a yinghuo shouxin when Emperor Wen (Cao Pi) died while the lords of Wu and Shu remained safe. This was an sign from the stars." Sometime between 15 October and 12 November 239, during the reign of Cao Rui's successor Cao Fang, Huang Quan was promoted to the position of General of Chariots and Cavalry (車騎將軍) and received the same honours as the Three Ducal Ministers – the three highest ranked ministers in the Wei imperial court. Huang Quan died sometime between 9 May and 6 June 240, and received the posthumous title "Marquis Jing" (景侯). His son, Huang Yong (黃邕), inherited his peerage and became the next Marquis of Yuyang (育陽侯). Huang Yong did not have a successor when he died.

Хуан Чонг

Хуан Кванның тағы бір ұлы Хуан Чонг (黃崇), әкесі Вэйге өткеннен кейін Шуда қалды. 263 жылы Вэй Шуды басып алу науқанын бастағанда, Хуан Чонг Шу генералы Чжугэ Чжанмен бірге Дэн Ай бастаған Вэй шабуылшыларына қарсы тұрды. Шу әскері Фу округіне (涪縣; қазіргі Мианьян, Сычуань) жеткенде, Хуан Чонг Чжугэ Чжанға таулы аймақты жылдам басып алып, географиялық артықшылықты пайдаланып, жаудың жазық жерге енуін тоқтатуды ұсынды. Чжугэ Чжан тартынғанда, Хуан Чонг оған қайта-қайта кеңесін тыңдауын өтінді, тіпті көздерінен жас шықты. Дэн Айдың әскері жақындағанда, Чжугэ Чжан әскерін Мианчжуда жаумен шайқасқа бастады, онда Хуан Чонг әскерлерін батылдандырып, өлімге дейін күресуге дайын екенін айтты. Хуан Чонг пен Чжугэ Чжан екеуі де Мианчжу шайқасында қаза тапты.

Бағалау

Үш патшалықтың жазбаларында Хуан Кванның өмірбаянын жазған Чэнь Шоу оны былай бағалады: "Хуан Кван басқаларға жол бергіш, ойлы және әдемі мінезді болды. Ли Хуй, Лю Кай, Ма Чжун, Ван Пинг, Чжан Ни сияқты олардың қасиеттерінің арқасында олар империяда кеңінен танылды және оларға берілген мүмкіндікті пайдаланып, ұлаң-қайырылысты мұра қалдырды."