Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай әскери генералы (229 жылы қайтыс болған)
Үш патшалық дәуіріндегі генерал
Chinese military general (died 229)
the general in the Three Kingdoms period
Жао Юн (,) (,) (,) (), әдепті есімі Зилонг (), Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы және Үш патшалық дәуірінің басында өмір сүрген әскери генерал. Алғашқыда солтүстік соғыс басшысы Гонгсун Цаньға бағынышты болған Жао Юн кейін Лю Бейге қызмет етуге келді және Чанбан шайқасынан (208 жыл) Ханчжун жорығына (217–219 жылдар) дейін оның көптеген әскери іс-қимылдарында бірге болды. 221 жылы Лю Бей құрған Шу Хан мемлекетінде қызметін жалғастырды және 229 жылы қайтыс болғанға дейін Солтүстік жорықтардың біріншісіне қатысты. Тарихи дереккөздердегі ақпараттың шектеулі болуына байланысты Жао Юнның өміріне қатысты көптеген мәліметтер белгісіз болып қала береді, бірақ оның өмірінің кейбір жақтары мен іс-әрекеттері халық ауыз әдебиеті мен көркем әдебиетте көркемделіп немесе жоғары бағаланған. XIV ғасырдың тарихи романы «Үш патшалықтың романсы»нда ол Лю Бейдің қол астындағы Бес батыр генералдың бірі ретінде мақталып, даңқталған.
Zhao Yun ( ) (died 229), courtesy name Zilong (子龍), was a military general who lived during the late Eastern Han dynasty and early Three Kingdoms period of China. Originally a subordinate of the northern warlord Gongsun Zan, Zhao Yun later came to serve another warlord, Liu Bei, and had since accompanied him on most of his military exploits, from the Battle of Changban (208) to the Hanzhong Campaign (217–219). He continued serving in the state of Shu Han – founded by Liu Bei in 221 – in the Three Kingdoms period and participated in the first of the Northern Expeditions until his death in 229. While many facts about Zhao Yun's life remain unclear due to limited information in historical sources, some aspects and activities in his life have been dramatised or exaggerated in folklore and fiction. In the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, he was lauded as a member of the Five Tiger Generals under Liu Bei.
Чжао Юнның өмірі туралы тарихи дереккөздер
Чжао Юнның үшінші ғасырда Чэнь Шоу жазған «Үш патшалықтың жазбалары» (Сангуоцзи) кітабындағы түпкілікті өмірбаяны 346 қытай таңбасынан тұрады. Бесінші ғасырда Пей Сонгжи «Сангуоцзидегі» Чжао Юнның өмірбаянына «Жао Юн Бийчжуаннан» (趙雲別傳; Чжао Юнның ресми емес өмірбаяны) алынған түсіндірмелерді қосты, осылайша Чжао Юнның өмірі туралы салыстырмалы түрде анық, бірақ толық емес суретті ұсынды.
Zhao Yun's original biography in the Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi), written by Chen Shou in the third century, is only 346 Chinese characters long. In the fifth century, Pei Songzhi added annotations from the Zhao Yun Biezhuan (趙雲別傳; Unofficial Biography of Zhao Yun) to Zhao Yun's biography in the Sanguozhi, providing a relatively clear, though still incomplete picture of Zhao Yun's life.
Гонгсун Занның ертедегі мансабы
Жао Юн Чаншань әміршілігінің Чхендинг округынан шыққан. Жао Юн Бичжуань оның сыртқы келбетін былай сипаттайды: сегіз чи бойы (шамамен 1,84 метр), салтанатты әрі әсерлі сырт келбеті болған. Чаншань әміршілігінің әкімшісінен үкіметтік қызметке ұсыныс алғаннан кейін, Жао Юн еріктілердің шағын тобын бастап, Ю провинциясындағы әскербасы Гонгсун Цанға қосылды. Сол шақта Юань Шао Цзи провинциясының губернаторы болып тағайындалғаннан кейін, оның атағы күрт өсті. Сондықтан Гонгсун Цан Ю провинциясындағы көптеген адамдардың Юань Шаоға қызмет етуді таңдайды деп қауіптенді. Жао Юн еріктілерімен келгенде Гонгсун Цан одан моқтап: "Сенің туған жеріңдегілердің барлығы Юаньға қызмет етуді қалағандарын естідім. Неліктен ойыңды өзгерттің және қатеңді түзеуге шешім қабылдадың?" – деді. Жао Юн: "Империяда хаос орнаған, кімнің дұрыс, кімнің бұрыс екені белгісіз. Халық қауіпте. Менің туған жерімдегілер мұқият ойланып, адалдыкпен билік ететін әміршіні таңдады. Сондықтан мен Юань мырзаның орнына сізге қосылуды жөн көрдім", – деп жауап берді. Гонгсун Цан оны қабылдады. Кейін Жао Юн Гонгсун Цанның жағынан қарсы күштерге қарсы бірнеше шайқаста күш көрсетті.
Zhao Yun was from Zhending County, Changshan Commandery. The Zhao Yun Biezhuan described his physical appearance as follows: eight chi tall (approximately 1.84 metres), with majestic and impressive looks. After receiving a recommendation from the Administrator of Changshan Commandery to serve in the government, Zhao Yun led a small group of volunteers to join Gongsun Zan, a warlord in You Province. Around the time, the warlord Yuan Shao had experienced a surge in fame after his recent appointment as the Governor of Ji Province, so Gongsun Zan was worried that many people in You Province would choose to serve under Yuan Shao instead of him. When Zhao Yun showed up with his volunteers, Gongsun Zan asked him mockingly: "I heard that all those in your home province wanted to serve the Yuans. Why did you have a change of heart, and decide to correct your mistake?" Zhao Yun replied: "The Empire is in a state of chaos and it is unclear who is right and who is wrong. The people are in danger. Those in my home province, after careful deliberation, decided to follow a lord who governs with benevolence. Therefore, I chose to join you, General, instead of Lord Yuan." Gongsun Zan then accepted him. Zhao Yun later fought on Gongsun Zan's side in some battles against rival forces.
Лю Беймен кездесу
190-жылдардың басында Чжао Юн Лю Бэймен кездесті, ол сол кезде Гонгсун Дзаньдың қорғауында болды. Чжао Юн Лю Бэйге жақын болып, оның жанына өтуге ниеттенді. Гонгсун Дзань Лю Бэйді өзінің одақтасы Тянь Кайға Юань Шаоға қарсы шайқаста көмектесу үшін жібергенде, Чжао Юн Лю Бэйдің ізімен еріп, оның қол астындағы атты әскер офицері болып қызмет етті. Чжао Юн ағасының қазасы туралы хабар алған соң, ағасын жоқтау үшін Лю Бэйден уақытша рұхсат сұрады. Лю Бэй Чжао Юн қайта оралмайтынын сезгендіктен, онымен қоштасып, қолын ұстады. Кету алдында Чжао Юн Лю Бэйге: "Мен сіздің мейіріміңізді ешқашан ұмытпаймын" деді.
Around the early 190s, Zhao Yun met Liu Bei, who was taking shelter under Gongsun Zan at the time. Zhao Yun became very close to Liu Bei and desired to switch his allegiance to Liu Bei. When Gongsun Zan sent Liu Bei to assist his ally, Tian Kai, in a battle against Yuan Shao, Zhao Yun followed Liu Bei and served as a cavalry officer under Liu Bei. When Zhao Yun received news of his elder brother's death, he asked for a temporary leave of absence from Liu Bei to mourn his brother. Liu Bei knew that Zhao Yun would not return after leaving, so he held Zhao Yun's hand while bidding him farewell. Before departing, Zhao Yun told Liu Bei: "I will never forget your favour."
Лю Бейдің басқаруындағы қызмет
200 жылдың басында Лю Бей Сю провинциясындағы базасын өзінің қарсыласы Цао Цаоға жоғалтқаннан кейін, ол Сары өзеннің солтүстігіне қашып, Цао Цаоның қарсыласы Юань Шаодан пана сұрады. Осы кезеңде Жао Юн да Юань Шаоның штаб-пәтері – Яе қаласына келді, онда ол Лю Беймен қайта кездесті. Жао Юн мен Лю Бей Яеде бір бөлмеде тұрды. Лю Бей Жао Юнға құпия түрде оған еріскен жүздеген адамдарды жинауға көмектесуді тапсырды, олар сол жақ генералдың (左將軍) әскерінде қызмет етеді деп мәлімдеуге айтты. Юань Шао мұны білген жоқ. Содан кейін Жао Юн Лю Бей мен оның ізбасарларымен Юань Шаодан шығып, Цзин провинциясының губернаторы Лю Бяоға қосылу үшін оңтүстікке бет алды.
In early 200, after Liu Bei lost his base in Xu Province to his rival Cao Cao, he fled north across the Yellow River and sought refuge under Yuan Shao, Cao Cao's rival. Around the same time, Zhao Yun also came to Ye, Yuan Shao's headquarters, where he met Liu Bei again. Zhao Yun and Liu Bei shared the same room during their stay in Ye. Liu Bei secretly instructed Zhao Yun to help him gather hundreds of men who were willing to follow him, and claim that they served under the General of the Left (左將軍). Yuan Shao was unaware of this. Zhao Yun then accompanied Liu Bei and his followers as they left Yuan Shao and headed south to join Liu Biao, the Governor of Jing Province.
Бованг шайқасы
202 жылы, Цао Цао Солтүстік Қытайда Юань Шаоның ұлдары мен олардың одақтастарына қарсы жорықта болғанда, Лю Бей Цао Цаоның болмауынан пайдаланып, Орталық Қытайдағы Цао Цаоның иеліктеріне шабуыл жасады. Цао Цао өзінің генералы Сяо Дун мен басқаларын Лю Бейге қарсы тұру үшін әскерге жетекшілік етуге жіберді. Шайқас барысында Чжао Юн (Жао Юн) өзімен тулас, бір ауылдан шыққан ескі досы Сяо Ланды (夏侯蘭) тұтқынға алды. Ол Лю Бейден Сяо Ланның өмірін сақтап қалуын сұрады және Сяо Ланның заңды жақсы білетінін білгендіктен, оны әскери судья қызметіне ұсынды. Чжао Юн достығына қарамастан, кәсіби қарым-қатынасты сақтап, адалдығы мен сақтығы үшін мақтауға ие болды.
In 202, when Cao Cao was away on campaigns in northern China against Yuan Shao's sons and their allies, Liu Bei took advantage of Cao Cao's absence to launch an attack on Cao Cao's territories in central China. Cao Cao sent his general Xiahou Dun and others to lead an army to resist Liu Bei. During the battle, Zhao Yun captured Xiahou Lan (夏侯蘭), an old friend who was from the same hometown as him. He requested that Liu Bei spare Xiahou Lan's life and recommended Xiahou Lan to serve as a military judge because he knew that Xiahou Lan was knowledgeable about law. Zhao Yun earned praise for being conscientious and careful when he maintained a professional relationship with Xiahou Lan despite their friendship.
Чанбан шайқасы
208 жылы Лю Бяо қайтыс болғаннан кейін, оның кіші ұлы Лю Конг Цзинь провинциясының губернаторы болды. Сол жылы Цао Цао Қытайдың оңтүстігіндегі қарсы күштерді жою мақсатымен әскери науқан бастағанда, Лю Конг бағынып, Цзинь провинциясын оған тапсырды. Лю Бей және оның ізбасарлары Синье округіндегі бекінісін тастап, оңтүстікке қарай Сиакоуға бет алды. Сиакоуды Лю Бяоның үлкен ұлы Лю Цы күзетіп тұрды және ол Цао Цаоның билігінен тәуелсіз болды. Цао Цао 5000 сарбаздық элиталық атты әскерін жетектеп, Лю Бейді қууға шықты. Олар Чанбаньда Лю Бейді жете алды және оның әскеріне ауыр жеңіліс сыйлады. Лю Бей отбасын тастап қашқанда, Чжао Юн Лю Бейдің кіші ұлы Лю Шанды алып, Лю Бейдің әйелі Леди Ганды (Лю Шанның анасы) шайқас кезінде қорғап, қауіпсіз жерге жеткізді. Осы ерлігі үшін ол кейіннен Стандарттың генералы (牙門將軍) шеніне көтерілді. Алдында, Чанбандағы жеңілістен кейін Лю Бей Чжао Юнның Цао Цао жағына кетіп қалғаны туралы қауесет естіген. Ол қауесетке сенбей, жерге қысқа жыртып: "Зилонг мені ешқашан тастамайды", - деді. Біраз уақыттан кейін Чжао Юн оның қасына қайтып келгенде, ол дұрыс болғанын көрді. 208-209 жылдардың қысында Лю Бей соғыс басшысы Сунь Куанмен одақтасып, Қызыл жартастар шайқасында Цао Цаоға жеңіліс сыйлады. Цао Цао жеңілгеннен кейін солтүстікке шегінгенде, Лю Бей мен Сунь Куан алға жылжып, бұрын Цао Цаоның бақылауында болған Нан округін бағындырды.
After Liu Biao died in 208, his younger son Liu Cong succeeded him as the Governor of Jing Province. When Cao Cao launched a military campaign in the same year to eliminate opposing forces in southern China, Liu Cong surrendered and yielded Jing Province to him. Liu Bei and his followers abandoned their stronghold in Xinye County and headed further south towards Xiakou, which was guarded by Liu Biao's elder son Liu Qi and was independent of Cao Cao's control. Cao Cao personally led a 5,000 strong elite cavalry force to pursue Liu Bei. They caught up with Liu Bei at Changban and inflicted a devastating defeat on his forces. While Liu Bei abandoned his family and fled, Zhao Yun carried Liu Bei's young son Liu Shan and protected Liu Bei's wife Lady Gan (Liu Shan's mother) during the battle and delivered them to safety. He was later promoted to the rank of General of the Standard (牙門將軍) for his efforts. Earlier on, after his defeat at Changban, Liu Bei heard rumours that Zhao Yun had betrayed him and defected to Cao Cao' side. Refusing to believe the rumours, he threw a short ji to the ground and said: "Zilong will never abandon me." He was right as Zhao Yun returned to him a short while later. In the winter of 208–209, Liu Bei formed an alliance with the warlord Sun Quan and they defeated Cao Cao at the decisive Battle of Red Cliffs. As Cao Cao retreated north after his defeat, Liu Bei and Sun Quan advanced and conquered Nan Commandery, which used to be under Cao Cao's control.
Гуйянның әкімшісі ретінде
Кейіннен Жао Юн Лю Бейдің оңтүстік Цзинь провинциясындағы төрт округті – Чанша, Линлинг, Вулинг және Гуйянды жаулап алуына қосқан үлесі үшін генерал-лейтенант (偏將軍) шеніне көтерілді. Гуйян округы басып алынғаннан кейін Лю Бей Жао Фанның орнына Жао Юнды жаңа әкімші етіп тағайындады. Жао Фанның әйелдік туысы, сұлулығымен танымал жесір әйел болған. Ол Жао Юнмен байланыс орнату мақсатымен оны Жао Юнға үйлендіруді жоспарлады. Бірақ Жао Юн бұл ұсыныстан бас тартып, Жао Фанға: "Біздің тегіміз бір. Сенің ағаң да маған ағадай" деді. Тағы басқалар да Жао Юнды осы некеге келісуге көндіруге тырысты, бірақ ол қатаң түрде бас тартты және: "Жао Фан мәжбүрлікпен бағындырылды, оның ниеттері күдікті және белгісіз. Соған қоса, әлемде тағы да көп әйелдер бар" деді. Көп ұзамай Жао Фан қашып кетті, ал Жао Юн оған үйленбегендігінің арқасында онымен байланысқа түспеуге мүмкіндік алды.
Zhao Yun was later promoted to Lieutenant General (偏將軍) for his contributions towards Liu Bei's conquests of the four commanderies in southern Jing Province: Changsha, Lingling, Wuling and Guiyang. After the capture of Guiyang Commandery, Liu Bei appointed Zhao Yun as the new Administrator to replace Zhao Fan. Zhao Fan had a widowed sister in law who was famous for her beauty. He wanted to arrange for her to marry Zhao Yun so as to build connections with Zhao Yun. However, Zhao Yun rejected the idea and told Zhao Fan: "We share the same family name. Your elder brother is also like an elder brother to me." There were others who urged Zhao Yun to accept the marriage but Zhao Yun firmly refused and said: "Zhao Fan was forced to surrender because of the circumstances. His intentions are unclear and suspicious. Besides, there are many other women in this world." Not long later, Zhao Fan escaped, and Zhao Yun was able to avoid any association with him because he did not agree to the marriage.
Цзин провинциясын күзету
211 жылы Лю Бэй провинциялық губернатор Лю Чжанға қарсыласы Ханчжун округімен күресуге көмек көрсету үшін әскерін батысқа қарай И провинциясына бастап барды. Жао Юн және басқалары Цзинь провинциясын қорғауға қалды. 209 жылы Лю Бэй Сунь Куанның кіші қарындасы, Леди Суньмен үйленді, осылайша Сунь-Лю одағын нығайтты. Лю Бэй И провинциясына кеткенде, Леди Сунь Цзинь провинциясында қалды. Өзін күшті әскербасының қарындасы санайтын Леди Сунь тек мақтаншылдықпен және шексіздікпен ғана емес, сонымен қатар өзінің күзетшілері мен жеке қызметкерлерінің Цзинь провинциясында заңсыздық жасауына да рұқсат берді. Осы себепті Лю Бэй, өзін адал және жауапкершілігі жоғары адам деп есептейтін Жао Юнды, Цзинь провинциясының ішкі істерін бақылауға және ол болмағанда заң мен тәртіпті сақтауға арнайы тағайындады. Сунь Куан Лю Бэйдің И провинциясына кеткенін естігенде, қарындасын үйіне қайтару үшін кеме жіберді. Леди Сунь Лю Бэйдің ұлы Лю Шанды өзімен бірге алып кетуге тырысты, бірақ Жао Юн мен Чжан Фэй адамдарын жетектеп, оны тоқтатып, Лю Шанды қайтарып алды. Цзинь тарихшысы Си Цзуочи жазған «Хань және Цзинь жылнамасы» (漢晉春秋) Жао Юн Бицзюаньда жазылған оқиғаға ұқсас мәліметтер келтіреді.
Around 211, Liu Bei led an army west into Yi Province to assist the provincial governor Liu Zhang in countering a rival warlord, Zhang Lu of Hanzhong Commandery. Zhao Yun and others remained behind to guard Jing Province. Sometime in 209, Liu Bei married Sun Quan's younger sister, Lady Sun, to strengthen the Sun–Liu alliance. Lady Sun also remained in Jing Province when Liu Bei left for Yi Province. As she saw herself as the sister of a powerful warlord, Lady Sun not only acted in an arrogant and unbridled manner, but also allowed her bodyguards and personal staff to behave lawlessly in Jing Province. For this reason, Liu Bei specially appointed Zhao Yun, whom he deemed a serious and conscientious person, to oversee domestic affairs in Jing Province and maintain law and order during his absence. When Sun Quan heard that Liu Bei had left for Yi Province, he sent a vessel to fetch his sister home. Lady Sun attempted to bring Liu Bei's son Liu Shan along with her, but Zhao Yun and Zhang Fei led their men to stop her and retrieved Liu Shan. The Chronicles of Han and Jin (漢晉春秋) written by the Jin historian Xi Zuochi gives a similar account to the one recorded into the Zhao Yun Biezhuan.
И провинциясын жаулап алу
Лю Бэй мен Лю Чжан бастапқыда бір-біріне достық қарым-қатынас жасады, бірақ олардың арасындағы шиеленіс біртіндеп күшейіп, 212 жылдың соңына қарай қарулы қақтығысқа ұласты. Лю Бэй бастапқыда Цзямень асуында (葭萌關; қазіргі Жаохуа ауданы, Гуанюань, Сычуань) орналасқан, онда ол Лю Чжанға Чжан Лудан аумақты қорғауға көмектесті. Бірақ кейін Лю Чжанға қарсы шығып, оған шабуыл жасады. Ол Чжугэ Лянға, Чжан Фэйге, Чжао Юнға және басқаларына Цзинь провинциясынан И провинциясына күштерді күшейтуге бұйрық берді, ал Гуан Ю Цзинь провинциясын қорғау үшін қалды. Күштер Янцзы өзені бойымен жүріп, айналасындағы округтер мен уездерді бағындырды. Цзянчжоуға жеткенде, Чжугэ Лян Чжао Юнға Цзянян округіне (江陽郡; қазіргі Нейцзян, Сычуань) шабуыл жасап, балама жолмен жүруді және кейін Лю Бэймен және басқа әскерлермен И провинциясының астанасы Чэнду сыртында қосылуды бұйырды. 214 жылы Лю Чжан қарсылық көрсетуден бас тартып, Лю Бэйге бағынды, ол И провинциясын бақылауға алды. Чжао Юн Көмекші Армияның генералы (翊軍將軍) қызметіне тағайындалды. И провинциясын бағындырғаннан кейін Лю Бэй Чэндудағы үй шаруашылықтарын және қала сыртындағы жерлерді өзінің ізбасарлары арасында қалай бөлісу керектігін талқылады, өйткені ол оларды жорықтағы еңбегі үшін марапаттағысы келді. Чжао Юн қарсылық білдіріп: «Бұрын Хуо Кубинг айтқандай, хунндар жойылмайынша үй болмайды. Біздің заманымызда мемлекеттің жаулары тек хунндар ғана емес, сондықтан біз немқұрайлы болмауымыз керек. Империя толығымен бейбіттендіріліп, халық тыныш өмірге оралғаннан кейін ғана біз шынайы ләззат ала аламыз. И провинциясындағы соғыс енді ғана аяқталды, сондықтан провинция халқы жерлерін мен үйлерін қайтаруы керек. Қазір халыққа тыныштықпен өмір сүруге мүмкіндік беру керек, кейін олардан салық пен әскери міндеттемелерді талап етеміз. Осылайша біз олардың құрметі мен қолдауын жеңіп аламыз». Лю Бэй Чжао Юнның кеңесін тыңдады.
Liu Bei and Liu Zhang were friendly towards each other in the beginning, but tensions between them gradually increased until the point of armed conflict around late 212. Liu Bei was initially stationed at Jiameng Pass (葭萌關; in present day Zhaohua District, Guangyuan, Sichuan), where he was helping Liu Zhang defend the area from Zhang Lu. However, he turned against Liu Zhang later and attacked him. He ordered Zhuge Liang, Zhang Fei, Zhao Yun and others to lead reinforcements from Jing Province into Yi Province to help him, while Guan Yu remained behind to defend Jing Province. The reinforcements marched along the Yangtze River and conquered the commanderies and counties in the surrounding areas. When they reached Jiangzhou, Zhuge Liang ordered Zhao Yun to lead a separate force to attack Jiangyang Commandery (江陽郡; around present day Neijiang, Sichuan) and take an alternate route, and later rendezvous with Liu Bei and the other armies outside Yi Province's capital, Chengdu. In 214, Liu Zhang gave up resistance and surrendered to Liu Bei, who gained control over Yi Province. Zhao Yun was appointed as General of the Assisting Army (翊軍將軍). After taking Yi Province, Liu Bei held a discussion on how to distribute the households in Chengdu and the fields outside the city among his followers because he wanted to reward them for their efforts in the campaign. Zhao Yun objected: "In the past, Huo Qubing said that there was no home until the Xiongnu had been eliminated. The enemies of the state in our time include not only the Xiongnu, so we shouldn't be complacent. Only when the Empire has been completely pacified and the people have reverted to their peaceful lives, can we truly enjoy ourselves. The war in Yi Province has just ended, so the people in the province should have their lands and homes returned to them. As of now, the people should be allowed to continue their livelihoods in peace, and later we can impose taxes and conscription on them. In this way, we will earn their favour and support." Liu Bei heeded Zhao Yun's advice.
Хан өзенінің шайқасы
217 жылы Лю Бэй Ханчжун жорығын бастады, себебі Ханчжун И провинциясының солтүстік есігі болғандықтан, Цао Цаодан Ханчжун округін басып алу мақсатында. Лю Бэйдің генералы Хуан Чжун 218–219 жылдары Динцзюнь тауы шайқасында Цао Цаоның генералы Сяо Юаньды өлтірді. Сяо Юань жеңілгеннен кейін Хуан Чжун жау әскерлерінің азық-түлік көлігін жақын жерде тасымалдап жатқанын естіп, әскер тобын бастап, конвойға шабуыл жасап, азық-түлікті тартып алды. Хуан Чжун уақытында лагерьге оралмағандықтан, Чжао Юн ондаған атты әскерді Хуан Чжунды іздеуге алып шықты. Осы кезде Цао Цао өз күштерін Лю Бэйдің бекіністеріне шабуылдауға жіберген еді. Чжао Юн Цао Цаоның алғы шебімен кездесіп, олармен шайқасты, ал кейін Цао Цаоның негізгі күштері жетіп, оны қоршап алды. Жаудың күші басым болғанына қарамастан, Чжао Юн жаудың қатарын бұзып өтуге тырысып, қарсы шайқасып, шегінді. Цао Цаоның әскері қайтадан жиналып, Чжао Юнды қоршады. Басқа амалы қалмаған Чжао Юн жол ашып, лагерьге қайтуға мәжбүр болды. Шайқас барысында Чжао Юнның орынбасары Чжан Чжу (張著) жараланды, бірақ Чжао Юн кері оралып, оны құтқарып, лагерьге әкелді. Цао Цаоның әскері Чжао Юн лагеріне қайтқанда оны қуды. Жаудың жақындағанын көрген Чжао Юнның қол астындағы Чжан И лагерь қақпаларын жабылып, әскерлерді тұруға бұйырды. Алайда Чжао Юн қақпаларды ашуға, барлық туларды және байрақтарды жасыруға, соғыс барабандарын үнсіздендіруге бұйырды, осылайша лагерьтің бос екенін көрсетуге тырысты. Цао Цаоның әскері Чжао Юнның лагерінде тұтқынға алынғандай болды деп ойлап, шегінді. Олар шегіне бастағанда Чжао Юн қарсы шабуылға шықты, оның әскері соғыс барабандарын қатты соғып, жауға жебелерді атып жіберді. Цао Цаоның сарбаздары қорқып, дүрбелеңге түсті. Бірқатары үрейленгендіктен бір-бірін таптап қашып кетті, ал көбі Хан өзеніне құлап, суға батып қайтыс болды. Келесі күні Лю Бэй Чжао Юнның лагерін тексеруге және шайқас даласын аралауға келгенде: "Зилонг өте батыл!" деді. Содан кейін ол Чжао Юнның жеңісін тойлау үшін той ұйымдастырды, олар түнгі уақытқа дейін көңіл көтерді. Чжао Юнға "Батыр жолбарыс генералы" (虎威將軍) деген лақап есім берілді.
In 217, Liu Bei launched the Hanzhong Campaign to seize control of Hanzhong Commandery from Cao Cao because Hanzhong was the northern gateway into Yi Province. Liu Bei's general Huang Zhong killed Cao Cao's general Xiahou Yuan at the Battle of Mount Dingjun of 218–219. After Xiahou Yuan's defeat, Huang Zhong heard that enemy troops were transporting food supplies in the vicinity so he led a detachment of troops to attack the convoy and seize the supplies. When Huang Zhong did not return to camp in time, Zhao Yun led tens of horsemen out in search of Huang Zhong. At the time, Cao Cao had sent his forces to attack Liu Bei's positions. Zhao Yun encountered Cao Cao's vanguard force and engaged them in battle until Cao Cao's main force showed up and surrounded him. Despite the overwhelming odds, Zhao Yun attempted to charge and break through the enemy formation and alternated between fighting back and retreating. Cao Cao's forces regrouped, got back into formation and surrounded Zhao Yun. Left with no choice, Zhao Yun had to fight his way out and head back to camp. During the battle, Zhao Yun's deputy Zhang Zhu (張著) was wounded but Zhao Yun turned back, saved him and brought him back to camp. Cao Cao's forces pursued Zhao Yun as he retreated back to his camp. Upon seeing the enemy's approach, Zhao Yun's subordinate Zhang Yi wanted to shut the camp's gates and get the troops to hold their position. However, Zhao Yun ordered the gates to be opened, all flags and banners to be hidden, and the war drums to be silenced so as to create an illusion of an empty camp. Cao Cao's forces thought that there was an ambush inside Zhao Yun's camp so they withdrew. Just as they were retreating, Zhao Yun launched a counterattack and his men beat the war drums loudly and fired arrows at the enemy. Cao Cao's soldiers were shocked and thrown into disarray. Some of them trampled on each other as they panicked and fled, while many of them fell into the Han River and drowned. The following day, when Liu Bei came to inspect Zhao Yun's camp and survey the battlefield, he remarked: "Zilong is full of courage." He then threw a feast to celebrate Zhao Yun's victory and they made merry until nightfall. Zhao Yun was also given the nickname "General of Tiger's Might" (虎威將軍).
Сяотин шайқасы
219 жылдың соңында Сунь Куан Сунь-Лью одағын бұзып, генерал Лю Мэнді Цзинь провинциясының оңтүстігіндегі Лю Бэйдің иеліктеріне жасырын шабуыл жасауға жіберді, ал Гуан Ю Цао Цаоның әскерлеріне қарсы Фанчэн шайқасында болған еді. Гуан Ю кейіннен тұтқынға алынып, Сунь Куанның бұйрығымен өлім жазасына кесілді, өйткені ол басылудан бас тартты. 220 жылы наурыз айында Цао Цаоның қайтысынан кейін, оның ұлы және мұрагері Цао Пи сол жылы Император Сяньнан тақты тартып алып, Шығыс Хань әулетін жойды және өзін жаңа император етіп Вэй мемлекетін құрды. 221 жылы Лю Бэй өзін император деп жариялап, Вэйдің заңдылығына қарсы тұру үшін Шу мемлекетін құрды. Сол жылы Сунь Куан Цао Пиге адалдыққа ант беріп, Вэйдің қарауында болуға келісті; оның орнына Цао Пи оған «Ву патшасы» атағын берді. Лю Бэй Цзинь провинциясын жоғалтқаны үшін Сунь Куанға реніштеніп, оған шабуыл жасағысы келді. Жао Юн оны бұл әрекеттен қайтармақ болып: «Мемлекеттің нағыз жауы – Сунь Куан емес, Цао Цао. Біз бірінші Вэйді жояйық, сосын Ву өздігінен басылады. Цао Цао қайтыс болды, бірақ оның ұлы Цао Пи таққа отырды. Сіз халықтың еркіне бағынып, Гуанчжоңды жаулап алып, содан кейін Вэй өзенінен өтіп, опасыз жауға шабуыл жасауыңыз керек. Хангу өтегінің шығысында тұратын адал адамдар сіздің әскеріңізге азық-түлік пен жылқымен көмектеседі. Қазір Вэйді ескермей, Вуға қарсы соғыс бастамаңыз. Егер соғыс басталса, тоқтату мүмкін емес» деді. Лю Бэй Жао Юнның кеңесін елемеді және Сунь Куанға қарсы әскери жорыққа жеке басшылық ету арқылы кек алуға бел буды. Жао Юнды Цзянчжоуды қорғауға қалдырды. 222 жылдың қазан айында Лю Бэй Сунь Куанның әскерлеріне қарсы Сяотин шайқасында ауыр жеңіліске ұшырап, Байдичэнге шегінуге мәжбүр болды. Жао Юн Юньаньға күштер жеткізіп келген кезде Сунь Куанның әскерлері Лю Бэйді қуудан бас тартып, Вуға қайтып кеткен еді.
In late 219, Sun Quan broke the Sun–Liu alliance by sending his general Lü Meng to launch a stealth invasion of Liu Bei's territories in southern Jing Province while Guan Yu was away at the Battle of Fancheng against Cao Cao's forces. Guan Yu was later captured in an ambush and executed on Sun Quan's order when he refused to surrender. Following Cao Cao's death in March 220, his son and successor Cao Pi usurped the throne from Emperor Xian later that year, ended the Eastern Han dynasty, and established the state of Wei with himself as the new emperor. In 221, Liu Bei declared himself emperor and founded the state of Shu to challenge Wei's legitimacy. In the same year, Sun Quan pledged allegiance to Cao Pi and agreed to become a vassal under Wei; in return, Cao Pi granted him the title "King of Wu". Liu Bei bore a grudge against Sun Quan for the loss of Jing Province and wanted to attack Sun Quan. Zhao Yun attempted to dissuade him by saying: "The real enemy of the State is Cao Cao, not Sun Quan. We should eliminate Wei first, then Wu will surrender on its own. Cao Cao is already dead but his son Cao Pi has usurped the throne. You should follow the people's will by conquering Guanzhong and then move across the Wei River to attack the treacherous villain. Righteous people who live in the east of Hangu Pass will certainly welcome your army with supplies and horses. You shouldn't ignore Wei for the moment and wage war against Wu first. Once the war starts, it can't be stopped." Liu Bei ignored Zhao Yun's advice and proceeded with his quest for vengeance by personally leading a military campaign against Sun Quan. He left Zhao Yun behind to guard Jiangzhou. In October 222, Liu Bei suffered a devastating defeat at the Battle of Xiaoting against Sun Quan's forces, and was forced to retreat to Baidicheng. By the time Zhao Yun showed up with reinforcements at Yong'an, Sun Quan's forces had given up on pursuing Liu Bei and retreated back to Wu.
Лю Шанның басқаруындағы қызмет
223 жылы Лю Бэй қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Лю Шан Шу патшалығының императоры болды, ал императорлық канцлер Чжуге Лян Лю Шан кәмелетке толмағандықтан регент ретінде қызмет етті. Таққа отырғаннан кейін Лю Шан Чжао Юнды Армияның орталық қорғаушысы (中護軍) және Оңтүстікке шабуылдайтын генерал (征南將軍) қылып тағайындады, сондай-ақ оған Юнчан ауылының маркизі (永昌亭侯) титулын берді. Кейін ол Чжао Юнды Шығысты қорғайтын генерал (鎮東將軍) лауазымына көтерді.
After Liu Bei died in June 223, his son Liu Shan succeeded him as the emperor of Shu, with the Imperial Chancellor Zhuge Liang serving as regent because Liu Shan was still underage at the time. Following his coronation, Liu Shan appointed Zhao Yun as Central Protector of the Army (中護軍) and General Who Attacks the South (征南將軍), and enfeoffed him as the Marquis of Yongchang Village (永昌亭侯). He promoted Zhao Yun to the position of General Who Guards the East (鎮東將軍) later.
Джи аңғары шайқасы
227 жылы Чжао Юн Шу мемлекетінің басты қарсыласы Вэйге қарсы ірі әскери науқанға дайындық үшін Шудың барлық әскерін жұмылдырған Чжуге Лянға қосылу үшін Ханчжун округіндегі әскери базаға көшті. 228 жылдың көктемінде Чжуге Лян Чжао Юн мен Дэн Чжиге әскер тобын басқарып, Джи аңғарына (箕谷) баруға және Сье аңғары (斜谷) арқылы Мей округіне (郿縣; қазіргі Фуфенг округі, Шансидің оңтүстік-шығысы) шабуылдайтын сыңайға келгенін көрсетуге бұйрық берді. Олардың міндеті – Вэй генералы Цао Чжэннің назарын аудару және оны ұстап тұру болды, ал Чжуге Лян Шудың бас әскерін Цы тауына (祁山; қазіргі Ли округі, Гансу) шабуылға бастап кетті. Чжао Юн мен Дэн Чжи Джи аңғарындағы шайқаста Цао Чжэнге жеңілді, себебі Чжуге Лян оларға нашар әскерлерді басқаруды тапсырды, ал өзі жақсы әскерлерді Цы тауына шабуылға алып кетті. Дегенмен, Чжао Юн әскерлерін кері шегінгенде бекініп, қарсы тұруға шақырды, соның арқасында шығындарды азайтты. Шу әскері Ханчжунға қайта шегінгеннен кейін, Чжао Юн Джи аңғарындағы жеңілісі үшін жаза ретінде Армияны күзетін генерал (鎮軍將軍) лауазымына төмендетілді. Осы кезде Чжуге Лян Чжао Юн мен Дэн Чжиге: «Біздің әскерлер Цзетиннен шыққанда өте ұйымсыз еді. Ал Джи аңғарынан шегінгендер тәртіпті болды. Мұның себебі неде?» – деп сұрады. Дэн Чжи: «(Жао) Юн өзі арттық қатарды басқарды. Ол әскерлеріміздің тәртіпті шегінуін және ешқандай жабдық қалдырмауын қадағалады» – деп жауап берді. Чжао Юнның жасағында әлі жібек болғандықтан, Чжуге Лян оны әскерлердің рухын көтеру үшін таратуды ұсынды. Бірақ Чжао Юн келіспеді: «Науқан сәтсіз аяқталды, онда неге сыйлық беру керек? Енді жібекті қазынаға салып қойып, оныншы айда қысқа дайындалып, халыққа таратыңыз». Чжуге Лян Чжао Юнның ұсынысын қабылдады.
In 227, Zhao Yun moved to the staging area at Hanzhong Commandery to join Zhuge Liang, who had mobilised military forces from throughout Shu in preparation for a large scale military campaign against Shu's rival state, Wei. In the spring of 228, Zhuge Liang ordered Zhao Yun and Deng Zhi to lead a detachment of troops to Ji Valley (箕谷) and pretend to attack Mei County (郿縣; southeast of present day Fufeng County, Shaanxi) via Xie Valley (斜谷). Their mission was to distract and hold the Wei general Cao Zhen's attention, while Zhuge Liang led the Shu main army to attack Mount Qi (祁山; the mountainous regions around present day Li County, Gansu). Zhao Yun and Deng Zhi lost to Cao Zhen at the battle in Ji Valley because Zhuge Liang had given them command of the weaker soldiers while he led the better troops to attack Mount Qi. Nevertheless, Zhao Yun managed to rally his men into putting up a firm defence as they retreated, thus minimising their losses. After the Shu forces managed to retreat back to Hanzhong, Zhao Yun was demoted to the position of General Who Guards the Army (鎮軍將軍) as punishment for his defeat at Ji Valley. During this time, Zhuge Liang asked Zhao Yun and Deng Zhi: "When our troops withdrew from Jieting, they were very disorganised. However, those who retreated from Ji Valley were orderly. Why is it so?" Deng Zhi replied: "(Zhao) Yun personally led the rearguard. He ensured that our troops retreated in an orderly manner and left no equipment behind." As Zhao Yun still had some silk left in his unit, Zhuge Liang wanted to distribute it among the troops to raise their morale. However, Zhao Yun disagreed: "The campaign was a failure, so why should rewards be given out? Please store the silk in the official treasury now and distribute it among the men later during the tenth month as a season gift for winter." Zhuge Liang heeded Zhao Yun's suggestion.
Өлім және қайтыс болғаннан кейін марапатталғандар
229 жылы Жао Юн қайтыс болды. 261 жылы сәуір немесе мамыр айында Лю Шан Чжаоны "Шунпин маркизі" атағымен марапаттады. Лю Бэйдің тұсында тек Фа Чжэн ғана қайтыс болғаннан кейін құрметке ие болды. Лю Шанның кезінде үш үкімет басшысы – Чжуге Лян, Цзян Вань және Фэй И – ғана қайтыс болғаннан кейін атақ алды. Кейін Лю Шан өзіне жақын Чэнь Чжиді және Шуға ауысқан Вэй генералы Сяо Баны да құрметке бөледі. Гуан Юй, Чжан Фэй, Ма Чао, Пан Тонг, Хуан Чжун және Жао Юн да Лю Шанның бұйрығымен қайтыс болғаннан кейін атақ алды. Сол кезде адамның қайтыс болғаннан кейін атақ алуы – зор құрмет еді. Лю Шанның Жао Юнға қайтыс болғаннан кейін атақ беру туралы жарлығында: «Жао Юн марқұм императордың ізімен еріп, зор еңбек етті. Мен жас болғанда көп қиындықтарды бастан өткердім, бірақ қауіптен шығу үшін оның адалдығы мен сеніміне сүйендім. Оның еңбегін бағалап, сондай-ақ маған осылай істеуді кеңес бергендердің де ықпалымен осы атақты оған сыйлаймын» делінген. Жао Юнның қайтыс болғаннан кейінгі атауының атын Цзян Вэй және басқалар ұсынды – shun (сөзбе-сөз «бағыну / ілесу»), өйткені ол ізгілік пен мейірімділік иесі болды, пинг (сөзбе-сөз «бейбітшілік / тәртіп») – өйткені ол міндеттерін лайықты орындап, хаосты жеңді. Сондықтан shun және пинг бірігіп «Шунпин» атағын құрады.
Zhao Yun died in 229. Zhao was posthumously honoured as "Marquis Shunping" by Liu Shan in April or May 261. During Liu Bei's reign, only Fa Zheng received posthumous honours. In Liu Shan's time, only three consecutive heads of government – Zhuge Liang, Jiang Wan and Fei Yi – received posthumous titles. Later, Liu Shan also posthumously honoured Chen Zhi, whom he favoured, and Xiahou Ba, a Wei general who defected to Shu. Guan Yu, Zhang Fei, Ma Chao, Pang Tong, Huang Zhong and Zhao Yun were also awarded posthumous titles by Liu Shan as well. At the time, it was a great honour for a person to receive a posthumous title. Liu Shan's imperial edict for awarding Zhao Yun his posthumous title read: "Zhao Yun followed the Late Emperor and he made outstanding contributions. I was young then and experienced many difficulties, but I relied on his loyalty and faithfulness to get out of danger. I bestow this posthumous name on him to recognise him for his meritorious service and also because there were others who advised me to do so." The name of Zhao Yun's posthumous title was suggested by Jiang Wei and others – shun (; literally "obey / follow") because he was virtuous and kind, ping (; literally "peace / pacify") because he performed his duties up to standard and overcame chaos, so shun and ping became "Shunping".
Отбасы
Жао Юнның үлкен ұлы Жао Тонг император сақшыларының хубэнь (虎賁) бөлімінде офицер болып қызмет етті. Жао Юнның екінші ұлы Жао Гуан штандарт офицері (牙門將) болды. Ол Шу генералы Цзян Вэймен бірге Вэйға қарсы жорықтарда қатысты және Тачжун (沓中; қазіргі Ганьсу провинциясының Чжугку округінің солтүстік-батысында) шайқасында қаза тапты.
Zhao Yun's eldest son, Zhao Tong , served as an officer in the huben (虎賁) division of the imperial guards. Zhao Yun's second son, Zhao Guang , served as an Officer of the Standard (牙門將). He accompanied the Shu general Jiang Wei in the campaigns against Wei, and was killed in action in Tazhong (沓中; northwest of present day Zhugqu County, Gansu).
Бағалау
Чэнь Шуь, «Сангуози» еңбегінде Жао Юнның өмірбаянын жазған, Жао Юн туралы былай деп пікір білдірді: «Хуан Чжун мен Жао Юн қатал және күшті жауынгерлер болды, олар тырнақ пен тістердей болды. Олар Гуан мен Тенгтің ізбасарлары ма еді?»
Chen Shou, who wrote Zhao Yun's biography in the Sanguozhi, commented on Zhao Yun as follows: "Huang Zhong and Zhao Yun were fierce and mighty warriors, just like claws and teeth. Were they the successors to Guan and Teng?"
Танымал мәдениетте
Жао Юн қытай және жапон халық мәдениетінде, әдебиетте, өнерде және әңгімелерде маңызды рөлде бейнеленген. Жао Юн Үш патшалық дәуірінде-ақ белгілі бір дәрежеде танымал батыр болған, оның ерліктері туралы әңгімелер ғасырлар бойы ауыздан ауызға жетіп келген. Ол 14 ғасырда жазылған "Үш патшалықтың романсы" тарихи романының танымалдылығы арқасында әр үйдің тіліне жетті.
Zhao Yun has been featured prominently in Chinese and Japanese popular culture, literature, art and anecdotes. Zhao Yun was already a relatively well known hero from the Three Kingdoms period, as folktales about his exploits have been passed down through centuries. He became a household name due to the popularity of the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms.
Дін
Чжао Юн кейде Хэнань провинциясындағы қытай және дао ғибадатханаларында есік сақшысы ретінде бейнеленеді, көбінесе Ма Чаомен бірге.
Zhao Yun sometimes appears as a door god in Chinese and Taoist temples in Henan, usually in partnership with Ma Chao.
Фольклорлық
Чжао Юн бірнеше «Үш патшалық» туындыларында ақ түспен тығыз байланысты, бұл оның «Үш патшалықтың романсында» сипатталған сыртқы түріне сілтеме жасайды. Оның бейнесі Жазғы сарайдағы Чанбандағы ерлігін бейнелейтін суретте кездеседі. Ақ түс әртүрлі көркем туындыларда адалдық, ізгілік, тазалық сияқты көптеген оң қасиеттермен байланысты. Чжао Юнның осы түспен байланысты болуының тағы бір себебі генералдың сүйікті аты туралы миф болуы мүмкін. Өзі де жылдамдыққа ие болған ол, күніне мың, түнде бес жүз ли (шақырым) жүре алады деп есептеледі. Атының атауы «Ақ айдаһар» (白龍駒, Байлонжу) деп айтылады. «Үш патшалық» туралы әдебиетте Чжао Юнның тағы бір айқын бейнесі – оның найза ұстауы. Оның атауы «Жаға найзасы» (涯角槍, Yajiaoqiang) деп шамамен аударылады және «Сангуози Пингхуа» еңбегінде есімсіз кейіпкер ретінде кездеседі. Бұл қарудың құрметті атауы «аспан жұлдыздарының теңізінде де оған тең келер ешкім жоқ» дегенді білдіреді. Ұзындығы тоғыз чи (қазіргі өлшемдермен шамамен үш метр) болатын бұл найзаны Чжао Юн керемет шеберлікпен қолданған деседі. Аңызға сенесіз болсаңыз, Чжао Юн осы найзамен Жан Фэйді жекпе-жекте жеңген. Кейде Чжао Юн «Үш патшалықтың романсы» романындағы Цао Цаоның екі қылышының бірімен байланыстырылады. Бұл оқиғада ол А Дуды қауіптен құтқарып, Сяо Энді өлтіреді. Жао Юнның өлімі туралы қытай халық аңызы бар, ол 14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» романында еске алынбаған. Бұл әңгімеде Чжао Юн бұрынғы шайқастарда жарақаттанбағандықтан денесінде бірде-бір жара жоқ еді. Бір күні ваннада жатқанда оның әйелі оны ойыншықтап тігін инесімен шаққан. Чжао Юн көп қан жоғалтып, соңында шоктан қайтыс болды.
Zhao Yun is strongly associated with the color white in several Three Kingdoms media, which is a callback to his appearance as stated in Romance of the Three Kingdoms. People can see an interpretation of him in the Summer Palace, which has a famous painting of his heroics at Changban. White is linked to several positive traits within various fictional mediums, including honesty, virtue, purity and so on. One other reason for Zhao Yun being linked with the color may be due to a myth regarding the horse the general favored. A quick steed in its own right, it is fabled to run one thousand leagues during the day and five hundred leagues at night. The horse's name is supposedly the "White Dragon Horse" (白龍駒, Bailongju). Another strong image for Zhao Yun in various Three Kingdoms fiction is the idea of him wielding a spear, often said to be a long spear. Its name is roughly translated as "Shore Edge Spear" (涯角槍, Yajiaoqiang) in legends and it allegedly makes an unnamed appearance in the Sanguozhi Pinghua. The weapon's revered namesake means that it "[has] none surpassing it, even in the heavenly sea of stars". Measuring in at a length of nine chi (approximately three meters or ten feet in modern conversions), Zhao Yun is said to have wielded it with magnificent skill. If one is to believe the tales, Zhao Yun used the same spear to defeat Zhang Fei in a duel. At times, Zhao Yun is associated with one of Cao Cao's twin swords from Romance of the Three Kingdoms. In this tale, he killed Xiahou En while rescuing A Dou from peril. There is a Chinese folktale about Zhao Yun's death which is not mentioned in the 14th century novel Romance of the Three Kingdoms. In this story, Zhao Yun had never been wounded in battle before so there were no scars on his body. One day, while he was taking a bath, his wife pricked him with a sewing needle out of mischief. Zhao Yun began to bleed profusely and eventually died of shock.
Кино және теледидар
2008 жылы Гонконгта түсірілген "Үш патшалық: Аждаһаның қайта тірілуі" фильмі "Үш патшалықтың романсы" тарихи романындағы Жао Юнға қатысты оқиғаларға шала-шала негізделген. Оны Дэниел Ли режиссерлік етті, ал гонконгтық актер Энди Лау "Жао Цзилун" рөлін сомдады. Қытай актері Ху Цзюнь Джон Вудың "Қызыл жартастар шайқасы" екі бөлімді эпикалық соғыс фильмінде Жао Юн рөлін ойнады. Жао Юн рөлін телесериалдарда сомдаған белгілі актерлер: "Үш патшалықтың романсы" (1994) телесериалындағы Чжан Шан, "Үш патшалық" (2010) телесериалындағы Ни Юань, "К.О.3ан Гуо" (2010) телесериалындағы Бенджи Ван және "Соғыс құдайы, Жао Юн" (2016) телесериалындағы Лин Чжэнсинь.
The 2008 Hong Kong film Three Kingdoms: Resurrection of the Dragon is loosely based on stories related to Zhao Yun in the historical novel Romance of the Three Kingdoms. It was directed by Daniel Lee and starred Hong Kong actor Andy Lau as "Zhao Zilong". Mainland Chinese actor Hu Jun portrayed Zhao Yun in John Woo's Red Cliff, a two part epic war film based on the Battle of Red Cliffs. Notable actors who have portrayed Zhao Yun in television series include: Zhang Shan, in Romance of the Three Kingdoms (1994); Nie Yuan, in Three Kingdoms (2010), Benji Wang in K. O.3an Guo (2010), and Lin Gengxin in God of War, Zhao Yun (2016).
Бейне ойындар
Чжао Юн – ойыншының NES RPG Destiny of an Emperor ойынында міндетті түрде жалдауы тиіс Бес Жолбарыс Батырының бірі. Чжао Юн Koei компаниясының Dynasty Warriors және Warriors Orochi видео ойындары сериясында ойналатын кейіпкер ретінде көрінеді. Ол әдетте әр ойынның мұқабасында маңызды орын алады және оны әзірлеушілер алдағы жаңа шығарылымдардың скриншоттарында және басқа да жарнамалық материалдарында жиі пайдаланады. Ол сондай-ақ Koei компаниясының Romance of the Three Kingdoms стратегиялық ойындарының барлық бөлімдерінде де кездеседі. League of Legends көп ойыншылы онлайн-сайыс аренасы ойынындағы ойналатын батыр Синь Чжао Чжао Юнға негізделген. Чжао Юн Lost Saga, Heroes Evolved және Mobile Legends: Bang Bang ойындарында да ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады. Кейіннен ол соңғы ойында "Зилонг" деп аталды. Чжао Юн 2019 жылғы Total War: Three Kingdoms стратегиялық ойынында Батыр ретінде көрінеді.
Zhao Yun is one of the Five Tiger Generals that must be recruited by the player in the NES RPG Destiny of an Emperor. Zhao Yun appears as a playable character in Koei's Dynasty Warriors and Warriors Orochi video game series. He is usually featured prominently on the cover of each title, and is most often used by the developers in screenshots and other promotional materials for upcoming releases. He also appears in all instalments of Koei's Romance of the Three Kingdoms strategy game series. The playable champion Xin Zhao in the multiplayer online battle arena game League of Legends is based on Zhao Yun. Zhao Yun also appears as a playable character in Lost Saga, Heroes Evolved, and Mobile Legends: Bang Bang. He was later renamed to "Zilong" by the latter. Zhao Yun appears as a Hero in the 2019 grand strategy game Total War: Three Kingdoms.