Кіріспе
Қытай Республикасының премьер-министрі (1842–1922)
Ву Тингфан (30 шілде 1842 – 23 маусым 1922) – Қытай Республикасының алғашқы жылдары Сыртқы істер министрі және қысқа мерзімге Премьер-министр міндетін атқарған қытай каллиграфы, дипломаты, заңгері, саясаткері және жазушысы. Ол сондай-ақ Нг Чой немесе Нг Ачой деп те белгілі болған.
Гонконгтағы білім және мансап
Ву 1842 жылы қазіргі Малакка болып табылатын Тынықтардың қонысында дүниеге келді және 1846 жылы Қытайға білім алуға жіберілді. Ол Гонконгтағы Англикандық Сент-Пол колледжінде оқыды, онда ағылшын тілінде оқу мен жазуды үйренді. 1861-1874 жылдар аралығында Магистраттық сотта аудармашы болып жұмыс істегеннен кейін, 1864 жылы Хо Миу лингке (Сэр Кай Хоның қарындасы) үйленді. Ол Ұлыбританияда заң білімін алып, Линкольн мейрамханасының адвокатурасына қабылданды (1876). Ву тарихындағы алғашқы этникалық қытай адвокаты болды. Ол 1877 жылы Гонконгқа заңгерлікпен айналысу үшін оралды. Ол Гонконгта мамыр айында бас судья Джон Смейлдің қатысуымен өткен рәсімде адвокат ретінде аккредиттелді. Смейл былай деді: "Әлемдегі ең жоғары интеллектуалды жарыста қытай адамын көруге қуаныштымын. Қытайдың ағылшын адвокатурасының мүшесі болғанына қуаныштымын. Англияда кез келген лауазымға талант иелері тең мүмкіндік алады, ешкімге жақындық танытпайды. Белгілі бір американдық мемлекет қайраткері ағылшын адвокатурасының көрнекті мүшесі болды және барлық адвокаттар осындай талантты қытай адвокатын күтіп алады. Мен одан да керемет нәрселерді көрдім." 1880 жылы Ву Гонконгтың Заң шығарушы Кеңесінің алғашқы этникалық қытай бейресми мүшесі болды. Осы мақсатта ол 1914 жылы ағылшын тілінде "Шығыс дипломатының көзімен Америка" атты кітап жазды. Ву туралы аты британдық елші, сэр Эрнест Сатовтың Қытайдағы күнделіктерінде бірнеше рет айтылған. Мысалы, 1903 жылғы 21 қарашада: "Ву Тингфан түстен кейін келіп, бір жарым сағат бойы коммерциялық кодексі және оған байланысты мәселелер туралы сөйледі. Оның ниеті жаңа қылмыстық кодекс әзірлеу және оны ашық порттарда бірден қолдану." Ву 1903-1906 жылдар аралығында қытай заңын реформалау туралы идеяларын іске асыру мүмкіндігіне ие болды, ол (Шен Цзябенмен бірге) Цин империясының кодексін реформалауға жауапты болды. Оның күш-жігеріне қылмыстық кодексті жаңғырту және мың кесіп өлім жазасын, бас кесуді, өлімнен кейін жазалауды және тергеу кезінде азаптау сияқты адамгершілікке жатпайтын жазалау түрлерін жою кірді. Ол сонымен қатар дәстүрлі біріктірілген тәсілді тоқтатып, сот төрелігін жүргізудің мемлекеттік құрылымын реформалады. Сунь Ятсен Вудың еңбегін жоғары бағалап, ол қытай қылмыстық құқығының "жаңа дәуірін" ашты деді. Американдық журналист Маргарита Мартинмен сұхбатында Ву Тингфан әйелдердің сайлау құқығын қолдады.
I am glad to see a Chinaman running in the race the most highly intellectual in the world. I am glad to see that a Chinaman has become a member of the English Bar. In England, every office becomes open to talent without favour or affection. A distinguished American statesman has become, and now is an ornament of the English bar, and all the Bar will gladly hail the time when a Chinaman shall distinguish himself as much as the eminent counsel to whom I refer. I have seen stranger things happen. In 1880, Wu became the first ethnic Chinese Unofficial member of the Legislative Council of Hong Kong To further this end, he wrote America, Through the Spectacles of an Oriental Diplomat in English in 1914. Wu is mentioned several times in the diaries of Sir Ernest Satow who was British Envoy in China, 1900–06. For example, on 21 November 1903: "Wu Tingfang came in the afternoon, and stopped talking for an hour and a half about his commercial code and connected subjects. His idea is to draft also a new criminal code, and put both into force at the outset in the open ports." Wu had an opportunity to implement his ideas about Chinese law reform between 1903 and 1906, when he (together with Shen Jiaben) were put in charge of reforming the Qing imperial code. His efforts included modernising the criminal code and abolish inhumane methods of capital punishment such as death by a thousand cuts, decapitation and posthumous execution, and use of torture in interrogations. He also reformed the governmental structure for the administration of justice, ending the traditional combined approach. Sun Yat sen praised Wu's contributions, saying that he began a "new epoch" for Chinese criminal law. In an interview with American journalist Marguerite Martyn, Wu Tingfang argued in favor of women's suffrage.
Қызмет орны Синхай революциясы
1911 жылғы Синьхай төңкерісін қолдап, Шанхайда төңкерісшілердің атынан келіссөздер жүргізді. 1912 жылдың басында Нанкин Уақытша үкіметінің Әділет министрі болып қысқа ғана уақыт қызмет етті, онда заңды оқыған және шетелге саяхаттаған тәжірибесіне сүйене отырып, тәуелсіз сот жүйесін құруды қатты қолдады. Осы қысқа қызметтен кейін Ву Қытай Республикасының Сыртқы істер министрі болды. 1917 жылы Қытай Республикасының Премьер-министрі міндетін уақытша атқарды. Ол Сунь Ятсеннің Конституциялық қорғау қозғалысына қосылып, оның басқару комитетінің мүшесі болды. Суньға «өтеусіз президенттікке» ие болмауға кеңес берді, бірақ сайлаудан кейін де Суньмен бірге болды. Содан кейін ол Суньның сыртқы істер министрі және Сунь болмаған кезде міндетін атқарушы президент болып қызмет етті. 1922 жылы Чэн Цзёнмин Суньға қарсы бүлік көтергеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды.
Вегетариандық
У жұмыртқа мен сүт (ovo lacto vegetarian) тұтынатын вегетариан болды. Ол ет жемейтін тамақтану өмірін ұзартады және жүз жылдан астам өмір сүреді деп сенді. У Мэри Фут Хендерсонның "Денсаулық аристократиясы" кітабын оқығаннан кейін алкоголь мен темекіден бас тартты. Ол вегетариандық туралы лекциялар оқыды және 1909 жылғы қарашада "Ladies' Home Journal" журналында "Мен қалай ұзақ өмір сүруді күтемін" деген мақаласын жариялады. 1910 жылғы қыркүйекте Ву Ли Шицзэнмен бірге Шанхайда "Рационалды диета қоғамын" құрды, ол "Абайлы диета және гигиена қоғамы" (Шенши Вэйшенг Хуэй) деп те аталады. Бұл Шанхайдағы алғашқы вегетариандық ұйым болды және шамамен 300 мүшесі болды. Қоғам Вуның үйінде алкогольдің, ет жеудің және темекі тартудың зияны туралы лекциялар өткізді.
Өлім
У 1922 жылғы 23 маусымда пневмониядан қайтыс болды. У-дың қабірі 1988 жылы Гуанчжоудағы Юэсю төбесіне көшірілді, онда ол ұлы У Чаошудың қабірімен және У Тинфанға арналған Сунь Ятсен жазған жазуы бар ескерткіш тақтасымен бірге ансамбль құрайды.