Кіріспе

Редридж болат бөгеті – Мичиган штатының Хоутон округіндегі Редридж қаласында Салмон-Троут өзені арқылы салынған болат бөгет. 1901 жылы құрылысы аяқталған бұл бөгет, болаттан жасалған жалпақ плиталы тіреулі бөгет болып табылады. Бөгеттерді салу үшін болат салыстырмалы түрде сирек қолданылатын материал, көбінесе олар топырақтан, бетоннан немесе тастан салынады. Көптеген дереккөздер бұл АҚШ-та салынған осындай үш бөгеттің бірі екенін көрсетеді: Ашфорк Бэйнбридж болат бөгеті (1898, Аризона) және Хаузер көлінің бөгеті (1907, Монтана). Соңғы бөгет құрылыс аяқталғаннан бір жыл ішінде бұзылып қалды.

Тарих

1894 жылы болат бөгет салынар алдында Атлантик тау-кен компаниясы Салмон-Траут өзеніне ағаштан жасалған бөгет салды. Бөгет су қоймасын құрды, ол Атлантик маркалы фабрикасына су жеткізді, ол кенді тау жыныстарынан мыс өндірді. Атлантик маркалы фабриканың өсуі және жақын маңдағы Балтық тау-кен компаниясының фабрикасының салынуы кезінде бұл су қоймасы жеткіліксіз болып шықты, сондықтан 1901 жылы болат бөгет салынды. Оны Ж. Ф. Джексон жобалап, Висконсин көпір және темір компаниясы салды. Ескі ағаш бөгет болат бөгеттен жоғары орналасып, су астында қалды. Суды төменге, маркалы фабрикаларға жеткізу үшін су төгу жолдары, шлюздер (немесе қазіргі заманғы мәтіндерде айтылғандай, лаундерлер) және құбырлар жүйесі пайдаланылды. Бөгеттің ортасындағы биіктігі 74 фут (23 м) және өзен бойымен 1006 фут (307 м) ұзындықта созылған. Су қоймасына Атлантика және Балтық кен орындары бірлесіп қол жеткізді, олардың ортақ директорлар кеңесі болды. Бөгет кен орындары жабылғанға дейін бірнеше ондаған жылдар бойы жұмыс істеді. Одан кейін бөгет күтілмей қалды. 1941 жылғы Пасха күні таңертең бөгеттің артындағы су төгу жолы бұзылып, су тасқынына әкелді. Кен өндірісі тоқтағаннан кейін бөгет иелері су төгу клапандарын ашты. Дегенмен, су асып кету оқиғалары жалғасты, ал Copper Range Company (Атлантик тау-кен компаниясының мұрагері және бөгеттің иесі) 1979 жылы суды жинамауы үшін оған үлкен тесіктер жасады. Бұл су қоймасының деңгейін төмендетіп, бұрынғы ағаш бөгетті ашыққа шығарды. 1992 жылы бөгеттің меншік құқығы Стантон қаласына берілді. Ағаш бөгет құлауы мүмкін деген қауіп және Мичиган штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті бөгетті "маңызды қауіп" деп бағалағандықтан, қала 2001 жылы бөгетті жөндеуді қарастыруға мәжбүр болды. Бөгетті ұзақ мерзімді жөндеу үшін бес нұсқа ұсынылды. Бұл нұсқалар болат және ағаш бөгеттерді 311 000 долларға жөндеуден бастап, бүкіл құрылысты қалпына келтіруге/қайта құруға 1 миллионнан астам доллар жұмсауға дейін болды. Стантон қаласы ұсынылған нұсқалардың ешқайсысын іске асыра алмады, сондықтан басқа нұсқа іздестірілді. Бөгетті қауіпсіз ету үшін уақытша жөндеу табылды. 2004 жылы су деңгейін төмендету және қысымды азайту үшін ағаш құрылымның жоғарғы 13 футы алынып тасталды. Әлі де тұрақты жөндеу қажет. Мичиган технологиялық университетінің студенттерінің соңғы зерттеуі екі бөгеттің де жақын болашақта қауіпсіз болады деген қорытындыға келді.

Құрылыс туралы ақпарат

Болат бөгеттер су айдынымен жанасатын салыстырмалы түрде жұқа болат тақталарды пайдаланады, ал олардың артындағы болат қаңқа жүктемені жерге жеткізеді. Тақталар су ағысы бағытында жоғары қарай еңкейтілген, сондықтан судың салмағы тақталарды ұстап тұратын арқалықтарға басым күш түсіреді. Бұл күшті жерге вертикальді қабырға сияқты иілу моментінсіз жеткізеді. Сол кезде осы бөгеттерді тас бөгеттерге қарағанда жылдамдау және арзандату мүмкін деп есептелген.

Географиялық және жер туралы ақпарат

Редридж Хоутон округінде орналасқан, Мичиган штатының таулы аймақтарының бірі. Бұл жердегі бөгетке жол табу қиынға түседі, алайда Мичиган Технологиялық университетінің студенттері, әсіресе индустриалды археологияға қызығушылар, осы жерге жиі келіп, қасиетті сапар жасайды.