Кіріспе
Түркияның Хейбелиада аралындағы Шығыс православие теологиясының жабық мектебі – Халки семинариясы, ресми түрде Халки теологиялық мектебі (Θεολογική Σχολή Χάλκης және Ortodoks Ruhban Okulu) 1844 жылдың 1 қазанында Мрамор теңізіндегі ханзадалар аралдарының екінші ірісі – Халки аралында (түрікше: Heybeliada) құрылды. 1971 жылы Түркия парламенті жекеменшік жоғары білім беру мекемелерін тыйым салған заң қабылдағанға дейін, ол Шығыс православие шіркеуінің Константинополь Экуменикалық патриархатының негізгі теологиялық мектебі болды. Теологиялық мектеп аралдың Үміт төбесінде, Византия дәуіріндегі Әулие Үштік монастырының орнында орналасқан. Мектеп үй-жайлары монастырь тарапынан күтіліп келеді және конференциялар өткізу үшін пайдаланылады. Стамбулдың жағалауынан шамамен бір сағаттық сапармен қайықпен осы аралдағы мектепке барып көруге болады. Бұл теологиялық мектепті қайта ашу мақсатындағы халықаралық науқан әлі де жалғасуда.
The Halki seminary, formally the Theological School of Halki (Θεολογική Σχολή Χάλκης and Ortodoks Ruhban Okulu), was founded on 1 October 1844 on the island of Halki (Turkish: Heybeliada), the second largest of the Princes' Islands in the Sea of Marmara. It was the main school of theology of the Eastern Orthodox Church's Ecumenical Patriarchate of Constantinople until the Turkish parliament enacted a law banning private higher education institutions in 1971. The theological school is located at the top of the island's Hill of Hope, on the site of the Byzantine era Monastery of the Holy Trinity. The premises of the school continue to be maintained by the monastery and are used to host conferences. It is possible to visit the island where it is located via boat in approximately one hour from the shore of Istanbul. An international campaign to reopen this theological school is ongoing.
Тарих
Семинария діни мектеп негізі салынбас бұрын, шамамен мың жыл бұрын Патриарх Фотий I құрған Киелі Үштік монастырының орнында орналасқан. Османдық билік кезінде монастырь тозығына жетті. 1844 жылы Патриарх Герман IV монастырьды теология мектебіне айналдырды, ол 1844 жылғы 1 қазанда ашылды. 17 ғасырға дейінгі шіркеуді қоспағанда, барлық ғимараттар 1894 жылғы Стамбул жер сілкінісінен қирады, бірақ сәулетші Периклис Фотиадис оларды қайта тұрғызып, 1896 жылғы 6 қазанда қайта ашты. 1899 жылы жоғары мектеп бөлімі таратылды және мектеп бес сыныптан тұратын академия ретінде жұмыс істеді. 1923 жылы Түрік Республикасы құрылғаннан кейін жеті сыныптық жүйе қайта орнатылды (4 жоғары мектеп + 3 жоғары деңгей). 1951 жылы жүйе 3 жоғары мектеп + 4 жоғары деңгейге өзгертілді. Мұнда Киелі Үштік шіркеуі, спорттық және демалыс орындары, жатақханалар, медициналық пункт, палата, кеңселер және мектеп кітапханасы бар, онда тарихи кітаптар, журналдар мен қолжазбалардың мол қоры сақталған. Кітапханада 120 000-нан астам кітап бар. Теология мектебінен 990 түлек бітірген, олардың көптегені дін қызметкері, епископ, архиепископ, ғалым және патриарх болды.
Семинарияға қауіп төндіреді
2007 жылдың қарашасында Хальки семинариясындағы 17 ғасырдағы Құдайдың бейнесі өзгерген шіркеуі, 1894 жылғы маусымдағы жер сілкінісінен зардап көрмеген болатын, түрік орман шаруашылығы басқармасының орман күзетшілері тарапынан дерлік толығымен бұзылып жатыр. Түрік үкіметі ұйымдастырған бұл бұзу жұмыстары туралы ешқандай алдын ала хабарлама берілмеді, және ол Экуменикалық Патриархтың шақыруларынан кейін ғана тоқтатылды.