Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрынғы ұзындық бірлігі
Former unit of length
Тоиз (twaz; символы: T) – революцияға дейінгі Францияда пайда болған ұзындық, аудан және көлемді өлшеу бірлігі. Солтүстік Америкада ол Жаңа Франция, Француз Луизианасы (Луизиана), Акадия (Акадия) және Квебектегі француз отарларында қолданылған. Португалия, Бразилия және Португалия империясының басқа да аймақтарында метрикалық жүйе қабылдағанға дейін туэза (tuˈezɐ) деп аталатын ұқсас бірлік қолданылған. Бұл атау латын тіліндегі "tensa brachia" сөзінен шыққан, ол "керілген екі қол" деген мағынаны білдіреді.
A toise (twaz; symbol: T) is a unit of measure for length, area and volume originating in pre revolutionary France. In North America, it was used in colonial French establishments in early New France, French Louisiana (Louisiane), Acadia (Acadie) and Quebec. The related toesa (tuˈezɐ) was used in Portugal, Brazil, and other parts of the Portuguese Empire until the adoption of the metric system. The name is derived from the Latin tensa brachia, meaning "outstretched arms".
Ұзындығы бірлігі
1 тоза 1812 жылға дейін Францияда 6 фут немесе 72 дюйм (пус) немесе 864 сызыққа (линь) бөлінген. 1799 жылы метр дәл 443,296 линья немесе 13,853/27,000 тоза деп анықталды, бұл метрдің полюстен экваторға дейінгі аралықтың 1/10,000,000-на тең болуы керек екендігін білдірді. Бұл тозаның ұзындығын шамамен 1949,03631 мм-ге дейін арттырды. 1866 жылы жазылған мақалада бірнеше елдің әртүрлі стандартты ұзындығы бар артефактілерін өлшеу кезінде тозаның ұзындығы 1949,03632 мм болып анықталды. 1394 жылға дейін Париж тозасының стандарты – Гранд Шатель қабырғасына орнатылған темір таяқша болды. Бірақ 1667 жылға дейін тіреуі иіліп, стандартты бұрмалап жіберді. 1667 жылы билік өкілдері жаңа стандарт жасады, бірақ жаңа стандарттың бұрынғыдан 0,5% қысқа екендігі туралы шағымдар туды. Дегенмен жаңа стандарт міндетті деп жарияланды. Ескі стандарт содан бері "toise de l'Écritoire" деп аталды. 1668 жылдан 1776 жылға дейін француз ұзындығының стандарты Шатель тозасы болды, ол Париждегі Гранд Шательдің сыртында орнатылған. 1735 жылы екі геодезиялық стандарт Шатель тозасына сәйкес калибрленді. Олардың бірі – Перу тозасы испан-француз геодезиялық миссиясы үшін қолданылды. 1766 жылы Перу тозасы Францияда ұзындықтың ресми стандарты болды және Академия тозасы (Toise de l'Académie) деп аталды. 1799 жылы Деламбр мен Мешайн Дюнкерк пен Барселона арасындағы Париж меридианының доғасын (Méridienne de France) қайта өлшегеннен кейін метр Академия тозасының 3 фут (аяқ) және 11,296 сызығы (линь) ретінде анықталды. 1 тоза 1812 жылдан 1840 жылдың 1 қаңтарына дейін Францияда дәл 2 метрге тең болды (mesures usuelles). Швейцарияда 1 тоза = 1,8 метр. Португалияда 1 тоза = 6 фут (пес) = 1,98 м.
1 toise was divided in 6 feet or 72 inches (pouces) or 864 lines (lignes) in France until 1812. In 1799 the metre was defined to be exactly 443.296 lignes or 13,853/27,000 toise, with the intention that the metre should equal 1/10,000,000 of the distance from the pole to the equator. This had the effect of making the toise approximately 1949.03631 mm. According to an article written in 1866, during measurement of various standard length artefacts from several countries, the toise was measured as 1,949.03632 mm. Since before 1394, the standard for the toise of Paris was an iron bar embedded in the wall of the Grand Châtelet. But a little before 1667 the pillar in which the standard was embedded bent and distorted the standard. In 1667 officials constructed a new standard, but there were complaints that the new standard was about 0.5% shorter than the previous one. Nevertheless, the new standard was mandated. The old standard was since called "toise de l'Écritoire". From 1668 to 1776 the French standard of length was the Toise of Châtelet, which was fixed outside the Grand Châtelet in Paris. In 1735 two geodetic standards were calibrated against the Toise of Châtelet. One of them, the Toise of Peru, was used for the Spanish French Geodesic Mission. In 1766 the Toise of Peru became the official standard of length in France and was renamed Toise of the Academy (Toise de l'Académie). In 1799, after the remeasurement of the Paris meridian arc (Méridienne de France) between Dunkirk and Barcelona by Delambre and Mechain, the metre was defined as 3 pieds (feet) and 11.296 lignes (lines) of the Toise of the Academy. 1 toise was exactly 2 metres in France between 1812 and 1 January 1840 (mesures usuelles). 1 toise = 1.8 metres in Switzerland. 1 toesa = 6 feet (pés) = 1.98 m in Portugal.
Аумақтық бірлік
1 тоиза шамамен 3,799 шаршы метрге тең болатын, немесе әрине, француздық тоизаның квадраты, Францияда 10 желтоқсан 1799 жылға дейін жер және қасқа құрылыс алаңын өлшеу үшін қолданылған.
1 toise was about 3.799 square metres or, of course, a square French toise, as a measure for land and masonry area in France before 10 December 1799.