Кіріспе

Польша суретшісі (1925–2022)

Стефан Гировский (21 мамыр 1925 – 14 тамыз 2022) – Польша суретшісі және соғыстан кейінгі Польшаның авангардтық өкілі. Ол көп жылдар бойы Варшавадағы Көркемсурет академиясында профессор болып жұмыс істеді, онда көптеген наградаларға ие болды. 1950 жылдардың ортасында бейнелеу және реалистік сурет салудан бас тартып, толығымен абстрактілі және оптикалық эффекттерге ден қойды. Материалдар мен түстердің айқындығын мойындаған суретші, өзінің айтуынша, жарықтың қос жақты табиғатына ең қызығушылық танытады – жарық суретте қалай тұтылып, сонымен бірге одан қалай шығып кетеді. Суретшінің пікірінше, әр сурет физикалық заңдарға негізделген құрылым мен қаңқаға ие, бірақ студиядан шыққаннан кейін көрерменнің түсінігіне берілген жұмбаққа айналады, оның мазмұны эмоционалдық сезім мен терең ойлаудың үйлесімі арқылы ашылады. Оның туындылары Еуропа мен АҚШ-тың маңызды галереяларында, сондай-ақ әлемнің көптеген елдерінде қойылған.

Алғашқы жылдар

Стефан Гировски 1925 жылдың 21 мамырында Ченстоховада дүниеге келді, бірақ Кильцеде өсті, одан кейін отбасы туылғаннан кейін көп ұзамай көшіп кетті. Ол зиялы отбасынан шыққан, әкесі Йозеф Гировски дәрігер болған, оның сурет салуға деген құштарлығы ұлының өнер талантын дамытуда маңызды рөл атқарды. Отбасындағы көркемдік дәстүрлер де Йозефтің ағасы, XIX ғасырдың суретшісі және суретшісі Антони Гировскидің арқасында күшті болды. Патриоттық дәстүрлер де жас суретшінің тәрбиесі үшін маңызды болды. Ол бала кезінен сурет салуға қызығушылық танытып, оны жетілдіруге ұмтылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Стефан Гировски анасы Стефаниямен бірге Қарулы күрес одағына (Związek Walki Zbrojnej, ZWZ), кейіннен Отандық армияға (Armia Krajowa, AK) қосылып, "Хуберт" атты есіммен жер асты әрекеттеріне белсенді қатысты. 1941 жылы, 16 жасында, ол Кильцедегі танымал акварель суретшісі Анджей Олесьтің жетекшілігімен жасырын көркемдік білім алуды бастады, бірақ 1944 жылы Ченстохова инспекциясына ауысуына байланысты оны тоқтатуға мәжбүр болды.

Зерттеу кезеңі

Отандық армия таратылғаннан кейін, Гировски Краковқа көшіп, Көркемсурет академиясында және Ягеллон университетінің өнер тарихы факультетінде бірдей оқуды бастады. Өнер тарихын оқыған тәжірибе жас Гировски үшін сурет және өнер туралы ой-өрісін кеңейтуге шешуші рөл атқарды, соның арқасында ол жаңашылдыққа бойұрыс берді.