Отандық Ойындар

Кіріспе

"Патриоттық ойындар" – Филипп Нойс режиссері түсірген 1992 жылғы американдық әрекет-триллер фильмі. Бұл фильм Том Клэнсидің 1987 жылғы осы аттас романы негізінде түсірілген. Ол 1990 жылғы "Қызыл қазанға аңшылық" фильмінің жалғасы және Клэнсидің Джек Райан кейіпкерін бейнелейтін фильмдер сериясының бір бөлігі, бірақ басты рөлдерде басқа актерлер ойнайды. Гаррисон Форд Джек Райан рөлінде, ал Энн Арчер оның әйелі рөлінде ойнаса, Джеймс Эрл Джонс адмирал Джеймс Грир рөлін қайтадан сомдайды. Фильмде Шон Бин, Патрик Бергин, Тора Берч, Сэмюэл Л. Джексон, Джеймс Фокс және Ричард Харрис та ойнайды. Туралау кезінде Клэнси сценарийді түсінуіне, әсіресе экранда көрсетілетін техникалық мәліметтерге және 49 жастағы Гаррисон Фордтың Джек Райанның жасына сәйкес келмеуіне наразылық білдірді, бірақ фильмнің дайын түсірілімін көргеннен кейін, премьераға бірнеше апта қалғанда, қанағаттануын жариялады. Фильмнің премьерасы 1992 жылдың 5 маусымында АҚШ кинотеатрларында өтті және екі апта бойы көрермендердің бағалауы бойынша бірінші орында тұрды, соның нәтижесінде бүкіл әлем бойынша 178,1 миллион долларлық табыс әкелді. Фильм сыншылар тарапынан жағымды бағаланды. 1994 жылғы "Ашық және қазіргі қауіп" фильмінде Форд, Арчер, Джонс және Берч өз рөлдерін қайта ойнады.

Сюжет

Бұрынғы ЦРУ сарапшысы Джек Райан қазір АҚШ Әскери-теңіз академиясында тарихтан сабақ береді. Лондонда әйелі Кэти және кішкентай қызы Саллимен бірге Райан Солтүстік Ирландияның британдық мемлекеттік министрі және королеваның туысы лорд Уильям Холмстің қашқындау әрекетіне куә болып, оған араласады. Райан жараланады, бірақ бір террористті қарусыздандырып, тағы екеуін өлтіреді, содан кейін Шон Миллерді бағындырады. Өлгендердің арасында Миллердің інісі де бар. Барлығы Кевин О'Доннелл басқаратын радикалды ИРА тобына жатады. Оқиғадан кейін көп ұзамай ИРА оперативтігі О'Доннеллді өлтіруге тырысады, бірақ оны және оның ізбасарларын тым радикалды деп санайды. Миллер сотталып, кінәлі деп танылады. Ол түрмеге жеткізіліп жатқанда О'Доннелл және оның серіктері полиция кортежіне шабуыл жасап, күзетшілерді өлтіріп, Миллерді босатады. Солтүстік Африкаға қашып бара жатқан О'Доннелл лорд Холмске келесі шабуылды жоспарлайды. Миллер ағасының өлімі үшін кек алуға ант етеді, ал О'Доннелл оған, О'Доннеллдің сүйіктісі Аннетке және басқаларға Райанды өлтіру үшін АҚШ-қа баруға рұқсат береді. Осы уақытта британдық полиция террористерге ақпарат берген адамды анықтайды және ИРА оперативтігі болып табылатын кітап дүкенінің иесін бақылайды. АҚШ-та Райан Миллердің қашқанын біледі. Көп ұзамай ол Миллердің серіктері жасаған өлтіру әрекетінен аман қалады, ал Миллер бір мезгілде Кэтиді нысаналайды, ол Анаполиске қарай Чесапик шығанағы көпірімен келе жатқанда, оның көлігі магистраль бөлгішіне соғылып, Саллиді ауыр жарақаттайды, оған сілекейін алып тастау қажет болады. Райанның бұрынғы ЦРУ бастығы, вице-адмирал Джеймс Грир, Райаннан террористерді ұстауға көмектесу үшін агенттікке қайта қосылуын сұрайды. Тергеу барысында Райан өзіне және лорд Холмске жасалған шабуыл кезінде қызыл шашты әйелді көргенін еске алады. Райан ақпарат алу үшін Sinn Fein өкілі Пэдди О'Нилге жүгінеді. О'Нил ИРА-ның қатысы бар екенін жоққа шығарып, шабуылдарды айыптайды, бірақ кез келген ирландты сатқысы келмейді. Райан О'Нилдің АҚШ-тағы қаржы жинау шараларын бұрмалап, ауруханада жатқан қызының суретін бұқаралық ақпарат құралдарына көрсетуге ұсынуымен қорқытады. О'Нил ақырында мойынсұнып, қызыл шашты әйелді ағылшын әйел (Аннетт) ретінде таниды. Оны табу Миллерге апарады. Спутниктік талдау Миллер мен О'Доннелл Ливиядағы террористерді даярлау лагерінде екенін көрсетеді. Арнайы әуе күштері лагерьге шабуыл жасап, барлығын өлтіреді, бірақ Миллер, О'Доннелл және олардың серіктері лорд Холмстің сол жаққа сапарымен сәйкес келіп, Солтүстік Америкаға қашып кетеді. Лорд Холмс Райанға KCVO медалін тапсыру үшін Райанның үйіне келгенде, қатты дауыл үйдің қуатын өшіреді. Райан қайық үйінің жарығы әлі де жанғанын байқайды және ғимаратты күзетіп тұрған DSS агенттерімен немесе штаттық полицейлермен радио байланысын орната алмайды. Ол үйдің қуаты әдейі өшірілгенін түсінеді және жақын арада шабуыл болатынан қорқады. Райан Холмстің көмекшісі Уоткинстің хабаршы екенін түсінеді және оны ақпаратты ашуға мәжбүрлейді. Сыртта О'Доннелл, Миллер және олардың тобы барлық күзетшілерді өлтіріп, үйге кіреді. Райан мен Әскери-теңіз академиясындағы әріптесі, лейтенант-коммандер Робби Джексон бірнеше террористті жойғаннан кейін, Райан О'Доннелл, Миллер және Аннетті ашық судағы жылдам қайықтарымен оларды қууға итермелейді. О'Доннелл бұл алдау екенін түсінгеннен кейін, олардың қайта оралып, Холмсты ұрлап, одан ақы төлеуді талап етеді. Миллер Райанға кек алуға құштар, бас тартады, содан кейін О'Доннелл мен Аннетті өлтіреді. Ол Райанның қайығына секіреді, онда күрес басталады; Райан Миллерді өлтіреді және жанып жатқан қайық жартасқа соғылып, жарылып қалмас бұрын, қайықтан секіреді. ФБР-дің құтқару тобы Райанды құтқарып алады.

Former CIA analyst Jack Ryan now teaches history at the United States Naval Academy. In London with his physician wife, Cathy, and their young daughter Sally, Ryan witnesses and intervenes in a terrorist kidnapping attempt on Lord William Holmes, the British Minister of State for Northern Ireland and a cousin to the Queen. Ryan is wounded but disarms one terrorist and fatally shoots two others, then subdues Sean Miller. Among those killed is Miller's younger brother. All belong to a radical IRA splinter cell led by Kevin O'Donnell. Shortly after the incident, IRA operatives attempt and fail to assassinate O'Donnell, considering him and his followers too radical. Miller is tried and convicted. As he is being transported to prison, O'Donnell and his comrades ambush the police convoy, killing the guards and freeing Miller. Fleeing to North Africa, O'Donnell plans the next attempt on Lord Holmes. Miller vows to avenge his brother's death, and O'Donnell allows him, O'Donnell's lover, Annette, and several others to travel to the US to assassinate Ryan. Meanwhile, British police have determined that an informant has been tipping off the terrorists and are surveilling a book shop owner who is an IRA operative. Back in the United States, Ryan is informed about Miller's escape. Soon after, he narrowly survives an assassination attempt by Miller's accomplices, while Miller simultaneously targets Cathy while she drives home to Annapolis on the Chesapeake Bay Bridge, causing her car to crash into a highway divider, seriously injuring Sally, who has to have her spleen removed. Ryan's former CIA superior, Vice Admiral James Greer, asks Ryan to rejoin the agency to help capture the terrorists. While investigating, Ryan recalls glimpsing a red headed woman during the attacks on him and Lord Holmes. Ryan approaches Sinn Fein representative Paddy O'Neil for information. O'Neil denies IRA involvement and denounces the attacks, but refuses to betray any fellow Irishmen. Ryan threatens to sabotage O'Neil's American fundraising efforts by showing images of his hospitalized daughter to the media. O'Neil eventually relents and identifies the red haired female accomplice as an Englishwoman (Annette). Finding her will lead to Miller. Satellite analysis indicates that Miller and O'Donnell are at a terrorist training camp in Libya. The Special Air Service raid the camp, killing everyone, though Miller, O'Donnell, and their cohorts have already fled to North America to coincide with Lord Holmes's visit there. While Lord Holmes is at the Ryan residence to present Ryan's KCVO medal, a severe thunderstorm apparently knocks out the house's power. Ryan notices the boat house lights are still on, and he is unable to radio any DSS agents or state troopers guarding the premises. He deduces the house's power was deliberately cut and fears an imminent attack. Ryan realizes that Holmes's assistant, Watkins, is the informant and forces him to reveal information. Outside, O'Donnell, Miller, and their team have killed all security personnel, then infiltrate the house. After Ryan and his Naval Academy associate, Lt. Commander Robby Jackson, eliminate several terrorists, Ryan lures O'Donnell, Miller, and Annette into pursuing him on open water in their waiting speed boats. Upon realizing it is a ruse, O'Donnell demands they return and complete their mission to abduct and ransom Holmes. Miller, crazed with revenge against Ryan, refuses, then fatally shoots O'Donnell and Annette. He leaps aboard Ryan's boat where a struggle ensues; Ryan kills Miller and jumps overboard just before the burning boat crashes into jutting rocks and explodes. An FBI Hostage Rescue Team arrives, rescuing Ryan.

Даму және құю

Viacom 1987 жылы роман жарық көргеннен кейін «Патриот ойындары» телесериалын жасау құқығын алуға тырысты. Бірақ Том Клэнси «Қызыл қазанға аң аулау» романы үшін АҚШ Әскери-теңіз институтымен жасасқан келісімінде осы кейіпкерді өзінде қалдырды ма, жоқ па деген заңдық дауға тартылды. 1988 жылы «Қызыл қазанға аң аулау» фильмін түсіруге дайындық кезінде Paramount Pictures Джек Райан кейіпкеріне 455 000 долларлық келісімшарт арқылы құқық сатып алғанын және ABC жобасын ілгерілетуге болмайтынын мәлімдеді. Том Клэнсидің адвокаты Роберт Йодэлман Paramount-тың кейіпкерге толық құқығы бар деген талабына қарсы шықса да, сот процесі жобаның тоқтатылуына әкелді. «Қызыл қазанға аң аулау» фильмі шыққаннан кейін Paramount Pictures «Патриот ойындары» мен «Clear and Present Danger» фильмдерінің құқығы үшін 2,5 миллион доллар төледі. 2011 жылы Болдуин Дэвид Киркпатрик оны «Жұмбақ есімді трамвайда» рөліне орындауға немесе бірінші жалғастың түсірілу мерзіміне байланысты ашық шартқа келісуге мәжбүр еткендіктен рөл қайта бейімделгенін мәлімдеді. Болдуин бұл оқиғаның фильмнің болашақ жұлдызы Харрисон Форд, Райан рөлін ойнауға ұсыныс білдіргеннен кейін болғанын айтты. Форд студия мен режиссер Джон МакТирнан үшін де басымдыққа ие болды, себебі студия оған Харольд Беккердің түсірілмеген тарихи фильмі «Night Ride Down» үшін үлкен қарыз борышы бар еді. Бұл фильм 1930 жылдардағы еңбек одағының ереуіліне арналған, бірақ 1990 жылдардың басындағы экономикалық дағдарысқа байланысты тоқтатылды, сонымен қатар Форд келіспеген сценарий өзгертулері де болды. МакТирнан бастапқыда Фордты бірінші фильмдегі рөлге қалаған және «Алекті осы рөлден шығару үшін көптеген амалдар жасалды» деп растады. Киркпатрик Болдуиннің бұл мәлімдемесіне жауап ретінде сценарийді бекіту туралы талабына байланысты онымен рөлді қайталау туралы келіссөздердің бұзылғанын айтты. Студия «Патриот ойындары» фильмін бейімдеуді шешкеннен кейін, ол ирланд-американдық тегіне байланысты режиссерлік қызметтен бас тартты. Уолтер Хилл, Кевин Рейнольдс және Джон Бадхам МакТирнанның орнын басуға қарастырылды. Бадхамды жалдауға жақын еді, бірақ ол тым жоғары гонорар сұрады, соның салдарынан Филип Нойс таңдалып алынды. Дональд Стюарт бірінші фильмнен В. Питер Илиффпен бірлесіп сценарий жазу үшін оралды. Алғашқы романда Уэльс принціне қастандық жасалды және британдық патша отбасының көптеген мүшелері маңызды кейіпкерлер ретінде бейнеленді. Олар сценарийде ойдан шығарылған кейіпкерлермен ауыстырылды, принц Чарльз патшайым Елизаветаның туысы емес, Лорд Холмспен алмастырылды.

Viacom tried to option the rights for an ABC television adaptation of Patriot Games after the release of the novel in 1987. However, Tom Clancy got into a legal dispute over whether he had retained the character in his deal for the U. S. Naval Institute to publish the previous novel in the series The Hunt for Red October. In 1988, during the pre production of the film adaptation of The Hunt for Red October, Paramount Pictures issued another lawsuit claiming that it had purchased the rights to the character of Jack Ryan with its $455,000 contract to adapt The Hunt for Red October and that the ABC adaptation could not move forward. Although Tom Clancy's attorney Robert Yodelman disputed Paramount's claim to full character rights, the lawsuit led to the project's cancellation. After the release of The Hunt for Red October, Paramount Pictures paid $2.5 million for the rights to Patriot Games and Clear and Present Danger. In 2011, Baldwin claimed the role was recast due to David Kirkpatrick forcing him to choose between performing in A Streetcar Named Desire or agreeing to an open ended clause relating to dates for the first sequel. Baldwin further claimed this occurred after a famous actor, widely believed to be the film's eventual star Harrison Ford, offered to play Ryan. Ford was favored by both the studio and the director John McTiernan due to a large debt the studio owed to him from Harold Becker's unproduced historical film Night Ride Down, a film set around a labor union strike in the 1930s, which was cancelled due to the early 1990s recession, and script changes Ford disagreed with. McTiernan had originally desired Ford in the role in the first film and confirmed that "there was a great deal of scheming that went on to push Alec out of that part." Kirkpatrick responded to Baldwin's claims by saying that negotiations with him to reprise the role had already broken due to his insistence on script approval. After the studio opted to adapt Patriot Games, he declined to direct because of his Irish American background. Walter Hill, Kevin Reynolds, and John Badham were considered to replace McTiernan. Badham was almost hired but asked for too high a fee, and Phillip Noyce was chosen instead. Donald Stewart returned from the first film to co write the script with W. Peter Iliff. In the original novel, the assassination attempt was made on the Prince of Wales and many members of the British royal family appeared as important characters. They were replaced with fictitious characters in the screenplay, with Prince Charles being replaced by Lord Holmes, a nonexistent cousin of Queen Elizabeth The Queen Mother.

Түсірілім

Сурет түсіру 1991 жылғы 2 қарашада басталды. Бастапқы бюджет 28 миллион доллар болған, бірақ Брэндон Тартиков оны 40 миллион долларға дейін көтерді. Фильм Лондон төңірегіндегі аймақтарда, Гринвичтегі Корольдік теңіз академиясында және Пайнвуд студиясында түсірілді. Джек Райанның үйі Калифорния жағалауында түсіріліп, Мэриленд штатындағыдай көрінуі үшін жасалды. Ливиядағы террористер лагеріне жасалған сахналар Калифорния штатының Браули қаласының жанындағы шөл далада түсірілді. Лагерьке шабуыл инфрақызыл кадрлар ретінде көрсетілуі үшін, қара дене киімдерін киген актерлер тікұшақтан түсірілді, ал алынған бейнелер пост-өндірісте кері қайтарылды. "Патриоттық ойындар" Джордж Буш атындағы барлау орталығында, ЦРУ штаб-пәтерінде түсіруге рұқсат алған алғашқы фильм болды. Фильм түсіру жұмыстары сондай-ақ 1994 жылы жабылған Aldwych метро станциясында да жүргізілді, ол сол кезде тек жұмыс күндері сағат шыңында ғана пайдаланылды. 1992 жылғы сәуірде көрсетілген сынақ көрермендері Джек Райан мен Шон Миллердің су астында шайқасқан түпкілікті сахнасына жағымсыз пікір білдірді. Түпкілікті сахна қайта түсіріліп, көбірек жарылыстар қосылды. Қайта түсіру фильмнің өндіріс бюджетін 45 миллион долларға дейін арттырды.

Фильмді көруге дейін, сценарий мен роман арасындағы көптеген айырмашылықтар Клэнсиді фильмнің өндірісінен алшақтатты. Ол өндіріс барысында өзінің атын алып тастауды сұрады. Ол соңғы шабуыл сахнасының "шындыққа сай еместігін" айтты және оған ешқандай монтаждалған материал көрсетілмегенін мәлімдеді. "Ашық және қазіргі қауіп" фильмі түсіріле ме, жоқ па екеніне сенімді емес екенін айтты, себебі "Патриоттық ойындар" сценарийі "бәрі нашар болады" дегенді білдіреді. Алайда, Тартиковпен кездесіп, Клэнсидің қате ойлаған ешқандай бөлшектері жоқ фильмнің монтаждалған нұсқасын көргеннен кейін, Клэнси "фильмде ЦРУ-ның барлау процесін қалай бейнелегеніне таң қалды" және студиямен "Ашық және қазіргі қауіп" фильмін бейімдеу бойынша жұмыс істеуге асығатынын айтты. 2013 жылы La La Land Records компаниясы 2 дискілі кеңейтілген саундтрек альбомын шығарды. 3000 данамен шектелген бұл альбомда бұрын жарияланбаған 50 минуттан астам музыка бар (Вольфганг Амадей Моцарт және Джон Филип Сузаның музыкалық үзінділері де осы альбомда бар).

Сыни жауап

CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа "A−" бағасы берілді. Роджер Эберт оны "керемет" деп сипаттады, сонымен қатар Харрисон Фордтың "тағы да бір рет өте мықты және сенімді актер екенін көрсеткенін" атап өтті. Deseret News газетінен Крис Хикс режиссер Нойс фильмге "көркемдік және шиеленіс" қосып, жұлдыз Харрисон Фордтың "ЦРУ сарапшысы Джек Райан рөліне лайықты әдептілік пен адамгершілік сезімін сыйға тартып, оны өзіндік екенін" көрсеткенін айтты. Variety журналында Джозеф Макбрайдтың теріс пікіріне қатысты дау туды. Ирландиялық тегі бар Макбрайд фильмнің "фашистік, ашық түрде ирландтарға қарсы" екенін және "жағымсыз пікірлер өрт секілді тарағанда" Харрисон Фордтың бірінші демалыс күндеріндегі кассалық табысы тез жойылатынын жазды. Оған жауап ретінде Variety журналының бас редакторы Питер Барт Paramount компаниясының төрағасы Мартин С. Дэвисқа хат жолдады, онда сын теріс болғаны үшін кешірім сұрамаса да, Макбрайдтың саяси көзқарасын фильм туралы пікірге енгізуі кәсіби емес екенін мәлімдеді. Фильм 1992 жылғы 5 маусымдағы демалыс күні №1 орында дебют жасады, екінші демалыс күні де сол орында қалды және алғашқы алты аптасын кассадағы топ-10-дыққа кірді.