Кіріспе

Ариобарзан (; б.з.д. 330 жылы қайтыс болды), Ахеменид әулетінен шыққан князь, сатрап және парсы әскери қолбасшысы. Б.з.д. 330 жылдың қаңтарында Персия қақпасы шайқасында Македония патшасы Александр Ұлына қарсы парсы әскеріне жасалған шабуылға жетекшілік еткен.

Өмір

Ариобарзанның нақты туған күні мен ерте өмірі белгісіз. Оның қарындасы ежелгі парсы дворян әйелі және жауынгері Ютаб болды, ол оның қасында соғысып, Персия қақпасы шайқасында қаза тапқан болуы мүмкін. Ариобарзан б.з.д. 335 жылы Дарий III Кодоманн тарапынан Персидің (қазіргі Иранның Фарс оңтүстік провинциясы) алғашқы сатрапы болып тағайындалды. Тарихшылар Дарий III-тің Персеполис және Перси сатрабы етіп тағайындауына таңғалады; бұрын мұндай лауазым болмаған сияқты. Ариобарзан б.з.д. 331 жылы Гаугамела шайқасында македондықтарға қарсы күрескен парсы әскерінің бір бөлігіне басшылық етті. Гаугамеладағы жеңілістен кейін Дарий III өзінің патшалық астанасы Персеполисті және ата-бабаларының астанасы Пасаргаданы тиісінше қорғай алмайтынын түсінді. Сондықтан Дарий әскерін қайта құру үшін шығысқа қарай жол тартты, ал Ариобарзанды Загрос таулары арқылы Персияның орталық аймағына өтетін жолдарды қорғауға қалған парсы күштерінің басшысы етіп тағайындады.

Өлім

Гаугамела шайқасынан кейін Ұлы Александр әскерін бөліп, 14 мыңдық күшін Парсы қақпалары арқылы Парсы астанасына қарай жетеледі. Сол жерде Ариобарзан Ұлы Ескендір әскеріне ойсырап шабуыл жасап, ауыр шығын келтірді. Парсы қақпасы шайқасындағы парсылардың жеңісі ұзаққа соқпады; 30 күнге тойтарыс бергеннен кейін, Ұлы Александр оларды айналып өтіп, қорғаушыларды талқандады. Кейбір деректерде парсылардың бір тұтқын тайпа басшысымен сатқаны айтылады, ол гректерге Ариобарзанды Термопилдегіден кері жағдайда айналып өтуге мүмкіндік беретін басқа жолды көрсеткен. Ариобарзан қашып құтылуға үлкерді, бірақ Персеполиске келгенде қалаға кіргізілмеді. Қала гарнизонының командирі шайқастың нәтижесін шешкен еді және Александрдың империя тағына лайықты екеніне сенді. Ариобарзан Парсы қақпаларында соңғы қарсылығын жасады және, әлдеқанда, алға жылжыған македониялық әскерден қаза тапты. Содан кейін Александр Персеполиске беттеп, қала мен қазынасын жаулап алды, ал қала құлағаннан кейін бірнеше ай өткен соң тонады. Ұлы Александр оны Персидің эллиндік сатрапы ретінде Фразоортпен ауыстырды.