Кіріспе

Флуоресценттік микроскопияда колокализация – екі (немесе одан көп) әр түрлі флуоресценттік маркерлердің кеңістіктік үйлесімділігін байқау, мұнда әрқайсысының бөлек эмиссия толқын ұзындығы болады. Мақсаты – әртүрлі “нысаналардың” жасушаның бір аймағында немесе бір-біріне өте жақын орналасқандығын анықтау. Бұл анықтаманы екі құбылысқа бөлуге болады: ко-оқиға (co-occurrence), яғни бір пикселде екі (қатысы жоқ болуы мүмкін) флуорофордың болуы, және корреляция – флуорофорлар арасындағы биологиялық өзара әрекеттесуді көрсететін маңызды статистикалық байланыс. Басқа коэффициенттермен қатар, “үйлесімділік коэффициенттері” M1 және M2 ең танымал және пайдалы болып табылады. Коэффициенттерді пайдалану мақсаты – әр түрлі эмиссия толқын ұзындығында тіркелген көп өлшемді микроскопиялық кескінде, әдетте екі арнадағы кескіндер арасындағы үйлесімділік деңгейін сипаттау. Бұл тәсілді Сильвен Кост енгізді, ол Пирсонның корреляциялық коэффициентін M1 және M2 үшін қажетті шекті мәндерді объективті түрде белгілеу құралы ретінде пайдаланды. Кост тәсілі тек оң корреляцияларға қызығушылық танытады және PCC-нің пайдалы өлшемін қамтамасыз етпейді. Коэффициенттерді қолдану колокализацияны анықтаудың сенімділігін арттырса да, ол үлгілерді флуоресценциямен дайындау шарттары және колокализация кескіндерін алу және өңдеу сияқты көптеген факторларға байланысты. Зерттеулерді өте мұқият жүргізу керек, алдымен қажетті әдебиеттерді оқып зерттеу қажет. Қазіргі уақытта бұл салада түсініспеушіліктер бар және стандартталған тәсіл әлі толық бекітілмеген. Бұл мәселені шешу үшін кейбір коэффициенттерді қайта қарау, шуды түзету үшін коэффициенттерді қолдану, “дәл колокализация өлшемдері үшін шуға негізделген түзетулерді қайталау” және Болте мен Корделиерс (2006) толық қараған қосымша хаттамалар ұсынылған. Деконволюция арқылы кескінді мұқият қалпына келтіру шуды жояды және кескіндердің контрастын арттырады, колокализация талдауының нәтижелерін жақсартады. Бүгінгі күнге дейін колокализацияны сандық бағалау үшін ең көп қолданылатын әдістер екі түрлі микроскопиялық арнадағы пиксельдік қарқындылықтың статистикалық корреляциясын есептейді. Жақындағы зерттеулер мұның тіпті әртүрлі жасушалық бөлімшелерде орналасқан нысаналар үшін де жоғары корреляциялық коэффициенттерге әкелуі мүмкін екенін көрсетті. Колокализацияны толығырақ бағалау үшін цифрлық нысанды тану, ауданның үйлесімділігін есептеу және пиксельдік қарқындылықпен байланысты мәнді біріктіру қажет. Бұл Пирсонның корреляциялық коэффициентін түзетуге негізделген объектінің тұжырымдамасына әкелді. Нейробиология саласындағы колокализацияны сандық бағалаудың әртүрлі мысалдарына шолуда кездесуге болады. Колокализацияны сандық бағалау бойынша егжей-тегжейлі хаттамалар кітаптың тарауында келтірілген.

Бір молекулалық ажырату

Колокализация – флуоресценттік белгіленген молекулалық түрлер арасындағы өзара әрекеттесуді анықтау үшін нақты уақыттағы бір молекулалық флуоресценттік микроскопияда қолданылады. Мұндай жағдайда, бір түр (мысалы, ДНҚ молекуласы) әдетте бейнелеу бетінде бекітіледі, ал екінші түр (мысалы, ДНҚ-ға байланысатын белок) ерітіндіге қосылады. Екі түр де спектральды ажыратылатын (>50 нм) бояулармен белгіленеді, мысалы, цианин 3 және цианин 5. Флуоресценциялық стимуляция әдетте толық ішкі шағылысу режимінде жүзеге асырылады, бұл жаппай ерітіндідегі молекулаларға қарағанда беттегі молекулалардың сигнал-шу қатынасын арттырады. Молекулалар бетте пайда болатын нүктелер ретінде нақты уақытта анықталады, ал олардың орналасқан жері нүктелік таралу функцияларын қолдану арқылы 10-20 нм дәлдікпен анықталады. Биомолекулалардың әдеттегі мөлшері 10 нм шамасында болғандықтан, бұл дәлдік молекулалық өзара әрекеттесуді анықтау үшін жеткілікті.

Нәтижелерді түсіндіру

Сапалық және сандық колокализация зерттеулерінің нәтижелерін дұрыс түсіндіру үшін, оларды сипаттау мақсатында колокализация коэффициенттерінің мәндерімен байланысты бес лингвистикалық айнымалыдан тұратын жиынтық қолдану ұсынылды, мысалы, өте әлсіз, әлсіз, орташа, күшті және өте күшті. Бұл тәсіл тұманды жүйелік модель және компьютерлік симуляцияны пайдалануға негізделген. Жаңа коэффициенттер енгізілген жағдайда, олардың мәндерін аталған жиынтыққа бейімдеуге болады.

Бағалау суреттері

Флуоресценттік микроскопиялық кескіндердегі колокализация дәрежесін Colocalization Benchmark Source арқылы, алдын ала анықталған колокализация шамалары бар жүктеуге арналған кескіндер жинағының тегін жиынтығын пайдаланып, тексеруге болады.