Дорсет, Англиядағы Пербек аралынан табылған қазбалы әк тас – Пербек мраморы. Ерте крейд кезеңінде пайда болған, әдемі әрі жылтыратылған құрылыс материалы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пурбек мәрмәрі – Англияның Дорсет графтығының оңтүстік-шығысындағы Пурбек аралында кездесетін қазбалы әктас. Бұл Пурбек тасының бір түрі, ол кем дегенде рим дәуірінен бері әсемдік үшін құрылыс материалы ретінде қазылып келеді.
Fossiliferous limestone found in the Isle of Purbeck, Dorset, England
Purbeck Marble is a fossiliferous limestone found in the Isle of Purbeck, a peninsula in south east Dorset, England. It is a variety of Purbeck stone that has been quarried since at least Roman times as a decorative building stone.
Геология
Стратиграфиялық тұрғыдан алғанда, бұл әктас қабаттары Пурбек тобының Дёрлстон формациясының жоғарғы бөлігінде орналасқан. Олар ерте креда кезеңінің Бериас жасында шөгіндірген. Пурбек мәрмәрі нағыз мәрмәр сияқты метаморфты тас емес, бірақ оны жақсы жылтыратуға болатындықтан осылай аталады. Оның ерекше сыртқы түрі тұщы су шұңқыры Viviparus-тың тығыз орналасқан қабықшаларынан туындайды. Сюссекс мәрмәрі де осыған ұқсас. Бұл "мәрмәр" дұрысқанда биомикрудитке жатады, себебі ол ірі кластардан (эскебаб қабықшаларынан) және ұсақ түйірлі әктас балшық матрицасынан тұрады. Жеке мәрмәр қабаттары (сондай-ақ "қабаттар" деп те аталады) қайталама теңіз басып кіру кезінде қалыптасқан жұмсақ теңіз саздары мен балшық тастардың арасында жатыр. Кейбір қабаттарда гематит немесе лимонит сияқты темір оксиді/гидроксиді минералдары болады, олар қызыл немесе қоңыр түс береді, ал басқа қабаттарда глауконит кездеседі, ол жасыл (немесе кейде көк) түс береді.
Stratigraphically these limestone beds lie towards the top of the Durlston Formation of the Purbeck Group. They were deposited during the Berriasian age of the Early Cretaceous epoch. Purbeck Marble is not a metamorphic rock, like a true marble, but is so called because it can take a fine polish. Its characteristic appearance comes from densely packed shells of the freshwater snail Viviparus. Sussex Marble is similar in type. The 'marble' is properly classified as a biomicrudite, as it consists of large clasts (the snail shells) in a fine grained limestone mud matrix. The individual marble beds (also known as 'seams'), lie between layers of softer marine clays and mudstone, laid down during repeated marine ingressions. Some of the beds contain iron oxide/hydroxide minerals, such as hematite or limonite, giving red or brown varieties, while other beds contain glauconite giving a green (or occasionally blue) colour.
Қолдану
Бронза дәуірінде Пурбек мәрмәрінің қолданылған бір ғана мысалы бар, ол Лэнгтон Матраверс зиратында табылды. Римдік-британдық кезеңде Пурбек мәрмәрінен жазулар, архитектуралық қалыптар мен қаптамалар, диірмен тастар мен ысыраптар және басқа да заттар жасалған. Пурбек мәрмәрі орта ғасырларда да қазылып алынды және Англияның оңтүстігіндегі дерлік барлық соборларда, бағаналарда, тақта панельдерінде және едендерде кездеседі. Мысалы, ол Эксетер, Эли, Норвич, Чичестер, Солсбери, Линкольн, Лландафф, Саутварк және Кентербери соборларында, сондай-ақ Вестминстер аббаттығында қолданылған. Бұған қоса, ол 13 ғасырдағы Корольдік үстелде, бұрын тәж кигізу рәсімдерінде пайдаланылған жиһаз ретінде қолданылды. Қазіргі заманда оның қолданылуы азайған, бірақ керемет мысалы – 1874-1880 жылдары салынған Кингстон, Пурбек, Дорсет шіркеуі. Қазіргі уақытта (2021 жылы) Пурбек әктасының басқа қабаттары да қазылып жатыр. Пурбек мәрмәрі соңғы рет 1993 жылы өндірілген. Пурбек мәрмәрін Эмили Янг сияқты көптеген заманауи мүсіншілер пайдаланады.
There is a single example of Purbeck Marble being used during the Bronze Age, in a cist at Langton Matravers. During the Romano British period, Purbeck Marble was used for inscriptions, architectural mouldings and veneers, mortars and pestles, and other articles. Purbeck Marble was also quarried in medieval times and can be seen in virtually all the cathedrals of the south of England, in columns and slab panels and flooring. For example, it is used in Exeter, Ely, Norwich, Chichester, Salisbury, Lincoln, Llandaff, Southwark and Canterbury Cathedrals, and in Westminster Abbey. Additionally, it was utilised in the 13th century King's Table, a furnishing previously used in coronation events. It has been less used in modern times, but a remarkable example is the church at Kingston, Purbeck, Dorset built in 1874–1880. Other strata of Purbeck Limestone are being quarried at the present time (2021). Purbeck Marble was previously extracted in 1993. Purbeck Marble is used by a number of contemporary sculptors, such as Emily Young.