Кіріспе

Канадалық жазушы, суретші және белсенді

Селуин Ханингтон Дьюдни (22 қазан 1909 – 18 қараша 1979) – канадалық жазушы, иллюстратор, суретші, белсенді және сурет терапиясы мен пиктография саласындағы пионер.

Ерте өмір

Селвин Ханингтон Дьюдни 1909 жылғы 22 қазанда Принс-Альберт қаласында дүниеге келді. Ол 1921-1938 жылдар аралығында Киуэтин епархиясының Киуэтин епискобы болған Альфред Дэниел Дьюднидің ұлы болды. 1924 жылы отбасы Онтарио штатының Кенора қаласына көшіп келді, ол онда орта білім алды. Ол Торонто университетінде астрономия және ағылшын тілі бойынша жалпы бакалавр дәрежесін алды. 1928 жылдың жазында ол әкесімен бірге Солтүстік Онтариодағы Киуэтин епархиясындағы оджибвей және кри тайпаларының діни миссияларын аралау үшін 3800 шақырымдық сапарға шықты. Бұл саяхаттың көп бөлігі каноэмен жасалды. Осы тәжірибе оның жергілікті мәдениетке деген қызығушылығын және Канада қалқанындағы далаға деген сүйіспеншілігін қалыптастырды. 1929 және 1930 жылдарының жаз айларын ол Онтарионың солтүстік-батысындағы Лак-Сеулдің жағалауында орналасқан Лак-Сеул алғашқы ұлтының миссиясында жауапты студент ретінде өткізді, ол сол кезде Торонто университетінің Уайклиф колледжінде Теология бойынша магистрлік білім алып жатқан еді. Оның күнделігінде жазғандай, ол осы кезеңде миссионер болу үшін оқуға түсуді ойлады. Бұл жұмысқа Морис Сандерсонның бақылауымен Лак-Сеул және Хадсон қалаларында діни қызметтер өткізу кірді. Лак-Сеул миссиясы – ол дін қызметкері болып тағайындалғаннан кейін Солтүстік-Батыс Онтариодағы алғашқы орны болды. Ол екі жаз бойы да каноэмен саяхаттап, аймақты жақсы танысты. 1932 жылы ол Онтарио білім беру колледжіне түсіп, жоғары мектеп ассистенты және өнер маманы сертификатын алды. Ол сонымен қатар пейзаж салу курсын да оқыды.

Кейінгі өмірі

1933 жылы ол Канаданың геологиялық қызметіне жұмысқа қабылданды және Канада қалқанының кембрийлік формациялары мен Гудзон шығанағының жазықтары арасындағы көшу аймағын зерттеуге жіберілді. Ол батпақты жерлер мен қан сорғыштардың арасында пейзаждарды суреттеді және геологиялық лагердегі экспедиция тобының қарындашпен портреттерін салды. Оның суретші ретінде шабыты сүйіп зерттейтін солтүстік аймақтардың табиғатынан туды. Оның көркемдік стилі "Жетілік" тобының стиліне өте ұқсас. 1934 жылы ол Онтарио өнер колледжін құрметпен бітіріп, Канаданың Онтарио штатындағы Лондон қаласына көшті.

Оқыту

1936 жылы ол Лондон, Онтариодағы Сэр Адам Бек орта мектебінде сабақ беруді бастады, бірақ 1945 жылы әріптесінің қызметтен төмендетілуіне наразылық ретінде қызметтен кетті. Осы оқиға оның "Жел жауынсыз" атты тұңғыш романының негізі болды.

Тапсырылған жұмыстар

1940-шы жылдар мен 1950-ші жылдардың басында абстракцияны салған алғашқы лондондық суретшілердің бірі Дьюдни бірнеше тапсырыс бойынша, соның ішінде сэр Адам Бек колледжі және Викториан ауруханасы үшін бірқатар монументалды суреттер салған.

Көркемдік терапия

Үш ұлы бар отбасын асырау үшін ол кітаптарды суреттеуге, жазуға, зерттеу жұмыстарын жүргізуге, редакциялауға және тапсырыс бойынша қабырға суреттерін салуға көшті. Осы кезеңде ол Лайонель Пенроуздың психиатриялық "М" тестісін суреттеуге шақырылғанда сурет терапиясына қызығушылық танытты. 1947 жылы Лондондағы Вестминстер ардагерлер ауруханасында жұмыс істеген кезде ол кейбір психиатриялық пациенттерге сурет салу сабақтарын берді. Бұл сабақтардың оң нәтижелері оған Психиатриялық өнер терапевті лауазымын әкелді. Ол және оның әйелі Айрин Канададағы сурет терапиясы саласындағы пионерлер болды. Оның еңбегі, әсіресе әйелінің еңбегі, 1986 жылы Батыс Онтарио университетінде сурет терапиясы бойынша оқыту бағдарламасын құруға ықпал етті.

Тас сурет

1950 жылдары Солтүстік Онтарионы зерттеу барысында ол тастарға қызыл сары түспен салынған ежелгі халықтың пиктограммаларымен танысты. Корольдік Онтарио музейінің этнология бөлімінің кураторы Кеннет Э. Киддпен болған кездейсоқ кездесу оған Кидтке қосылып, пиктограммалардың орналасқан жерлерін тіркеуге көмектесу мүмкіндігін берді. 1957 жылға қарай Кветико провинциялық паркінде 11 тас суреттер тіркелді. 1959 мен 1965 жылдар аралығында, екі ұлын өріс жұмысына көмекші ретінде алып, ол Скалисті таулардың етегінен Атлант мұхитының жағалауына дейін тас суреттерін ашты және тіркеді. 1978 жылға қарай ол Канада мен АҚШ-тағы 301 орынды зерттеді. 1962 жылы Кеннет Киддпен бірлесіп «Ұлы көлдердегі үнді тас суреттері» атты кітаптың бірінші басылымы жарық көрді.

Киелі кітаптар

Дьюдни оджибвейлер арасындағы құпия қоғам туралы білді, Мидевивин, ол емдеу және сиқыршылықтың дәстүрлі рәсімдерін қамтиды және төрт деңгейлі баулу сатысынан тұрады. Еуропалықтар алғаш рет 18-ші ғасырдың басында сипаттаған Мидевивиннің негізгі элементтерінің кейбіреулері "әдеттегі Анишинаабе нанымдары мен тәжірибесінің дамуы" деп саналады. Осы нанымдар жүйесінің элементтері қайың қабығынан жасалған, шаған тамырларымен тігілген орамаларға жазылған. Оның "Оңтүстік Оджибвейдің қасиетті орамалары" (1975) осы тақырыпқа толық арналған жалғыз еңбек болып табылады.

Норвал Моррисо

1960 жылы Дьюдни жас тума суретші Норвал Моррисомен танысты, оның ынталандыруы мен қолдауы Моррисоны елдегі ең танымал Вудленд суретшісі ретінде ілгерілетуге көмектесті. Дьюдни Моррисоның "Менің халқымның аңыздары" кітабын өңдеді. Дьюдни ол туралы 1963 және 1965 жылдары мақалалар жазды. Бір кезде Моррисо мен оның отбасы Лондон қаласындағы Эри даңғылындағы Дьюдни мен оның отбасымен бірге тұрды.

Соңғы жылдар

1978 жылы ол екінші романын, «Кристофер Бретонды» жариялады. 1979 жылғы 18 қарашада жүрек операциясынан кейін қайтыс болды. 1980 жылы Табиғи ресурстар министрлігі оның естелігін құрметтеу үшін Көлір үстіндігі облыстық саябағындағы Агава шығанағына екі ақ қарағай отырғызды. Оның сүйікті Қалқан тасына орнатылған отбасының тақташасы, Ожибвей халқының Мишибижиу – үлкен мүйізді рысь суреті салынған тасқа бірнеше метр қашықтықта тұр. 1997 жылы Селвиннің ұлы Александр К. Дьюдни әкесінің орман күнделігі, жазбалары мен хаттары негізінде «Батпақтағы күннің шуағы» атты кітабын жариялады. Селвин қайтыс болған кезде осы кітаптың түпнұсқа қолжазбасымен жұмыс істеп жатқан еді.

Таңдалған библиография

1946 жыл: Жаңбырсыз жел. Торонто: Копп Кларк
1960 жыл: Өскен карта. Торонто: Оксфорд Университетінің баспасы
1962 жыл: Ұлы көлдердегі үнді тас суреттері Киддпен, Кеннет Э. Торонто: Торонто университетінің баспасы.
1967 жыл: Ұлы көлдердегі үнді суреттері. Екінші басылым. Quetico Foundation үшін жарыққа шығарылған. Торонто: Торонто университетінің баспасы.
1975 жыл: Оңтүстік Оджибве тайпасының қасиетті орамалары. Гленбоу Альберта институты, Калгари, Альберта үшін басылып шыққан. Торонто: Торонто университетінің баспасы.
1975 жыл: Аман қалу үшін бөліскен: Канаданың жергілікті халықтары. Франклин Арбакл суреттерімен. Торонто: The MacMillan Company of Canada Ltd. Қатты мұқаба,; Жұмсақ мұқаба,
1978 жыл: Кристофер Бретон. Торонто: МакКлелланд пен Стюарт.
1980 жыл: Аштық шағы. Торонто: Джеймс Лоример және компания, баспагерлер. Қатты мұқаба,; Жұмсақ мұқаба,
1997 жыл: Батпақтағы күн сәулесі: Селвин Дьюднидің естеліктері. (А. К. Дьюдни ред.). Данберн. Қатты жапқыш.

Сілтемелер

BookRags сайтындағы өмірбаяны; 2014 жылдың 4 сәуірінде қарастырылды.