Кіріспе

Англиялық футболшы (1907–1965)

Ерте өмір

Брук 1907 жылы Йоркширдегі Мексборо қаласында дүниеге келген. Брук футболдық карьерасын сол қанаттан бастады, жергілікті командаларда, оның ішінде Мексборо және Дим Вэлли Олд Бойз командаларында ойнады. 1925 жылы Брук Мидленд футбол лигасының клубы – Уатт Атлетикпен келісімшарт жасасты.

Барнсли

Брук өзінің кәсіби футбол карьерасын 1926 жылы жақын орналасқан Барнсли клубында бастады. Брук "әдеттен тыс" сол қанат шегіндегі ойыншы, "еркін қозғалуға рұқсаты бар" деп сипатталған. Брук алаңның екі жағынан да допты сыртқа лақтыратын. Қажет болған жағдайда, Брук алаңның кез келген жерінде, тіпті қақпада да ойнай алатын. Мансабында кем дегенде үш рет жарақат алған қақпашыны ауыстырған. Мұндай ойынның бірі 1938 жылдың ақпанында "Манчестер Сити" мен "Арсенал" командаларының арасындағы матч болды. Сол кездегі "Сити" қақпашысы Фрэнк Свифт: "Бруки маған жамылғы жабуға көмектеспес бұрын, менің футболкамды өзіне екі есе үлкен етіп шешіп алып, қақпаны қорғауға дайын болды" деді. Ол жас және тапқыр сол қанат шегіндегі ойыншы ретінде танымал болды. 1927 жылдың қыркүйегінде "Фулхэмге" қарсы 1:3 есебімен жеңілген матчта Брук "Барнсли шабуылшыларының ең үздігі" деп аталды. Оның ойыны Бірінші дивизион командаларының назарын аударды. 1927 жылы ол "Миддлсбро" және "Ньюкасл Юнайтед" клубтарына өтуі мүмкін болды.

Манчестер Сити

1928 жылы Брук және командаласы Фред Тилсон 6000 фунт стерлингке «Манчестер Сити» клубына трансферленді. Брук «бойы шағын» болғанымен, «шебер қанат шегі» деп сипатталды. Екеуі 17 наурызда «Сити» сапында «Гримсби Таунға» қарсы өткен ойында 2:0 есебімен жеңіске жетіп, дебют жасады. Брук пен Тилсон клубтың үш Англия құрамасының ойыншыларын – Томми Джонсон, Билли Остин және Фрэнк Робертсті қамтитын күшті шабуыл шебіне қосылды. Команда құрамында Англия құрамасының орталық қорғаушысы Сэм Коуэн және Шотландия құрамасының капитаны Джимми Макмуллан да болды. Брук жаңа командасы үшін алғашқы голын «Клэптон Ориентке» қарсы 5:3 есебімен жеңіске жеткен ойында соқты. Фрэнк Робертс осы матчта хет-трик жасады. «Манчестер Ситидегі» алғашқы маусымында Брук 12 ойынға қатысып, екі гол соқты, команданың Бірінші дивизионға жоғарылауына көмектесті. 1928 жылдың сәуір айында «Сити» «Лидс Юнайтедті» жеңіп, жоғарылауды қамтамасыз етті. Содан кейін «Сити» «Саутгемптонды» 6:1 есебімен ұтып, дивизионда көшбасшылыққа шықты. 1928–1929 жылғы футбол маусымында Брук 42 матчте 14 гол соқты. Оның командаласы Томми Джонсон сол маусымда 38 гол соғып, клубтық рекордты жаңартты. Брук бір гол, ал Джонсон бес гол соқты, сол маусымда қыркүйек айында «Эвертонды» 6:2 есебімен жеңген кезде. 1929–1930 жылғы футбол маусымында Брук «Манчестер Ситидің» лигада үшінші орынға көтерілуіне көмектесті. «Сити» командасы оң қанат шегіндегі Эрние Тозеландты және жартылай қорғаушы Мэтт Басбиді сатып алып, құрамын күшейтті. Брук сол маусымның қазан айында «Ливерпульге» қарсы өткен ойында 6:1 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты. Брук сондай-ақ 1929–1930 жылғы Англия кубогының төртінші турында «Суиндон Таунға» қарсы 10:1 есебімен жеңіске жетті. Келесі турда «Сити» «Халл Ситиден» 2:1 есебімен жеңілді. 1930–1931 жылғы футбол маусымында «Сити» Томми Джонсонның орнына «Арсеналдан» шотландтық орталық шабуылшы Дейв Холлидейді сатып алды. Бұл қарамастан, Брук сол маусымда 16 гол соғып, клубтың үздік мергені атанды, сондай-ақ 1935–1936 жылдары да клубтың үздік мергені болды. Ол көбінесе клуб үшін орталық шабуылшы ретінде ойнады, алаңды шарлап, кейіннен осы позицияда Дон Реви және Нандор Хидегкутимен салыстырылды. 1931–1932 жылғы маусымда шотландтық орталық шабуылшы Алек Хердтің құрамындағы «Сити» командасы Англия кубогының жартылай финалына жетті, бірақ Бруктың Англия құрамасынан әріптесі Клифф Бастиннің голымен «Арсеналға» 1:0 есебімен ұтылды. Брук сол жылғы турнирдің төртінші турында «Брентфордты» 6:1 есебімен ұтып, екі гол соқты. «Манчестер Сити» үшін Англия кубогындағы үлкен жетістіктер келесі маусымдарда жалғасты.

ФА кубогының жеңімпаздары

Брук 1930-шы жылдардың ортасында қатарынан екі FA Кубогы финалында ойнап, екінші рет жеңімпаздық медалін алды. 1933 жылғы FA Кубогы финалында ол Англия құрамасымен бірге ойнаған Дикси Диннің капитаны болған «Эвертоннан» 3:0 есебімен жеңілген «Манчестер Сити» командасының құрамында болды. «Эвертон» құрамында бұрынғы «Сити» ойыншысы Томми Джонсон да болды. Брук сол жылғы турнирде жақсы формада болды, төртінші турда «Уолсоллға» қарсы 2:0 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты. Бесінші турда «Болтон Уондерерсті» 4:2 есебімен жеңіп, үш гол соқты. Брук сол кезде «Болтонға» қарсы ойында «Ситидің» төртінші голын соғуға көмектесті. «Болтонға» қарсы ойыннан кейін Брук «елдегі ең қауіпті қанат шегінің бірі» деп сипатталды. Тағы бір журналист Бруктың хет-трикі оның «қазіргі футболдың жанды нүктесі» екенін көрсетті деді. «Дерби Каунтиге» қарсы жартылай финалда ол 3:2 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты. Бірінші гол үшін ол «халықаралық қорғаушы Куперді жеңіп, оң қанатқа пасты берді, сол арқылы Тозеланд жақыннан гол соқты». Содан кейін ол «Тилсонға екі қорғаушының арасынан жүгіріп, басымен гол соғуға мүмкіндік берді». Брук FA Кубогы финалында 12-нөмірлі жейде киген алғашқы ойыншы болды, себебі «Эвертон» 1-ден 11-ге дейін, ал «Сити» 12-ден 22-ге дейін киді. Бір журналист «Егер «Манчестер Ситиде» бес Эрик Брук болғанда, финалда басқаша оқиғалар орын алатын еді» деді. Бруктың 1933 жылғы көрсеткіштері оны «қазіргі заманғы ең күшті сол қанат шегі, себебі ол тырнақтай мықты» деп сипаттауға себеп болды. Брук сол қанатта сәтті ойнау үшін ойыншының «көптеген тәсілдерді» қолдануы және «ақылды, алдамшы, жылдам және дәл» болуы керектігін айтты. 1934 жылғы FA Кубогы финалында Брук өзінің досы Фред Тилсонның жеңіс голын соғуына көмектесті, соның арқасында «Сити» «Портсмутты» 2:1 есебімен жеңді. «Сити» сол жылы FA Кубогының үшінші турында «Блэкберн Роверсті» 3:1 есебімен жеңді, онда Бруктың (бір гол соққан) және Тозеландтың (екі гол соққан) «шабуылдық рейдтері мен қатал атулары» жеңіске үлкен үлес қосты. «Сити» келесі турларда «Халл Сити», «Шеффилд Уэнсдей» және «Сток Ситиді» жеңіп, финалға өтті. Брук сол жылы турнирдің алтыншы турында «Сток Ситиге» қарсы рекордтық 84 569 көрерменнің алдында «тамаша гол» соқты. Брук қанаттан «күтпеген лоб» жасады, ол ұшу барысында бағытын өзгерткендей көрінді және «Сток» қақпашысы Рой Джонның басынан асып өтті. Кейбіреулер Бруктың лобын пастың берілуі деп айтты, бірақ Брукты білетіндер бұл оның әдеттегідей беймәлім әрекеті екенін айтты. FA Кубогын жеңген «Сити» құрамында қақпашы Фрэнк Свифт және сол жақ жартылай қорғаушы Джеки Брей болды, олар екеуі де Англия құрамасына шақырылған Брукқа еліктеді. «Свифт» командасы «Уэмблиде» жеңімпаздық медальдарын және кубокты алуға дайындалып тұрғанда, жүйкеден шаршап, есінен танып қалды. Брук Свифтке ешқандай көңіл жасамады, тіпті оған «Тұр! Мұнда жүз мың адам бар, біз кубок жеңіп алдық, ал сен бізді ақымақ қылып көрсетіп жатырсың!» деген сөздерді айтқан деседі. 1934–1935 жылғы футбол маусымында Брук 17 гол соқты және «Сити» лигада төртінші орынды иеленді, чемпион «Арсеналдан» он ұпайға артта қалды. Брук сол маусымның ақпан айында «Арсеналмен» 1:1 есебімен теңестіріп, соңғы минутта гол соқты. Билли Мередит «Майн-роудтағы голдың ешқайсысы да Эрик Бруктың теңестіру голына он минут қалғанда немесе «Арсеналмен» өткен қарқынды 1:1 ойыннан артық ынтамен қарсы алынбағанын» айтты. Келесі маусымда Брук 13 голмен «Манчестер Ситидің» үздік бомбардирі болды. Сол маусымның қарашасында «Шеффилд Уэнсдейге» қарсы 3:0 есебімен жеңіске жеткен кезде бір журналист «Брук «Уэнсдейдің» қорғанысына моральдық үдеу беріп, шабуылшы рөлін атқарды» деп түсіндірді. Бұл маусымда Мэтт Басби мен Сэм Коуэн «Ситиден» кетіп қалды, бірақ Сэм Баркас «Брэдфорд Ситиден» келді. «Ситидің» шабуылшылары сәтсіз маусым өткізді және команда лигада тоғызыншы орынды иеленді. Питер Доэрти голдың жетіспеушілігін жою үшін «Блэкпулден» сатып алынды, ол клубтың рекордтық 10 000 фунт стерлингке сатылды.

Лига чемпиондары және төмендеу

1936–1937 жылғы футбол маусымында Брук Лига Чемпионатын жеңген алғашқы «Манчестер Сити» құрамасында болды. Брук сол маусымның қараша айында «Хаддерсфилд Таунмен» 1–1 есебімен теңдескен матчта «Ситидің» жалғыз голын соқты. Бір журналист Бруктың ойын кезінде «қозғалып жатқан допты таңғажайып дәлдікпен «Таунның» қақпасына соққы беріп» керемет өнер көрсеткенін және «ешбір қанатты ойыншы орталықтарды осылай жылдам жасамайды, және ешбір қанатты ойыншы соншалықты көп және мақсатқа бағытталған түрде ойнамайды» деп мәлімдеді. «Сити» 14 рет жеңіске жетіп, 6 ойынды тең аяқтады. Брук сол маусымның наурыз айында «Ливерпульге» қарсы 5–0 есебімен жеңіске жеткенде хет-трик жасады (Герд пен Доэрти «Ситидің» қалған голдарын соқты). Чемпионат «Майн Роудта» «Шеффилд Уэнсдейге» 4–1 есебімен жеңіске жетіп ұтып алынды. Брук осы ойындағы екі голын «жұлдызды соққымен» соқты, оны бір есепте «найзағайдың бір бөлігі» деп сипаттады. Брук осы маусымда 20 гол соқты және 30 гол соққан Питер Доэртиден кейін клубтың екінші ең көп гол соққан ойыншысы болды. «Ситидің» төрттік шабуылындағы Брук, Доэрти, Герд және Тилсон сол маусымда 80 гол соқты. Брук сол маусымда лигада ең көп гол соққан қанатты ойыншы болды. «Сити» 1937 жылы ФА-ның қайырымдылық қалқанында «Сандерлендті» 2–0 есебімен жеңді. 1937–1938 жылғы футбол маусымында Брук басқа командаларға қарағанда көп гол соққанға қарамастан, Бірінші дивизионнан төменгі лигаға түскен «Сити» командасының құрамында болды. Брук сол маусымда 16 гол соқты. 1937 жылдың желтоқсан айында Брук жедел аппендицитке операция жасады және бір ай ішінде «Манчестер Ситидегі» жаттығуларға оралды. Оның жоқтығында бір журналист «Майн Роуд клубының оның орнын толтыруы өте қиын» деп мәлімдеді. Брук командаға 1937–1938 жылғы ФА Кубогының үшінші раундында оралды, онда ол «Миллуоллға» қарсы 3–1 есебімен жеңіске жетті. «Daily Mail» газетінің Эрик Томпсон «Бірнеше пластырьмен таңғажайып Эрик Брук» қайтадан «бұрынғыдай белсенді, бірақ 46 күн бұрын ғана оған аппендицитпен операция жасалды» деп мәлімдеді. «Сити» осы маусымда ширек финалға жетті, бірақ ақыр соңында «Астон Вилладан» 3–2 есебімен жеңілді. Брук 1938–1939 жылғы футбол маусымында командасына Екінші дивизионнан жоғары көтерілуге көмектесе алмады. Брук сол маусымның қараша айында «Ноттингем Форестке» қарсы 4–3 есебімен жеңіске жеткенде хет-трик жасады. Ойыннан кейін Брук «Ситиге үлкен көмек болған керемет ойыншы» деп сипатталды. Сол маусымда «Шеффилд Юнайтедке» 1–0 есебімен жеңілгенде, бір журналист Бруктың құлшынысын мақтап, ол «жартылай қорғаушы, қанаттың оң жағы, қанаттың сол жағы және орталық шабуылшыны бірге біріктіргендей» болды деп мәлімдеді. Сол маусымдағы тағы бір ойында, «Саутгемптонға» қарсы 2–1 жеңісте, Брук пенальтиден «Ситидің» теңестіру голын соқты және «қанаттың сол жағындағы Питер Пэн» деп сипатталды, ол ардагер болғанына қарамастан «доппен мәңгі ойнайтын сияқты» көрінді. Брук соңғы рет 1939–1940 жылғы футбол маусымында «Манчестер Сити» құрамасында өнер көрсетті. 1939 жылы Батыс аймақтық лигасында «Ситиге» қарсы 6–1 есебімен жеңіске жеткен матчта соңғы голын соқты. Екінші дүниежүзілік соғыс лиганың қалыпты бағдарламасын бұзды. «Манчестер Ситимен» он бір жылдан астам уақыт бойы Брук 494 кездесуде 177 гол соқты. Ол 2017 жылы Серхио Агуэромен теңестірілгенге дейін «Манчестер Ситидің» ең көп гол соққан ойыншысы болды. 2017 жылдың қараша айында «Сити» мен «Арсенал» арасындағы Премьер-лига матчынан бұрын Агуэроға «Ситидің» рекордтық гол соққан ойыншысы болғандығы үшін Майк Саммерби мен Бруктың қызы Бетти Коугилл сыйлық ұсынды. Брук 2019 жылға дейін «Сити» үшін ең көп лигалық голдың (158) рекордын сақтады (ол Томми Джонсонмен бірге болды). Агуэроның 2019 жылдың ақпан айында «Челсиге» қарсы 6–0 есебімен жеңіске жеткен хет-тригі оны Брук пен Джонсоннан асырып, 160 лигалық голға жеткізді. Брук сонымен қатар Англия үшін ең көп гол соғып, «Манчестер Сити» ойыншыларының рекордын иеленді (10). Франсис Ли бұл рекордты 1972 жылы Батыс Германияға 3–1 есебімен ұтылып, Англия құрамасының соңғы голын соққанда теңестірді. Рахим Стерлинг бұл рекордты өзінің алғашқы голымен теңестірді және 2019 жылдың қазан айында Болгарияны 6–0 есебімен жеңген кезде екінші голымен оны басып өтті (екі гол Стерлингті жалпы Англия үшін 12 голға жеткізді, бірақ ол «Сити» ойыншысы болған кезде олардың тек он бірін ғана соқты). Тек бес ойыншы «Манчестер Сити» үшін Эрик Бруктан көп рет ойнаған: Алан Оукс, Джо Корриган, Майк Дойл, Берт Траутман және Колин Белл. Брук «Сити» үшін 158 голдың 145-і бірінші дивизионда соғылды. Ағылшын футболының жоғары лигасында ең көп гол соққан қанатты ойыншылардың арасында Клифф Бастин (150 гол) және Гренвилл Моррис (153 гол) бар. Жоғары лигадағы ең көп гол соққан қанаттың оң жағындағы ойыншы Том Финни (164 гол) болды. Оның клубтағы өнері оны 1929 жылы Англия құрамасына шақыруға мүмкіндік берді және ол өзінің ұлттық құрамасы сапындағы алғашқы ойынын Ирландияға қарсы өткізді. Англия құрамасы сапындағы дебюттік ойыны «керемет үміт беруші» деп сипатталды. Брук Англия құрамасы үшін барлығы 18 рет ойнады, 10 гол соқты. Ол өзінің ел үшін одан да көп ойын өткізуі мүмкін еді, бірақ бәсекелестікке тап болды, негізінен «Арсеналдың» Клифф Бастиннен (21 матч өткізген), сондай-ақ «Астон Вилланың» Эрик Хаугтоннан (7 матч), «Шеффилд Уэнсдейдің» Эллис Риммерден (4 матч) және «Вест Хэмнің» Джимми Раффелден (6 матч) және Жакки Мортоннан (1 матч) бәсекелестікке тап болды. Алайда, Брук пен Бастинның жан-жақтылығы олардың Англия құрамасында жиі бірге ойнауына мүмкіндік берді, әдетте Бастин ішкі сол қанатта ойнады (1935 жылы Шотландияға қарсы өткен матчта Бастин ішкі оң қанатта ойнады). Олар бірге ойнағанда, Брук пен Бастин еріксіз түрде орын алмастырып, қарсы команданың қорғанысын жиі шатастырды. Бәсекелестікке қарамастан, Брук пен Бастин Бастин сөзімен айтқанда «әрдайым ең жақын достар» болды. Англия құрамасы үшін ойнағаннан басқа, Брук жиі Англия құрамасына қарсы «Rest of England» командасы үшін сынақ матчтарында өнер көрсетті. 1933 жылдың мамыр айында Англияның Швейцарияға қарсы 4–0 есебімен жеңіске жеткен матчында Брук бірінші таймда сол қанатта, екінші таймда ішкі сол қанатта ойнады (Бастинмен орын алмастырды). Брук пен Бастин сол күні «керемет қанаттар» деп сипатталды. 1934 жылғы Британдық үй чемпионатына қатысқан Брук Англияның барлық матчтарында гол соқты. Брук «Сэмми Крукстың» пасынан «террификалық волейболмен» гол соқты. Брук «Крукстың» пасынан гол соқты, бірақ Уэльске 2–1 есебімен жеңілді. Шотландияға қарсы 3–0 есебімен жеңіске жеткен матчта Брук Бастинге Англияның бірінші голын соқты және 25 метрлік еркін соққыдан Англияның екінші голын соқты. Англия сол жылы Уэльске екінші орын алды. 1933 жылдың желтоқсан айында Францияға қарсы 4–1 есебімен жеңіске жеткен матчта Брук сол аяқтан гол соқты және Том Гросвенорға Англияның төртінші голын соқтыруға көмектесті. Бруктың еркін соққысы «доп желіден кері қайтып келді» деп сипатталды. Брук 1934 жылдың наурыз айында Рокер Паркте Англия құрамасына қарсы өткен сынақ матчында «Rest of England» үшін де бір гол соқты. Сандерлендте «есеп көбінесе «Англия 1 Сандерленд 6» деп белгілі болды», өйткені «Rest of England» командасының алты голын Сандерленд ойыншылары соқты. 1934 жылдың мамыр айында Чехословакияға қарсы 2–1 есебімен жеңілген матчта Брук «Англия шабуылшыларының ең үздігі» деп сипатталды. 1934 жылдың қазан айында Брук «The Football League XI» үшін Шотландия футбол лигасына қарсы 2–1 есебімен жеңіске жеткен матчта екі гол соқты. Сонымен қатар, Брук әйгілі «Highbury шайқасында» әлем чемпиондары Италияға қарсы халықаралық матчқа қатысты. Англия командасы 1934 жылғы ФИФА Әлем Кубогына қатыспады және Англияда нағыз әлем чемпиондары деп есептелді. Сол күні Англия үшін ойнаған он бір ойыншының жетісі «Арсенал» сапындағы ойыншылар болды. Джек Баркер ойын алдында Брукқа «Сенде...» деген сөздерді айтқан деседі.

Зейнеткерлік

Брук соғыс кезінде халықаралық ойынға бара жатқанда болған жол апатынан бас сүйегі сынып, допты басымен ойнай алмағандықтан футболдан кетуге мәжбүр болды. Оның Англия құрамасынан Фрэнк Свифт, Райх Картер, Стэнли Мэтьюс, Клифф Бастин және Томми Лоутон соғыс аяқталған соң карьераларын жалғастыра алды. 1950 жылдары Брук және Бастин сияқты гол соғатын қанат шегінің жетіспеушілігіне қанағаттанбады. Көптеген Англия құрамаластарынан өзгеше, Брук соғыстан кейін туған қаласы Мексборо қаласында автобус жүргізушісі болды. Өмірінің кейінгі жылдарында Галифакста бармен және кран операторы болып жұмыс істеді. Ол 1965 жылғы наурыз айында Уайтеншоудағы үйінде дүние салды.

Мұра

Брук ағылшын футболын әшекейлеген ең ұлы ойыншылардың бірі саналады және Манчестер Сити даңқ залына енгізілді. 1977 жылы Манчестер қалалық кеңесі Мосс-Сайдтағы жаңа аудандағы он бір көшенің атын Брукты қоса алғанда, танымал "Сити" ойыншыларының құрметіне берді. "Таймс" сайтында ол "Ситидің" ең ұлы ойыншысы ретінде сегізінші орынды, Иан Пеннидің "Манчестер Ситидің маңызды тарихы" кітабында жетінші орынды, ал "Манчестер ескілік жаңалықтарында" төртінші орынды иеленді. Брук "The EFG Bumper Book of QI Annuals" кітабында бейнеленген, онда ол бір қолымен мойнында салған күйде, екінші қолымен ауада, Жюль Римет кубогын ұстап тұр, екі командаласы оны жоғары көтеріп тұрғанда, Англияның 1966 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалындағы жеңісінен кейін Боби Мур командаластарымен көтерілгендей бейнеленген. Бұл 1934 жылы "Хайбери шайқасында" әлем чемпиондары Италияға қарсы 3:2 есебімен жеңіске жеткенде ол соққан екі голы үшін болды. 2018 жылы Брук туған қаласы Мексборо қаласындағы тақташамен құрметтелді. Тақтаның ашылуы 2018 жылдың мамыр айында Мексборо атлетика клубында өткізілді, онда Манчестер Ситидің бұрынғы ойыншысы және клубтың елшісі Майк Саммерби және жергілікті депутат Эд Милибэнд қатысты.