Кіріспе
Англиялық футболшы және менеджер (1878-1934)
Ойыншы ретінде Чэпмен Футбол лигасы және лигадан тыс клубтарда ойнады. Оның ойыншы ретіндегі көрсеткіштері жалпы алғанда ерекше емес еді; ол он жыл ішінде 40-тан кем лига матчында ойнады және ешқандай маңызды жүлде жеңіп алмады. Оның орнына ол менеджер ретінде табысқа жетті, алғаш рет 1908-1912 жылдар аралығында «Нортгемптон Таун» клубын басқарды, оны Оңтүстік лиганың чемпионы етті. Бұл үлкен клубтардың назарын аударды және ол «Лидс Сити» клубына көшті, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында команданың жағдайын жақсартуға кірісті. Соғыс аяқталғаннан кейін «Сити» клубы заңсыз төлемдерге қатысты скандалға ұшырады және ақырында таратылды. Чэпманға бастапқыда футболдан тыйым салынды, бірақ ол сәтті шағымданып, тыйым алынды. Ол «Хаддерсфилд Таун» клубын қабылдады, төрт жыл ішінде ФА кубогын және екі Бірінші дивизион титулын жеңіп алды. 1925 жылы «Арсенал» Чэпманды өздеріне шақырды, ол клубты бір ФА кубогы мен екі Бірінші дивизион титулын жеңіп, алғашқы жүлдесіне жеткізді. «Арсеналдағы» жұмысы нәтижесінде клуб 1930 жылдардың басты командасына айналды – Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты футбол тоқтатылғанға дейін он жыл ішінде бес лига титулын және екі ФА кубогын жеңіп алды. Бірақ ол командасының барлық жетістіктерін көре алмады, 1934 жылы 55 жасында пневмониядан қайтыс болды. Ол «Арсеналды» жақсартуға үлкен үлес қосты. Ол ойынға және физиотерапевтерді пайдалануға жаңа тактиканы (қазіргі көптеген формациялардың негізін құрайтын WM формациясы) және жаттығу әдістерін енгізді. Ол команданы басқарды, ал директорлар кеңесі басқармады. Ол сондай-ақ жарықтандыруды және нөмірленген жемпірлерді пайдаланды, еуропалық клубтық жарыстарға қатысты және көптеген марапаттарға ие болды.
Нортгемптон Таун
1907 жылы ол «Тоттенхэм» клубын тастап кетуге дайындалып тұрғанда, Чапман өзінің бұрынғы клубы «Нортгемптон Таунға» жаңа менеджер ретінде «Тоттенхэм» командаласы Уолтер Буллды ұсынды. Алайда, Булл ойын өзгертіп, Чапманға оның орнына жұмысқа тұруды ұсынды. Чапман футболдан кету туралы ойынан бас тартып, «Нортгемптон Таунның» ойыншы-менеджері болуға келісті. «Нортгемптон» Чапман тағайындалғанға дейін екі маусым қатарынан Оңтүстік лиганың соңғы орынында болды. Менеджер ретінде ол жағдайды өзгертуге тырысты. «Нортгемптонның» «Норвич Ситиге» қарсы ойында жеңілгенін көргеннен кейін, Чапман «команда тым ұзақ шабуылдауға тырысады» деген пікірге келді. Сондықтан ол барлық ойыншылары үшін тактикалық схема құруға кірісті; ол жартылай қорғаушыларды (орта алаңды) кері тартып, шабуылшыларына көбірек кеңістік берді және қарсыластардың қорғаушыларын жаза алаңынан шығарып алды. Бірте-бірте ол жоғары ұйымдастырылған, қарсы шабуылға негізделген футбол стилін жасады, бұл сол кездегі қалыпты көзқарасқа қайшы болғанымен, өте тиімді болды. «Суиндон Таунның» Англия құрамасының ойыншысы Гарольд Флеминг «Нортгемптонға» өз алаңында 4:1 есебімен жеңілгеннен кейін Чапманға: «Сізде жай ғана команда емес, машина бар» деді. Команданы жаңа таланттар – қанат шегіндегі Фред МакДиармид және ортаңғы қорғаушы Дэвид Маккартни күшейтті. Осы жаңа ойыншылардың арқасында Чапман алғашқы маусымында «Нортгемптонды» сегізінші орынға жеткізді. «Ковентри Ситиден» келген шабуылшы Альберт Льюис сияқты қосымша жаңа ойыншыларды трансферлеу арқылы ол 1908-09 жылғы маусымда Оңтүстік лиганың титулын жеңіп алды, ал Льюис турнирдің үздік мергені атанды. Осы уақытқа дейін Чапман жоғары лигадағы футболдан зейнеткерлікке шықты, соңғы матчын 1909 жылғы қаңтарда «Уотфордқа» қарсы өткізді. Оңтүстік лиганың чемпионы ретінде «Нортгемптон» 1909 жылғы ФА қайырымдылық қалқаны үшін күресіп, «Ньюкасл Юнайтедтен» 2:0 есебімен жеңілді. Чапман менеджер болып жұмыс істеген кезеңде олар Оңтүстік лиганың титулын қайта жеңіп алмаса да, келесі үш маусымның әрқайсысында топ төрттікке кірді. Сонымен қатар, олар ФА кубогында Бірінші дивизион командаларына қарсы өздерінің күшін көрсетті, «Шеффилд Уэнсдейді» турнирден шығарып, «Ноттингем Форест» және «Ньюкасл Юнайтед» командаларымен қайта матчтар өткізіп, екі ойында да 1:0 есебімен жеңілді. 1912 жылғы маусым соңында ол Екінші дивизиондағы «Лидс Сити» клубын басқару ұсынысын алды және «Нортгемптонның» келісімімен қайтадан солтүстікке қарай лигалық клубқа қосылды.
Лидс қаласы
Лидс Сити Чемпмен келгенге дейінгі маусымда Екінші дивизионда 19-шы орынды иеленді және қайта сайлауға түсті. Чэпман клубты қайта қабылдау үшін лоббилеуде маңызды рөл атқарды және Лидс Сити қайта сайланды. Элланд-Роудтағы көрермендер саны алғашқы жылы 8500-ден 13000-ға дейін өсті. Қорғанысты нығайту арқасында Ситидің көрсеткіштері келесі маусымда, 1913–14 жылдары, жақсарды, команда жоғарылау орындарынан екі ұпай қалып, төртінші орынды иеленді. Екі жылдың ішінде команданы жоғары дивизионға көтеруге берген уәдесін орындамаса да, Ситидің көрермендер санының артуы және клубтың кірісінің өсуі директорларды қуантты, ал клуб 1914–15 маусымында жоғарылауға үміттене бастады. Лидс Сити маусымның соңғы сегіз матчының алтысында жеңіліп, 15-ші орынға түсті. Келесі екі жыл бойы Ситидің көмекші жаттықтырышы Джордж Крипс Чапманның әкімшілік жұмыстарын уақытша атқарды, ал төраға Джо Коннор және тағы бір директор команданы басқарды. Чемпмен жаулық аяқталғаннан кейін Барнбоудан Лидс Ситиге оралды, бірақ 1918 жылдың желтоқсанында кенеттен отставкаға кетіп, Селбиде мұнай және кокс зауытында суперинтендант болып жұмыс істеді. Оның отставкаға кетуіне ешқандай себеп көрсетілмеді, бірақ 1919–20 маусымында футбол қайта басталған кезде Лидс Сити бұрынғы ойыншысының қаржылық тәртіпсіздіктер жасады деген айыптамаға ұшырады, оның ішінде соғыс жылдарындағы матчтар кезінде қонақ ойыншыларға заңсыз төлемдер жасалғандығы анықталды. Бірақ көп ұзамай Хаддерсфилд Таун Чемпменге Амброз Лэнглидің көмекшісі болуға шақырды, ал Лэнгли бұрынғы командаласы Герберт Чемпменнің ағасы Гарридің «Уэднесдей» клубындағы командаласы болған. Келесі айда Чемпмен Лэнглидің орнына толық хатшы-менеджер болып тағайындалды және көп ұзамай нәтижелі жұмыс істеді, Англия құрамасының ойыншысы Клем Стивенсонды «Астон Вилладан» (Чемпменмен бірге капитан болды) және 18 жасар белгісіз Джордж Браунды (кейін Хаддерсфилдтің барлық уақыттағы үздік мергені болды) қатарлы ойыншыларды трансферледі. Чемпменнің бас жаттықтырушы ретіндегі алғашқы толық маусымында (1921–22) Хаддерсфилд Таун ФА кубогын жеңіп алды, Стэмфорд Бриджде өткен финалда «Престон Норт Эндті» 1:0 есебімен ұтып, клубтың алғашқы маңызды трофесіне ие болды. Алайда лигада оның командасы маусымның көп бөлігін құлдыраудан сақтап өтуге күш салды және 14-ші орынды иеленді, сондықтан Чемпмен команданы нығайтуға тырысты. «Нортгемптон» клубындағыдай, Чемпменнің тактикасы күшті қорғаныс пен жылдам қарсы шабуыл жасау қағидаларына негізделген, назар оның қанаттарынан жылдам, қысқа пас беруге және шайқасқа түсуге бағытталған. Ол клубтың барлық футболдық мәселелерді басқару құқығына ие болды және бұл жауапкершілікті өз пайдасына пайдаланды, клубтың резервтік және үшінші командаларын да сол стильде ойнауға ынталандырды, осылайша олардың ойыншылары таңдалған жағдайда бірінші командада тиімді жұмыс істейтін болады. Жаңа ойыншылардың келуі және Чемпменнің жүйесін қолдану арқасында Хаддерсфилд өзгерді. Олар 1922–23 маусымында үшінші орынды иеленді. Маусымның соңғы күнінде «Ноттингем Форестқа» 3:0 есебімен жеңіске жеткен Браунның соңғы голы маңызды болды, бірақ ақыр соңында Хаддерсфилдтің қорғаныстағы үздік көрсеткіштері оларға артықшылық берді. Титул жеңісінен кейін Чемпмен командасының құрамын сақтап, тек бір жаңа ойыншыны – оң қанаттағы Джоуи Уильямсты – трансферледі, олар 1924–25 маусымында Лига титулын сәтті қорғады. Хаддерсфилд жарқын бастады, бірақ қазан және қараша айларындағы нашар көрсеткіштері (ішінара қақпашы Тед Тейлордың жарақаттануына байланысты) оларды бір кезде тоғызыншы орынға түсірді. Тейлордың орнына жаңа трансферленген Билли Мерсер келді және көрсеткіштердің жақсаруы Хаддерсфилдтің кестеде жоғары көтерілуіне әкелді, ақпан айында «Арсеналды» 5:0 есебімен ұтып, бірінші орынды қайта иеленді, соңында екінші орындағы «Вест Бромвич Альбионнан» екі ұпайға көш бастады. Чемпменнің күшті қорғанысқа сену философиясының дәлелі ретінде, бұл титул жеңген команданың кез келген матчта екі голдан артық жіберместен маусымды аяқтаған алғашқы жағдайы болды.
With a strengthening of the defence, City's form improved further the next season, in 1913–14, coming fourth, two points outside the promotion places. Despite having failed on his promise to get the team promoted within two years, City's rising attendances and resulting better profits for the club kept the directors happy, and the club were confident of promotion in 1914–15. Leeds City lost six of their last eight games of the season, finishing just fifteenth. For the next two years, City's assistant manager, George Cripps stood in for Chapman on the administrative side, while chairman Joe Connor and another director took charge of the team. Chapman returned to Leeds City from Barnbow after hostilities had ended, but resigned suddenly in December 1918, eventually moving to Selby to take up a position as a superintendent at an oil and coke works. No reason was given for his resignation, but as football resumed in 1919–20, Leeds City were accused by a former player of financial irregularities, involving illegal payments to guest players during wartime matches. Soon after, however, he was approached by Huddersfield Town to become assistant to Ambrose Langley, who had been a former team mate of Herbert Chapman's brother Harry at The Wednesday. Chapman was promoted to full secretary manager, replacing Langley, the following month, and soon made an impact, signing players such as England international Clem Stephenson from Aston Villa (who became captain under Chapman) and 18 year old unknown George Brown (who went on to become Huddersfield's all time top scorer). In Chapman's first full season in charge (1921–22), Huddersfield Town won the FA Cup, beating Preston North End 1–0 in the final at Stamford Bridge, the club's first major trophy. In the league, however, his side had spent most of the season fighting relegation and had finished 14th, so Chapman looked to strengthen his squad. As at Northampton, Chapman's tactics were based upon the principles of a strong defence and a fast, counter attacking response, with the focus on quick, short passing and mazy runs from his wingers, who would pass low inside the defence instead of crossing from the byline. He had been granted control of all footballing affairs at the club and made this responsibility work to his advantage, encouraging the club's reserve and third teams to play the same style of football so that their players would function effectively in the first team if selected. With new players and using Chapman's system, Huddersfield were transformed. They finished third in 1922–23 The final goal by Brown in a 3–0 win over Nottingham Forest on the final day of the season proved crucial, although ultimately it was Huddersfield's superior defensive record which had given them the advantage. Following the title win, Chapman kept faith with his squad, making only one new signing – outside right Joey Williams – as they successfully defended their League title in 1924–25. Huddersfield started brightly but a poor run of form in October and November (in part caused by an injury to goalkeeper Ted Taylor) saw them drop to ninth at one point. Taylor was replaced by new signing Billy Mercer and a resurgence in form saw Huddersfield climb the table, regaining top spot with a 5–0 win over Arsenal in February, and eventually finishing two points clear of runners up West Bromwich Albion. As a testament to Chapman's philosophy of relying on a strong defence, it was the first time a title winning side had gone through a season without conceding more than two goals in any match.
Арсенал
1925 жылғы қысқы маусымда Чэпмен Хаддерсфилд құрамын жақсартуға кірісті. Сол уақытта «Арсенал» жұмыстан босатылған Лесли Найтонның орнын іздесті. «Арсенал» төрағасы сэр Генри Норрис «Атлетикалық жаңалықтар» газетіне хабарлама берді: «Арсенал» футбол клубы команда менеджері лауазымына өтініштерді қабылдайды. Үміткер тәжірибелі болуы керек және қабілеті мен жеке қасиеттері жағынан лауазымға толыққанды білікті болуы тиіс. Жақсы команда құру үшін үлкен және аса жоғары трансферлік ақы төлеуге дайын адамдарға қатысудың қажеті жоқ. «Арсенал» екі маусым бойы құлдыраудан құтылуға тырысып, төрағаның шығындарды шектеуіне қарамастан, Чэпмен көп ұзамай «Арсеналға» көшті. Оны Лондон клубының көп көрермендері және «Хаддерсфилд Тауннан» алған жалақысының екі есесіне тең 2000 фунт стерлингтік жалақы қызықтырды. «Арсеналда» Чэпмен 34 жастағы Англия құрамасының және «Сандерлендтің» барлық кездегі рекордтық гол соққан авторы Чарли Бьюкенмен келісім жасады, оны «Арсенал» капитаны етіп тағайындады. Чэпмен «Арсеналға» «Оларды Оңтүстіктің «Ньюкасл» клубына» айналдыруға уәде берді. Чэпмен мен Бьюкеннің клубқа келуі 1925 жылғы маусымда ойын ережелеріндегі өзгеріспен бірге болды, ол офсайд ережесін өзгертті. Бұл өзгеріс шабуылшының өзі мен қақпа сызығының арасында қарсыластың ойыншыларының қажетті санын үштен екіге дейін (қақпашыны қоса алғанда) азайтты. Бьюкеннің идеясы, Чэпмен іске асырды, орталық қорғаушыны орта алаңда еркін қозғалатын позициясынан қорғаныстағы «тоқтатушы» позициясына жылжыту болды. Ішкі шабуылшылар орта алаңға көмектесу үшін қайта оралғанда, бұл әдеттегі 2–3–5 формациясын 3–4–3 немесе «WM» формациясына өзгертті, оның пішіні әріптерді құрады. Осының салдарынан офсайд тұзағы енді орталық қорғаушының жауапкершілігінде болды, ал қанат қорғаушылары қанаттарды жабу үшін кеңірек жылжыды. «Арсенал» орталық қорғаушыны қорғанысқа түсіру идеясын тапқан жалғыз команда емес еді. «Ньюкасл Юнайтед» сол маусымда Чарли Спенсер орталық қорғаушы ретінде ойнағанда «Арсеналды» 7:0 есебімен жеңді; «Куинс Парк» және «Тоттенхэм Хотспур» да ұқсас жүйелерді қабылдады. «Арсенал» 1925–26 жылдары екінші орынды иеледі, Чэпменнің бұрынғы командасы «Хаддерсфилд Тауннан» бес ұпайға қалып қойды, өйткені олар Англияда үш рет тікелей жеңіске жеткен алғашқы клуб атанды. Бұл «Арсенал» үшін ерте таң болды, ол 1920 жылдардың қалған бөлігін ортаңғы кестеде өткізді, өйткені Чэпмен өзінің жаңа жүйесіне сәйкес келетін ойыншыларды табуға уақыт жұмсады және жетістікке жетудің бес жылдық жоспарын жасады. Ол өзінің алдыңғы бапкері Найтонның дәуіріндегі аз ғана ойыншыларды сақтап қалды – Боб Джон, Альф Бейкер және Джимми Брейн ерекшеліктер болды – және оның орнына басқа жерден таланттарды іздеді. Сол жылы «Арсенал» да қарыздарға ұшырады; футболшылардың жалақысы ең жоғары жалақымен шектелген, бірақ ФА тергеуі Чарли Бьюкеннің клубқа қол қою үшін ынталандыру ретінде заңсыз төлемдер алғанын анықтады. Сэр Генри Норриске айып тағылып, футболдан шеттетілді, бірақ Чэпмен жазадан құтылды, ал автократиялық Норристің орнына игілікті Самуэль Хилл Вуд келгенде, Чэпменнің клубтағы күші мен ықпалы артып, клубтың барлық істерін басқаруға мүмкіндік берді. Дэвид Жекке қол қою, әсіресе, Чэпменнің трансфер келіссөздеріндегі шеберлігін көрсетті. «Болтон Уондерерс» бастапқыда 13 000 фунт стерлинг сұраған, бұл қазіргі рекордтың екі есеге жуығы. Сол кездегі Чэпменнің жеке көмекшісі Боб Уолл кейіннен «Болтонның» директорларымен жасаған келіссөздерін былайша баяндады: Чэпменнің айла-шарғысы сәтті аяқталды, өйткені ол мас «Болтон» директорларын 10 890 фунтқа дейін саудаластыра алды. Ол «Селтик» клубынан Джимми МакГрориді алуға тырысқанда сәттілікке жете алмады. Ол 1928 жылғы жазда «Селтик» менеджері Уилли Мэйлимен және жас МакГроримен кездесу ұйымдастырды, олар Лурдеске қажылыққа бара жатқан еді. Ол үшін үлкен сома ұсынылды (кейбіреулер бос чек деді), және Мэйли оны қабылдауға дайын болды, өйткені «Селтикке» жаңа трибуна салу үшін ақша қажет болды. Алайда, МакГрори, үйін сағынған және «Селтикке» зор сүйіспеншілікпен қараған жас шотландтық, қол қоюдан бас тартты. Чэпмен 1925 жылы жетістікке жету үшін бес жылдық жоспар жасады, ол дәл уақытында орындалды, өйткені оның «Арсеналы» 1930 жылғы ФА кубогының финалында бұрынғы командасы «Хаддерсфилд Таунды» 2:0 есебімен жеңіп, алғашқы маңызды трофейді жеңіп алды. Лигада 14-ші орынға ие болғанына қарамастан, жеңіс «Арсеналға» күш берді және он жылдыққа негіз салды, онда «Арсенал» Англиядағы үстем командаға айналды және бес лига титулын жеңіп алды. Чэпмен «Арсеналдың» қатал, қарсы шабуыл стратегиясын жетілдірді. Ол Лэмбертты, Дэвид Жек пен Алекс Джеймсті орталық қорғаушының қорғанысқа жылжуынан босаған терең жатқан шабуылшылар ретінде қолданды; әсіресе Алекс Джеймс, өзінің пастарын шабуылшыларға жеткізіп, алдағы он жылдыққа команданың қозғалтқышы ретінде даңққа ие болды. Чэпмен Бастин мен Хулмені қанаттарымен жүгіргіштер ретінде қолданды, олар қанат бойымен жүгірудің орнына ішке қарай кесе алатын. Джеймстің басқа ойыншыларынан айырмашылығы, допты ұстап тұру және жеке шеберлікке көңіл бөлмеді, оның орнына жылдам пас беруге басымдық берді, бірақ Чэпмен әлі де: «Барлық ойыншылар жоспар бойынша ойнауы керек, бірақ жеке шеберлікті жоймауы керек» деді. Чэпменнің жылдам ойын тактикасы Джон мен Джонстың қанатты жартылай қорғаушыларын орта алаңды жабу үшін жылжытты, қажет болған жағдайда қорғануға көшу үшін орта сызықтан төмен түсті. «Арсеналдың» қорғаушыларына қарсыластың жақын аймағына дейін қорғаныста ойнау және қанатты жартылай қорғаушылардың қолдауымен өз жаза алаңына кері шегіну туралы нұсқау берілді; бұл қарсыластың «Арсеналдың» жартысында допты көп ұстауына мүмкіндік берді, олар 18 метрлік сызыққа жеткенше және жиналған қорғанысқа тап болғанша. «Арсенал» допты қайтарып алғаннан кейін – әдетте орталық қорғаушы Герби Робертс арқылы – доп жылдам паспен алға жіберілді және қанатты жартылай қорғаушылар шабуылшыларды қолдау үшін жылдамдады, бұл «Арсеналдың» бірлік ретінде жылдам шабуылдап, гол соғуға жеті ойыншыны да бірден жіберуіне мүмкіндік берді. Өте тиімді болғанына қарамастан, Чэпменнің жылдам, қарсы шабуылға негізделген футболға қатысты тәсілі Англияда дәстүрлі түрде допты ұстауға, дриблингке және допты ұзақ уақыт сақтап тұруға баса назар аударатын ойын стилінен өзгеше болды, сондықтан комментаторлар мен қарсыластардан «Сәтті «Арсенал»» немесе «Керексіз «Арсенал»» деген айыптаулар туды. Екі клубпен де жеке-жеке лига мен кубокты жеңіп алған Чэпмен 1931–32 жылдары 20 ғасырда әлі жеңіліп көрмеген «дубльді» жеңіп алуға бекінді, бірақ лигада «Эвертоннан» екінші орынға ие болды және «Ньюкасл Юнайтедке» 1932 жылғы ФА кубогының финалын даулы түрде ұтырды, өйткені «Ньюкаслдың» теңестіру голы қақпа соққысы үшін доп сыртқа шыққаннан кейін соғылды. Чэпмен өз командасына сенімді болды және 1932–33 жылғы титул үшін күресті. Алайда, осы маусымда «Арсенал» тарихындағы ең әйгілі жеңілістердің бірін бастан кешірді. ФА кубогының үшінші турында «Арсенал» Солтүстік үшінші дивизионындағы «Уолсаллға» қарсы ойнады. «Арсенал», өткен маусымның финалисі және лига көшбасшысы болғандықтан, матчты жеңіп алуға басымдық берді. Күні кеше бес «Арсенал» ойыншысы ауруға шалдыққандықтан немесе ауырғандықтан алаңға резервтік ойыншылар шықты. «Арсенал» 2:0 есебімен ФА кубогының тарихындағы ең үлкен сенсациялардың біріне ұшырады. Чэпмен нәтижеге ашуланып, ойынның нәтижесінен кейін бір апта ішінде пенальти соққан Томми Блэк ойыншысын «Плимут Аргайлға» сатты; тағы бір шабуылшы Чарли Уолш бір аптадан кейін «Брентфордқа» сатылды...
Arsenal Football Club is open to receive applications for the position of TEAM MANAGER. He must be experienced and possess the highest qualifications for the post, both as to ability and personal character. Gentlemen whose sole ability to build up a good side depends on the payment of heavy and exhorbitant [sic] transfer fees need not apply. Although Arsenal had been fighting relegation in both the two previous seasons, and despite the chairman's restriction on spending, Chapman nevertheless moved to Arsenal soon afterwards, attracted both by the London club's larger crowds and a salary of £2,000, double what he earned at Huddersfield Town. At Arsenal, Chapman immediately made an impact by signing 34 year old Charlie Buchan, an England international and Sunderland's all time record goalscorer, whom he made Arsenal captain. Chapman came to Arsenal promising to make them the "Newcastle of the South". Chapman and Buchan's arrival at the club also coincided with a change in the laws of the game in June 1925, that modified the offside law. The change had reduced the number of opposition players that an attacker needed between himself and the goal line from three to two (including the goalkeeper). Buchan's idea, implemented by Chapman, was to move the centre half from a roaming position in midfield to a "stopper" position in defence. With the inside forwards brought back to help the midfield, this changed the usual formation from 2–3–5 to 3–4–3, or a "WM", so called after the shape it formed spelled out the letters. This meant the offside trap was now the responsibility of the single centre half, while the full backs were pushed wider to cover the wings. Arsenal were by no means the only team to have come up with the idea of dropping the centre half into defence – Newcastle United beat Arsenal 7–0 that season employing such a system with Charlie Spencer at centre half; Queen's Park and Tottenham Hotspur had also adopted similar systems. Arsenal went on to finish second in 1925–26, five points behind Chapman's old side Huddersfield Town, as they became the first club in England to win three titles in succession. It proved to be an early dawn for Arsenal, who spent most of the rest of the 1920s in mid table, as Chapman took his time finding the right players to fit his new system, outlining a five year plan for success. He retained relatively few players of his predecessor Knighton's era – Bob John, Alf Baker and Jimmy Brain being the exceptions – and instead looked to bring in talent from elsewhere. In the same year, Arsenal became embroiled in a scandal; footballers' pay at the time was limited by a maximum wage, but an FA inquiry found that Charlie Buchan had secretly received illegal payments from Arsenal as an incentive to sign for the club. Sir Henry Norris was indicted for his part and banned from football, but Chapman escaped punishment, and with the autocratic Norris replaced by the more benign Samuel Hill Wood, Chapman's power and influence within the club increased, allowing him control over all aspects of the club's business. It was the signing of David Jack in particular that highlighted Chapman's cunning when it came to transfer negotiations. Bolton Wanderers had originally asked for a fee of £13,000, almost double the existing record. Bob Wall, Chapman's personal assistant at the time, later recounted the negotiations he made with Bolton's directors as follows:
Chapman's subterfuge succeeded, as he managed to bargain the inebriated Bolton directors down to £10,890. He was less successful in his attempt to sign Jimmy McGrory from Celtic. He had set up a meeting with Celtic manager Willie Maley and young McGrory in summer 1928 when Maley and McGrory were on their way to a pilgrimage in Lourdes. A huge sum was offered (a blank cheque, some say) for the prolific McGrory, and Maley was more than ready to accept, for Celtic needed money to pay for its new stand. The deal fell through when McGrory, a homesick young Scotsman with an intense love for Celtic, refused to sign. Chapman had laid out a five year plan for success in 1925, and it came to fruition exactly on schedule, as his Arsenal won their first major trophy in the 1930 FA Cup Final, beating his old side, Huddersfield Town, 2–0. Despite having finished only 14th in the League the same season, the win spurred Arsenal on and laid the foundations for a decade in which Arsenal would become the dominant team in England and eventually win five league titles. Chapman had by now perfected Arsenal's ruthless, counter attacking strategy. He employed a robust front line of Lambert supported by David Jack and Alex James as deep lying inside forwards, filling the gap vacated by the movement of the centre half into defence; Alex James in particular, with his passing supplying the front men, became celebrated as the engine of the team during the coming decade. Chapman employed Bastin and Hulme as pacy wingers who could cut inside instead of hugging the touchline; With the exception of James, keeping and dwelling on the ball and individuality were discouraged in favour of a quick passing game, although Chapman still conceded: "All the men are expected to play to plan, but not so as to stifle individuality." Chapman's tactics of fast moving play meant the wing half line of John and Jones were now pushed in to cover central midfield, pivoting around the halfway line so that they could drop back to defend when necessary. Arsenal's defence were told to play deep and, with the support of the wing halves, fall back into their own penalty area when the opposition had the ball; this allowed the opposition plenty of possession in Arsenal's half, until they reached the 18 yard line and faced a massed defence. Once Arsenal regained the ball – usually through the centre half Herbie Roberts – the ball would be quickly passed forward and the wing halves would push up to support the attackers, meaning Arsenal could quickly commit as many as seven men forward as a unit to rapidly attack and try to score. Though highly effective, Chapman's fast, counter attacking passing approach to football contrasted with how the game was traditionally played in England at the time, with its emphasis on dribbling, possession and dwelling on the ball, and thus brought accusations of "Lucky Arsenal" or "Boring Arsenal" from commentators and opposition. Having won both League and Cup in separate seasons with two clubs, Chapman was determined to go one better and win the Double – which had not yet been won in the 20th century – in 1931–32 but ended up missing out on both, finishing second in the League behind Everton and losing the 1932 FA Cup Final controversially to Newcastle United, with Newcastle's equaliser coming after the ball had gone behind for a goal kick. Undeterred, Chapman kept faith with his side and launched a bid for the 1932–33 title. However, it was during this season that Arsenal suffered one of the most infamous defeats in their history. In the FA Cup third round, Arsenal had been drawn against Walsall of the Third Division North. Arsenal, as the previous season's losing finalists and league leaders, were clear favourites to win the match. On the day, five of the Arsenal first team were out with injury or flu and had their places taken by reserves. Arsenal lost 2–0 in one of the greatest FA Cup upsets. Chapman was enraged by the result, and showed his ruthlessness by selling one player, Tommy Black, who had conceded a penalty in the game, to Plymouth Argyle within a week of the result; another, striker Charlie Walsh, was sold to Brentford a week later. Despite the FA Cup setback, Arsenal bounced back in the League, and with the same scoring form as in 1930–31, finished the season having scored 118 League goals in total, including a 5–0 win over rivals Aston Villa in that season's title deciding match. In the following close season, Chapman became the first professional manager in charge of England, albeit in an ad hoc unofficial capacity, for a summer tour of Europe. He did not have any input into the selection process, the team being determined by the FA's International Selection Committee, but did advise on tactics and gave pre match team talks. Wary of his ageing Arsenal team and the club's inadequate reserves (as proven by the Walsall match), it was around this time that Chapman noted to club director George Allison: "The team's played out, Mr Allison, we must rebuild". Chapman started the process, signing Ray Bowden, Pat Beasley and Jimmy Dunne, and had converted the young George Male from left half to right back. Chapman would not live to see the end of the season, let alone complete the task of rebuilding his side. Arsenal went into 1933–34 looking to retain the title, and started consistently; they worked their way to the top of the league and were a comfortable four points clear after a goalless draw with Birmingham on 30 December 1933. This proved to be Chapman's last match in charge. The following day, he travelled to his native Yorkshire to watch Sheffield Wednesday, Arsenal's next opponents, before spending a final night in his home town of Kiveton Park. He returned to London nursing a cold but was well enough to watch an Arsenal third team match against Guildford City. Soon afterwards, his illness suddenly worsened; pneumonia set in, and Chapman quickly succumbed. He died in the early hours of 6 January 1934 at his home in Hendon.
Мұра
Чэпмен – заманауи мағынадағы футбол менеджерлерінің алғашқыларының бірі болды, ол команданы толық басқарып, кеңес мүшелерінің құрамын таңдауына жол бермеді. Тактикалық жаңалықтарымен қатар, ол футболда физикалық жарамдылыққа берілгендігімен ерекшеленді – қатаң жаттығу режимін енгізіп, физиотерапевтер мен массажистердің қызметін пайдаланды. Ол ойыншыларын тактика мен ойын туралы ашық пікір алмасуға ынталандырып, клубтарында апта сайын командалық жиналыстар өткізіп, гольф сияқты сабақтан тыс шаралармен айналысуға шақырды. Ұлыбританиядағы көптеген құрдастарынан өзгеше, Чэпмен континенттік футболдың жанкүйері болды және оның достары 1930-жылдардағы австриялық «Wunderteam» командасын жаттықтырған Хьюго Мейсл мен Джимми Хоган еді. 1909 жылы ол «Нортгемптон» командасымен Германияға «1. FC Nürnberg» клубымен ойын өткізу үшін турнеге шықты, ал «Арсеналда» ол үйде және сыртта достық матчтар сериясын ұйымдастырды. Чэпмен Еуропа кубогы құрылғаннан жиырма жыл бұрын бүкіл Еуропалық клубтық жарысты ұсынған еді және командаларын шетелдік командалармен ойнау үшін үнемі шет елдерге алып жүрді. Ол қара және шетелдік ойыншыларды трансферлеуді қарастырған алғашқы менеджерлердің бірі болды. 1911 жылы «Нортгемптон Таун» клубына алғашқы қараша ойыншылардың бірі Уолтер Туллді қабылдағаннан кейін, 1930 жылы «Арсеналға» австриялық халықаралық қақпашы Руди Хайденді трансферлеуге тырысты, бірақ Ойыншылар одағы мен Футбол лигасының наразылығынан кейін Еңбек министрлігі бұл трансферге кедергі келтірді. Алайда, сол жылы ол ағылшын лигасының футбол құрамасында ойнаған алғашқы голландиялық Герард Кейзерді әуесқой ретінде трансферлеуге қол жеткізді, ал Хайденді Джимми Хоган «Racing Club de Paris» клубына шақырды. Сондай-ақ, ол Лондон метрополитенінің «Gillespie Road» станциясын «Арсенал» деп қайта атауға ықпал еткені де айтылады. Ол тіпті стадионның есептегіш тақтасын және турникеттерін де жобалаған. «FA Cup» финалында екі команданың бірге шығу дәстүрі 1930 жылы Чэпменнің екі клубқа қатысқандығының арқасында пайда болды және одан бері жалғасып келеді.
Құрметтер
Ойыншы ретінде ірі жетістіктерге қол жеткізбесе де, менеджер ретінде Чэпмен 1908–09 жылдары «Нортгемптон Таун» командасымен Оңтүстік лигасының чемпионы атанды, сондай-ақ Футбол лигасының төрт титулын жеңіп алды (1923–24 және 1924–25 жылдары «Хаддерсфилд Таунмен», 1930–31 және 1932–33 жылдары «Арсеналмен») және екі рет ФА кубогын ұтты (1921–22 жылдары «Хаддерсфилд Таунмен», 1929–30 жылдары «Арсеналмен»). Ол қайтыс болғаннан кейін, оның ізбасарлары Джо Шоу және Джордж Эллисон басқарған «Арсенал» командасы 1933–34 және 1934–35 жылдардағы титулдарды жеңіп алып, «Хаддерсфилд Таун» командасының жетістігін қайталап, үш рет подряд чемпион атанды. «Ливерпуль» 1982–1984 жылдары бұл көрсеткішті қайталағанға дейін ешбір команда мұндай жетістікке қол жеткізе алмады. 2003 жылы Чэпмен менеджер ретіндегі әсері үшін Англия футбол Даңқы залына енгізілді. 2005 жылдың наурыз айында Чэпмен 1926 жылдан қайтыс болғанға дейін тұрған Хендон қаласындағы үйінде Англия мұрасының көк тақтасы ашылды. Чэпмен – Англия мұрасы осылай еске алған алғашқы футболшы немесе футбол менеджері болды. 2004 жылы, оның қайтысының 70 жылдығында, «The Sunday Times» газеті оны сауалнама бойынша барлық уақыттағы ең ұлы британдық менеджер деп таныды. «Арсеналдағы» жетістіктеріне құрмет көрсету мақсатында Джейкоб Эпштейн жасаған Чэпменнің қола бюсті 2006 жылы жабылғанға дейін «Хайбери» стадионының шығыс трибунасының мәрмәр залында орналасқан еді және стадиондағы қайта құру жұмыстары аяқталғаннан кейін қайта орнатылатын болады. Сонымен қатар, 2007–08 маусымдық кезеңде «Арсеналдың» ақ түсті саяхаттық формасы Чэпмен мен оның жетістіктеріне арналды. 2008 жылы «Хаддерсфилд Таун» клубына «Арсенал» клубы Чэпменнің бюстінің көшірмесін сыйға тартты. «Хаддерсфилд» өздерінің 100 жылдығын тойлап, 2008 жылдың 6 тамызында «Галфарм» стадионында «Арсеналға» қарсы Герберт Чапман кубогы үшін күш сынасты, онда «Арсенал» 2:1 есебімен жеңіске жетті. 2011 жылдың 9 желтоқсанында «Арсенал» клубы клубтың 125 жылдығын мерекелеу үшін «Эмиратс» стадионының сыртында Чэпменнің мүсінін ашты. Сондай-ақ, клуб бұрынғы ойыншылар Тони Адамс пен Тьерри Генридің мүсіндерін де ашты.