Солтүстік Ирландиядағы тарихи резиденция: Маунт Стюарт үйі мен бағы

Солтүстік Ирландиядағы тарихи Mount Stewart үйі мен саябағы. Лондондери маркиздерінің резиденциясы, саяси өмірдегі рөлі, архитектурасы туралы ақпарат.

9 мин оқу

100%

Дереккөз: Mount Stewart — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Солтүстік Ирландиядағы тарихи резиденция

Тау Стюарт – Солтүстік Ирландияның Даун округінде орналасқан 19 ғасырға жататын үй және бақ. Стрэнгфорд көлінің шығыс жағалауында, Ньютаунардс қаласынан бірнеше шақырым қашықтықта және Грейаббиге жақын орналасқан. Бұл үй Стьюарт әулетінің, Лондондерри маркиздерінің ирландиялық резиденциясы болған. 2-ші маркиз Роберт Стюарт, Кастлерег виконты, Вена конгресінде Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі және 7-ші маркиз Чарльз Вэйн Темпест Стюарт, бұрынғы Әуе министрі, Тау Стюартта Гитлер Германиясымен жеке дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға тырысқан. Үйдің ішкі және сыртқы келбеті Ұлыбритания мен Ирландияның әлеуметтік және саяси өміріндегі осы әулеттің жетекші рөлінің тарихын көрсетеді.

Стьюартс, Лорд Лондондерри және Кастлерэйг округтерінің орталығы

Бастапқы меншік, Маунт-Плезант, 1744 жылы көршілес иеліктермен бірге Александр Стюарт (1699–1781) сатып алған. Жер иелерінің қатарына енгізілген мүше үшін ерекше жағдай ретінде, Стюарттар орнықты (Англикан) шіркеуіне мойын бұрмады. Олар пресвитериандар, шаруалар және зығыр саудагерлері болды, олардың бағындыруы Александрдың Бомбейдің Британ Ост-Индия компаниясының губернаторы Роберт Коуэннің қарындасы және мұрагерімен үйленуі арқылы өзгерді. Тең пресвитериандар болғандықтан, Стюарттар округтің 40 шиллингтік еркін иелеріне «реформаның жақтастары» ретінде көрінді, және осы негізде Маунт-Стьюарт округтің екі парламенттік орынды бақылау үшін Дауншир графтарының (кейінірек маркиздер) Хиллсборо қамалымен бәсекелесті. 1790-жылдардың күрделі кезеңінде Маунт-Стьюарт тыныш түрде Англикандыққа көшті және Хиллсборомен келісімге келді, оған сәйкес, екеуі де Дублин парламентіне қарсылықсыз өкілдерді жіберуге келісті. Лауазымдар мен атақтар артынан келді. 1795 жылы Александрдың ұлы Роберт Стюарт (1739–1821) Лондондерри графы (1816 жылы маркиз) атағын алды, ал 1797 жылы оның ұлы Роберт Стюарт, Кастлерег виконты (1769–1822), Лондондерридің жекжаттысы Джон Пратт, Камден графы, Ирландияның бас хатшысы болып тағайындалды. 1798 жылғы көтерілістен кейін Ирландия Актісін ирланд парламенті арқылы қабылдауға көмектескеннен кейін, Ирландияны Вестминстердегі тәждің билігіне бағындырған Кастлерег, Жаңа Біріккен Корольдікке Соғыс және Сыртқы істер министрі ретінде қызмет етті, Наполеонды жеңген коалицияларды құрды. 1787 жылы Марта МакТир өзінің ағасы Уильям Дреннанға (Стюарттардың сайлау үміттеріне көңілі қалған қолдаушы, кейіннен Кастлерегтің Біріккен ирланд ретінде мақсаты болған) хат жазып, Маунт-Стьюартқа сапар шегуін және «көрерлік ештеңе жоқ екенін, егер үлкен қабырғалардың құны жоғары болмаса, дәмсіз, бәрі аяқталмаған және лас, болашаққа үлкен жоспарлар, қазіргі уақытта ештеңе жағымды, тіпті ыңғайлы емес» екенін сипаттады. Отбасының өсіп келе жатқан байлығына сәйкес, Кастлерег осы «үлкен жоспарлардың» кейбіреуін жүзеге асыруға кірісті. 1803 жылы ол архитектор Джордж Дэнсті батыс қанатты жаңа қабылдау бөлмелерімен классикалық регенттік стильде қайта жасау үшін таңдады. Қазіргі жиһаздың көп бөлігі Кастлерегтің мансабын көрсетеді, соның ішінде француз императорының портреті және Венада Еуропа картасын қайта жасаған делегаттар үшін әсем кестеленген орындықтар бар.

The original property, Mount Pleasant, was purchased with neighbouring estates in 1744 by Alexander Stewart (1699–1781). Exceptionally for an aspiring member of the landed Ascendancy, the Stewarts did not conform to the established (Anglican) church. They were Presbyterians, farmers and linen merchants whose fortunes had been transformed by Alexander's marriage to the sister and heiress of Robert Cowan, the East India Company Governor of Bombay. As fellow Presbyterians, the Stewarts appeared to the county's enfranchised forty shilling freeholders as "friends of reform", and on that basis Mount Stewart rivalled Hillsborough Castle, seat of the Earls (later Marquesses) of Downshire, for control of the county's two parliamentary seats. In the increasingly troubled 1790s, Mount Stewart quietly converted to Anglicanism and stilled the contest, agreeing with Hillsborough that each should return a member to the parliament in Dublin unopposed. Titles and office followed. In 1795 Alexander's son, Robert Stewart (1739–1821) was elevated to Earl of Londonderry (Marquess in 1816), and in 1797 his son Robert Stewart, Viscount Castlereagh (1769–1822), was appointed Chief Secretary for Ireland by the Lord Lieutenant, Londonderry's brother in law, John Pratt, Earl Camden. After helping, in the wake of the 1798 rebellion, to push the Act of Union through the Irish Parliament, bringing Ireland under the Crown at Westminster, Castlereagh went on to serve the new United Kingdom as Secretary for War and Foreign Secretary, building the coalitions that defeated Napoleon. In 1787, writing to her brother William Drennan (a disappointed supporter of the Stewarts' electoral ambitions, later to be targeted by Castlereagh as a United Irishman), Martha McTier described visiting Mount Stewart, and meeting "with no one thing worth notice, unless great wall pounds are so – much expense, no taste, every thing unfinished and dirty, grand plans for the future, nothing pleasant nor even comfortable at present". Commensurate with the family's rising fortunes, Castlereagh moved to realise some of these "grand plans". In 1803, he choose the architect George Dance to design a Classical Regency replacement of the west wing with new receptions rooms. A number of the present furnishings reflect Castlereagh's career, including a portrait of the French emperor, and chairs elaborately embroidered for the delegates who redrew the map of Europe at Vienna.

1798 жылы азаттық жылы

1798 жылдың 10-13 маусымында Ардс пен Солтүстік Даунда өткен үш күндік "Еркіндік жылы" кезінде Стюарт тауы Біріккен Ирландия көтерілісшілерімен қысқа мерзімге басылып алынды. Одан кейін болған әскери сот отырысынан соң, жергілікті пресвитериан пасторы Джеймс Портердің әйелі жеті баласымен бірге үйге келіп, оның өмірін сақтап қалуын өтінді. Лейди Лондондерри және оның кіші әпкесі, леди Елизавета, туберкулезден көз жұмды. (Ол Портерді Стюарт тауында жиі қабылдаған. Бірақ Лондондерри Портердің, бүлікшілермен байланыста болғаны үшін нақты дәлелдерсіз айыпталып, Грейаббидегі шіркеуі мен үйінің алдында дарға асылуын қамтамасыз етуге тиіс болды. Басқа кінәлілерге (жергілікті көтерілісшілерге басшылық еткен Дэвид Бейли Уорден және "Германия королі Джорджтың қанаушы итттерін теңіздің ар жағына қууға" шақырған пастор Томас Ледли Бирч) Америкаға жер аударылуға рұхсат берілді. Портердің кінәсі, мүмкін, Лондондерриді жер иелеріне қатысты танымал сатирада, Билли Блаффта, үнемі қорлағандығында болған шығар. Портер Стюарт тауының иесін сөйлей алмайтын, иттің қабағын шырықтағаны үшін атып тастайтын тиран ретінде, Лорд Маунт-Мамбл деп бейнелеген.

Ирландиялық Vane-Tempest-Stewarts ауылдық орталығы

Кастлерэ 1821 жылы әкесінің титулын мұра етті, бірақ бір жыл ішінде өз-өзіне қол жұмсады. Үйдің келесі иесі – оның жартылай бауыры, Лондондерридің 3-ші маркизі (1778–1854), ол Вена мен Берлинде елшілік қызметін атқарған. Ол өз заманының ең ірі мұрагері болған леди Фрэнсис Энн Вэйн Темпестке үйленді, осының құрметіне өзін Роберт Вэйн деп атады және үйді одан әрі кеңейтуді бұйырды, 18 ғасырлық құрылымның қалдықтарын ауыстырды. 1847 жылы 15 000 фунт стерлинг жұмсағанда, Лондондерри маркизі аштықтан зардап шеккен жергілікті асханаларға бар болғаны 30 фунт стерлинг берді, ал аштық сарқылып жатқанда «жеке қиындықтар» деген сылтаумен жалға төлеуден бас тартты. Бұл оның әйелінің Антримдегі меншігін басқару тәсілінен өзгеше болды. Ол тіпті қамал стиліндегі жазғы резиденцияның (Гаррон мұнарасы) құрылысын бастаған кезде де, маркиза өз жалгерлерінің жалдау ақысын төмендетіп қана қоймай, картоп шірігінің аса ауыр салдарынан зардап шеккен жағдайларда оны мүлдем жойды. Осы қайта жаңарту Стюарт тауының қазіргі сыртқы келбетін қалыптастырды. Кішкентай георгиан үйі мен батыс қанатындағы кішкентай портик бұзылып, үйдің ұзындығы он бір қабатқа дейін жетті. Кіреберіс жағындағы орталыққа үлкен портик, ал екінші жағына кішкентай «жартылай портик» қосылды. Осы неке Вэйн Темпесттің көптеген мүліктерін де әкелді, соның ішінде Дарем графтығындағы жерлер мен көмір шахталарын. Виниард паркі, Дурхам графтығы неоклассикалық стильде қайта жобаланды. Олар сондай-ақ Дарем графтығындағы Сихэм Холлды сатып алды, содан кейін Лондонның Парк-Лейндегі Холдернесс үйін сатып алды. Кейіннен бұл үй Лондондерри үйі деп аталды. 1854 жылы император Луи Наполеон Стюарт тауының солтүстігіндегі Скрабода 3-ші маркиздің құрметіне ескерткіш мұнараны тұрғызуға көмектескен қаржы жинауға қатысқандардың қатарында болды. Лондондерридің 4-ші маркизі виконт Пауэрскорттың жесіріне үйленді және Дублин маңындағы Пауэрскортта тұрды. 5-ші маркиз әйелінің туған жері, Уэльстегі Плас Макинллетте тұрды. Ұзақ жылдар бойы күтімсіздікке ұшыраған бұл жағдай ирландиялық мүліктің бұзылуына әкеп соқты. Леди Лондондерри (Тереза Четвинд Талбот) Англиядағы отбасылық және саяси байланыстары үшін жоғары бағаланды. 1903 жылы Стюарт тауында ол VII Эдуард пен королева Александрани қабылдады. Ол Дублин парламентіне қарсы қарулы қарсылыққа дайындық жасаған Ольстер еріктілеріне Стюарт тауын әлеуетті емхана және сұрыптау орталығы ретінде ұсынды. Олар оның шын екенін растады, ал кайзер бұл тақырыпқа қызығушылық танытты. Бақтарды басқару мемлекеттік басқаруға өте ұқсас. Бірақ Ұлыбритания өзінің империясының бірлігін нығайтуға жеткілікті күш жұмсаған жоқ, сондықтан ол әжесі, королева Викториядан Ирландияға баруға рұқсат сұрағанда, ол одан бас тартты. «Бәлкім, ол менің кішкентай жерді ұрлап аламын деп ойлаған шығар». Ол Ольстер туралы сұрақтар қоюда табандылық танытқаннан кейін, Карсон шеберлікпен тақырыпты өзгертіп жіберді. Кайзер Стюарт тауының бақшалары арқылы Еуропа соғысы болған жағдайда Ирландиядағы жағдай Ұлыбританияның қолдарын байлап тастауы мүмкін екенін анықтауға тырысты.

Castlereagh inherited his father's title in 1821, but within the year took his own life. The next owner of the house was his half brother, Charles, 3rd Marquess of Londonderry (1778–1854) who had served as ambassador to Vienna and Berlin. He married Lady Frances Anne Vane Tempest, the greatest heiress of her time, in appreciation of which he styled himself Robert Vane and ordered a further enlargement of the house replacing what remained of its 18th century fabric. Controversially in 1847, while spending £15,000 on the refurbishment, the Marquess of Londonderry gave just £30 to local soup kitchens for famine relief, and as the hunger persisted rejected rent reductions on grounds of "personal inconvenience". This was in contrast to his wife's management of her estate in Antrim. Even as she embarked upon of the construction a castellated summer residence (Garron Tower), the Marchioness not only reduced the rents of her tenants, but in dire cases of potato blight, waived them altogether. This remodelling created the present exterior of Mount Stewart. The small Georgian house and the small portico on the west wing were demolished and the house was increased to eleven bays. On the entrance front, a huge portico was added in the centre, and a smaller 'half portico' was added to the other side. The marriage also brought in much of the Vane Tempest property, including land and coal mines in County Durham. Wynyard Park, Co. Durham was redesigned in the Neo classical style. The couple bought Seaham Hall, also in County Durham, and then later bought Holdernesse House on London's Park Lane. This was later renamed Londonderry House. In 1854, the Emperor Louis Napoleon was among the subscribers who helped raise a memorial tower to the 3rd Marquess north of Mount Stewart at Scrabo. The 4th Marquess of Londonderry, married the widow of Viscount Powerscourt and lived at her home, Powerscourt, near Dublin. The 5th Marquess lived at his wife's ancestral property, Plas Machynlleth in Wales. These long periods of neglect threatened an irreversible deterioration of the Irish property. Lady Londonderry (Theresa Chetwynd Talbot) was valued for her family and political connections in England. In 1903, at Mount Stewart, she had hosted Edward VII and Queen Alexandra. and in the preparation of an armed resistance to a Dublin parliament, the Ulster Volunteers to whom she offered Mount Stewart as a potential infirmary and triage site. affirmed that indeed they were, the Kaiser warmed to his theme. The management of gardens is very like that of states. But Britain had done little to cultivate the unity of its empire, so that when he had asked his grandmother, Queen Victoria, leave to visit Ireland she had refused him. "Perhaps she thought I would steal the little place." When after the general laughter he persisted with questions on Ulster, Carson adroitly changed the subject. Through the gardens of Mount Stewart the Kaiser had been probing intelligence that in the event of a European war conflict in Ireland might stay Britain's hand.

Гитлер елшісінің қонақүйі

1921 жылы 7-ші маркиз, Чарльз Вэйн Темпест Стюарт (1878–1949) білім министрі лауазымына тағайындалды. Бұл осы кездегі юнионистердің күшті қозғалысының нәтижесінде құрылған Солтүстік Ирландияның жаңа үкіметі еді. 1935 жылы Лондондағы үлкен жоспарлары күйреп, Әуе министрі лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Қаржы министрлігінен RAF-тің негізгі құрылымын қорғаса да, сыншылар оны "бейтараптық саясатын ұстанғандардың" аристократиялық тобының бірі деп есептеді. Монт-Стьюартта Лондондерридің күдігін растағандай болды, ол 1936 жылдың мамырында Гитлермен Берлинге сапардан кейін Лондонға Германия елшісі Иоахим фон Риббентропты қабылдады. Риббентроп Ньютаунардсқа "SS офицерлерінің шулы тобымен" келді деген хабар тарады, ал төрт күндік сапар ұлттық газеттердің бетін жариялады. Үйде осы жеке дипломатияның естелігі сақталған: SS Fahnenträger (SS туын ұстаушы) – Рейхмаршал Герман Герингтің сыйы. Соғыс басталғаннан кейін бұл зат жойылған да, алынып тасталған да емес. Интернирлену туралы әңгімелер күшейген кезде Лондондерри Монт-Стьюартқа қайтып келді, онда бірнеше ауыр инсульттан кейін 1949 жылы қайтыс болды. Ол төрт ирландтық әулиенің мүсіндерінің қасында отбасылық зиратқа жерленген. (Риббентроп бұл жерді "парадиз" деп сипаттаған). Леди Эдит сонымен қатар интерьердің көп бөлігін қайта жоспарлап, жаңадан безендірді, мысалы, үлкен зал, Кастлриг бөлмесі, темекі шегу бөлмесі (оның маңдайшасында Fahnenträger бейнеленген) және көптеген қонақ бөлмелері. Ол соңғыларын Рим мен Мәскеу сияқты Еуропа қалаларының аттарымен атады.

Ұлттық қорға сыйға тарту

Үйдің соңғы шателині (және 7-ші маркиздің соңғы тірі баласы), Леди Майри Бьюри (туған аты Вэйн Темпест Стюарт, виконтесса Бьюри) 1977 жылы үйді және оның көптеген заттарын Ұлттық Трастқа табыс етті, сонымен қатар 1977 жылы Леди Майридің Джованни Беллинидің "Мадонна мен бала, ер донор және пейзажбен" деген картинасын сатудан түскен қаражат есебінен құрылған капиталдық қормен бірге. Бұл картина бұрын Лондондерри үйінде (Лондон) болған, ал содан кейін Маунт-Стьюарт шапельдегі алтарь үстінде ілінген еді. Үйде дүниеге келген Леди Майри Лондондерри отбасының Маунт-Стьюартта толық уақыт тұрған соңғы мүшесі және осы англо-ирландтық отбасының Ирландияда толық уақыт тұрған соңғы өкілі болды. Ол 2009 жылдың 18 қарашасында 88 жасында, қызыл жібек дамаскимен безендірілген төрт тіректі төсегінде, өзі туған жерде қайтыс болды. Леди Бьюридің қазасынан кейін оның қызы, өнер тарихшысы Питер Лориценнің әйелі Леди Роза Лорицен отбасының үйінде тұратын мүшесі атанды.

Ұлттық қордың мүлкі

Ұлттық қор 1977 жылы үйді және бақтарды өз қамқорлығына алды. Қор мүлікті "Стюарт тауы үйі, бағы және желдер ғибадатханасы" деген атпен басқарады. 1999 жылы Маунт-Стьюарт бақтары Ұлыбританияның ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұра тізіміне енуге үміткер нысандардың "Алдын ала тізіміне" қосылды. 2015 жылы Ұлттық қор үйді және оның ішіндегі заттарды толыққанды қайта жаңарту жұмыстарын аяқтады, сондай-ақ 900 акр (360 гектар) жерді сатып алып, осылайша кең аумақты қайта біріктірді және оны келушілерге ашуды жоспарлап отыр.

Үй

Қазіргі үй негізінен 3-ші маркиздің мұрасы болып табылады, ол 1830 жылдардан бастап неоклассикалық стильде 18-ші ғасырдың бастапқы құрылысын жаңартып, кеңейтті. Басты кіреберіс жаңа солтүстік фасадының ортасына көшірілді, соның ішінде үлкен иондық бағаналы порт-кошер салынды. Екі күмбез қосылды, біреуі шатырдың ортасына жаңа, толық биіктіктегі негізгі залды жарықтандыру үшін, ал екіншісі осы залдағы оңтүстікке орналасқан толық биіктіктегі бөлмені жарықтандыру үшін орнатылды. Леди Лондондерридің қабылдауы, музыкалық зал, Кастлерег бөлмесі және баспалдақ бөлмесінің кей бөлімдері өзгеріссіз қалды, бірақ жаңа бөлмелер жиынтығы салынды.

Маунт Стюарт бақтары

Үйдің ішкі бөлмесіне тағы өзгерістер енгізгеннен кейін, 7-ші маркиза бақтарды жергілікті субтропиктік климаттың артықшылықтарын пайдаланатын сәнді стильде қайта жобалады. Леди Эдиттің айтуынша, Ардс түбегінде орналасқан Стьюарт тауы Солтүстік Атлантика ағысының жалпы ықпалымен, ылғалды аралдық жағдайларға ие, бұл тропикалық өсімдіктердің гүлдеуіне мүмкіндік береді. 1915 жылы күйеуі маркизалыққа мұрагерлікке ие болуына дейін бақтар жай көгалдармен және үлкен сәндік тоқымдармен болған. Ол Шамрок бағын, Суға батқан бақты салды, көлдің ауданын ұлғайтты, кішкентай беседкасы бар испан бағын, итальян бағын, цементтен жасалған жануарлардың «зообағы» бар Додо террасасын, фонтанды бассейн жасады және Лилия орманында және қалған аумақта серуендеу жолдарын ұйымдастырды. Ол жергілікті субтропиктік климаттың пайдасын бірінші болып түсінген әйел болды. Гольфстрим Стренгфорд көліне су жеткізеді. Аймақта қырау болмайды және леди Эдиттің байқағанынша, Стьюарт тауы аралдық жағдайлармен сипатталады, атмосфера ылғалды, ал ыстық ауа райында түндері ауыр шық болады. Бұл жерде нәзік тропикалық өсімдіктер өседі және көптеген жылыжай түрлері сыртқа отырғызылып, керемет нәтижелер көрсетті. 1957 жылы ол бақтарды Ұлттық сенім қорына тапсырды.

Мүліктік

Қазіргі Маунт-Стюарт мүлігі үлкен көлмен және көптеген ескерткіштермен, сондай-ақ шаруашылық құрылыстарымен кең жайылған.

Желдер ғибадатханасы

Жел ғибадатханасы, Strangford Lough-қа қарайтын, сегізбұрышты ғимарат, 1782-83 жылдары архитектор Джеймс "Афиналық" Стюарт салған. Ол Афинадағы Рим агорасындағы Жел мұнарасын (Андроник Кирресттің астрономиялық сағаты – Horologium) зерттеу нәтижесінде шабыттандырылды, онда грек мифологиясының сегіз жел құдайы (анемои) бейнеленген фриз бар. Ұлыбританиядағы көптеген сарайлардың иелері Жерорта теңізіне саяхаттарында көрген "ғибадатханалардың" үлгілерін пайдаланған. Бұл ғибадатхана Шугбороу және Батыс Уайкомб парктеріндегі құрылыстарға ұқсас, екеуі де Ұлттық сенім қорына тиесілі.

Фильм түсіру орны ретінде пайдалану

Үй BBC балалар телесериалы "Sparticle Mystery" үшінші маусымын түсіру орны ретінде қолданылды.