Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрылысы жойылған динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Процератозавр – Англияның Орта юра (Батония) дәуірінен табылған ет жейтін теропод динозаврлар туысы. Онда бір ғана түр бар – P. bradleyi, көбінесе толық бас сүйегі және төменгі жақ сүйегінен белгілі. Процератозавр шамамен 3 метрге дейін жететін кішкентай динозавр болды деп есептеледі. Атының себебі – бастапқыда ол Цератозаврдың туысы деп ойылған, себебі Процератозаврдың ішінара сақталған қыртысы Цератозаврдың кішкентай қыртысына сырттай ұқсас. Бірақ қазір ол целурозавр, нақтырақ айтқанда Процератозавридтер отбасының мүшесі және тираннозавр тәріздестер кладының ең ерте белгілі өкілдерінің бірі саналады. Типтік үлгісі Лондонның Табиғи тарих мұражайында сақталады және 1910 жылы Минчинхемптон жанындағы Ұлы Оолит тобының оолиттік әктасынан су қоймасын қазу кезінде сипатталған.
Proceratosaurus is a genus of carnivorous theropod dinosaur from the Middle Jurassic (Bathonian) of England. It contains a single species. P. bradleyi, known from a mostly complete skull and lower jaws. Proceratosaurus was a small dinosaur, estimated to measure around in length. Its name refers to how it was originally thought to be an ancestor of Ceratosaurus, due to the partially preserved portion of the crest of Proceratosaurus superficially resembling the small crest of Ceratosaurus. Now, however, it is considered a coelurosaur, specifically a member of the family Proceratosauridae, and amongst the earliest known members of the clade Tyrannosauroidea. The type specimen is held in the Natural History Museum in London and was described in 1910 from oolitic limestone of the Great Oolite Group near Minchinhampton while excavating for a reservoir.
Ашу тарихы
1910 жылы британдық палеонтолог Артур Смит Вудвард Англияның Глостершир аймағындағы Котсуолдс қалашығындағы Минчингемптон су қоймасын қазу кезінде Ф. Льюис Брэдлидің бұрын тапқан тероподтың ішінара бас сүйегі туралы хабарлады. Брэдли бас сүйегін сол жағы көрінетіндей етіп дайындап, Лондон геологиялық қоғамына ұсынды. Вудвард осы бас сүйегін жаңа түрге жататын Мегалозаврдың (1824 жылы аталған туыс), М. брэдли, оның тапқан адамының құрметіне голотиптік үлгісі деп белгіледі. Ол табылған кезде, бұл Еуропадан белгілі ең толық теропод бас сүйектерінің бірі болды, мүмкін Компсогнатус және Археоптерикс бас сүйектерінен басқа, олар қирап, түсіндіруге қиын болған. Қазіргі уақытта бас сүйегі Табиғат тарихы мұражайында сақталады, онда ол NHM R 4860 нөмірімен тіркелген. Бас сүйегінің жоғарғы бөлігі жартастың эрозияға ұшырауынан және ішінара кальцитпен толған жарықтан жоғалған.
In 1910, the British paleontologist Arthur Smith Woodward reported a partial theropod skull discovered some time prior by F. Lewis Bradley during excavation for a reservoir at Minchinhampton, a town in the Cotswolds in Gloucestershire, England. Bradley had prepared the skull so that the left side was exposed, and submitted it to the Geological Society of London. Woodward made the skull the holotype specimen of a new species of Megalosaurus (a genus named in 1824), M. bradleyi, in honour of its discoverer. At the time it was discovered, it was one of the most complete theropod skulls known from Europe, possibly with the exception of the crushed and hard to interpret skulls of Compsognathus and Archaeopteryx. Currently the skull is housed at the Natural History Museum, where it is catalogued as specimen NHM R 4860. The upper part of the skull missing due to a fissure that had eroded the rock and was partially filled with calcite.
Палеобиология
Процератозаврдың мұрын қыртысы болған, ол демонстрациялық мүше ретінде қызмет еткен, сонымен қатар шаққанда бас сүйегіне түсетін иілу күшін азайтуға да мүмкіншілік берген. Бұл Процератозаврдың аң аулау үшін тесіп-тартып алу стратегиясын қолданғанын көрсетеді. Дегенмен, Процератозавр ірі ойыншыл аңшы болмаған, себебі оның сүйектерді ұзата тістейтін тістері мен тираннозавридтерге тән өте күшті жағдай болған жоқ. Оның орнына, ол базальдық коэлурозаврлар мен базальдық тираннозавроидтарда жиі кездесетін сопақ бас сүйегіне ие болды. Ұлыбританияның Батониан қабаттарынан табылған, осыған тең дәуірдегі басқа динозаврлар: ірі теропод Мегалозавр, сауропод Цетиозавр, сондай-ақ анықталмаған орнитосхиандар мен манирапторлар. Осыған тең дәуірдегі Орман мәрмәр формациясынан әртүрлі шағын омыртқалы жануарлар табылды, олардың ішінде бақалар, саламандралар, тасбақалар, хористодерлер, кесірткелер, ринхоцефалиялар, крокодил тәрізділер және тритилодонтидтер, морганукодонттар, докодонттар, аллотериандар және эвтриконодонттар сияқты сүтқоректілерге жататындар бар.
Proceratosaurus possessed a nasal crest, which may have served as a display organ but also possibly served to reduce bending stresses on the skull when biting. This may indicate Proceratosaurus used a puncture pull strategy for hunting prey. However, Proceratosaurus was likely not a big game hunter, lacking the bone crushing teeth and extremely powerful bites of the tyrannosaurids. Instead, it possessed an elongated skull, commonly found in basal coelurosaurs and basal tyrannosauroids. Other dinosaurs known from equivalently aged deposits from the Bathonian of Britain include the large theropod Megalosaurus, the sauropod Cetiosaurus,'' as well as indeterminate ornithischians and maniraptorans. A diverse microvertebrate fauna is known from the equivalently aged Forest Marble Formation, including frogs, salamanders, turtles, choristoderes, lizards, rhynchocephalians, crocodyliformes, and mammaliamorphs including tritylodontids, morganucodonts, docodonts, allotherians and eutriconodonts.