Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық шекарашы барлаушы және шоумен (1846–1880)
American frontier scout and showman (1846–1880)
Джон Бейкер Омохундро (27 шілде 1846 – 28 маусым 1880), сондай-ақ "Техас Джек" деп белгілі, американдық шекарашы барлаушы, актер және ковбой болған. Вирджиния штатының ауылдық аймағында дүниеге келген ол, Америка Азамат соғысы кезінде Америка Конфедерациясының мүшелеріне қызмет еткен. Кейіннен ол Америка үнді соғыстары кезінде АҚШ армиясының азаматтық барлаушысы болып жұмыс істеді. Өмірінің гүлденген шағында қайтыс болған Техас Джек, Американың Ескі Батысында батыс шоумен ретінде аңызға айналды, ол елдің барлық аймандарында сахнада драмалық қойылымдар қойды және әлемдік аренада жарияланған арзан романдарда өшпес із қалдырды.
John Baker Omohundro (July 27, 1846 – June 28, 1880), also known as "Texas Jack", was an American frontier scout, actor, and cowboy. Born in rural Virginia, he served the Confederate States of America during the American Civil War. He later served as a civilian scout for the US Army during the American Indian Wars. Before his untimely death, Texas Jack became a legendary figure in the American Old West as a Western showman performing dramas on the stage throughout the country, and was immortalized in dime novels published around the world.
Ерте өмір
Омохундро 1846 жылдың 27 шілдесінде Вирджиния штатының Флуванна округіндегі Плезер Хилл фермасында, Пальмира қаласында Джон Бэрвелл мен Кэтрин Бейкер Омохундро отбасында дүниеге келді. Ол Флуваннадағы грамматикалық мектепке барды және ерте жасында аң аулау мен балық аулауда үлкен шеберлік танытты. Америка Азамат соғысы басталғанда Омохундро ағасы Орвиллге Конфедерация армиясына қосылуға тырысты. Ол жасының кішкентай болуына байланысты екі рет қабылданбады, бірақ генерал-майор Джон Б. Флойд басқаратын Вирджиния милициясы штаб-пәтерінде курьер болып қызмет етуге рұқсат алды. Оның жастығы мен елді мекенді жақсы білуінің арқасында ол "Конфедерацияның шалбары" (Boy Scout of the Confederacy) деп танылды. 1864 жылдың ақпан айында 17 жасқа толғанда, ол Солтүстік Вирджиния армиясының құрамындағы 5-ші Вирджиния кавалериясының G ротасына жеке сарбаз ретінде қабылданып, көп ұзамай генерал Дж.Е.Б. Стюарттың тікелей басшылығында курьер және барлаушы болып қызмет етті. Қызыл таверна шайқасында ол генерал Стюарт шайқаста қаза болғанға бірнеше минут бұрын оған барлау есебін жеткізді. Тревиль стансасы шайқасында Омохундро жараланды және 1864 жылдың 20 маусымында Шарлоттсвиллдегі Конфедерация штаттарының бас ауруханасына түсті. Жазылғаннан кейін және қысқа мерзіміге үйіне қайтқаннан соң, ол ротасына оралды және генерал Лансфорд Л. Ломакс басшылығымен барлау жұмыстарын жүргізді. Уинчестердегі үшінші шайқастан кейін 5-ші Вирджиния кавалериясы 15-ші Вирджиния кавалериясымен біріктірілді, онда Омохундро соғыстың соңғы айларында генерал Фитцхуг Лидің басшылығымен барлау жасады.
Omohundro was born in Palmyra on the Pleasure Hill farm in Fluvanna County, Virginia, on July 27, 1846, to John Burwell and Catherine Baker Omohundro, of Anglo American ancestry. He attended grammar school in Fluvanna and at an early age showed a strong skill in hunting and fishing. At the start of the American Civil War, Omohundro attempted to join his older brother, Orville, in the Confederate Army. He was twice refused for his age, but was allowed to serve as a courier at the headquarters of the Virginia Militia under Major General John B. Floyd. Because of his youth and knowledge of the countryside, he became known as the "Boy Scout of the Confederacy". In February 1864, at the age of 17, he successfully enlisted as a private in Company G of the 5th Virginia Cavalry, part of the Army of Northern Virginia, and was soon serving directly in general J. E. B. Stuart's command as a courier and scout. At the Battle of Yellow Tavern, he delivered a scouting report to Stuart only minutes before the general was killed in battle. During the Battle of Trevilian Station, Omohundro was wounded and admitted to the Confederate States General Hospital in Charlottesville on June 20, 1864. After recovering from his injuries, and a short leave home, he returned to his company and scouted under the command of General Lunsford L. Lomax. Following the Third Battle of Winchester, the 5th Virginia Cavalry was consolidated with the 15th Virginia Cavalry, where Omohundro scouted under General Fitzhugh Lee during the last months of the war.
Каубой, аңшылық және барлаушылық мансап
Азамат соғысынан кейін Омохундро 19 жасында Вирджиниядан Флоридаға кетті. Ұзақ уақыт өтпей Техасқа көшіп, Бразос маңындағы Тейлор ранчосына келді, онда Чишолм жолында мал айдауға қатысатын ковбой ретінде жұмыс істей бастады. Арканзас арқылы Теннессиге мал айдағаннан кейін, жергілікті тұрғындар оған «Техас Джек» деген лақап ат берді. Келесі бір мал айдау кезінде Омохундро бес жасар балаға тап болды, оның отбасысы үнді шабуылында қаза тапқан еді. Ол баланы Форт-Уортқа қауіпсіз жерге алып барды, ал бала кейін құрмет көрсету үшін Техас Джек кіші деген есімді қабылдады, және 1903 жылы Оңтүстік Африкада «Техас Джектың Батыс шоуы мен циркі» атты шараны ұйымдастырды. 1869 жылы Техас Джек Канзастағы Форт-Хейске көшіп, онда Калифорниялық Джо Милнермен және Уайлд Билл Хикокпен танысты, соңғысы сол кезде Эллис округінің шерифі болған. Сол жылы Джек Форт Макферсонда 5-ші АҚШ атқыштарымен жұмыс істейтін Уильям Ф. «Баффало Билл» Кодимен танысып, дос болады. Джек Үнді соғыстары кезінде барлаушы және жол көрсетуші ретінде жұмысқа алынды. АҚШ үкіметі әдетте бұрынғы Конфедерация сарбаздарын жұмысқа алуға рұқсат бермейтіндіктен, арнайы рұқсат алу қажет болды. Саммит-Спрингс шайқасында Техас Джек үнді басшысы Талл Буллдан әйгілі ақ жылқысын тартып алды. Техас Джек Небраска штатының Коттонвуд-Спрингс қаласына көшіп, үкіметке барлаушы болып жұмыс істегеннен басқа, сол кезде танымал болған американдық және шетелдік топтар үшін аң аулау экспедицияларын ұйымдастырып, табысқа кенелді. Атап айтарлықтай, Техас Джек Кодимен бірге 1872 жылы Ресейдің Ұлы князі Алексеймен және генерал Филип Шеридан, генерал Джордж Армстронг Кастер және полковник Джеймс В. Форсайт сияқты бірнеше американдық әскери қайраткерлермен бірге кең таралған патшалық аң ауына жетекшілік етті. Кейін 1874 жылы Техас Джек Йеллоустоун және Гейзерленд аймақтарында Дунравен графына жол көрсетті. 1876 жылы Техас Джек сэр Джон Ри Рид пен оның серіктерін Бигхорн таулары мен Свитвотер аймағында аң аулауға алып барды.
After the Civil War, Omohundro left Virginia at age 19 for Florida. After a short time, he moved on to Texas, arriving at the Taylor Ranch near Brazos, where he began working as a cowboy participating in cattle drives, notably on the Chisholm Trail. After one drive across Arkansas to a meat poor Tennessee, he was given nickname "Texas Jack" by the locals. On another drive, Omohundro found a five year old boy orphaned after a Native American raid killed his family. He took the boy to safety in Fort Worth, and the boy later took the name Texas Jack Jr. in homage, going on to run the Texas Jack's Wild West Show and Circus in 1903 in South Africa. In 1869, Texas Jack moved to Fort Hays, Kansas, where he met California Joe Milner and Wild Bill Hickok, the latter being sheriff of Ellis County at the time. Later that year, Jack met and befriended William F. "Buffalo Bill" Cody, who was working with the 5th US Cavalry at Fort McPherson, and Jack was hired as a scout and trail guide during the Indian Wars. Special permission had to be obtained as the US government did not generally permit the employment of ex Confederate soldiers. During the Battle of Summit Springs, Texas Jack captured his well known white horse from Indian Chief Tall Bull. Texas Jack moved to Cottonwood Springs, Nebraska, where, aside from his work as a scout for the government, he made a lucrative living leading hunting expeditions for American and foreign parties, which were popular at the time. Notably, Texas Jack, together with Cody, led the highly publicized royal hunt of 1872 with Grand Duke Alexei of Russia and several American military figures, including General Philip Sheridan, General George Armstrong Custer, and Colonel James W. Forsyth. Later in 1874, Texas Jack guided the Earl of Dunraven though Yellowstone and Geyserland. In 1876, Texas Jack led Sir John Rea Reid and his party on a hunt around the Bighorn Mountains and Sweetwater country.
Актерлік өнер
1872 жылдың желтоқсанында Омохундро мен Коди алғашқы «Дала батысы» шоуын, «Прайрия сарбаздары» спектаклін Чикагода дебют жасады, оны Нед Бунтлайн жазып, сахналады. Техас Джектің өнері сыншылар тарапынан жақсы қабылданды және американдық сахнада орындалған алғашқы арқанмен ойын көрсетілді. Шоуда Миландық Джузеппина Морлаки басты рөлде ойнады, ол «Morlacchi Ballet Troupe» би тобымен театр сахнасында өнер көрсетіп жүргенде, «Прайрия сарбаздары» тобына қосылуға шақырылды. Олар Техас Джекке ғашық болып, 1873 жылдың 31 тамызында Нью-Йорктің Рочестер қаласындағы Сент-Мэри католик шіркеуінде неке қиды. 1873 жылы Бунтлайн кетіп, Уайлд Билл Хикок «Дала сарбаздары» атты жаңа пьесада басты рөлді ойнау үшін топқа қосылды. Хикок актерлік өнерді ұнатпады, көбінесе декорациялардың артында жасырынып, бірде ол өзіне бағытталған прожекторды атып түсірді. Бірнеше айдан кейін ол топтан шығарылды. Техас Джек жеңіл тур кестесін қалағандықтан Кодимен жолдарын айырды және 1877 жылы Сент-Луисте өзінің «Техас Джек комбинациясы» атты актерлік труппасын құрды, құрамында Морлаки, Аризона Джон Берк, Модок соғысының сарбазы Дональд Маккей, акробат Мауд Освальд және бірнеше Sweetwater және Warm Spring үндістері болды. Осы жылдың мамыр айында ол Гарри Сеймур жазған «Қара төбедегі Техас Джек» спектаклін сахналады, ол үлкен сәттіге ие болды. Комбинация көрсеткен басқа пьесалар: «Траппердің қызы», «Шекарадағы өмір» және «Француз тыңшысы».
In December 1872, Omohundro and Cody debuted the first Wild West show, Scouts of the Prairie, in Chicago written and produced by Ned Buntline. Texas Jack's performance was well received by critics and featured the first rope act performed on the American stage. The show starred Giuseppina Morlacchi, a dancer and actress from Milan, Italy, who was performing in the theater circuit with her Morlacchi Ballet Troupe when she was invited to join Scouts of the Prairie with the group. She and Texas Jack fell in love and were married on August 31, 1873, at St. Mary's Catholic Church in Rochester, New York. In 1873, Buntline left, and Wild Bill Hickok joined the group to headline in a new play called Scouts of the Plains. Hickok did not enjoy acting, often hiding behind scenery, and in one show, he shot the spotlight when it focused on him. He was released from the group after a few months. Desiring a lighter tour schedule, Texas Jack parted ways with Cody, and in 1877, he formed his own acting troupe in St. Louis, known as the Texas Jack Combination featuring Morlacchi, Arizona John Burke, Modoc War scout Donald McKay, trick shot Maud Oswald, and several Sweetwater and Warm Spring Indians. In May of that year, he debuted Texas Jack in the Black Hills, written by Harry Seymour, to rave reviews. Other plays the combination performed included The Trappers Daughter, Life on the Border, and The French Spy.
Диме романдары
XIX ғасырдың соңында шекаралық өмірді суреттейтін арзан романдар кеңінен таралды, ал Техас Джекі осы әңгімелердің танымал кейіпкеріне айналды. Бұл романдар арзан ағаш қағазына басылып, әрқайсысы 5-10 цент тұратын, апта немесе ай сайын жарық көретін. Осы романдардың біріншілерінің бірі Нед Бантлайн жазған «Техас Джекі немесе Паунилердің ақ патшасы» деп аталды және алғаш рет 1872 жылы жарияланды. Техас Джекінің танымалдылығы артты, өйткені ол Бидлдің Нью-Йорк Дайм кітапханасы, Никл кітапханасы, Лог Кэбин кітапханасы, ДеУиттің Он Сент кітапханасы, Стрит және Смит сияқты баспагерлердің мұқабаларында пайда болды. Бұл әңгімелердің көп бөлігін жақсы жазатын Прентисс Инграхам жазды. Омохундро елдің әртүрлі газеттеріндегі аңшылық және скауттық оқиғаларын еске түсіріп мақалалар жазды және 1876 жылы Бидл мен Адамс үшін «Нед Уайлд, Скаут баласы» атты бір арзан романның авторы ретінде танылды. 1900 жылы Джоэл Чандлер Харрис «Saturday Evening Post» журналы үшін «On the Wing of Occasions» сериясын жазды, онда Техас Джекі мен Конфедерацияның құпия қызметінің президент Линкольнды ұрлау жоспары суреттелді. Бұл оқиғалар сол кезде наразылық тудырды, өйткені Техас Джекінің есімін Джон Уилкс Бутпен байланыстырды. Жарияланғаннан кейін Харрис Техас Джекінің бейнесіне және оның атын ақтауға жасалған әрекеттерге қарсы бірнеше хат алды. 1906 жылы Берлиндегі Verlagshaus für Volkslitteratur und Kunst «Техас Джек, Der Grosse Kundschafter» («Техас Джек, Ұлы Скаут») атты неміс тіліндегі арзан романдар сериясын шығарды. Омохундродан шабыттанған бұл әңгімелерде американдық батыста индейлермен және опий контрабандистерімен шайқасқан скаут және ковбойға айналған жетім Джек Хокинс туралы айтылады, ал кейбір оқиғалар Мормон соғысы мен Максимилианның Мексикасында орын алады. Германияда романдар үш рет қайта басылып, француз («Техас Джек, үндістердің қорқынышы»), швед («Техас Джек, Американың ең танымал үндістерге қарсы күрескері»), фин, дат, поляк, голланд, португал және итальян тілдеріне аударылды. 1966 жылы Fleetway компаниясының апталық комиксі «Lion» Omohundro туралы «Техас Джек» атты серияны жариялады, ол «Cowboy Comics», «Buffalo Bill» және «Kit Carson» сияқты батыс тақырыбындағы комикстердің сәттілігінен кейін Ұлыбритания мен Австралияда жарық көрді. Бұрынғы арзан романдардан айырмашылығы, бұл комикстер сияқты форматталған және әңгімелер панельдер арқылы суреттелген. 1972 жылы «Lion» комикстері испан тіліне аударылып, Испанияда тарату үшін Мадридтегі Rollán баспасында жаңа мұқабамен қайта басылды.
In the late 19th century, dime novels depicting frontier life were becoming common, and Texas Jack became a popular subject of these stories. The dime novels, printed on inexpensive wood pulp paper and costing five to ten cents each, were published weekly or monthly. One of the first of these novels was titled Texas Jack; or The White King of the Pawnees, written by Ned Buntline, and first appeared in 1872. Texas Jack's popularity grew as he was featured on covers by publishers including Beadle's New York Dime Library, the Nickle Library, Log Cabin Library, DeWitt's Ten Cent, Street and Smith, and others. Many of these stories were written by the prolific author Prentiss Ingraham. Omohundro wrote articles in newspapers across the country recalling his hunting and scouting stories, and is credited as having authored one dime novel titled Ned Wylde, the Boy Scout for Beadle and Adams in 1876. In 1900, Joel Chandler Harris wrote On the Wing of Occasions, a series for the Saturday Evening Post, that featured Texas Jack and the Confederate Secret Service in a fictional plot to kidnap President Lincoln. At the time, the stories caused some outrage since it associated Texas Jack with John Wilkes Booth, and after publication, Harris received several letters objecting to Texas Jack's portrayal and attempts to clear his name. In 1906, Verlagshaus für Volkslitteratur und Kunst, Berlin, published a series of dime novels in German, titled "Texas Jack, Der Grosse Kundschafter" (Texas Jack, the Great Scout). Inspired by Omohundro, the stories are of the fictional Jack Hawkins, an orphan who becomes a scout and cowboy in the American West engaging in skirmishes with Indians and opium smugglers, while some stories are set during the Mormon War and in Maximilian's Mexico. In Germany, the novels were republished in three subsequent series, and they were translated into eight languages French "Texas Jack, la Terreur Des Indiens" (Texas Jack, the Terror of the Indians), Swedish "Texas Jack, Amerikas mest berömde indianbekämpare" (Texas Jack, America's Famous Indian Fighter), Finnish, Danish, Polish, Dutch, Portuguese, and Italian. In 1966, "Lion", a weekly comic by Fleetway, published a series about Omohundro titled "Texas Jack", which was released in the United Kingdom and Australia after earlier success they had with other Western themed comics such as "Cowboy Comics", "Buffalo Bill", and "Kit Carson". Unlike earlier dime novels, they were formatted like comics, and the stories were illustrated using panels. In 1972, the "Lion" comics were translated into Spanish and reissued with new cover art by the Rollán publishing house of Madrid for distribution in Spain.
Өлім және мұра
Техас Джекі мен Морлакки Массачусетс штатында қоныс естіп, Лоуэлл қаласының орталығында үй және Билерикада шағын шаруашылық алды. 1880 жылдың көктемінде, аймақта бірнеше қойылымдардан кейін, олар Колорадо штатындағы күміс кенін өндіретін Лидвилл қаласына саяхат жасады. Сол жерде Омохундро Хорас Табормен танысып, жаңадан құрылған қалада тәртіп сақтау үшін құрылған Табордың жеңіл атқыш әскеріне қысқа ғана уақытқа қосылды. Техас Джекі келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, суық тиіп, ол пневмонияға аунады және бірнеше аптадан кейін қайтыс болды. Қоштасу рәсіміне көп адам жиналды, оған толық әскери құрмет көрсетілді, бірнеше әскери бөлімдер оның туға оралған табыны жерге түсірілген кезде үш рет салют атып, құрмет көрсетті. Оның соңғы тыныс алатын жері – Лидвиллдегі Евергрин зираты. Техас Джекінің қазасынан кейін көп ұзамай Морлакки Лоуэллдегі үйіне оралды және енді гастрольдік сапарларға шыққан жоқ. Бірнеше жылдан кейін қабір күйреп, оны күтіп ұстау үшін ақша жинаған комедия актерлерінің тобы келді. 1908 жылы Лидвилл қаласынан өтіп бара жатқан Коди зиратқа барып, ескі досы үшін граниттен жасалған қабір тасын тапсырыс берді, бірақ Техас Джекінің жасын қателікпен 39 деп көрсетті. 1980 жылы Техас Джек қауымдастығы Техас Джекінің есімін сақтау және насихаттау мақсатымен құрылды. 1994 жылы Техас Джек Омохундро Ұлттық ковбой және батыс мұражайының Ұлы батыс артистерінің залына енгізілді.
Texas Jack and Morlacchi settled in Massachusetts with a home in downtown Lowell and a small farm in Billerica. In the spring of 1880, after several performances in the region, the couple decided to sojourn in the silver mining town of Leadville, Colorado. There, Omohundro became acquainted with Horace Tabor and briefly joined Tabor's Light Cavalry, a local militia formed to keep order in the newly founded town. A few months after arriving, Texas Jack contracted a cold, which developed into pneumonia, and he died weeks later. The funeral was well attended, and he was given full military honors, with several military companies in attendance firing a three volley salute as his flag draped coffin was lowered into the ground. His final resting place is Evergreen Cemetery in Leadville. Shortly after Texas Jack's death, Morlacchi returned to their home in Lowell. She never toured again. After several years, the grave fell into disrepair, and a traveling group of comedians raised funds to provide for its upkeep. In 1908, while passing through Leadville, Cody visited the cemetery and commissioned a granite grave marker for his old friend, mistakenly listing Texas Jack's age as 39 years. In 1980, the Texas Jack Association was formed to preserve and promote Texas Jack's memory. In 1994, Texas Jack Omohundro was inducted into the National Cowboy & Western Heritage Museum in the Hall of Great Western Performers.