Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Геологиялық нысанның бағыты 1= Жердің магнит өрісі сызықтарының көлденеңмен құратын бұрышы
Orientation of a geologic feature
1=the angle made with the horizontal by the Earth's magnetic field lines
Геологияда, соққы және төмендеу – жазықтық геологиялық нысанның жазықтық бағытын немесе орналасуын сипаттау үшін қолданылатын өлшемдердің әдісі. Нысанның соққысы – жазықтықтағы көзге көрінетін көлденең сызықтың азимуты, ал төмендеуі – көлденеңнен төмен қарай өлшенген еңіс бұрышы (немесе басылу бұрышы). Олар құрылымның сипаттамаларын зерттеу немесе геологиялық картада пайдалану үшін өлшеу және тіркеу үшін бірге қолданылады. Нысанның бағыты соққы мәнінің орнына төмендеудің азимутын пайдалана отырып, төмендеу және төмендеу бағыты арқылы да көрсетілуі мүмкін. Сызықтық нысандар тренд және құлдырау арқылы да өлшенеді, мұнда "тренд" төмендеу бағытына ұқсас, ал "құлдырау" – төмендеу бұрышы. Соққы мен төмендеуді өлшеу үшін компас пен клинометр қолданылады. Компас нысанның соққысын өлшеу үшін көлденең ұсталады. Клинометр соққыға перпендикуляр еңісті өлшейді.
In geology, strike and dip is a measurement convention used to describe the plane orientation or attitude of a planar geologic feature. A feature's strike is the azimuth of an imagined horizontal line across the plane, and its dip is the angle of inclination (or depression angle) measured downward from horizontal. They are used together to measure and document a structure's characteristics for study or for use on a geologic map. A feature's orientation can also be represented by dip and dip direction, using the azimuth of the dip rather than the strike value. Linear features are similarly measured with trend and plunge, where "trend" is analogous to dip direction and "plunge" is the dip angle. Strike and dip are measured using a compass and a clinometer. A compass is used to measure the feature's strike by holding the compass horizontally against the feature. A clinometer measures the features dip by recording the inclination perpendicular to the strike.
Сорғылау
Dip – берілген элементтің еңістік бұрышы, көлбеу жазықтыққа қатысты ең тік төмен түсу бұрышымен өлшенеді. Шын еңістік әрқашан бағытқа перпендикуляр болады. Ол көлденеңнен төменгі бұрышты градустармен көрсететін сан түрінде (0° мен 90° аралығында) жазылады. Нақтылау үшін, еңістік бағытымен (Солтүстік, Оңтүстік-Шығыс және т.б.) бірге көрсетілуі мүмкін.
Dip is the inclination of a given feature, and is measured from the steepest angle of descent of a tilted bed or feature relative to a horizontal plane. True dip is always perpendicular to the strike. It is written as a number (between 0° and 90°) indicating the angle in degrees below horizontal. It can be accompanied with the rough direction of dip (N, SE, etc) to avoid ambiguity.
Шабуылдау
Шабуыл – еңкейген нысанның бағытын көрсетеді. Жатыс, жарық немесе басқа да жазық нысанның соққы сызығы – бұл нысанның көлденең жазықтықпен қиылысын көрсететін сызық. Нысанның соққысы – соққы сызығының азимуты (компастың бағыты). Бұл төрт бөліктен тұратын компас бағытымен (мысалы, N25°E) немесе нақты солтүстікке қатысты бұрышпен берілген үш таңбалы санмен (мысалы, N25°E жай ғана 025 немесе 025° болады) көрсетіледі.
Strike is a representation of the orientation of a tilted feature. The strike line of a bed, fault, or other planar feature, is a line representing the intersection of that feature with a horizontal plane. The strike of the feature is the azimuth (compass direction) of the strike line. This can be represented by either a quadrant compass bearing (such as N25°E), or as a single three digit number in terms of the angle from true north (for example, N25°E would simply become 025 or 025°).
Тренд және құлдырау
Сызықтық нысанның бағытын өлшеу соққы мен батыруға ұқсас, бірақ терминологиясы өзгеше, себебі "соққы" және "батыру" жазындықтар үшін ғана қолданылады. Сызықтық нысандар үшін тренд және батыру бұрышы пайдаланылады. Батыру бұрышы, немесе батырудың бұрышы – көлденең жазықтыққа қатысты төмен қарай өлшенетін нысанның еңістігі. Тренд – нысанның батыру бағытында өлшенетін азимуты. Көлденең сызықтың батыру бұрышы 0°, ал тік сызықтың батыру бұрышы 90° болады. Жазындықта жатқан сызықтық нысанды оның қисаюы (немесе бұрышы) арқылы да өлшеуге болады. Батыру бұрышынан айырмашылығы, ол нысанның азимутын көрсетеді, ал қисаю – соққы сызығынан жазындықтың ішінде өлшенген бұрыш. Соққы мен батыруды түсіндіру – аймақтың қимасын жасаудың бір бөлігі. Картада тіркелген соққы және батыру туралы ақпарат түрлі құрылымдарды қайта құруға, жер асты нысандарының бағытын анықтауға немесе антиклиналдық немесе синклиналдық бүктелулердің болуын анықтауға қолданылуы мүмкін. Қазіргі қолданыстағы компастарға Брюнтон компасы және Сильва компасы жатады. Сонымен қатар, соққы мен батыруды өлшейтін смартфон қосымшалары да бар, мысалы GeoTools. Бұл қосымшалар телефонның ішкі акселерометрін пайдаланып, бағытты анықтау өлшемдерін қамтамасыз етеді. Мұндай құрылғылардың GPS функционалдығымен біріктірілгенде, өлшемдерді жазып алып, кейін картаға жүктеуге болады. Жер асты нысандарын зерттеу кезінде дипметр қолданылуы мүмкін. Дипметр – бұрғылау шұңқырына түсірілетін және тау жынысының микрорезистивтілігін анықтай алатын радиалды бекітілген құрал. Сенсорлардың әрқайсысы бойынша тау жынысының қасиеттері өзгеретін уақытты тіркеу арқылы жер асты нысандарының соққысы мен батыру бұрышын анықтауға болады.
The measurement of a linear feature's orientation is similar to strike and dip, though the terminology differs because "strike" and "dip" are reserved for planes. Linear features use trend and plunge instead. Plunge, or angle of plunge, is the inclination of the feature measured downward relative to horizontal. Trend is the feature's azimuth, measured in the direction of plunge. A horizontal line would have a plunge of 0°, and a vertical line would have a plunge of 90°. A linear feature which lies within a plane can also be measured by its rake (or pitch). Unlike plunge, which is the feature's azimuth, the rake is the angle measured within the plane from the strike line. Interpretation of strike and dip is a part of creating a cross section of an area. Strike and dip information recorded on a map can be used to reconstruct various structures, determine the orientation of subsurface features, or detect the presence of anticline or syncline folds. Compasses in use today include the Brunton compass and the Silva compass. Smartphone apps which can make strike and dip measurements are also available, including apps such as GeoTools. These apps can make use of the phone's internal accelerometer to provide orientation measurements. Combined with the GPS functionality of such devices, this allows readings to be recorded and later downloaded onto a map. When studying subsurface features, a dipmeter can be used. A dipmeter is a tool that is lowered into a borehole, and has arms radially attached which can detect the microresistivity of the rock. By recording the times at which the rock's properties change across each of the sensors, the strike and dip of subsurface features can be worked out.