Кіріспе

Мадауа (варианттары: Мадуа, Мадава) – Нигердің Тахуа аймағында орналасқан қала және қалалық коммуна. 2012 жылғы халық санауы бойынша халқы 127 254 адамды құрайды. Мадауа департаментінің орталығы болып табылады, аймақтың оңтүстік-батыс бөлігін құрайды және қалалық коммуна мәртебесіне ие.

География

Ауыл шаруашылығы қаласы Сахель аймағындағы Тарка аңғарының құнарлы жазығында орналасқан. Қала орталығы 322 метр биіктікте жатыр. Мадауаның көршілес муниципалитеттері: солтүстікте Буза және Карофане, шығыста Орно, оңтүстікте Банги, оңтүстік-батыста Сабон Гида, батыста Галма Кудаватче және солтүстік-батыста Азарори. Мадауа он бір қалалық ауданнан және 73 ауыл, 80 шағын ауыл және екі лагерьтен тұратын ауылдық аймақтан құралған. Ауданға: Агадестауа, Алкалауа, Дар-Эс-Салам, Джамул, Кара-Кара, Мадауа, Маламауа, Мариэту, Сабон-Гари, Цакауа және Цакауа-Габасс кіреді. Ең ірі ауылдардың қатарында: Аулумат, Гандассаму, Накони және Тунфафи бар.

Тарих

XIX ғасырдың соңғы үштен бірінде, Францияның отаршылдық билігі келгенге дейін Мадауа елді мекені Кель Грес туарегтерінің тобының аумағына кірген. Мадауаға қарасты Тунфафи ауылындағы базар, XX ғасырдың басында француз әкімшілігі рұқсат берген аймақтағы шағын базарлардың бірі болды. Мадауа 1909 жылы Нигердің француз әскери аумағындағы округ орталығы мәртебесіне ие болды. Бұрын Тахуа қаласы орталық болған бұл ірі округке Маради және Тибери қалалары да кірді. 1920 жылдары 133 шақырымдық Тахуаға және 236 шақырымдық Тесуауаға дейінгі жолдар бұрынғы колониядағы маңызды көлік артериялары саналды. Сондай-ақ, Ниамейден Н'Гигмиге дейінгі 1375 шақырымдық жол да осылай болды, ол Мадауа арқылы өтіп, құрғақ маусымда Гидимуниге дейін автомобильдермен жүруге жарамды болды. Кейіннен қала ұлттық маңызын жоғалтты. 1960 жылдары Мадауадағы базар Нигердегі ең маңызды экспорттық тауар болған жержаңғақтың ірі транзиттік орталығына айналды. 1988 жылы Мадауаға тағы тоғыз Нигер қаласымен бірге тәуелсіз муниципалитет мәртебесі берілді. Осыған дейін елде он екі муниципалитет болған. 2008 жылдың шілдесінде болған су тасқыны қаладағы 24 үйді қиратты, 200-ден астам адам зардап шекті. 2023 жылы Солтүстік Нигериядағы қақтығыстар салдарынан көптеген босқындар Мадауа қаласына келді.

Экономика

Маради – Нигердің оңтүстік-орталық Хауса аймағының маңызды көлік, сауда және ауыл шаруашылығы орталығы. Қала батыстағы Ниамейден шығыстағы Диффаға дейін созылған негізгі асфальтталған жол бойында орналасқан. Маради бұрыннан-ақ Нигерияның Кано қаласынан солтүстікке қарайғы сауда жолындағы қала ретінде танымал. Сондықтан Марадиде Батыс Африканың CFA франкі (Нигердің ресми валютасы) немесе Нигерияның найрасын қолдануға болады. Қала жер жаңғағы егісімен әйгілі аймақта жатыр.

Мәдениет

Қаланың көрікті жерлеріне Мадауаның дәстүрлі билеушісінің сарайы жатады. Қала Нигерде кең таралған lutte traditionnelle дәстүрлі жауынгерлік өнері үшін маңызды орталық болып табылады.