Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мореми Ажасоро (Йоруба: Mọremí Àjàṣorò) – қазіргі Нигерияның оңтүстік-батысындағы Йоруба аймағындағы легендарлық королева және халық қаһарманы. Ол Йоруба патшалығы Ифеді көршілес Угбо патшалығынан босатуға көмектескен. Мореми Иле-Ифедің алғашқы патшасы Одудууаның ұлы Оранмиянға үйленген.
Yoruba queen
Moremi Ajasoro (Yoruba: Mọremí Àjàṣorò) was a legendary Yoruba queen and folk heroine in the Yorubaland region of present day southwestern Nigeria who assisted in the liberation of the Yoruba kingdom of Ife from the neighbouring Ugbo Kingdom. Moremi was married to Oranmiyan, the son of Oduduwa, the first king of ile ife.
Өмірбаян
Айаба (патша жұбайы) Мореми 12 ғасырда өмір сүрді және Ифе патшасының мұрагері Орамиянға, йоруба халқының негізін қалаушы Одудууаның ұлына үйленді. Иле-Ифе патшалығы, жанындағы тайпамен соғысқан. Ифе халқының көптеген адамдары осы тайпаның құлында болды, сондықтан ертедегі Ифе халқы оларды жек көретін. Иле-Ифе халқы олардың шабуылдарына ашуланса да, өздерін қорғауға шамалары жетпеді. Себебі, Ифе халқы басқыншыларды рухтар (Ара Ọ̀рùн) деп есептеді, олар рафия пальмасының жапырақтарымен толық жабылған маскарадтар түрінде пайда болатын. Мореми патшайым – батыл, қайсар және әдемі әйел болды. Ол халқының алдында тұрған мәселені шешу үшін Есимирин өзенінің рухына үлкен құрбандық беріп, ұлтының жауларының күшін білуге ант берді. Ұдайы шабуылдар мен Ифе қаласының қоршауда болуынан кейін, ол өзін жаулап алушыларға ұстап беруге батыл қадам жасады. Оны Угбо тайпасы құл етіп алды. Оның сұлулығы мен Эсимириннің көмегімен ол олардың билеушісіне, оның тағайындалған патшайымы ретінде тұрмысқа шықты. Жаңа күйеуінің әскерінің құпияларын білгеннен кейін, ол Иле-Ифеге қашып, йоруба халқына хабарлады. Олар оның берген ақпараты арқасында содан кейін жауды жеңіп алды. Соғыстан кейін ол өзінің бірінші күйеуі, Ифе (кейін Ойо) королі Орамиянға қайтып оралды, ол оны бірден патшайымы қылып қайта орнатты. Мореми өз уәдесін орындау үшін Есимирин өзеніне оралды. Өзен оның жалғыз ұлы Олуорогбоны құрбандыққа шалуды талап етті. Бұл талапты қабылдау мүмкін емес еді, сондықтан Мореми құдайдан одан да аз қорқынышты құрбандықты қабылдауын өтінді. Алайда, соңында ол уәдесін орындап, құнын төледі. Олуорогбоның өзен құдайына құрбандығы Моремиді ғана емес, бүкіл Иле-Ифе патшалығын қайғыға батырды. Иле-Ифе халқы Мореми патшайымды оның жоғалтқан баласының орнына мәңгілік балалары болуға шақырып жұбатты – олар осы уәдесін бүгінге дейін сақтап келеді.
The Ayaba (Queen Consort) Moremi lived in the 12th century, and was married to Oramiyan, the heir to the king of Ife and son of the founding father of the Yoruba people, Oduduwa. Ile Ife was a kingdom that was said to have been at war with an adjoining group who were known to them as the Forest people, Ugbò in the Yoruba language. Scores of Ife citizens were being enslaved by these people, and because of this they were generally regarded with disdain by the denizens of early Ife. Although the people of Ile Ife were furious about their raids, they did not have the means to defend themselves. This is because the invaders were seen as spirits (Ará Ọ̀rùn) by the people of Ife, appearing as masquerades completely covered in raffia palm fronds. Queen Moremi was a courageous, brave and beautiful woman who, in order to deal with the problem facing her people, pledged a great sacrifice to the Spirit of the Esimirin river so that she could discover the strength of her nation's enemies. Following the incessant raids and with Ife under siege, she took the heroic step of offering herself to be captured by the raiders. She was then taken as a slave by the Ugbo, due to her beauty and Esimirin's help, she married their ruler as his anointed queen. After familiarizing herself with the secrets of her new husband's army, she escaped to Ile Ife and revealed this to the Yorubas, who were then able to subsequently defeat them in battle using the intelligence she provided. Following the war she returned to her first husband, King Oramiyan of Ife (and later Oyo), who immediately had her re instated as his queen. Moremi returned to the Esimirin river to fulfill her pledge. The river demanded she sacrifice her only son, Oluorogbo. The demand was inconceivable, and Moremi pleaded with the god for a less terrible offering to be accepted. In the end, however, she kept her promise and paid the price. The offering of Oluorogbo to the river god grieved not only Moremi but the whole kingdom of ile ife. The people of ile ife consoled Queen Moremi by offering to be her eternal children as a replacement for the child she lost a promise kept by them until today.
Мұра
Эди фестивалі Мореминің қайтыс болғаннан кейін, оның йоруба халқы үшін жасаған құрбандығын құрметтеу үшін басталды. Жақында "Морами патшайым: Музыкалық" – махаббат, сенім, ар-ұяқ және ең жоғарғы құрбандық туралы театрлық қойылым да қойылды. Нигерияның қазіргі Йорубаланд аймағында оның есімімен аталатын көптеген қоғамдық орындар бар, мысалы Мореми орта мектебі және Лагос университеті мен Обафеми Аволоу университетіндегі қыздарға арналған жатақханалар. 2017 жылы Осун штатының Иле-Ифе қаласының оонисі Оба Огунвуси өзінің сарайына Моремидің мүсінін қойды. Бұл мүсін Нигериядағы ең биік мүсін болып табылады, бұрынғы рекордты иеленген Оверридегі (Имо штатының астанасы) мүсіннің орнын басты. Сонымен қатар, ол Африкадағы төртінші биік мүсін.
The Edi Festival was started shortly after Moremi's death to celebrate the sacrifice she made for the Yoruba people. More recently, Queen Moremi: The Musical a theatrical story of love, faith, honour and the ultimate sacrifice has also been produced. Various public places are named after her in the contemporary Yorubaland region of Nigeria, such as Moremi High School and the female residence halls at the University of Lagos and Obafemi Awolowo University. In 2017, Oba Ogunwusi, the Ooni of Ile Ife, Osun State, erected a statue of Moremi in his palace. The statue is the tallest in Nigeria, displacing the previous holder of that record (a statue in Owerri, the Imo State capital). It is also the fourth tallest in Africa.
Әдебиет пен БАҚ-та
Моремидің оқиғасы көптеген әдеби бейімдемелерге және драмаларға шабыт берді. "Африкалық аңыз" комикстер сериясының "Мореми: Африка аңызы" атты комиксі ерекше бейімдеме болып табылады. Ол 2021 жылы жас көрермендерге тартымды болу үшін танымал банде-десини стилінде жарық көрді. "Мореми" деп аталатын "Kizazi Moto: Generation Fire" эпизоды түпнұсқа оқиғаға шала байланысты, оқиғаның көтеріңкі аяқталуы ретінде қызмет етеді. Мореми жерді мекендейтін қауіпті жандарды күшпен тебу үшін, Олуорогбоның қысқартылған түрі болған ұлы Олуды қуат көзі ретінде қолдануға мәжбүр болған ғалым ретінде бейнеленген. Осының нәтижесінде Луо пайда болды – тілі жоқ, рух тәрізді жаратылыс. Мореми Луоны құтқарып, оны бастапқы денесімен қайта қосуға тырысады. Осы арқылы жандар жеңіліп, Мореми ақыры ұлымен қайта табысады.
Moremi's story has inspired many literary adaptations and dramas. A unique adaptation is a comic book titled "Moremi: An African Legend" under the 'An African Legend' comic series. It was published in 2021 using the popular bande dessinee style to appeal to younger audiences. An episode of Kizazi Moto: Generation Fire titled "Moremi" is loosely based on the story with it acting as a loose uplifting conclusion to the original tale. Moremi is depicted as a scientist who was forced to use her son Olu, most likely a shortened version of Oluorogbo, to act as a power source to fend off dangerous creatures that inhabited the land. This resulted in the creation of Luo, a mute spirit like being, existing. Moremi rescues Luo and tries to reunite him with his original body. In doing so, the creatures are defeated and Moremi is finally reunited with her son.