Леонардо де Манго: Османдық және түрік суретшісінің өмірі мен шығармашылығы
Leonardo de Mango
Леонардо де Манго (1843-1930) – италияндық суретші, Осман империясында және Түркияда өмір сүрген. Оның еңбегі – шығыс мотивтеріндегі пейзаждар. Суретшінің өмірі мен творчествасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық суретші (1843–1930)
Italian painter (1843–1930)
Леонардо де Манго (19 ақпан 1843 – 1930) – Италияда туған Осман империясының, кейіннен Түркияның суретшісі. Ол өмірінің көп бөлігін Стамбулда сурет салумен айналысты. Оның шығысшылдық тақырыптардағы пейзаж суреттерімен танымал болды.
Leonardo de Mango (19 February 1843 – 1930) was an Italian born Ottoman Empire and later Turkish painter, active for most of his career in Istanbul. He was known for landscape paintings depicting Orientalist themes.
Өмірбаян
Көп балалы отбасының үлкен баласы де Манго Италияның Бари қаласына жақын Бискели қаласында дүниеге келді. Ол он тоғыз жасқа дейін сурет салуға деген туа біткен дарынын жетілдірді. 1862 жылы Баридің аристократиялық отбасының демеуімен Неапольдің Көркемөнер академиясына қабылданды және Филиппо Палицци мен Доменико Мореллидің басшылығымен сегіз жыл оқыды. Морелли экзотикалық Шығыс тақырыптарын бейнелейтін суретші болған. Осы кезеңде де Манго Саверио Алтамура, Бернардо Челентано, Рафаэле д’Аурия, Федерико Малдарелли, Рафаэле Постильонье және Джузеппе Манчинеллимен де бірге жұмыс істеді. 1883 жылы де Манго Сұлтан Абдул Хамид II билік еткен кезде Стамбулға қоныстанды, онда ол Көркемөнер мектебінің майлы бояу бөлімін құрып, біраз уақыт оқытты. Оның шәкірттерінің бірі Леоне Минассиан еді. 1911 жылы Триполитан соғысы кезінде Стамбулдан уақытша кетуге мәжбүр болған суретші, 1912 жылғы 15 қазандағы Оучи шартынан кейін қалаға қайтып келді. Де Манго, Көркемөнер мектебінің сәулет кафедрасының оқытушысы Александр Валлари және Стамбулдағы Le Stamboul газетінің редакторы Режис Дельбуфтың ұйымдастыруымен 1901 жылы Бейоғлуда француз саудагері Бурдонға тиесілі «Ориенталдық өткелдегі Пера көрмелері» деп аталған алғашқы сурет және мүсін көрмесін өткізген суретшілердің қатарында болды. 27 жұмысымен де Манго көрмеде ең көп өкілдік еткен суретші болды, сондай-ақ ол 1920 жылғы көрмеде де 36 суретшінің бірі ретінде 33 туындысымен қатысты. Де Мангоның 1903 жылы өткен Пера көрмесінің соңғысында 16 картинасы болды. Ол 1930 жылы қайтыс болғанға дейін Стамбулдың әртүрлі аудандарының күнделікті өмірін бейнелейтін Бейоғлудағы ашық ауада және өз шеберханасында сурет салды.
The eldest child of a large family, de Mango was born in the town of Bisceglie near Bari in Italy, where he honed his native talent for drawing up to the age of nineteen. In 1862, under the patronage of an aristocratic family of Bari, he entered the Academy of Fine Arts of Naples and studied there for eight years under Filippo Palizzi and Domenico Morelli. Morelli was a painter who treated exotic Orientalist themes. During this period de Mango also worked with Saverio Altamura, Bernardo Celentano, Raffaele d'Auria, Federico Maldarelli, Raffaele Postiglione and Giuseppe Mancinelli. In 1883 de Mango settled in Istanbul during the reign of Sultan Abdul Hamid II, where he is known to have set up, and taught for some time at, the oil painting department of the School of Fine Arts. One of his students was Leone Minassian. Forced to leave Istanbul briefly in 1911 during the Tripolitanian War, the artist returned to the city following the Treaty of Ouchy on 15 October 1912. De Mango was among the artists who, at the initiative of Alexander Vallaury, a teacher in the architecture department of the School of Fine Arts, and Regis Delbeuf, manager of the Istanbul daily Le Stamboul, organized the first painting and sculpture exhibition at Beyoğlu in 1901, dubbed the Pera Exhibitions in the Passage Oriental, an arcade owned by the French merchant Bourdon. With 27 works, de Mango was the best represented artist in the exhibition, as he was again in the 1920 exhibition when, as one of 36 artists, he participated with 33 of his own paintings. De Mango also had 16 paintings in the last of the Pera exhibitions, which was held in 1903. He painted in the open air and in his workshop at Beyoğlu, reflecting the daily life of the different districts of Istanbul until his death in 1930.
Стамбулдың армандық жерлері
Де Манго Стамбулдың толқынды жағалауындағы Фенербахче мен Ускударда салған суреттерінде көшбасшы көріністерді сомдады. Теңіздің жылтыраған беті мен тыныштығы және жағадағы ағаштар арманға толы атмосфераны күшейтеді. Мармара теңізіндегі осы көріністерден өзге, суретші Стамбулдағы талай жерлерді бейнеледі, олардың ішінде Бююкдере, Гексу (Азияның тәтті сулары), Еюптің ежелгі мұсылмандық ауданы, Фанардың грек кварталы, Принцесс аралдары, Алтын мүйіз, Сераглио және Босфор бар. Оның майлы суреттеріндегі түстерді шебер қолданғанына қарамастан, кейбір жерлерде перспективаға қатысты мәселелер байқалады. Де Манго майлы бояу, акварель, қарындаш және үнді сиясымен көп жұмыс істеді. Ол үздіксіз жаңа тақырыптарды зерттегені ғана емес, сонымен қатар, көпшіліктің сұрауымен Бейоғлудағы ательесінде Дамаск, Бейрут және Мысыр туралы бұрынғы эскиздерін қайта жұмыстап, олардың көп бөлігін Леванттық клиенттеріне сатқан. 1923 жылғы 29 қазанда Республика жарияланып, үкімет орталығы Анкараға көшкеннен кейін, Стамбулдағы өнер саласының қарқыны төмендеді, өйткені даму жаңа астанаға шоғырланды. Түрік сурет өнерінің қалыптасу кезеңінде суретші жаңа ағымдардан алшақ қалды. Жасқа байланысты денсаулығына шектеу қойылғандықтан, ол өмір сүрген космополиттік ортаның сарайларында сабақтар беріп, итальяндық "Societa Operaia" және "Casa d'Italia" ұйымдарында жеке көрмелер ұйымдастырды. Сонымен қатар, ол қаланың итальяндық шіркеулерінің тапсырысы бойынша әулиелердің ірі суреттерін салған.
De Mango conjured up idyllic scenes in the paintings he made at Fenerbahçe and Üsküdar on Istanbul's undulating coastline. The sparkling surface and unruffled calm of the sea and the trees along the shore enhance the dream like atmosphere. Besides these scenes on the Marmara, the artist also depicted a large number of other spots in Istanbul including Büyükdere, Göksu (the Sweet Waters of Asia), the old Muslim quarter of Eyüp, the Greek district of Phanar, the Princes’ Islands, the Golden Horn, Seraglio Point and the Bosphorus. Despite his powerful use, especially, of color in his oil paintings, problems of perspective are nonetheless observable here and there. A prolific artist, de Mango worked extensively in oil, watercolor, pencil and India ink. Not only did he continuously treat new subjects, he is also known, upon popular demand, to have reworked at his Beyoğlu atelier some of his earlier studies of Damascus, Beirut and Egypt from sketches at hand, selling most of them to his Levantine clients. With the proclamation of the Republic on 29 October 1923 and the transfer of the seat of government to Ankara, artistic activities in Istanbul began to lose momentum as development focused on the new capital. During this formative period in the Turkish art of painting and its milieu, the artist was, therefore, far removed from the new developments. Owing to advancing age, his activities were restricted to giving lessons in the mansions of the cosmopolitan circle in which he lived and moved, and holding one man shows at the Italian run ‘Societa Operaia’ and ‘Casa d’Italia’. He also made large scale paintings of the saints commissioned by the city's several Italian churches.
Де Манго Долмабахче сарайында
Де Манго жалғыз өмір сүрді, биік беделге және асыл мінезге ие, сонымен қатар мақтанқыр, қатал адам болды. Италиядағы ағасы Карло де Мангомен тұрақты түрде хат алмасып отыру арқылы ол отбасымен және туған қаласымен жақын байланыста болды. Стамбулда өткізген шамамен жарты ғасырлық өмірінің соңғы жылдарында қаржылық қиындыққа тап болған де Манго, Каса-д'Италияның артындағы "Палаццетто деи Драгомани" (Тержімешілер үйі) -де Марчелло Кампанер оған бөлген жалғыз бөлмеде тұрды. 88 жасында қайтыс болған де Манго ешқашан үйленбеді және отбасы құруға ұдайы құштарлық танытты. Леонардо де Манго Стамбулда өткізген 47 жылында 1500-ге жуық сурет пен картина, майлы бояу және акварельмен салған туындылар жасаған деп саналады.
Leading a solitary existence, de Mango was a man of supreme dignity and nobility and of a proud, stern nature. Through a regular correspondence with his brother Carlo de Mango back in Italy, he maintained close ties with his family and the city of his birth. In financial straits during the final years of the near half century he spent in Istanbul, de Mango lived in a single room allocated to him by Marcello Campaner in the ‘Palazzetto dei Dragomani’ (Translators’ House) behind the Casa d’Italia. De Mango, who died at the age of eighty eight, never married and nursed a perpetual longing for a family. Leonardo de Mango, is thought to have made some 1500 drawings and paintings, both oils and water colors, during his 47 year sojourn in Istanbul.