Кіріспе

Саяси ғалым (1931-2017)

Теодор Дж. "Тед" Лови (9 шілде 1931 – 17 ақпан 2017) – американдық саясаттанушы. Ол Корнелл университетінің Үкімет кафедрасында оқытқан американдық институттардың Джон Л. Аға профессоры болды. Оның ғылыми зерттеу саласы – Америка үкіметі және қоғамдық саясат. Ол Корнеллдің Қоғамдық істер институтының негізгі оқытушыларының бірі еді.

Өмірбаян

Теодор Лови 1931 жылғы 9 шілдеде Алабама штатының Гадсден қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Ол әйелі Анжеламен бірге Анна мен Джейсон есімді екі баланы тәрбиеледі. Ол Нью-Йорк штатының Итака қаласында тұрды. Лови 1954 жылы Мичиган мемлекеттік университетінен бакалавр дәрежесін, ал 1955 және 1961 жылдары Нью-Хейвендегі Йель университетінен магистр және доктор ғылымдарының дәрежелерін алды. Ол 1991 жылы Америка саяси ғылымдар қауымдастығының (APSA) президенті, 1997 жылдан 2000 жылға дейін Халықаралық саяси ғылымдар қауымдастығының президенті болды. 1978 жылы APSA мүшелері арасында өткізілген сауалнамада ол АҚШ-тағы ең ықпалды саясаттанушы деп танылды. Лови NPR, PBS және кабельдік телеарналардың жаңалықтар мен талқылау бағдарламаларына жиі шақырылатын.

Құрметтер

Құрметті докторлық дәреже, Павия университеті, 2008 жыл. Уилбур Люциус Кросс медалі, Йель университетінің өнер және ғылымдар аспирантурасы, 2013 жыл.

Саясат типологиясы

Лоуи өзінің "Саясаттың төрт жүйесі, саясат және таңдау" және "Америкалық бизнес, мемлекеттік саясат, жағдайлар мен саяси теория" мақалаларында тарату, қайта бөлу, реттеу және құрылымдық саясаттың төрт түрін ұсынды. Саясат – үкімет, бизнес, кәсіби немесе ерікті ұйым болсын, кез келген ұйымның мақсатын көрсетеді. Саясаттың мақсаты – қабылданатын шешімдерге бағыт беру арқылы нақты әлемге әсер ету. Көптеген ұйымдар, олар ресми түрде жазылған болсын немесе болмасын, белгілі бір саясатты қабылдайды. Саясатты түрлі жолдармен жіктеуге болады. Төменде ұйым мүшелеріне тигізетін әсеріне қарай жіктелген саясат түрлерінің мысалдары келтірілген.

Тарату

Тарату саясаты – мемлекеттің ресурстарды, қызметтерді немесе әлеуметтік жеңілдіктерді қоғамның нақты топтарына немесе жеке адамдарға бөлуі. Тарату саясатының ерекшелігі – ол басқа топтардың мүмкіндіктерін немесе алуын едәуір қысқартусыз, белгілі бір топқа тауарлар мен қызметтер ұсынуға бағытталған. Мұндай саясаттар көбінесе экономикалық немесе әлеуметтік әділдікті қамтамасыз етуге арналған. Мысалдарға шаруаларға берілетін субсидиялар, әлеуметтік көмек бағдарламалары және мемлекеттік білім беруді қаржыландыру жатады.

Реттеушілік

Реттеу саясаты жеке тұлғалардың, ұйымдардың немесе салалардың мінез-құлқын және іс-әрекеттерін бақылауға немесе реттеуге бағытталған. Бұл саясаттар қоғамдық қауіпсіздік, тұтынушыларды қорғау және қоршаған ортаны сақтау мәселелерін шешуге арналған. Реттеу саясаты заңдар, ережелер және бақылау арқылы мемлекеттік араласуды қамтиды. Мысалдарға қоршаған ортаны қорғау ережелері, еңбек заңдары және азық-түлік пен дәрі-дәрмектердің қауіпсіздік стандарттары жатады. Тағы бір сәттілі жағдай - автомобиль жолдарындағы жылдамдық шегі.

Құрауыш бөлігі

Құрылыстық саясаттар ресурстарды бөлуге немесе мінез-құлықты реттеуге қарағанда, халықтың пікірлері мен құндылықтарын көрсетуге көбірек баса назар аударады. Бұл саясаттар тікелей экономикалық немесе реттеуге қатысты салдары жоқ қоғамдық алаңдаушылықтар мен мәселелерді шешуді қамтиды. Олар көбінесе қоғамның кең ауқымды құндылықтары мен сенімдерін көрсетеді. Құрылыстық саясатқа тарихи оқиғаларды мойындау немесе мемлекеттік рәміздерді бекіту сияқты символдық әрекеттер де кіруі мүмкін. Сонымен қатар, құрылыстық саясат кейбір жағдайларда қаржылық саясат мәселелерімен де айналысады.

Қайта бөлу

Қайта бөлу саясаты – ресурстарды немесе игіліктерді бір топтан екінші топқа, әдетте байлардан немесе жеңілдіктерге иелерден кем мүмкіндіктерге иелерге беруді қамтиды. Бұл саясаттар экономикалық немесе әлеуметтік теңсіздікті азайтуға бағытталған, олардың көмегімен көпке иелерден алып, азыраққа иелерге беру арқылы. Прогрессивті салық салу, әлеуметтік қызметтер және төмен кірісті отбасыларға қаржылық көмек қайта бөлу саясатының мысалдары болып табылады.