Кіріспе

Парламент мүшесі және отаршылдық губернатор

Ричард Кут, 1-ші Белломонт графы (кейде Белломонт деп те жазылады, 1636 – 5 наурыз 1700/01), 1683–89 жылдары Лорд Кут ретінде танымал болды. Ол ирланд аристократы және отаршылдық әкімші, 1688 жылдан 1695 жылға дейін Англия Парламентінде Дройтвичтен өкілдік етті. Ол Ұлы революция кезінде Уильям III және Мэри II-ді қолдаған көрнекті Уильямшыл болды. 1695 жылы оған Англияның теңіз арқылы орналасқан Нью-Йорк, Массачусетс шығанағы және Нью-Гэмпшир иеліктерінің губернаторы лауазымы берілді, ол өмірінің соңына дейін осы лауазымды атқарды. Ол Солтүстік Америкаға 1698 жылға дейін келмеді және губернаторлық қызметінің көп бөлігін Нью-Йоркте өткізді. Массачусетс штатында бір жылдан астам, ал Нью-Гэмпширде екі апта ғана болды. Нью-Йорктегі қызметі Лейслер көтерілісінен туындаған қақтығыстармен және ирокездерді Жаңа Франциямен бейбіт келісімдерге барудан тоқтатуға бағытталған қиын, нәтижесіз келіссөздермен еректелді. Оның Массачусетс және Нью-Гэмпширдегі қызметі кезінде шекаралық мәселелер де маңызды болды, онда Абенаки қауіп-қатерінен қорғау және орман шаруашылығы оның басты міндеттері болды. Ол Уильям Киддтің ірі қаржылық демеушісі болды, оның жеке теңізшілік қызметі кейін пираттыққа дейін төмендеді деп есептелді. Белломонт Кидті Бостон қаласында тұтқындап, Англияға қайтарып, сотқа берді, айыпталды және дарға асты.

Ерте өмір және мансап

Ричард Кут 1636 жылы Ирландияның Каван графтығындағы Кутхилл қаласында дүниеге келді. Ол екінші ұлы болғанмен, балалық шағынан аман қалған тұңғыш ұлы еді. Оның әкесі – сэр Чарльз Куттың үшінші ұлы, 1-ші барон, ал анасы – сэр Джордж Сент-Джорджтың қызы Мэри. 1660 жылы оның әкесі Колони бароны Кут титулын алды (сол күні оның інісі Монтрат графы болып жарияланды), ал 1683 жылдың 10 шілдесінде әкесі қайтыс болғаннан кейін ол барон Кут атағын мұраға алды. Оның ерте жылдары туралы көп мәлімет жоқ. 1677 жылы ол жас бойжеткен үшін болған жанжалдың нәтижесінде дуэльде бір адамды өлтіргені белгілі. Бірақ ол оған үйленбеді, керісінше 1680 жылы Бриджес Нанфанның қызы, Ворстерширдегі Биртсмортон сотының болашақ иесі Кэтринге үйленді. Олардың екі ұлы болды. Католик дінін қолдаған Джеймс II Англия тағына отырғаннан кейін, протестант Кут континентке көшіп, голланд армиясында атты әскер капитаны болып қызмет етті. Оның әкесінің Карл II-ге көрсеткен қызметтерінің арқасында, сарайдан алыс тұрғаны патшаның назарын аударды және 1687 жылы ол қайтадан сарайға шақырылды. Ол 1688 жылғы Даңқты революцияда Вильгельм Оранскийге бірінші болып қосылды, осы революция Вильгельм III және Мэри II-ні таққа отырғызды. Осы адалдығы үшін 1689 жылы ол патшайымның қазынашысы болып тағайындалды және 1694 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Оған иелік етілген ирланд жерлері де берілді. Бұл жер беру туралы шешім Парламентте көп дау тудырды және ақырында Вильгельм оны күштен шығарды. Ол сонымен қатар Лейтрим графтығының губернаторы болып тағайындалды. Белломонт 1688 жылдан 1695 жылға дейін Дройтвичтен Парламент депутаты болды. 1690 жылдары ол Джейкоб Лейзлердің ұлының әкесінің атын ақтауға жасалған әрекеттерге қатысты. Лейзлер король Джеймс құрған Жаңа Англияның үстемдігіне қарсы Нью-Йорктегі бүліктердің жетекшісі болған. Генри Слаугер Нью-Йорк губернаторы болып келгеннен кейін Лейзлер тұтқындалды, сотталды және мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен жазаланды, ал оның мүлкі тәркіленді. Лейзлердің ұлы Джейкоб кішісі Англияға барып, отбасылық мүлікті қайтару мәселесін қарау үшін адвокаттармен кездесті. Белломонт дәлелдерді қараған Парламенттік комиссияның құрамында болды және Лейзлердің ісін қолдап Парламентте сөз сөйледі. Ол Лейзлер мен күйеу баласы Джейкоб Милборнның Слаугердің әрекеттерінен "адамдық емес түрде өлтірілгенін" Массачусетс колониялық өкілі Инкрийс Мэзерге жолданған хатында батыл түрде айтты. Жас Лейзлердің күш-жігері нәтежелі болды: Парламент мүліктің иелігін қайтаруға дауыс берді және отбасылық мүлікті қайтаруға бұйрық берді.

Колониялық губернатор

1695 жылы сэр Уильям Фипстің қайтысы Массачусетс шығанағының губернаторы лауазымын босатты. Колониялық агенттер Фипстің орнына Уэйт Уинтропты немесе Джозеф Дадлиді, екеуі де отандық ұлдар, таңдауға тырысты, бірақ король, тәж билігін жақсырақ көрсететін адамды қалағандықтан, Белломонтты таңдады. Уильям Жаңа Англияның көп бөлігін басқаруға қабілетті адамды қалағандықтан, оған Нью-Гэмпшир және Нью-Йорк губернаторлықтары да берілді. Белломонттың өкілеттіктері 1697 жылдың 1 маусымына дейін бекітілмеді. Олар дайындалып жатқан кезде Нью-Йорк колониялық агенті Роберт Ливингстон Белломонтқа қарақшылыққа қарсы күресу үшін жеке кеме (капер) ұсынды және Уильям Киддті оның капитаны етіп тағайындауды ұсынды. Бұл жоспар король Вильгельмнің келісімін алды, ол Киддке осы мақсатта хат берді, сондай-ақ пираттармен күресу үшін арнайы комиссия тағайындады. Белломонт Киддтің кемесін жабдықтау үшін 6000 фунт стерлинг (оның ішінде 1000 фунт өзінің ақшасы және Адмиралтейство лордтарының қаражаты) жинады.

Нью-Йорк

Белломонт 1697 жылдың соңында әйелі және оның туысы Джон Нанфанмен бірге Нью-Йоркке аттанды, Нанфан Нью-Йорк штатының лейтенант-губернаторы болып тағайындалған еді. Саяхат өте қыраулы болды, Белломонттың кемесі оңтүстікке қарай соғылып, ақырында Нью-Йоркке жол тартқанша Барбадосқа тоқтады. Ол 1698 жылдың 2 сәуірінде Нью-Йоркке келді. Белломонттың әсем киімі, сұлу келбеті және корольмен жақсы қарым-қатынасы нью-йорктіктердің оны ұнатуына себеп болды, бірақ ол өте тез қиындықтарға тап болып, жаулары көбейді. Оның навигациялық актілерді орындауға тырысуы табиғи түрде саудагерлер мен керуеншілерді қарсылығына алып келді. Бұл әрекеттерді колониялық шенеуніктер де нашар орындады, олардың мүдделері патшадан гөрі саудагерлерге жақын болды. Ол Лейслердің қарсыластарын ашуландырып, өзі көмектескен парламенттік актіні жүзеге асырды және Лейслердің мүлкін қайтаруға қол жеткізді. Оның кеңесінде осыған қарсылық күшті болғандықтан, ол қарсылық білдіргендерді кеңестен шығарып тастады. Белломонт сондай-ақ Лейслер мен оның күйеу баласы Джейкоб Милборнның денелерін қайтадан жерлеуге рұқсат берді, олар асылғаннан кейін қоршаудың астында қарапайым түрде жерленген еді. Ол лайықты жерлеу рәсіміне рұқсат берді және қызмет кезінде 100 сарбаздан құралған құрметті эскорт ұйымдастырды. Белломонттың Лейслершілерді қолдауы тек Нью-Йорк саясаты үшін ғана емес, сонымен қатар үндістермен дипломатия үшін де қымбатқа түсті. Белломонттың ілгерідегі лауазымында болған Бенджамин Флетчер Белломонттың тағайындалуы мен келуі арасындағы ұзақ уақытты пайдаланып, күмәнді жерлерді берді, соның ішінде губернатордың пайдалануы үшін әдетте бөлінетін жерлерге ұзақ мерзімге жалға берді және ирокездер әлі де талап етіп отырған аумақтарда. Провинциялық ассамблея осы заңсыз берілген жерлерді қайтару туралы заң қабылдағанда, ол көптеген ірі жер иелерінің ашуын тудырды, ал басқалары ирокездердің шағымдарының нақты нысаны болды. Белломонттың заңы қабылданғанымен, жер иелері Сауда кеңесіне шағымданып, заң жобасы патшаның келісімін алмады. Белломонт Делиус пен басқа да Лейслерге қарсы болғандардың ирокездермен келіссөздер жүргізудегі маңызды лауазымдарына тағайындамады, нәтижесінде тәжірибелі келіссөзшілер жоғалды. Бұл ирокездердің ішкі саясатына әсер етті, өйткені ағылшындармен байланыс жасауды жақтағандар ағылшын әріптестері шеттетілген кезде ықпалын жоғалтты. Бұл Белломонт Флетчердің назардан тыс қалдырған Бітім тізбегін нығайтуға тырысқан қиын уақытта болды. 1697 жылы француз бен ағылшын арасындағы соғыс аяқталғаннан кейін, француз ирокездерге қарсы соғысты жалғастырды (негізінен Ұлы көлдер аймағындағы алгонкин одақтастары арқылы) және оларға елеулі шығын келтірді. Ирокездер ағылшындардан көмек сұрады, егер олар көмек алмаса, французбен бейбітшілікке келісуге дайын екендерін мәлімдеді. Белломонт пен француз генерал-губернаторы Луи Гектор де Калье екеуі де ирокездерге үстемдік етуді талап етті және ешқайсысы екіншісінің олардың атынан араласу құқығын мойындамады. Калье 1699 жылы келіссөздер жүргізу үшін ирокездерді Монреальге шақырғанда, Белломонт ескертілді және ирокездерді Монреальге бармауға сәтті итермеледі, Монреальге елші жіберіп, генерал-лейтенант Нанфан басқаратын әскерді Альбаниге жіберді. Ағылшын елшісі французды өздерінің шешімінен қайтармады, ал француздық одақтас алгонкиндер 1700 жылы ирокездердің аумағына терең шабуыл жасады. Белломонттың ирокездердің французбен келісім жасауына кедергі келтіру әрекеттері 1700 жылғы француз әскери табыстарымен күшін жоғалтты, бұл ирокездерді 1701 жылғы Монреальдің Ұлы бейбітшілігіне әкелген бейбітшілік кеңесіне қатыстырды.

Массачусетс және Нью-Гэмпшир штаттары

1699 жылдың мамыр айында Белломонт Бостонға аттанды. Белломонт 1699 және 1700 жылдары Жаңа Англияда 14 ай болды, оның бірнеше аптасын Нью-Гэмпширде, ал қалғанын Массачусетсте өткізді. Массачусетс штатында оған құрметпен қарады, бірақ оның тәждің саясатын іске асыру әрекеттері Нью-Йорктегідей қиындықтарға ұшырады. Колониялық заң шығарушы орган оған жалақы төлеуден бас тартты, бірақ ол алған 1000 фунт стерлингтік "сыйлық" провинцияның басқа губернаторларына берілгеннен әлдеқайда көп болды. Заң шығарушы орган провинциялық соттардың шешімдеріне Лондонға шағымдануды шектеуге де бірнеше рет тырысты. Белломонт, қажеттілігі бойынша, заң шығарушы орган қабылдаған заңдарды сауда кеңесіне бекіту үшін жіберді; бұл заңдар патшалық құқықтарын шектеуге талпынған ережелерге байланысты қайта-қайта жойылды. Ол сондай-ақ Якоб Лейслердің іс процесіне төрағалық еткен Массачусетс штатының тумасы Джозеф Дадлидің одақтасы болған вице-губернатор Уильям Стоутонға қарсы саяси тұрғыдан оппозицияда болды. Оның орнына ол халықшыл көшбасшы Элиша Кук ағамен кеңесті. Бостонға келгеннен кейін көп ұзамай Белломонт Уильям Киддті тұтқындауға бұйрық берді. Колонияларға Киддтің қарақорғаздаққа түскені туралы хабарлар жетті, және ол Белломонт пен Киддтің кемесіне инвестиция салған жоғары лауазымды инвесторлар үшін қауіпті деп есептелді. 1698 жылдың қараша айында Адмиралтейство барлық колониялық губернаторларға Киддті ұстауға бұйрық берді. 1699 жылдың маусымында Киддтің өкілі Киддтің аймақта екенін хабарлағанда, Белломонт Кидтке кешірімділік уәде еткен хабар жіберді. Кидд Леди Белломонтқа сыйлық ретінде азын-малынан беріп, келемін деп жауап берді; ол оны қабылдамады. 3 шілдеде Кидд Бостонға келгеннен кейін Белломонт Киддтен саяхаты туралы жазбаша есеп беруді талап етті, ол уақытпен келісіп, 6 шілде күні таңертең жеткізуге уәде берді. Ол осыны орындамағандықтан, Белломонт оны тұтқындауға жарлық шығарды. Жарлық сол күні түскі уақытта Белломонтты көруге бара жатқанда орындалды. Содан кейін Кидд өзінің бостандығы үшін келіссөздер жүргізуге тырысты, азынатын орындары мен тұтқынға алынған кемені саудалық құрал ретінде пайдаланды. Киддтің азынасының бір бөлігі табылып, қайтарылды, бірақ ол Киддтің бостандығын сатып алмады, және ол 1700 жылдың сәуір айында Лондонға жіберілді, онда сотталды, айыпталды және дарға асылды. Киддпен байланыстарындағы кейбір құпиялылыққа қарамастан, шекара қауіпсіздігі және ағаш саудасы оның Жаңа Англиядағы қысқа мерзімді әкімшілігінің басты мәселесі болды. Жаңа Англия Корольдік флот үшін кеме тіректерінің маңызды көзі ретінде танылды, және Сауда кеңесі мен Адмиралтейство тәждің игілігі үшін қолайлы ағаштарды сақтауға тырысты. Екі провинцияда да ол жер мен ағаш иелерінің қарсылығына тап болды, олар жер телімдеріне сарбаздардың кіруіне наразылық білдірді және тәжге тиесілі, берілмеген жерлерден ағаш алуларына кедергі келтірді. Нью-Гэмпширде ағаш дауы провинцияның негізін қалаушы Джон Мейсонның мұрагерлерінің аумақтық талаптарын сатып алған және оларды жергілікті жер иелеріне қарсы қудалаған лондондық саудагер Сэмюэл Аллен мен жергілікті жер иелері арасындағы даулармен күрделенді. Ол тек 1698 жылы колонияға келіп, оның істеріне тікелей араласа бастады. 1699 жылдың шілде және тамыз айларында Нью-Гэмпширге жасаған қысқа сапарында Аллен оны өз жағына көндіруге тырысты. Аллен графтың ұлына әйеліне беру үшін қызын (ірі қалыңдықпен) ұсынды; Белломонт бұл ұсыныстан бас тартты.

Абенаки қатынастары

Массачусетс және Нью-Гэмпширде болған кезде Белломонт кездескен шекаралық жағдай біршама шиеленісті болды, себебі Солтүстік Жаңа Англияның абенакилері (Нью-Йорктегі ирокездер сияқты) Патша Уильям соғысын аяқтаған Рисвик шартында қатыспаған еді. Соғыстан кейін олар мен Мэн және Нью-Гэмпширдің қоныс аударушылары бір-біріне қатты сенімсіздікпен қарады. Абенакилер қоныс аударушылардың өз жерлеріне енуінен қорқыныш сезінді, ал ағылшын отарлаушылары француздықтардың қоныстарын қайтадан шабуылдауынан қауіптенді. Белломонт абенакилер арасында олардың жерлерін алу жоспарлары жоқ екенін мәлімдейтін жарлықтар шығарды, бірақ негізгі шиеленісті азайта алмады. Бұның бір себебі – ол абенакилердің алаңдаушылығы француз католиктерінің құйрық сөздеріне байланысты деген ойға келді. Ағылшын келіссөзшілері абенакилерді иезуит миссионерлерінен бөліске тырысқанда, бұл сауда келіссөздерін қиындатты және пуритандық Жаңа Англияның «паптық елшілердің» оларға қарсы соғыс тудыруға тырысатын әрекеттері туралы алаңдаушылығын басуға көмектеспеді. Колониялық заң шығару органы 1693 жылы губернатор сэр Уильям Фипстің талап еткен абенаки жерлерін де қамтитын провинцияның аумағынан рим католиктерін тыйым салатын заң қабылдады. Белломонт шығыс абенакилерін батысқа көшуге көндіруге тырысты, онда олар ирокездердің ықпалына түсер еді; бірақ бұл сәтті болмады, себебі абенакилер мен ирокездердің арасында бұрынғы қақтығыстар болған. Осы қиындықтарға қарамастан, ол 1699 жылдың қаңтарында абенакилермен шартты бейбітшілікке қол жеткізді. Абенакилермен қарым-қатынас егемендік туралы түсініспеушіліктермен де күрделенді. Абенакилер өздерін тәуелсіз мемлекет деп есептеді, ал ағылшындар оларды өзіне немесе француздықтарға бағынышты деп санады. Абенакилер ұстаған ағылшындар мен ағылшындар ұстаған үндістерді алмастыру жоспары Белломонт Квебектегі өкілімен келіссөздер жүргізу арқылы ағылшын тұтқындарын босату жеткілікті деп ойлаған кезде сәтсіз аяқталды. Ол 1700 жылдың 5 наурызында ауыр подаградан қайтыс болды. Ол Форт-Уильям капелласында жерленді. Форт бұзылғаннан кейін оның денесі Сент-Пол капелласының ауласына көшірілді. Лейтенант-губернатор Нанфан 1702 жылы Лорд Корнбери келгенге дейін Нью-Йорк губернаторының міндетін атқарды. Нанфан өзінің қысқа мерзімді қызметі барысында Белломонтқа қол жеткізе алмаған бейбіт келісімге қол жеткізді. 1701 жылдың соңында жасалған келісімде ирокездер өздерінің батыс аумақтық талаптарын (қазіргі Эри, Пенсильваниядан Чикаго және Солтүстік Мичиганға дейін) ағылшын тәжінің қорғауына беруге келісті.

Отбасы, атақтар және мұра

Белломонттың үлкен ұлы, Колония лорды Нанфан, оның қайтысынан кейін графтыққа мұрагер болды. Оның екінші ұлы Ричард, ағасының қайтысынан соң, үшінші граф атанды. Үшінші графтың еркек мұрагерлерсіз қайтысымен графтық тоқтатылып, барондық оның туысы, сэр Чарльз Кутке көшті, кейін ол Белломонт графы да болды. Ол еркек баласы болмай қайтыс болды, соның салдарынан барлық титулдар жойылды. Роберт Ливингстон бұл қарызды "Мен бұрын-соңды көрмеген ең ірі қарыз" деп бағалады. Белломонттың жеке істерін де реттеу қиын болды: оның кредиторлары әйелінің провинциядан кетуіне кедергі келтіруге тырысты (әрекеттері сәтсіз аяқталды), осылайша оның жеке қарыздарын төлеуге мәжбүрлеуді көздеді. Белломонттың қаржылық қиындықтары осы тұрғыдан ерекше емес еді. Кейінгі губернаторлар (соның ішінде Нанфан мен Корнбери) саяси қарсыластарының талабымен қызметтен тысқары әрекеттер жасады деген айыппен тұтқындалды және жеке қарыздары болды. Нью-Йорктің қарыз мәселелері 1717 жылы Хантер басшылығымен ғана шешілді.