Мабу: Канад қаласының тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Мабу (Màbu; An Drochaid;) – Канаданың Новая Шотландия провинциясындағы Кейп-Бретон аралының батыс жағалауында, Инвернесс округі муниципалитетінде орналасқан құрамына кірмейтін елді мекен. 2011 жылғы халық санауы бойынша 1207 тұрғыны бар. Бұл жерде The Red Shoe пабы, Beinn Mhàbu, An Drochaid мұражайы және Glenora Distillers орналасқан.

Тарих

Мабу атауы микмактардың Малабо деген атауынан шыққан деп есептеледі, бұл Малабокектің қысқартылуы, яғни "екі өзеннің кездесетін жері" (Мабу және Оңтүстік-Батыс Мабу өзендері). Сондай-ақ, бұл сөз "Жарқыраған сулар" немесе "Көпіршікті сулар" деген мағынаны білдіреді деп ойланады. Канаданың гэль тілінде бұл "Дрохайд" деп аталады, яғни "Көпір" дегенді білдіреді. 1841 жылы алғашқы рим-католик діни қызметкері, Майгистер Аласдейр Мор (Fr. Александр Макдональд, 1801-1865) Мабуға тағайындалды, онда ол "нағыз басшы және ақындардың қамқоршысы" ретінде қарастырылды. Әкесі Макдональд сонымен қатар көптеген жергілікті гэль тілінде сөйлейтін пионерлердің жақын туысы болды, өйткені ол Кеппохтың Макдональд кланы үшін Бохунтиннің 1-ші таксмены Иан Дуб МакДомхнаиллден шыққан 8-ші ұрпақ еді. 1846 жылы Ұлы Ирландия және Таулы жерлердегі картоп аштығының салдарынан болған жаман егін жиналымы Гейлдердің Мабудан Антигониш округіне (Сиоррамачд Антигинис) көшіп кетуіне себеп болды. Маркус Таннердің айтуынша, "Кейп-Бретонның батысындағы ауылдық аймақтағы католик дін қызметкерлерінің арасында 1860 және 1870 жылдары музыкамен айналысушылармен жергілікті соғыс жүргізген Кеннет Макдональд сияқты скрипкаға қарсы жауынгерлер де болды. Алайда оның күресі көп сәттілікке жетпеді, және Кейп-Бретон ешқашан скрипка мен сыбызғыларды өртеу рәсімін көрмеді, бұл Скайде атақты соқыр катехист Дональд Манроның ықпалымен болған". XIX ғасырдың соңғы ширегінде тарихшы Фр. Винсент Йзерманс, Миннесота штатының Холдингфорд қаласын Мабу маңындағы Сайт-Пойнттан католиктік канадалық гэль тілінде сөйлейтін иммигранттар құрғанын айтады. Осы себепті Холдингфорд бастапқыда "Шотландиялық қоныс" деп аталған, бірақ қазір өзін "Wobegon көлінің қақпасы" деп мақтан тұтады, бұл романшы және бұрынғы радио жүргізушісі Гаррисон Киллор жасаған ойдан шығарылған Орталық Миннесота қаласының аты. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың бірінші жартысында Мабудың негізгі экономикалық қызметі қоршаған аймақта орналасқан бірнеше көмір шахталары бар көмір шахтасы айналасында болды. Инвернес және Ричмонд темір жолы 1901 жылы Мабу мен Инвернесс шахталарын Мабу мен Порт-Хейстингстегі кемежайларға қосу үшін ашылды. Тау-кен жұмыстары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін тоқтады, ал темір жол 1980-ші жылдардың соңында тасталды және қазір қар мотоциклі мен ATV жолы болып табылады. Бүгінде Мабу негізінен ломбардтар үшін балық аулау порты болып табылады. Сонымен қатар, Инвернесс округінің орталық бөлігінде орта мектеп бар. 2021 жылы Мабу Канаданың гэль тілінің тірілуіне маңызды үлес қосты, (Taigh Sgoile na Drochaide) (сурет. Mabou Schoolhouse) Солтүстік Америкадағы алғашқы гэль тілінде оқытатын бастауыш мектеп ретінде ашылды.

The name Mabou is thought to derive from Mi'kmaq name Malabo, shortened from Malabokek, meaning "place where two rivers meet" (the Mabou and Southwest Mabou rivers). It is also thought to mean "Shining Waters" or "Sparkling Waters". In Canadian Gaelic it is called An Drochaid, meaning "The Bridge". In 1841, the first resident Roman Catholic priest, Maighstir Alasdair Mòr (Fr. Alexander MacDonald, 1801 1865) was assigned to Mabou, where he was seen as, "a veritable chieftain and patron of poets." Fr. MacDonald was also a very near kinsman to many local Gaelic speaking pioneers, as he was 8th in descent from Iain Dubh MacDhòmhnaill, the 1st Tacksman of Bohuntine for Clan MacDonald of Keppoch. In 1846, a series of bad harvests caused by the same blight as the Great Irish and Highland potato famines caused an exodus of Gaels from Mabou to Antigonish County (Siorramachd Antaiginis). According to Marcus Tanner, "The Catholic clergy in rural west Cape Breton [also] included notorious enemies of the fiddle, such as Father Kenneth MacDonald, who conducted a local war with the music makers in the 1860s and the 1870s. His campaign met with little success, however, and Cape Breton never saw the ceremonial burning of fiddles and bagpipes, as happened in Skye under the instigation of the famous blind catechist Donald Munro." During the last quarter of the 19th century, according to historian Fr. Vincent Yzermans, the town of Holdingford, Minnesota was founded by Catholic Canadian Gaelic speaking immigrants from Sight Point near Mabou. For this reason, Holdingford was originally called, "The Scotch Settlement", but now proudly describes itself as, "The Gateway to Lake Wobegon", after the fictional Central Minnesota town created by novelist and former radio host Garrison Keillor. During the late 19th century and the first half of the 20th century Mabou's primary economic activity centered around a coal mine with several collieries located in the surrounding area. The Inverness and Richmond Railway opened in 1901 to connect the mines in Mabou and Inverness to wharves in Mabou and Port Hastings. Mining activity ceased following World War II and the railway was abandoned during the late 1980s and is now a snowmobile and ATV trail. Today Mabou is primarily a fishing port for a small fleet of lobster boats. It also hosts a high school serving central Inverness County. In 2021, Mabou became important to the ongoing language revival efforts for Canadian Gaelic when (Taigh Sgoile na Drochaide) (fig. Mabou Schoolhouse) opened there as the first Gaelic medium primary school in North America.

География

Қоғам Сент-Лоуренс шығанағынан бөлініп шыққан "Мабу гаваны" деп аталатын шағын шығанақтың бастауында орналасқан және Крейншиш төбелерінің бір бөлігін құрайтын аласа таулармен қоршалған.