Кіріспе

Гаитилік-американдық қайырымды (1766–1853)

Пьер Туссен (27 маусым 1766 – 30 маусым 1853) – 1787 жылы құл иелерімен Нью-Йорк қаласына әкелінген, бұрын құлдықта болған гаитилік-американдық шаштараз және қайырымды. 1996 жылы Папа Иоанн Павел II оны құрметті деп жариялады. 1807 жылы оның қамқоршысының қайтысынан кейін босатылған Пьер, Гаити революциясының көшбасшысы Туссен Лувертюрдің құрметіне "Туссен" тегін алды. Туссен сондай-ақ табысты шаштараз болды және байлығын түрлі қайырымдылық істерге жұмсады. Ол сонымен қатар Сент-Патрик ескі соборының құрылысына қаржы жұмсауға көмектесті. Нью-Йорк католик қайырымдылық қорының де-факто негізін қалаушы саналатын Туссен, қазіргі Пятая авенюдегі Сент-Патрик соборының негізгі алтарының астындағы криптада жерленген алғашқы және жалғыз мирян, бұл әдетте Нью-Йорк рим-католик архиепископтығының епископтарына арналған.

Ерте өмір

Пьер 1766 жылғы 27 маусымда қазіргі Гаитиде құлдықта дүниеге келді. Ол Урсуланың ұлы еді және Берардтар отбасына тиесілі Артибонит плантациясында тұрды. Плантация Артибонит өзенінің жанында, колонияның батыс жағалауындағы Сент-Марк қаласының маңында орналасқан. Пьер бала кезінде Берардтар отбасының тәрбиешілерімен білім алды және үй құлы ретінде тәрбиеленді. Ересек Берардтар Пьерді өздерімен бірге Францияға қайтып, ал олардың ұлы Жан Берард плантацияны басқарды. Гаити революциясына бастап келетін жағдайлар күшейгенде, 1787 жылы Берард пен оның екінші әйелі аралдан Нью-Йорк қаласына көшіп кетті, өздерімен бірге құлдыққа түскен бес адамды алып жүрді.

Нью-Йорк

Нью-Йоркке келген соң, Берард Пьерді Нью-Йорктің жетекші шаштараздарының біріне оқуға жіберді. Құл иесі өз мүлкін тексеру үшін Сент-Домингке қайтып келді. Жан Берард Сент-Домингде плевриттен қайтыс болғаннан кейін, ол Франклин көшесінде үй иесі болды, онда Туссендер жетімдерге пана берді және көптеген ұлдарды кезекпен тәрбиеледі. Туссен оларға білім алуға және кәсіптік дағдылар үйренуге көмектесті, сондай-ақ қаладағы таныстары арқылы алғашқы жұмыстарын табуға жардақ етті.

Кейінгі жылдар

Евфемия анасы сияқты туберкулезден қайтыс болды, асырап алған ата-анасынан бұрын. Флорида штатының Майами қаласындағы Пьер Туссент католик орталығы оның құрметіне аталған. Манхэттендегі Әулие Петр шіркеуінің (Туссенттің бұрынғы қауымдастығы) жанындағы көшелер тоғысы 1998 жылы оның атымен аталып, ескерткіш тақта орнатылды. 2024 жылдың ақпан айында Туссент New York Times газетінің "Есте қалмағандар енді еске түсірілді" (Overlooked No More) рубрикасындағы, қаза болған кезде жарияланбаған некрологтар сериясына енді.