Кіріспе

Жаңа Шотландиядағы Галифакс қауымдастығы 1996 жылдың 1 сәуірінде Дартмут қаласы, Галифакс қаласы, Бедфорд қаласы және Галифакс округі бірігіп, Галифакс аймақтық муниципалитетін құрған кезде құрылды. Бұрынғы Галифакс қаласы таратылып, муниципалитет құрамындағы Галифакс қауымдастығына айналды. 2021 жылғы мәлімет бойынша, қауымдастықта 156 141 тұрғын тұрады.

18 ғасыр

Галифакс аймағы ежелден-ақ Микмактардың жері болып келген. Байланысқа дейін олар Галифакс портының айналасындағы аумақты "Жипугтуг" (ағылшынша "Чебукто") деп атаған, бұл "Ұлы порты" дегенді білдіреді. Галифакс құрылғанға дейін аймақтағы ең маңызды оқиға – жергілікті Микмак халқы арасында ауыр аурулар мен өлімге әкелген Дюк д’Анвиль экспедициясының тағдыры. Жазда Бедфорд шығанағының жағалауында уақыт өткізетін топтар, Атлантиканың қатал қысы келгенге дейін ішкі аймақтарға көшіп отыратындығы туралы мәліметтер бар. Микмактардың тұрған жерлері мен зираттары Пойнт Плезант паркінен солтүстік және оңтүстік материкте табылған. Бұл жерді бастапқыда Микмактар мекендеген. Болашақтағы Галифакс аймағына алғаш келген еуропалықтар 1600 жылдардың басында Акадия колониясын құрған француздықтар болды. 1749 жылы британдықтар Галифаксты қоныстандырды, бұл әке Ле Лутр соғысын тудырды. Жаңа протестанттық қоныстарға Микмак, акадиялық және француз шабуылдарынан қорғану үшін Галифакста (Цитадель төбесі) (1749), Бедфордта (Форт Саквилл) (1749), Дартмутта (1750) және Лоуренстаунда (1754) британдық бекіністер салынды. Сент-Маргарет шығанағына алғаш рет американдық революция кезінде Луненбургтен көшіп келген француз тілінде сөйлейтін шетелдік протестанттар қоныстанды, олар Новая Шотландиядағы French Village-те орналасты. Бұл аймақтардың барлығы 1996 жылы Галифакс аймақтық муниципалитетіне (HRM) біріктірілді. HRM-нің барлық аймақтары соңғы 250 жылда жеке-жеке дамығанмен, олардың тарихтары да өзара байланысты. 1710 жылы Акадияны басып алғаннан кейін, Ұлыбритания Аннаполис Рояль мен Кансодағы қатысуынан басқа, Жаңа Шотландияны отарлауға ешқандай маңызды әрекет жасаған жоқ. Мұражайда католик акадиялықтар мен Микмак тұрғындары басым болды. Британдықтар Луибур бекінісінің ықпалына қарсы тұру үшін Галифаксты құрды, ол бекініс 1748 жылы Экс-ла-Шапель келісімінің аясында француздықтардың бақылауына қайтарылды. Галифакс қаласын Ұлыбритания Корольдігі 1749 жылы губернатор Эдвард Корнуоллистің басшылығымен Сауда кеңесінің басшылығымен құрды. Британдықтардың Галифаксты құруы және британдық протестант қоныстанушылардың келуі әке Ле Лутр соғысына әкелді. Галифаксты бір жақты құру арқылы британдықтар 1726 жылы Микмактармен жасалған, әке Раль соғысынан кейін қол қойылған бұрынғы келісімдерді бұзды. Корнуоллис 1176 қоныс аударушы мен олардың отбасыларын алып келді. 1750 жылы "Алдерни" кемесі 151 иммигрантпен келді. Галифакс қаласының шенеуніктері жаңа келгендерді Галифакс портының шығыс жағына орналастыруға шешім қабылдады. Әке Ле Лутр соғысы кезінде Микмак және акадиялықтар астана аймағына (Галифакс және Дартмут) он екі рет шабуыл жасады. 1749 жылы 30 қыркүйекте шамамен қырық Микмак Дартмутта ағаш кесумен айналысып жүрген алты адамға шабуыл жасады. Олардың төртеуі сол жерде қаза тапты, біреуі тұтқынға алынды, ал тағы біреуі қашып кетті. Екі адамның бас сүйегі, ал қалғандарының басы кесілді. Шабуыл майор Гилман басқаратын арақашықтықтан жасалған. Алты адам ағаш кесуге жіберілген еді. Төртеуі өлтіріліп, біреуі алып кетілді. Екіншісі қашып кетіп, дабыл қақты. Рейнджерлер тобы шабуыл жасағандарды қуалай келіп, екі Микмақтың басын шауып, біреуінің бас сүйегін алып тастады. Бұл Дартмутқа қарсы жасалған сегіз шабуылдың біріншісі болды. 1749 жылы 2 қазанда Корнуоллис әрбір Микмақтың басына сыйлық ұсынды. Ол бұл соманы Микмактардың британдық бас терілері үшін француздардан алған мөлшерімен теңестірді. Бұл міндетті орындау үшін екі рейнджер ротасы құрылды, біреуін капитан Фрэнсис Бартело, екіншісін капитан Уильям Клэпхам басқарды. Бұл екі рота Джон Горхам ротасымен бірге қызмет етті. Үш рота Галифакс маңындағы жерлерде Микмактарды іздеді. 1750 жылдың шілдесінде Микмактар Дартмутта жұмыс істеп жүрген жеті адамды өлтіріп, бас сүйектерін алып кетті. Төрт шабуыл Галифакс түбегіне қарсы жасалды. Біріншісі 1750 жылдың шілдесінде болды: жарым аралдағы Галифакс орманында Микмактар Корнуоллистің бағбанын, оның ұлын және тағы төрт адамды бас сүйегінен айырды. Олар ұлын жерлеп, бағбанның денесін ашық қалдырып, қалған төрт денесін алып кетті. Келесі айда, 1750 жылы 30 қыркүйекте Дартмутқа Микмактар тағы да шабуыл жасады және тағы бес тұрғын қаза тапты. 1750 жылдың қазан айында сегіз адамнан тұратын топ "олардың ойын-сауығын алуға" шықты. Олар құс аулап жүргенде, үндістер оларға шабуыл жасады, оларды тұтқынға алды; үлкен пышақпен бас сүйегін шауып, теңізге лақтырып жіберді. Келесі жылы, 1751 жылдың 26 наурызында Микмактар тағы да шабуыл жасады, он бес қоныс аударушыны өлтіріп, жеті адамды жаралады, олардың үшеуі кейін жараларынан қайтыс болды. Олар алты адамды тұтқынға алды, ал Микмактарды қуған әскерлер сержанттың қазасына әкелген тымырқыға түсті. Екі күннен кейін, 1751 жылдың 28 наурызында Микмактар тағы үш қоныс аударушыны ұрлады. Брауссар мен басқалары жиырма қоныс аударушыны өлтірді, ерлер, әйелдер, балалар мен нәрестелерді мүгедектендірді және тағы көбін тұтқынға алды. Сержант та өлтіріліп, денесі мүгедектендірілді. Олар ғимараттарды қиратты. Британдықтар Микмак сарбазының бас сүйегімен Галифаксқа оралды, бірақ олар алты Микмак сарбазын өлтіргендерін хабарлады. 1751 жылы Галифаксты қоршаған блокпосттарға екі шабуыл жасалды. Микмактар Солтүстік блокпостына (Жозеф Хауэ көшесінің солтүстік басында орналасқан) шабуыл жасап, күзетшілерді өлтірді. Олар сондай-ақ Оңтүстік блокпостының жанында (Жозеф Хауэ көшесінің оңтүстік басында орналасқан), Шоколад көлінен ағып шыққан өзендегі арақашықтықтан жасалған тісті арада шабуыл жасады. Олар екі адамды өлтірді. (Галифакс блокпосттарының картасы | Карта 2)

1753 жылы Лоуренс губернатор болғанда, Микмактар Оңтүстік блокпостының жанындағы арақашықтықтан жасалған тісті араға тағы да шабуыл жасады, онда үш британдық өлтірілді. Микмактар денелерін бас сүйектері үшін алуға үш рет әрекет жасады. Танымал Галифакс бизнесмені Майкл Франклин 1754 жылы Микмак шабуыл тобына түсіп, үш ай тұтқын болды.

Француздар мен үндістер соғысы

Қала француз және үнді соғысында (Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америка театры) француз бекінісі Луибурға қарсы әскери база ретінде өзін көрсетті. Галифакс 1758 жылғы Луисбургты қоршауға база қамтамасыз етті және соғыстың қалған бөлігінде маңызды теңіз базасы болып жұмыс істеді. Георгий аралында (Жаңа Шотландия), Галифакс портында қуғыннан кейін акадиялықтар тұтқындалды. 1756 жылдың 2 сәуірінде Микмак Квебек губернаторынан Галифакста алынған он екі британдық бас киім үшін ақы алды. Акадиялық Пьер Готье, Жозеф Николас Готье ұлы, 1757 жылы Луибурдан Микмак жауынгерлерін Галифаксқа қарсы үш шабуылға жетектеді. Әр шабуылда Готье тұтқындарды немесе бас сүйектерді, немесе екеуін де алып кетті. Соңғы шабуыл қыркүйекте болды, Готье төрт Микмакпен бірге Ситадель төбесінде екі британдықты өлтіріп, бас сүйектерін алып кетті. (Пьер Рестигуш шайқасына қатысты.) 1757 жылдың маусым айына қарай Лоуренстаунның қоныс аударушылары Лоуренстаун қонысынан (1754 жылы құрылған) толықтай көшірілуі керек болды, себебі туған жерлік шабуылдардың саны қоныс аударушыларға үйлерін тастауға мүмкіндік бермеді. 1757 жылдың сәуір айында акадиялық және Микмак партизандары тобы жақын орналасқан Форт-Эдвардтағы қоймаға шабуыл жасап, он үш британдық сарбазды өлтірді және ала алатын азық-түлікті алып, ғимаратты өртеп жіберді. Бірнеше күннен кейін сол партизандар Камберленд фортына шабуыл жасады. Акадиялық және Микмак ополченнясының күшіне байланысты британдық офицер Джон Нокс: «1757 жылы біз Жаңа Шотландия провинциясының немесе Акадияның иелері екеніміз делінді, бірақ бұл тек қиял болды» деді. Ол провинциядағы жағдай британдықтар үшін соншалықты осал болғандықтан, Форт-Эдвард, Форт-Саквилл және Луненбургтегі «әскерлер мен тұрғындар» тек «тұтқындар» ретінде есептелгенін айтты. 1759 жылдың көктемінде жақын орналасқан Дартмут қаласында Шығыс батареясына тағы бір Микмак шабуылы болды, онда бес сарбаз қаза тапты. 1759 жылдың шілдесінде Микмак және акадиялықтар Дартмутта, МакНабб аралының қарсы бетінде бес британдықты өлтірді. Француздар 1762 жылдың маусымында Ньюфаундлендтегі Сент-Джонсты басып алғаннан кейін, бұл жетістік акадиялықтар мен туған жерліктерді жігерлендірді. Олар провинцияның әртүрлі жерлерінде көптеп жинала бастады және британдықтардың айтуынша, «әдепсіз» мінез-құлық танысты. Билік өкілдері туған жерліктер провинцияның екі негізгі қаласы – Галифакс және Луненбургке жақын жиналғанда ерекше алаңдады. Үкімет 1300 адамды Бостонға жөнелтіп, қуғын-сүргін ұйымдастырды. Массачусетс үкіметі акадиялықтарға құрметпен қабылдауға рұқсат бермеді және оларды Галифаксқа қайтарды. Ұлы Понтакта (Галифакс) болған ең әйгілі оқиға 1758 жылдың 24 мамырында болды, сол кезде штаб-пәтері Холлис-стритте орналасқан Джеймс Вулф Ұлы Понтакқа кеш өткізді. Вулф және оның адамдары 70 бөтелке мадейра шарабын, 50 бөтелке кларнет және 25 бөтелке бренди сатып алды. Төрт күннен кейін, 29 мамырда, шабуыл жасаушы флот жолға шықты. Вулф Галифакстағы штаб-пәтеріне және Ыбырайым жазығындағы шайқасқа дейін Ұлы Понтакқа қайтып келді. Жыл соңында Самбро аралы маягы портының кіреберісінде порт қаласының сауда және теңіз кемелерін дамыту үшін салынды. 1759 жылы Галифакс теңіз кемежайы тұрақты әскери база ретінде құрылды. XVIII ғасырдың басындағы осы кезеңнің көп бөлігінде Жаңа Шотландия француз аумағымен шекараға жақын және қақтығыс болуы мүмкін болғандықтан, британдық әскерилердің шекаралық бекеті болып саналды; жергілікті орта да өте қолайсыз болды және көптеген ерте қоныс аударушылар Галифакс портының жағалауындағы колонияның жабайы табиғатына қолайсыз болды. Көбінесе әскери қызметтен босатылған сарбаздар мен теңізшілер болған алғашқы қоныс аударушылар колонияны Нью-Йорк пен Бостон сияқты қалаларға немесе Виргиния мен Каролинаның гүлденген плантацияларына қалдырды. Алайда, жаңа қала жақын маңдағы балық шаруашылығын пайдаланған Жаңа Англия саудагерлерін және Джошуа Могер сияқты ағылшын саудагерлерін тартты, ол британдық әскери келісімшарттардан және Луисбургте француздармен контрабандадан көп пайда тапты. Жаңа Шотландияға әскери қауіп жеті жылдық соғыста британдықтардың Францияға қарсы жеңісінен кейін жойылды. Акадия колониясының қалған аумақтары қосылған кезде, кеңейтілген британдық Жаңа Шотландия колониясы, негізінен, акадиялықтардың депортациясынан кейін халықсыз қалды. Бұған қоса, Ұлыбритания тұрғындарының эмиграциялауына рұқсат беруге дайын болмады, өйткені бұл олардың өнеркәсіп революциясының бастапқы кезеңі болды, сондықтан Жаңа Шотландия «шет елдік протестанттарды» қоныстандыруға шақырды. Аймақ, оның жаңа астанасы Галифакспен бірге, немістер, голландтар, Жаңа Англиялықтар, Мартиника тұрғындары және басқа да көптеген аймақтардан келген иммигранттардың шағын көлемінде өсті. Галифакстың қазіргі тұрғындарының көптеген фамилиялары осы қоныс аударушылардан таратылған, сонымен қатар қаладағы мәңгілік атаулардың бірі – «Голланд ауылы» жолы, ол Фэрвьюде орналасқан «Голланд ауылынан» басталады. Мұндағы «голланд» сөзі «неміс» тіліндегі «Deutsch» сөзін білдіреді, ол Галифакстықтардың құлағына «голланд» сияқты естілді. Лоуренстаун соғыс кезінде көп рет шабуылға ұшырады және ақырында 1756 жылы тастап кетуге мәжбүр болды. Көптеген ондаған жылдар бойы Дартмут қаласы көбінесе ауылдық болып қалды, Галифакстағы өсіп келе жатқан әскери және коммерциялық ортамен тікелей байланыс жоқ болды, тек арнайы паром қызметінен басқа. Бұрынғы Галифакс округі 1759 жылы кеңес бұйрығымен құрылған Жаңа Шотландияның бес бастапқы округінің бірі болды.

Солтүстік Америка станциясының бас кеңсесі

Галифакс алпыс жыл бойы (1758–1818) британдық Корольдік теңіз флотының Солтүстік Америка станциясының штабы болды. Галифакс порты 1749 жылы қаланың құрылғаннан бастап Корольдік теңіз флотының маусымдық базасы ретінде пайдаланылды, онда уақытша құрылыстар мен Жорж аралындағы кеме жөндеу жағажайы қолданылды. 1758 жылы тұрақты теңіз кемежайы үшін жер мен ғимараттар сатып алынды және кемежай 1759 жылы ресми түрде қолданысқа берілді. (Кемежай жеті жылдық соғыс, Американдық революция, Француз революциялық соғыстары және 1812 жылғы соғыс кезінде Солтүстік Америкадағы Корольдік теңіз флотының негізгі базасы болды. 1818 жылы Галифакс эскадрильяның жазғы базасы болды, ол жылдың қалған уақытында Бермудадағы Корольдік теңіз кемежайына көшті.)

Аңжарды жерлеу рәсімі

Бірнеше бейбіт келісімдерге қол жеткізгеннен кейін, жетпіс бес жылдық соғыс британдықтар мен микмактар арасындағы «Балта көму рәсімімен» аяқталды. 1761 жылдың 25 маусымында «Балта көму рәсімі» Галифакстағы қазіргі Спринг Гарденде орналасқан губернатор Джонатан Белчердің бағында, сот үйінің алдында өтті. (Осы келісімдерді еске алу үшін Нова-Шотландиялықтар жыл сайын 1 қазанда Келісім күнін тойлайды.) Галифакстың өркендеуі мен құлдырауы империяның әскери қажеттіліктерімен байланысты болды. Ол Атлант жағалауындағы ең ірі Корольдік теңіз күштерінің базасына айналып, көптеген британ әскерін қабылдады, бірақ 1760 жылы Луисбургтің толықтай қирауы француз шабуылының қаупін жойды. 1763 жылы бейбітшілік орнағаннан кейін гарнизон мен теңіз эскадрильясы күрт қысқартылды. Теңіз кемелері енді пошта тасымайтындықтан, Галифакс саудагерлері 1765 жылы бірігіп, Бостонға пошта тасымалдау үшін Nova Scotia Packet атты шлюп құрды, кейін ол теңіз шлюпі ретінде тағайындалды, бұл Англиялық Канадада салынған алғашқы соғыс кемесі болды. Темірқасық арада Бостон мен Жаңа Англия Монкалмның Ыбырайым жазығындағы жеңілісінен кейін қол жетімді болған француз территориясына көздерін бұрды. 1770-ші жылдардың ортасында қала көптеген бейбіт кезеңдегі төмендеулердің біріншесін сезінді.

Америка революциясы

Американың Тәуелсіздік соғысы алдымен Галифакс тұрғындарының көпшілігінің ойында болған жоқ. Үкімет Самбро маяғы үшін май сатып алуға жеткілікті қаражаты болмады. Жалға алушы әскерлер күзетті сақтай алмады, сондықтан таратылды. 1764 жылдың сәуірінде қабылданған Қант заңы немесе Америкалық кіріс заңы, Вестминстердегі Парламенттен тек сауданы реттеу ғана емес, сонымен қатар кіріс жинау мақсатында екенін нақты айтқан алғашқы заң болды. Осы мақсатта, заң бойынша Галифакста контрабандамен айналысатындарды ұстау үшін вице-адмиралдық сот құрылды. 1775 жылдың қысында азық-түлік соншалықты жетіспеді, Квебек қаласына халықты азықтандыру үшін ұн жіберуге мәжбүр болды. Галифакс Американың басқа колонияларындағы қиындықтардан алыс болғанымен, 1775 жылдың қараша айында тәртіпсіздікпен күресу үшін әскери жағдай жарияланды. 1776 жылдың 30 наурызында генерал Уильям Хоу Бостоннан көтерілісшілердің күшімен қуылғаннан кейін келді. Ол өзімен 200 офицер, 3000 сарбаз және 4000-нан астам адалдығын сақтаған босқындарды алып келді және барлығына баспана мен азық-түлік беруді талап етті. Бұл Галифакстың соғыстағы рөлінің жай ғана бастамасы болды. Соғыс кезінде және одан кейін де мыңдаған босқындар, көбінесе "мүсіркеусіз және көмекке мұқтаж жағдайда" Галифаксқа немесе Новая Шотландияның басқа порттарына келді. Бұл Нью-Йорктің эвакуациясымен жетеді және 1783 жылы соғыс ресми аяқталғаннан кейін де жалғасты. Жаңадан келген лоялистердің тілегімен, 1784 жылы Ұлыбритания Новая Шотландияны бөліп, Жаңа Брунсвик және Кейп-Бретон аралы колонияларын құрды; бұл Галифакстың аймақтағы беделін едәуір әлсіретті. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Галифакс он үш колониядағы көтерілісшілер бақылап отырған аймақтарға шабуылдар жасау үшін негізгі пункт болды, және Бостон мен Нью-Йорк қалалары басып алынғаннан кейін британдық әскерлер осы қалаларға жіберілді. Соғыстан кейін Америка колонияларынан он мыңдаған Одақ лоялистері Галифаксқа ағылып келді, олардың көптеген ұрпақтары бүгінге дейін қалада тұрады. Дартмут баяу дамыды. 1785 жылы Америка Тәуелсіздік соғысының соңында Нантакеттен келген квакерлер тобы Дартмутқа келіп, кит аулау саудасын құрды. Олар үйлер, квакерлер жиналатын үй, кемелерді тоқтатуға арналған тұрақ, спермацет шамы мен кит майынан және сүйектерінен жасалған басқа да өнімдерді өндіретін фабрика салды. Бұл пайдалы кәсіп болды және квакерлер көптеген жергілікті тұрғындарды жұмысқа алды, бірақ он жыл ішінде, шамамен 1795 жылы, кит аулаушылар өздерінің қызметін Уэльске көшірді. Дартмутта тек бір квакерлік үй қалды және ол Дартмуттың ең көне құрылысы деп саналады. Көп ұзамай Дартмутқа басқа отбасылар да келді, олардың арасында Хартшорн отбасы да болды. Олар 1785 жылы келген лоялистер болды және қазіргі Портленд, Кинг және Вентворт көшелерімен шектесетін жерді алды. Вудлон бір кезде Дартмуттың танымал бизнесмені болған Эбенезер Аллен есімді лоялист сатып алған жердің бір бөлігі болды. 1786 жылы ол өзінің қонысының жанындағы жерді зират ретінде пайдалануға берді. Вудлон зиратына көптеген ерте қоныстанушылар жерленген, оның ішінде "Ормандағы сәбилер" - орманға адасып, қаза тапқан екі қарындас.

Кент пен Стратхерн герцогы Эдуард

Кент және Стратерн герцогы Эдуард ханзадасына 1794–1800 жылдары Галифакста Корольдік теңіз флотының Солтүстік Америка станциясының штаб-пәтерінде тұруға бұйырылды. Ол Солтүстік Американың Бас қолбасшысы болды. Оның қалаға зор әсері болды. Ол маңызды Корольдік теңіз базасын қорғау үшін порттың әскери қорғанысын қалыптастыруда, сондай-ақ қаланың және колонияның әлеуметтік-саяси және экономикалық институттарына ықпал етуде маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ Уэльс принсі мұнарасын, Цитадель төбесіндегі (Форт-Джордж) Галифакс қалалық сағатын, Сент-Жорж (дөңгелек) шіркеуін, Принс лоджын (тек дөңгелек музыка бөлмесі қалды) және басқаларын жобалады. Принц пен оның сүйіктісі, мадам де Сент-Лоран, Галифакста орналасқан алты жыл бойы Принс-Лоджада тұрды. (Герцог 1794 жылы Новая Шотландиядағы Кингс округіне сапар жасады. Нәтижесінде 1826 жылы округ тұрғындары өз қалаларын Кентвилл деп атауға дауыс берді). Галифакста болғанда 1796 жылдың қаңтарында генерал-лейтенант болып тағайындалды. 1798 жылдың соңында жылқысынан құлағаннан кейін ғана Англияға қайтуға рұқсат алды. Ол Кент пен Стратерн герцогы және Дублин графы атағын алды, парламенттің алғысын және 12 000 фунт стерлинг табыс алды, ал кейіннен мамыр айында генерал дәрежесіне көтеріліп, Солтүстік Америкадағы британдық күштердің Бас қолбасшысы болып тағайындалды және Галифаксқа аттанды. Он екі айдан астам соң ол Галифакстан шығып, 1800 жылдың 31 тамызында Англияға келді, онда оның келесі тағайындалуы Ирландияның лорд-лейтенанты болады деп күтілді.

19 ғасыр

XIX ғасырдың басында Дартмут шамамен жиырма бес отбасыдан тұратын. Жиырма жыл ішінде онда алпыс үй, шіркеу, диқандық ұн тартатын диірмен, кеме жасаушылық, ағаш кесетін арақорман, екі қонақ үй және нан пісіретін пешорман жайластырылған, бәрі де портына жақын орналасқан.

Наполеон соғыстары

Галифакс қазір Солтүстік Американың шығыс жағалауындағы британдық күштердің бекінісіне айналды. Жергілікті саудагерлер Кариб теңізіндегі британдық колонияларға американдық сауданың тыйым салуынан пайдаланып, Батыс Үндістанмен ұзақ мерзімді сауда қатынасын бастады. Бірақ, ең маңызды өсім Наполеон соғыстары деп танылатын кезеңнің басталуымен күшейді. Әскери шығындар және соғыс кезеңіндегі кеме қатынасы мен сауда мүмкіндіктері Чарльз Рамедж Прескотт және Энос Коллинз сияқты жергілікті саудагерлердің жетекшілігімен өсуге серпін берді. 1796 жылы Кент герцогы Эдуард Жаңа Шотландияға басшылық ету үшін жіберілді. Ол қаланың көптеген бекіністерін жобалады және грузин сәулет стиліндегі көптеген қоғамдық ғимараттар арқылы, сондай-ақ қаланың өзіне лайықты британдық атмосферасын сыйлап, қалада өшпес із қалдырды. Осы кезеңде Галифакс толыққанды қалаға айналды. Оның басшылығымен көптеген маңызды нысандар мен мекемелер салынды, мысалы, Цитадель төбесіндегі қалалық сағаттан бастап, Санкт-Джордж дөңгелек шіркеуіне дейін, Галифакс қорғаныс кешеніндегі бекіністер күшейтілді, жаңа кәсіпорындар ашылды және халық саны арта түсті. Сонымен қатар, қала тұрғындары, әсіресе теңізшілер, Корольдік теңіз флотының жұмылдыру тобынан үнемі сақ жүрді.

Галифакс әсер ету тоғысуы

Жаңа Шотландиядағы Корольдік теңіз флотының жұмыспен қамту мәселелері 1805 жылы өршіп келді. Соғыс кемелеріндегі жоғары дезертирлік деңгейі салдарынан жетіспеушілік болды, ал теңіз капитандары провинциялық мәжбүрлеу ережелеріне байланысты бос орындарды толтыруда қиындықтарға тап болды. Теңізшілерге зәру болған Корольдік теңіз флоты 1805 жылы Солтүстік Атлантика аймағында, Галифакстан, Шарлоттауннан, Сент-Джоннан және Квебек қаласына дейін оларды мәжбүрлеп алды. Мамыр айының басында вице-адмирал Эндрю Митчелл бірнеше соғыс кемелерінен мәжбүрлеу бригадаларын Галифакс қаласының орталығына жіберді. Олар алдымен адамдарды мәжбүрлеп алды, содан кейін сұрақтар қойды, ондаған потенциалды жалдамалы жұмыскерлерді ұстады. 1805 жылдың қазан айында вице-адмирал Митчелл мәжбүрлеу бригадаларына Галифакс көшелеріне қарулы түрде шабуыл жасауға рұқсат бергенде жағдай шиеленістің шегіне жетті, бұл бір адамның қаза тауып, бірнеше адамның жараланған салдарынан ірі тәртіпсіздікке әкелді. Вентворт адмиралды қалалық тәртіпсіздіктерді қоздырғаны және провинциялық мәжбүрлеу заңдарын бұзғаны үшін айыптады, ал оның үкіметі бұл зорлық оқиғасын пайдаланып, Жаңа Шотландияда жұмысқа алуды одан да қатаң шектеулермен қамтыды. 1805 жылдан 1812 жылғы соғысқа дейін мәжбүрлеуден туындаған азаматтық-теңіз қатынастары Жаңа Шотландияда нашарлады. ол Ливерпульде бір аптадай ғана болды, бірақ ол бүкіл уақыт бойы шағын қаланы қорқытты және теңіз мәжбүрлеуі Оңтүстік жағалаудағы теңізшілер үшін үлкен қауіп болып қала берді. Ливерпульден кеткеннен кейін Уайтинг Шелберн халқын қысымға алып, үйлерге кіріп, одан әрі мазалаудан сақтану үшін оннан астам отбасыны орманға көшуге мәжбүр етті.

1812 жылғы соғыс

Герцог 1800 жылы кеткенімен, қаладағы гүлдену Наполеон соғыстары мен 1812 жылғы соғыс кезінде де жалғасты. Галифакста орналасқан Корольдік теңіз күштерінің эскадрильясы Наполеон соғыстарының басында шағын болғанмен, 1812 жылғы соғысқа қарай үлкенге дейін өсіп, Галифаксқа ешқандай шабуыл жасалмауына кепілдік берді. Галифакстағы теңіз кемежайы Корольдік теңіз күштерінің маңызды базасына айналды. Оның басты міндеті – жабдықтау және жөндеу болғанымен, 1806 жылы сол атпен аталатын бірнеше кішкентай соғыс кемелерін де салды.

"U.S.S. Chesapeake" кемесін басып алу

Галифакс станциясының жанында бірнеше маңызды теңіз шайқастары болды. Ең танымал оқиға – Галифаксқа орналасқан британдық фрегаттың америкалық фрегат «Чесапик»тің тұтқынға алуы және оны жеңіс сыйлығы ретінде Галифаксқа әкелуі. Бұл британдықтардың теңіз соғысындағы тұңғыш ірі жеңісі болғандықтан, Корольдік теңіз күштерінің рухын көтеріп, олардың сенімін арттырды. Британдық капитан Филип Броктың шабуыл тобында болған экипаждың үштен екісі жараланып немесе қаза тапты. Екі кеме экипажы арасындағы қаза болғандардың саны – 228 адам, бұл оны желкенді кемелер дәуіріндегі ең қанды шайқастардың біріне айналдырды. Салыстырарлық егер айтсақ, «Трафальгар» шайқасындағы шығын аз болды. Галифакстың тумасы Прово Уоллис басқарған «Шэннон» фрегаты 6 маусымда «Чесапик»ті Галифаксқа сүйреп келді. Екі фрегат портына кірген кезде, портта тұрған теңіз кемелері туларын көтеріп, әскери музыка ойнады және «Шэннон» өтетін әр кеме оны шулықпен қарсы алды. 1813 жылы шайқастан аман қалған 320 америкалық теңізші Мевиль аралына интернирленді, ал көптегендері жақын жердегі «Өліктің аралында» (Deadman's Island) жерленді. Американдық кеме, енді «HMS Chesapeake» деп аталды, Мевильден Англияның Дартмур түрмесіне тұтқындарды тасымалдау үшін пайдаланылды. Көптеген американдық офицерлер Галифаксқа босатылды, бірақ кейбіреулері «Чесапик»тің жеңілісі туралы патриоттық ән орындалған кезде тәртіпсіздік тудырды. Босату шарттары қатаңдатылды: 1814 жылдан бастап, босатылған офицерлер Мевиль аралында ай сайын тіркеуге қатысуға міндетті болды, ал шарттарын бұзғандар түрмеге қамалды. Галифакстан жіберілген шабуыл жасаушы күштер 1813 жылы Вашингтонды өртеп, АҚШ Капитолийін және Ақ үйді өртеді. Күштің басшысы Роберт Росс шайқаста қаза тауып, Галифакста жерленді. Соғыстың басында, Жаңа Шотландияның вице-губернаторы Джон Коуп Шербрук басшылығымен экспедиция Галифакстан Мейн штатын басып алу үшін аттанды. Олар жаңа колонияны «Жаңа Ирландия» деп атады, оны британдықтар соғыс бойында бақылауда ұстады. Осы жаулап алудан алынған кірістер соғыстан кейін Галифакстағы әскери кітапхананы қаржыландыруға және бүгінгі күні Атлантикалық Канаданың ең ірі университеті болып табылатын Далхаузи университетін құруға жұмсалды. Кастин (Мэн) қаласының құрметіне «Кастин жолы» деп аталған кампуста көше сақталған. Қала 1812 жылғы соғыста британдық теңіз күштері мен провинциялық каперлердің қолға түсірген көптеген американдық кемелер мен жүктерінің арқасында дамыды. Соғыс кезеңіндегі өркендеу 1814 жылы шарына жетті. Қазіргі уақыттағы үкіметтік нысандар, мысалы, губернаторды орналастыру үшін салынған Үкімет үйі және Ассамблеяны орналастыру үшін салынған Провинция үйі, 1812 жылғы соғыстың соңында қаланың өркендеуінің шарықталу кезінде салынды. Сент-Мэри университеті 1802 жылы бастауыш мектеп ретінде құрылды. 1819 жылы Далхаузи университеті құрылғаннан кейін Сент-Мэри колледжге дейін жаңартылды; екеуі де бастапқыда қаланың солтүстік-батыс жағындағы шеткі аймақтарына көшірілмес бұрын орталық бизнес ауданында орналасқан. Бірнеше минуттық серуенде ғана бөлінген екі мектеп қазір достық бәсекелестікке ие.

Қара босқындар

Жаңа Шотландияға афроамерикандықтардың келесі ірі көшіп келуі 1813 және 1815 жылдар аралығында өтті. АҚШ-тан келген афроамерикандық босқындар Новая Шотландияның көптеген аймақтарына, оның ішінде Хаммондс-Плейнс, Бичвилл, Лукасвилл және Африквиллге қоныстанды.

19 ғасырдағы өркендеу

1815 жылғы бейбітшілік орнағаннан кейін қала алғашқыда бірнеше жыл бойы экономикалық дағдарысқа ұшырады, оған 1818 жылы Корольдік теңіз кемежайының Бермудаға көшірілуі қосымша күш берді. Дегенмен, келесі онжылдықта экономика өте табысты жергілікті саудагерлердің жетекшілігімен жаңарып, қалпына келді. Осы жергілікті кәсіпкерлердің ішінде бу кемелерін дамытушы Сэмюэл Кунард пен банкир Энос Коллинз болды. 19-ғасырда Галифакс Канаданың ең ірі екі банкінің туған жеріне айналды: Галифакс банктік компаниясы, Галифаксқа біріккен банкі, Галифакс халық банкі, Нова Скотия банкі және Галифакс саудагерлер банкі сияқты жергілікті қаржы институттары қаланың 20-ғасырдың басына дейін колониялық Британдық Солтүстік Америкасы және кейін Канаданың ең маңызды қаржы орталықтарының бірі болуына ықпал етті. Қаланың экономикалық өркендеген кезеңінде, 19-ғасырдың ортасында көршілес Сент-Джон, Нью-Брансуикпен бәсекелестік болды. Галифакс 1842 жылы Галифакс қаласы болып жарияланды. 19-ғасыр бойы ұлттық және халықаралық маңызы бар көптеген кәсіпорындар құрылды: Starr Manufacturing Company, Cunard Line, Alexander Keith's Brewery, Morse's Tea Company және тағы да басқалары. 1844 жылы қаланың бұрынғы жеке және қоғамдық құдықтарын алмастыру үшін заманауи су жүйесі салынды. Галифакс су компаниясы, қаламен келісімшарт бойынша жеке фирма, қала орталығындағы өрт сөндіру гидранттарына, қоғамдық су көздеріне және жеке тұтынушыларға су жеткізу үшін гравитациялық жүйеде жұмыс істейтін магистраль құбырын салды. Бұл жүйе 1948 жылы толыққанды жұмыс істеді және 1861 жылы қаламен жеке компаниядан сатып алынды. 18-ғасырда Солтүстік Америкада және басқа жерлерде британдық билікті сақтау және кеңейтуде маңызды рөл атқарған Галифакс, 19-ғасырдың көптеген бейбіт жылдарында азырақ көзге түсті. Алайда, британдықтардың маңызды теңіз базасы ретінде, порттың қорғанысы Британ империясының күштері үшін қауіпсіз базаны қамтамасыз ету мақсатында ғасыр бойы жаңа артиллериялық қорғаныстармен күшейтіліп келді. Жаңа Шотландия және теңіз жағалауының тұрғындары Қырым соғысына Галифакс арқылы шақырылды. Американдық Азамат соғысы кезінде қала өркендеді, негізінен Солтүстіктің соғыс уақытындағы экономикасын қамтамасыз ету арқылы, сондай-ақ Конфедерацияның блокадасын бұзушыларға баспана және жабдықтар ұсыну арқылы. Порт сонымен қатар Канаданың Екінші Бур соғысы кезінде Британ империясына көмек көрсету үшін жасаған алғашқы әскери миссиясына куә болды. Галифакс кейіннен Цитадель төбесі деп аталған барабан тәрізді төбеде құрылды. Осы бекініс сауда кеңесінің президенті болған Джордж Монтегю Данктің құрметіне аталды. Галифакс әскери база үшін өте қолайлы болды, өйткені әлемдегі ең үлкен табиғи порттардың бірі болып табылатын кең Галифакс портын МакНаб аралындағы, Солтүстік-батыс қолдағы, Плезант нүктесіндегі, Джордж аралындағы және Йорк редубтындағы артиллериялық батареялармен жақсы қорғауға болады. Бастапқы жылдары Цитадель төбесі командалық және бақылау пункті ретінде пайдаланылды, бірақ портқа жете алатын артиллерияның жетілдірілуінен кейін бұл өзгерді.

Корольдік акадиялық мектеп

1814 жылы Уолтер Бромли көптеген қара балалар мен ересектерді қабылдаған Корольдік Акадия мектебін ашты. Олар апта ішінде жұмыс істегендіктен, Бромли демалыс күндері сабақ берді. Кейбір қара нәсілді студенттер Галифакста өз кәсібін ашты, ал басқалары үй қызметкерлері болып жұмысқа орналасты.

Жаңа көкжиек баптистік шіркеуі

New Horizons Baptist Church (бұрын African Chapel және African Baptist Church деп аталған) – 1832 жылы қара нәсілді босқындар құрған, Жаңа Шотландиядағы Галифакс қаласындағы баптистік шіркеу. Капелла салынғаннан кейін, Галифакстың қара нәсілді азаматтары бұл жетістікке қатты қуанды, себебі бұл бұрынғы құлдардың Жаңа Шотландияда өздерінің институларын құра алатынын көрсетті. Ричард Престонның басшылығымен шіркеу қара нәсілді Жаңа Шотландиялықтардың қиын жағдайын шешу үшін әлеуметтік әрекеттердің негізін қалады. Престон және басқалар Жаңа Шотландияның барлық айманында әлеуметтік белсенді қара баптистік шіркеулер желісін құрды, ал Галифакс шіркеуі "Ана шіркеуі" деп аталады. Шіркеуде өткен жиналыстарда Африкалық Достық Қоғам, Африкалық Құлдықтан Босату Қоғамы және Африкалық Біріккен Баптистік Қауымдастығы құрылды. Бұл шіркеу 20-шы ғасыр бойы әлеуметтік белсенділіктің орталығы болып қала берді. Шіркеудің пасторларының арасында Уильям А. Уайт (1919-1936) және Уильям Перли Оливер (1937-1962) болды.

Қала мәртебесі

Тұрғындар мен Нова-Скотияның вице-корольдері арасындағы созылған күрестен кейін, Галифакс қаласы 1842 жылы қалыптастырылды.

Жауапты үкімет

Галифакс қаласының өзін-өзі басқару идеясы Жозеф Хоудың саяси мансабын бастады, және осы жауапкершілік принципі кейіннен Жаңа Шотландия колониясының отаршылдық істеріне енгізілді. Хоу кейіннен ұлы нова-шотландиялық көшбасшы және Британдық Солтүстік Америкадағы жауапты үкіметтің әкесі деп есептелді. Либералдық партияның басшысы ретінде Ассамблея палатасына сайланғаннан кейін, оның бірінші қадамдарының бірі 1842 жылы Галифакс қаласын құру болды, одан кейін халигониялықтар тікелей сайлау арқылы қалалық саясаткерлерді таңдады. 1840 жылдары Жоғарғы және Төменгі Канада колонияларындағы олигархияға қарсы көтерілістерден кейін, Британдық Солтүстік Американы жауапты үкімет идеясы шарлап өтті, сол кезде Галифакс саяси белсенділіктің ортасына айналды. Хоудың күш-жігері арқасында Британ империясындағы жауапты үкіметтің алғашқы үлгісі 1848 жылдың қаңтар-ақпан айларында Жаңа Шотландия колониясында іске асырылды. Өзін-өзі басқару немесе жауапты үкімет үшін күрескен көшбасшылар кейіннен Антиконфедерация күресіне қатысты, бұл қозғалыс 1868 жылдан 1875 жылға дейін Жаңа Шотландияны Конфедерациядан шығаруға тырысты. 1850 жылдары Хоу теміржол технологиясын белсенді түрде қолдады, ол қаланың солтүстігіндегі Ричмондтан Минас бассейніне (Виндзор), Труроға және Нортумберленд бұғазындағы Пиктоуға дейін созылған Нова-Скотия теміржолын құруға ықпал етті. 1870 жылдары Галифакс Колонияаралық теміржол арқылы Монктон мен Сент-Джон (Нью-Брансуик), Квебек және Жаңа Англиямен, сондай-ақ Нова-Скотияның көптеген ауылдық аймақтарымен теміржол байланысына ие болды.

Қырым соғысы

Бұрынғы Галифакс қаласының азаматтары Қырым соғысында қатысты. Галифакстағы Уэлсфорд Паркер ескерткіші – Канададағы ең көне соғыс ескерткіші (1860 ж.) және Солтүстік Америкадағы жалғыз Қырым соғысы ескерткіші. Ол Севастополь қамалын еске алады (1854–1855 жж.). Саквилл өзенінің сағасында орналасқан Бедфорд бастапқыда бірнеше атаумен белгілі болды, мысалы, Форт Саквилл, Он Мильдік үй және Саннисайд. Ол 1856 жылдан 1902 жылға дейін Бедфорд бассейні (Бедфорд бассейнінің атымен аталған) атауын қолданды, содан кейін Бедфорд деп қысқартылды, оның аты 1749 жылы Мемлекеттік хатшы болған Бедфорд герцогынан алынған. Дартмут 1850 жылдары жергілікті өнеркәсіптің өркендеуін бастан өткерді. Дартмут теңіз шұңқыры 1858 жылы ашылды, ол Америка Азамат соғысы кезінде кемелер санының артуынан пайда көруге үлкерді. Жақын жерде, 1850 жылдардың соңында Шабенакади каналының жанында Старр өндіріс компаниясы салынды. Зауытта 150-ден астам жұмысшы жұмыс істеді және мұз шаңғыларын, шегелерді, сейфтерді, темір көпірлерді және басқа да ауыр темір бұйымдарын өндірді. 100 адамды жұмыспен қамтыған Mott кондитерлік және сабын фабрикасы Хейзелхерстте (қазіргі Хейзелхерст және Ньюкасл көшелерінің жанында) ашылды. Саймондс құю фабрикасында тағы 50-100 адам жұмыс істеді. Степандар арқандары, кейіннен Тұтыну арқандары, Дартмуттың солтүстік жағында Уайс-роудта 300 жұмысшыға арналған өнеркәсіптік қалашық салып, Галифакс жарылысынан аман қалды. Арқан фабрикасы 2012 жылға дейін паб ретінде жұмыс істеді, содан кейін Sobeys компаниясы оны бұзып, супермаркет салды. Халық саны өскен сайын, көбірек үйлер салынды және жаңа кәсіпорындар ашылды. Вудлон, Вудсайд және Вестфаль сияқты аудандар қаланың шетінде дамыды.

Әскери мектептер

Канаданың Корольдік әскери колледжі 1876 жылы құрылғанға дейін, Канадада әскери колледждер ашу туралы ұсыныстар болған. Канада конфедерациясына дейінгі Галифакстағы әскери мектепте ересек ер адамдардан құралған студенттер жаттығулар жасап, жаттығу командалары, әскери жазбалар, әскери сот, соғыс ережелері, тәртіп және жазалар, офицер емес шенділердің қызметке көтерілуі, әскери есептер, жалақы және азық-түлікпен қамтамасыз ету туралы лекциялар тыңдаған. Конфедерациядан кейін Галифакста атты әскер, жаяу әскер және артиллерия офицерлерін даярлау үшін әскери мектеп ашылды. 1870-71 жылдары Канада милициясының қызметкерлері шетелден шақырылған британдық әскерлерді алмастырды.

Саңыраулар мен соқырлар үшін мектептер құрылды

Атлантикалық Канададағы естімейтіндерге арналған алғашқы мектеп, Галифакс естімейтіндер мектебі, 1856 жылы Геттинген көшесінде, Галифакста құрылды. 1871 жылы Морис көшесінде Галифакс соқырлар мектебі ашылды. Бұл Канададағы соқырларға арналған алғашқы тұрақты мектеп болды.

Америка Азаматтық соғысы

Америка Азамат соғысы кезінде Галифакста қайтадан қозғалыс пен өркендеу орын алды. Жаңа Англиямен ұзақ жылдарға созылған экономикалық және әлеуметтік байланыстар, сондай-ақ құлдықтан құтылу қозғалысының ықпалымен, халықтың көп бөлігі Солтүстікті қолдады және көптегендер Одақ армиясына ерікті болып қатысты. Дегенмен, қаланың саудагерлер тобы, әсіресе Вест-Индиямен сауда жасайтындары, Конфедерацияны қолдады. Қаладағы бірнеше саудагерлер екі тарапқа да жабдықтар, тіпті қару-жарақ сату арқылы үлкен пайда тапты (мысалы, Александр Кит, кіші). Конфедерация үшін мыңдаған британдық қару-жарақ тасыған, негізінен британдықтармен жұмыс істейтін блокаданы бұзушылар, және конфедерациялық кемелер жиі портқа толықтыру үшін және жөндеуге кірді. Галифакс Чесапик оқиғасында маңызды рөл атқарды. CSS Tallahassee атты тағы бір конфедерациялық кеме, портың кіреберісінде күтіп тұрған деп есептелген Одақ әскери кемелерінен түн ортасында қашып кеткен кезде Галифакста көзге түсті. Қаладағы конфедерациялық блокаданы бұзудағы рөлі соншалықты маңызды болды, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уильям Х. Сьюард 1865 жылдың 14 наурызында ресми шағым жасады:

Галифакс бір жылдан астам уақыт бойы, және қазір де, блокаданы бұзатын кемелер үшін теңіз базасы болып табылады, олар біздің жауымызды жабдықтармен және соғыс қаруларымен қамтамасыз етеді, сонымен қатар Ливерпуль мен Глазгоудан шыққан қарақшылар крейсерлері үшін жиналатын орынға айналды, олар ашық теңізде біздің саудамызды жоюға, тіпті АҚШ порттарына соғыс әкелуге тырысады. Галифакс – Ричмондтағы көтерілісшілер мен Еуропадағы олардың өкілдері арасындағы хат-хабар алмасудың пошталық және жөнелту орталығы. Галифакс саудагерлері біздің портымыздан азық-түлік, қару-жарақ және оқ-дәрілерді жасырын түрде әкеліп, оларды көтерілісшілерге жібергені белгілі. Жаңа Шотландияның губернаторы бейтарап, әділ және достық қарым-қатынас жасады; Чесапик ісіне төрағалық еткен провинция судьялары да солай болды. Бірақ, екінші жағынан, Галифакс саудагерлері мен Галифакс халқының көпшілігі АҚШ жауының ерікті серіктестері және көмекшілері болып табылады, және олардың қарсылығы тек ұятты ғана емес, сонымен қатар ауыр зиян келтірді.

Таллахассиден қашу

Галифаксқа жеткенге дейін, "Таллахасси" кемесі Атлант мұхитының жағалауында 19 күндік шабуыл жасады. "Таллахасси" 26 кемені жойды және 7 кемені тұтқынға алды, олар кепілдікке алынған немесе босатылған болатын. Джон Тейлор Вуд басқаруымен, кеме Галифакс портына жабдықтау, көмір және басты мастысын жөндеу үшін кірді. Вуд Дартмут жағалауындағы Вудсайдтан көмір тиеуді бастады. Екі Одақ Әскери-теңіз кемесі "Таллахассиге" жақындады, USS "Нансемонт" және USS "Хьюрон". Вудқа порттан шығуға сүйемелдеу ұсынылғанымен, ол түн қысымында МакНаб аралы мен Дартмут жағалауы арасындағы сирек қолданылатын Шығыс жолы арқылы порттан шықты. Арна тар және қисық, сондай-ақ судың деңгейі төмен болғандықтан, Вуд жергілікті ұшқыш Джок Флемингті жалдады. "Таллахасси" түнде Вудсайд портынан қараңғыда шықты. Барлық шамдар өшірілген, бірақ Шығыс жолының жергілікті тұрғындары қараңғы корпустың су арқылы жылғанын көріп, тұтқындалудан сәтті құтылды.

Конфедерация

Америка Азаматтық соғысынан кейін, Британдық Солтүстік Американы құраған бес колония – Онтарио, Квебек, Принс-Эдвард аралы, Нова-Скотия және Нью-Брансуик, бір елге бірігуді қарастыру үшін жиналыстар өткізді. Бұл АҚШ-тан аннексия және басқыншылық қаупіне байланысты болды. Канада Конфедерациясы 1867 жылы іске асты, бірақ Галифакстың саудагерлік топтары мен көптеген белгілі Галифакс саясаткерлерінен қарсылық көтерілді, себебі Галифакс және Нова-Скотия сол кезде өте бай болды, Бостон және Нью-Йоркпен сауда байланыстарын ұстап тұрды, олардың бұзылуы мүмкін еді, және колонияның салыстырмалы тәуелсіздігінен бас тартудың қажеттілігін көрмеді. Конфедерациядан кейін Галифакс британдық әскери гарнизонын 1906 жылға дейін сақтап тұрды, сол кезде британдық әскерлер Канада армиясымен ауыстырылды. Британдық Корольдік теңіз күштері 1910 жылға дейін қызмет етті, одан кейін жаңадан құрылған Корольдік Канада теңіз күштері Кеме жасаушылық қызметін иеленді. Қаланың мәдени тамырлары экономикасы дамыған сайын тереңдеді. Виктория өнер колледжі 1887 жылы құрылды (кейіннен Нова-Скотия өнер және дизайн колледжі болды). Жергілікті суретші Джон О'Брайен қаланың кемелерінің, яхта жарыстарының және теңіз пейзаждарының портреттерімен көзге түсті. Осы кезеңде провинцияның Мемлекеттік мұрағаты мен провинциялық мұражай құрылды (алғашқыда Механиктер институты, кейіннен Нова-Скотия мұражайы деп аталды).

Конфедерациядан кейінгі кезең

Конфедерациядан кейін Галифаксты қолдаушылар қаланың табиғи портын Канаданың ресми қысқы порты және Еуропамен сауда үшін қақпа ретінде дамыту үшін федералдық көмек күтті. Галифакстың артықшылығы – оның Ұлы шеңбер жолынан жақын орналасқандығы, бұл оны Солтүстік Америкадағы Еуропаға ең жақын порттың біріне айналдырды. Бірақ жаңа Колонияаралық темір жолы (ICR) әскери және саяси себептермен тікелей емес, солтүстік бағытты таңдады. ICR Галифакстың солтүстік бөлігінде үлкен жаңа станция және «Терең су терминалдары» деп аталатын бірнеше порттық құрылыстар салғанмен, ұлттық үкімет Галифаксты Канаданың қысқы порты ретінде ілгерілетуге көбірек күш жұмсаған жоқ. Ұлттық сезімге шақыруларды және ICR-дің Галифаксқа тасымал көлемін арттыруға жасаған әрекеттерін назарға алмағандықтан, көптеген канадалық экспорттаушылар өз тауарларын Бостон немесе Портленд арқылы пойызбен жіберді. Портты дамытушылар ондаған жылдар бойы Галифаксқа қажетті ірі порттық инфрақұрылымды қаржыландыру үшін күресті. Бірінші дүниежүзілік соғыс ғана Галифакс портын Солтүстік Атлантикада танымал етті.

Индустрияландыру

Галифакс қаласының кәсіпкерлері Канаданың Ұлттық саясаты шеңберінде өндіріс саласын дамыту арқылы әртараптандыруға тырысты, нәтижесінде Акадия қант фабрикасы, Новая Шотландия мақта өндіру компаниясы, Галифакс кеме құрылыс догы және Силликер вагондар зауыты сияқты кәсіпорындар құрылды. Дегенмен, индустрияландыруға жасалған бұл әрекеттер күтілгендей нәтиже бермеді, себебі Галифакстың көптеген өндірушілері Онтарио және Квебек штаттарындағы ірі компаниялармен бәсекелесуде қиындықтарға тап болды.

Дартмутпен көлік байланысы

1873 жылы Дартмут қала ретінде тіркелді және 1877 жылы қала әкімдігі құрылды. 1883 жылы "Дартмут Таймс" газеті жарық көруді бастады. 1885 жылы теміржол станциясы салынды, ал алғашқы жолаушылар тасымалы 1886 жылы басталды, 1896 жылға қарай Виндзор тосқауылына және 1904 жылға қарай Шығыс жағалауына тармақтар салынды. 1880 жылдары Галифакс портының тар жерін теміржолмен көпірлеуге екі рет әрекет жасалды, бірақ күшті дауылдар салдарынан көпірлер қирады. Виндзор тосқауылына дейінгі желі аяқталғаннан кейін бұл әрекеттер тоқтатылды. Дартмут арқылы өтетін теміржол желісі Шығыс жағалау бойымен Кансо немесе Гайсбороға дейін созылуы жоспарланған, алайда құрылысшылар оны Musquodoboit Harbor-дағы Musquodoboit өзені бойымен құрлыққа қарай салып, Үстіңгі Musquodoboit аңғарындағы шаруа қожалықтарына жеткізді, осылайша Дартмуттың теміржол торабына айналу арманы орындалмады.

Құтқару армиясы

Англияға жол тартқанда Джордж Скотт Райлтон Новая Шотландиядағы Галифакс портына тоқтады және 1881 жылдың 24 наурызында Канадада Құтқарылу Армиясының алғашқы жиынын өткізді. Ол уағызына соншалықты берілгендіктен, Англияға батуға тиіс кемесін қалып қойды. Ол келесі апта Галифакстағы түрлі шіркеулерде уағыз айтты, ал бір жыл өткен соң Құтқарылу Армиясы Канадада ресми түрде құрылды.

Анна Леоновенс

Анна Леоновенс 19 жыл (1878-1897) Галифакста өмір сүрді және қаланың мәдени және әлеуметтік дамуына зор үлес қосты. Оның қызы Авис Энни Кроуфорд Коннибир Халифакстағы Новая Шотландия банкінің кассирі (бас директоры) Томас Фишке үйленді. Ол әйелдердің білім алуын ынталандырып, «Пионерлік кітап клубының» және жас қыздарға арналған «Шекспир клубының» кітапханашысы қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол Галифакс әйелдерінің жергілікті кеңесі мен әйелдердің сайлау құқығын қолдайтын қауымдастырықтың құрылуына қатысты. Ол Новая Шотландия өнер және дизайн колледжінің негізін қалаушылардың бірі болды. Он тоғыз жылдан кейін оның қызы отбасымен Монреальге (Квебек) көшіп кетті, Леоновенс те одан кейін сонда көшті.

Солтүстік-Батыс көтерілісі

Солтүстік-Батыс көтерілісіне қатысуға дейін, Канаданың "бірінші соғысы", Жаңа Шотландия провинциясы Канадаға қанағаттанбады, өйткені бұрынғы колония күштеп Канада құрамына енгізілген еді. Галифакс уақытша батальонының пойызбен елді шарлап қайтуын тойлау Жаңа Шотландияда ұлттық патриотизмді оятуға себеп болды. Премьер-министр Роберт Борден: "Осыған дейін Жаңа Шотландия өзін Канада Конфедерациясының бір бөлігі деп санамады. Көтеріліс жаңа рухты тудырды. Риель көтерілісі Жаңа Шотландияны Конфедерациядан кейін болған кез келген оқиғадан гөрі Канаданың қалған бөлігімен біріктіруге көбірек көмектесті" деді. Сол сияқты, 1907 жылы генерал-губернатор Эрл Грей: "Бұл батальон Жаңа Шотландиялықтар ретінде шықты, ал Канадалықтар болып оралды" деді. Галифакс қалалық бағындағы темір қақпалар осы батальонның құрметіне орнатылды.

Екінші Бура соғысы

1899-1902 жылдардағы Екінші Бур соғысы кезінде Бірінші контингент Канаданың әртүрлі аймақтарынан құралған жеті ротадан тұрды. Нова-Скотия ротасы (H) 125 адамнан құралған. (Бірінші контингенттің жалпы саны 1019 адамды құрады. Соңында 8600-ден астам канадалық әскери қызметтен өтті.) Контингенттің дайындық шаралары Квебек қаласында жүргізілді. 1899 жылдың 30 қазанында «Сардиния» кемесі әскерлерді төрт апталық сапармен Кейптаунға жеткізді. Бур соғысы Нова-Скотия әскерлерінің ірі контингенттерінің шетелде қызмет етуінің алғашқы жағдайы болды (жекелеген Нова-Скотиялықтар Қырым соғысында қызмет еткен). 1900 жылдың ақпан айындағы Паардеберг шайқасы канадалық әскерлердің шетелдегі шайқастағы екінші тәжірибесі болды (біріншісі – Нил экспедициясына қатысу). Канадалықтар 1900 жылдың 30 мамырында Фаберс-Пут шайқасында да қатысты. 1900 жылдың 7 қарашасында Корольдік Канадалық драгун әскері Бурлармен Лелифонтейн шайқасында шайқасты, онда олар Комати өзенінің жағалауынан шегіну кезінде британдық артиллериясын жаудан құтқарып қалды. Соғыста шамамен 267 канадалық қаза тапты. 89 адам шайқаста қаза тапты, 135 адам аурудан, ал қалғандары апаттан немесе жарақаттан көз жұмды. 252 адам жарақат алды.

Галифакс және Оңтүстік-Батыс темір жолы

1901 жылы Галифакс және Оңтүстік-Батыс темір жолы (H&SW) жоспарланды. Бұл темір жол провинцияның оңтүстік жағалауы бойындағы Галифакстан Ярмутқа дейін салады. Мемлекеттік қаржыландырылатын тас жолдардың басымдығы орнамас бұрын, H&SW түрлі аймақтар арасындағы маңызды көлік байланысын қамтамасыз етті, сондай-ақ Ярмуттан (Бостон және Нью-Йоркке) және Галифакстан (Еуропаға) бағытталған темір кемелермен де байланыс жасады. Құрылысы 1906 жылы аяқталды, H&SW жолдары Африкавиллдегі Оңтүстік-Батыс торабында Intercolonial Railway негізгі желісімен қосылды және Intercolonial's North Street станциясына дейін созылды. 1906 жылдың 19 желтоқсанында алғашқы H&SW пойзы Галифакстан Ярмутқа жетті. 1906 жылы H&SW құрылысы аяқталғаннан кейін, жүйе бір кезде Канаданың Солтүстік темір жолының (CNoR) құрлықарлық жүйесіне біріктірілді. H&SW, Инвернес темір жолымен бірге, Монреальден Ванкуверге дейін созылған CNoR жолдарынан оқшауланды, бұл бәсекелес Canadian Pacific Railway-дің Dominion Atlantic Railway жағдайына ұқсас еді. CNR, Канададағы бірнеше басқа темір жолдармен бірге, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаржылық қиындықтарға тап болды. Құрылысқа жұмсалған қаржы және жол жүк айналымының төмендігі салдарынан CNoR банкротқа ұшырады және 1918 жылы федералды үкіметтен қаржылық көмек сұрады. 1918 жылдың 6 қыркүйегінде CNoR мемлекеттік меншікке алынып, Темір жолдар және каналдар департаментінің басқаруына берілді. 1918 жылдың 20 желтоқсанында CNoR, Канада үкіметінің темір жолдарымен бірге, Канаданың Ұлттық темір жолдары (CNR) деп аталған жаңа компанияға қосылды.

Титаник апаты

1912 жылғы сәуірде Галифакс «Титаник» кемесінің суға батқаннан кейін іздеу-құтқару жұмыстарының орталығына айналды. Қала апат орнына тікелей теміржол және пароход қатынасымен ең жақын орналасқан. Галифакста тікелей орналасқан екі кеме – CS Mackay Bennett және CS Minia Солтүстік Атлантика мұхитында әлі де су бетінде қалқып жүрген денелерді іздеу үшін жіберілді. Mackay Bennett апат болған жерге бірінші болып жетіп, табылған денелердің көп бөлігін алып келді. «Титаник» кемесінен қаза тапқандардың тек 333 денесі ғана табылды, бұл 1500-ден астам қаза тапқандардың бесіден біріне тең. («Титаникте» 2224 жолаушы мен экипаж болған.) Майфлауэр керлинг клубының керлинг алаңында және қазіргі Театр өнері консерваториясының ғимаратында үлкен уақытша морг құрылды. Табылған қаза тапқандардың көп бөлігі, 150 дене үш Галифакс бейітстанында жерленді, оның 121-і Фэрвью Лаун бейітстанында, ал қалғандары Маунт Оливет және Барон де Хирш бейітстандарына жерленді. Солтүстік Американың түкпір-түкпірінен келген туыстары қалған денелерді анықтап алуға келді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Кариб теңізіндегі Канада, Ұлыбритания және теңіз көлігінің үшбұрышы үшін 19 ғасырда маңызды порт болған Галифакс, екі дүниежүзілік соғыста да одақтастардың әскери күш-жігерінің ажырамас бөлігі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Галифакс пароходтар дәуірінде әлемдік деңгейдегі порт және теңіз базасы ретінде толыққанды дамыды. Порттың стратегиялық орналасуы және Бедфорд шығанағының қорғаныш сулары ашық Атлант мұхитына шығар алдында конвойларды неміс суасты қайықтарының шабуылынан қорғады. Галифакстың Канаданың Аралық темір жолымен байланысы және порттық мүмкіндіктері, Канаданың өнеркәсіптік орталықтары Батыс майданға материал жеткізгенде, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық соғыс күш-жігері үшін өте маңызды болды. 1914 жылы Галифакс Бірінші дүниежүзілік соғыста маңызды рөл атқара бастады, канадалық сарбаздардың шетелге аттануы үшін де, барлық конвойлардың жиналу орталығы ретінде де (осы жауапкершілік Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де қалаға жүктелді). Көптеген канадалық әскерлер Галифакстан «Титаниктің інісі» және көптеген кіші лайнерлерге айналған зор бейбіт уақыттағы океандық лайнерлермен теңізге шықты. Қала сонымен қатар жарақат алған сарбаздардың ауруханалық кемелермен оралып келу орталығы болды. Портты қорғау үшін жаңа буын қару-жарақ батареялары, іздеу шамдары және суасты қайықтарына қарсы желі орнатылды, олардың барлығы үлкен сарбаздар гарнизонымен басқарылды. АҚШ Әскери-теңіз күштері 1918 жылдың 19 тамызында гидросамолеттерді пайдалану үшін теңіз әуе стансасын құрды. Компиеньдегі бірінші қарулы келісімнен кейін база жабылды. Галифакстың 19 ғасырдағы шектеулі тұрғын үй және көлік инфрақұрылымы ауыр жүктемеге тап болды. 1917 жылдың қарашасында метро жүйесінің жоспары қала әкімшілігіне ұсынылды, бірақ қала осы жобаны іске асырмады.

Галифакс жарылысы

Соғыс қала экономикасына нығмет ретінде қарастырылды, бірақ 1917 жылы француздық оқ-дәрі тасымалдайтын кеме, норвегиялық кемемен соқтығысты. Бұл соқтығысу нәтижесінде 2300 тонна ылғал және құрғақ пикрит қышқылы (артиллериялық оқтар үшін лиддит жасауға қолданылады), 200 тонна тринитротолуол (TNT), 10 тонна пушка мақтасы және палубасында бензол (жоғары октанды отын) толтырылған барабандар жарылысқа ұшырады. 1917 жылдың 6 желтоқсанында сағат 9:04:35-те оқ-дәрі тасымалдайтын кеме жарылып, атом бомбасының алғашқы сынағына дейінгі адам жасаған ең ірі жарылыс болды және әлі күнге дейін адам жасаған ең ірі ядролық емес жарылыстардың бірі саналады. Жарылған кемеден шыққан заттар алысқа дейін ұшып кетті. Галифакс жарылысы қаланың солтүстік бөлігін толығымен қиратты, шамамен 2000 тұрғыны қаза тауып, 9000 адам жарақат алды, ондаған мың адам үйсіз және баспанасыз қалды. Келесі күні қалаға қарлы боран ұйып, құтқару жұмыстарын қиындатты. Жаңа Шотландия, Нью-Брансуик, Принц-Эдуард аралы және Ньюфаундлендтен дереу көмек келді. Келесі аптада Солтүстік Американың басқа аймақтарынан да көмек жетіп, дүние жүзінен қайырымдылық көмек түсті. Ең танымал көмек Бостонның Қызыл Кресті мен Массачусетс мемлекеттік қауіпсіздік комитетінен келді. 1971 жылдан бері Новая Шотландия провинциясы Бостон қаласындағы Бостон орталық алаңында орнатылатын жылдық Рождество шыршасын сыйға тартады. Жарылыс және одан кейінгі жаңа құрылыс қалаға маңызды өзгерістер әкелді: Солтүстік аймақтың құрылымын өзгерту, «Гидростон» деп аталатын прогрессивті тұрғын үйлерді салу және теміржолдардың қаланың оңтүстік жағына көшу процесін жеделдету.

Соғыс аралық кезең

Қаланың экономикасы соғыстан кейін құлдырады, бірақ Галифакс жарылысынан кейінгі қайта құру жаңа тұрғын үйлер мен инфрақұрылымды, сондай-ақ Галифакс кеме құрылыс зауытын (Галифакс кеме жасау зауыты) әкелді. Дегенмен, соғыстан кейін дүниежүзілік тасымалдаудың күрт төмендеуі және 1920 жылдары аймақтық өнеркәсіптердің сәтсіздігі қалаға ауыр жағдайларды тудырды, ал 1929 жылғы Ұлы депрессия жағдайды одан да ушықтырды. Бір жақсы жаңалық – қаланың оңтүстік жағындағы Ocean Terminals және 21-ші құбылыс иммиграциялық кешенінің аяқталуы болды, бұл бу кемелерінен теміржолға жүк пен жолаушыларды тасымалдауға арналған ірі, заманауи кешен еді. Порттың стратегиялық орналасуы қаланы 1930 жылдары қалаға табысты құтқару жұмыстарын әкелген, танымал және табысты Foundation Franklin құтқару буксирінің базасына айналдырды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері Дартмуттың Ширвотер базасында әскери әуежай жұмыс істеп келсе, қала 1931 жылы қаланың батыс жағындағы Чебукто алаңында өзінің алғашқы азаматтық әуежайын ашты. Pan Am 1932 жылы Бостоннан халықаралық рейстерді бастады. 1920 жылдардың ортасында АҚШ армиясы жасаған және 1939 жылы ресми түрде тоқтатылған "Қызыл жоспар" әскери стратегиясы, уытты газбен алғашқы шабуылдан кейін АҚШ күштерінің Галифаксты басып алуын көздеді, бұл британдықтардың маңызды теңіз базасынан айырылуына және Ұлыбритания мен Канада арасындағы байланыстың үзілуіне әкелуі тиіс еді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Галифакс Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың әскери-теңіз күш-жігерінде одан да маңызды рөл атқарды. Канадалық офицер басқарған жалғыз соғыс театры – Солтүстік-Батыс Атлантика, оны Галифакстен контр-адмирал Леонард У. Мюррей басқарды. Галифакс, нацистердің шабуылы кезінде Ұлыбританияны сақтап қалу үшін тікелей қолдау көрсетті, Британия шайқасы мен Атлантика шайқасындағы жағдайларда Германияның амфибиялық шабуылына тойтарыс беруге көмектесті. Көптеген конвойлар Бедфорд бассейнінде Еуропадағы әскерлерге жабдықтар жеткізу үшін жиналды. Қаланың теміржол байланыстары Еуропадағы одақтас әскерлерін құраған көптеген әскер тасымалдау кемелерін қамтамасыз етті. Порт Канада, Ұлыбритания және басқа да одақтас әскери кемелер үшін маңызды базаға айналды. Алдыңғы қатардағы қала болғандықтан, азаматтар неміс авиашабуылынан немесе кездейсоқ оқ-дәрілердің жарылысынан қорқып өмір сүрді. Жақсы қорғалған қалаға шабуыл жасалмады, бірақ портқа жақын жерде бірнеше сауда кемелері мен екі кішкентай әскери кеме батып кетті. Дегенмен, осы алыс шабуылдардың дыбыстары және кейде жалындары соғыс уақытындағы әңгімелерге себеп болды, соның ішінде бүгінге дейін сақталған Галифакс портына неміс U- қайықтары кірген туралы қиялдар да бар. Қаланың тұрғын үй, сауда және қоғамдық көлік инфрақұрылымы, соғысқа дейінгі 20 жылдық экономикалық дағдарыстан кейін шағын және тоқыраған күйде болды, ол ауыр стресске ұшырады. Соғыс кезінде тұрғын үй және демалыс мәселелері ушығып, 1945 жылдың мамыр айында Галифакстағы көтеріліске әкеп соқты. Соғыс сонымен қатар Әскери-теңіз күштерінің Бедфорд оқ-дәрі қоймасының 1945 жылдың 18 шілдесінде кездейсоқ жарылуымен белгіленді, бұл Галифакс пен Дартмуттың солтүстік бөлігін эвакуациялауға және тағы бір Галифакс жарылысынан қорқуға әкелді.

Бедфорд журналының жарылуы

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дартмут пен Галифакс Канаданың Еуропадағы соғыс күшін қолдауға қатысты. 1945 жылдың 18 шілдесінде, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде, Дартмуттың солтүстігіндегі Бедфорд шығанағындағы қару-жарақ сақталатын кемежайда өрт шықты. Өрт суға батқан баржадан басталып, жылдам түрде кемежайға тарады. Сақталған оқ-дәрілердің жарылуынан бірнеше күшті жарылыс болды. Жарылысқа себеп болған баржа қазір Magazine Dock жанындағы шығыс жағалауға таяу теңіз түбінде жатыр.

Галифакс көтерілісі

Галифакс шеруі 1945 жылғы 7-8 мамыр күндері Галифакс және Дартмут қалаларында, Новая Шотландияда, Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыстағы Жеңіс мерекесі ретінде басталды. Бұл жылдамдап бірнеше мың әскери қызметкер, теңізші және азаматтардың Халифакс қаласын тонауына ұласты. Кейіннен Әділет министрі Рой Келлок төрағалық еткен Корольдік комиссия теңіз күштерінің, әсіресе контр-адмирал Леонард У. Мюррейдің немқұрайлылығын кінәлады, бірақ түбіртек себептері бюрократиялық шатасу, жеткіліксіз полиция күштері және әскерилер мен азаматтар арасындағы қарым-қатынастың нашар болуы екені қабылданды, бұл 25 000 әскери қызметкердің қатысуынан туындап, Халифакстың соғыс кезеңіндегі ресурстарын шегіне дейін сарқып жіберді.

Соғыстан кейінгі жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Галифакс бұрынғы соғыстардан кейін жиі кездесетін соғыстан кейінгі экономикалық дағдарысты бастан өткермеді. Бұл ішінара қазіргі заманғы Канада теңіз күштеріне қаржы жұмсауды талап еткен «суық соғысқа» байланысты болды. Алайда, қала әртараптанған экономикадан және соғыстан кейінгі мемлекеттік қызметтер мен білім берудің өсуінен де пайда көрді. 1960-1990 жылдары Галифаксты қоршаған аймақтардағы көптеген канадалық қалаларға қарағанда, қала маңындағы аумақтардың кеңеюі шектеулі болды. Бұл жергілікті географиялық және топографиялық ерекшеліктерге байланысты болды (Галифакс өте төбелі, құрылысқа қолайсыз гранитті), аймақтық және жергілікті экономиканың әлсіздігі және халық санының, мысалы, Канаданың орталық бөлігіне немесе Жаңа Англияға қарағанда аз болуы себеп болды. Сонымен қатар, қала маңындағы өсімді шектеу үшін ғана емес, сонымен қатар мұраны қорғаушылардың алаңдаушылығын жою үшін орталық бизнес аудандағы өсімді шектеуге бағытталған жергілікті үкімет саясаты болды. 1960 жылдардың соңы Галифакс округінің айналасындағы Принс-Лодж, Рокингем, Клейтон-Парк, Фэрвью, Армдейл және Сприфилд сияқты аудандарды қоса алған қаланың маңызды өзгерістер мен кеңею кезеңі болды. 1940 жылдардың соңында Галифакс қаласының орталық бөлігін дамытуды қолдаушы бизнес мүдделері Галифакс цитаделін бұзуды және паркинг орындарын жасау және дамуды ынталандыру үшін цитадель төбесін тегістеуді ұсынды. Алайда, бекіністің тарихи маңызын және туризм әлеуетін тану 1956 жылы бекіністі сақтауға және Канада парктері арқылы бірте-бірте қалпына келтіруге әкелді, ол қаланың көрнекті нысаны мен туристік орталығына айналды. 1960 және 1970 жылдардағы қала жаңарту жоспарлары Скотия сквер сауда орталығы және кеңсе мұнаралары сияқты ірі орталық құрылыстарда мұралық сәулет пен қауымдастықтың көп бөлігінің жоғалуына әкелді. Алайда, азаматтардың наразылық қозғалысы Харбор Драйв деп аталатын жағалаулық автожол сияқты одан әрі зиянды жоспарларды шектеді, бұл танымал және сәтті жаңартылған жағалауға жол ашты. Жою жоспарланған автожолдың қалған бөлігі – Когсвелл торабы. Цитадель төбесінен көріністі қорғау үшін таңдап алынған биіктік шектеулері де енгізілді. Алайда, қалалық мұраны қорғау әлсіз болды, қала орталығында мұралық ғимараттардың шағын ошақтары ғана сақталды және құрылыс салушылар одан әрі бұзуға үнемі қысым көрсетті. Цитадель төбесінен көріністі қорғау үшін биіктік шектеулері қабылданды, бұл бос жатқан жерлерді толтыру немесе қолданыстағы тарихи құрылымдарға биіктік қосу үшін ұсынылған жобалар бойынша күреске әкелді. 1960 және 1970 жылдардағы кеңею және қала жаңарту кезеңіндегі тағы бір салдары – Африкавилдегі қара қауым, ол ықшамды деп жарияланды, қиратылды және оның тұрғындары өнеркәсіптік пайдалану үшін және А. Мюррей МакКей көпірі үшін жерді тазарту үшін көшірілді. Бұл оқиғаның салдары бүгінге дейін сақталып келеді және 2001 жылғы БҰҰ есебінде қауымның бұрынғы тұрғындарына өтемақы төлеуге шақырылды. 1980 жылы Бедфорд жеке муниципалитет (қала) ретінде құрылды. 1990 жылдары дамуға шектеулер біршама жеңілдетілді, нәтижесінде жарым аралдан тыс жерде қала маңындағы кеңею орын алды. Бүгінде Галифакс қауымдастығы Канаданың көптеген қалалық аймақтарына қарағанда тығыз орналасқан, бірақ көршілес Дартмут, Бедфорд және Саквилл қалаларында қала маңындағы өсім кеңейді. 1990 жылдардың соңындағы бір даму – Bayers Lake Business Park, онда қойма стиліндегі бөлшек саудагерлерге Рокингемнің батысындағы қала маңындағы өнеркәсіптік паркте салуға рұқсат берілді. Бұл қала мен провинция үшін маңызды, бірақ даулы сауда орталығы болды, өйткені ол көпұлттық бөлшек сауда желілерін субсидиялау үшін мемлекеттік инфрақұрылымды пайдаланды және жергілікті орталықтағы бизнестен бизнесті тартып алды. Бұл субсидияның көп бөлігі Галифакс, Бедфорд және Дартмут арасындағы осы алып сауда желілерін тартудағы бәсекеге байланысты болды және бұл дау провинцияны ысырапшыл муниципалдық бәсекелестікті тоқтату үшін бірігуге мәжбүр етуге көмектесті. Соңғы жылдары қалалық тұрғын үйлердің кеңеюі тіпті осы өнеркәсіптік / бөлшек сауда парктеріне де жетті, өйткені жаңа жарылыс техникасы қаланың айналасындағы гранитті далада құрылыс жүргізуге мүмкіндік берді. Бір кезде орманмен және бір жағынан тас жолмен қоршалған бизнес-парк қазір көптеген жаңа пәтерлер мен кондоминиумдармен үлкен қалашыққа айналды. Бұл өсімнің бір бөлігі шелфтен алынатын мұнай және табиғи газ саласындағы экономикалық белсенділікпен байланысты болса, көп бөлігі жаңа Шотландияның ауылдық аймақтарынан Галифакс қалалық аймағына халықтың көшуіне байланысты болды. Жаңа біріктірілген қала осы өсімді басқару үшін жаңа бас жоспарды қабылдады.

1996 жылғы бірігу және Қоғамдастық мәртебесі

Облыстық үкімет шығындарды үнемдеу мақсатында провинциядағы муниципалдық биліктердің санын азайтуға тырысты. 1992 жылы осы мақсатты іске асыру үшін арнайы жұмыс тобы құрылды. 1995 жылы Галифакс аймақтық муниципалитетін құру туралы заң провинциялық заң шығарушы органда Корольдік бекітілуге ие болды. 1996 жылдың 1 сәуірінде Бедфорд қаласы, Дартмут қаласы, Галифакс қаласы және Галифакс округі таратылды, ал Галифакс аймақтық муниципалитеті құрылды. Бірлесу нәтижесінде аталған қалалар, қалашықтар, кенттер мен ауылдар таратылса да, бұрынғы елді мекендердің тұрғындары әдетте өздерінің жергілікті жерлерін, тиісті қауымдастықтарын атайды (көбінесе Дартмут және Галифакс тұрғындары «қала» деген сөзді қолданады), Галифакс аймақтық муниципалитетінің тұрғындары ретінде емес. (Мысалы, егер адамнан Жаңа Шотландияда қайда тұратынын сұраса, ол Дартмуттан екенін айтады, Галифакс аймақтық муниципалитетінен емес).

21 ғасыр

1990 жылдардың ортасынан соңына қарай HRM өзінің музыкалық өнеріне, әсіресе балама жанрға ұлттық және халықаралық деңгейде зор қызығушылық тудырды. HRM-нің танымал музыкалық топтарының қатарында: Sloan, The Nellis Complex, Thrush Hermit, Christina Clark және Sarah McLachlan бар. Галифакс және Дартмут қалаларында ондаған жылдар бойы талқылаулар жүргізілгенімен, 2003 жылы орталық қалалық аймақта бірнеше сарқынды суды тазарту станцияларын салу және оларды станциялармен байланыстыру үшін кең магистральдық жинақтау жүйесін құру туралы келісімге қол қойылды. Аймаққа қоныстанғаннан бері алғаш рет адамның сарқынды суы Атлант мұхитына құйылар алдында тазартылады; іске қосылуы 2007 жылға жоспарланған.

Хуан дауылы

2003 жылдың 29 қыркүйегінде HRM-ге «Хуан» даулы соқты, ол қалалық орталықтың батысына жетті. «Хуан» 1893 жылдан бері Галифакс-Дартмут агломерациясын тікелей соққан ең күшті дауыл болды. Дауыл қазан айының алғашқы аптасында муниципалитеттің орталық және шығыс бөлігінде ауыр бұзылуларға әкелді. Қалалық орталықтың кейбір аудандарында электр қуаты қысқа мерзімге ғана өшірілсе, HRM-нің шығыс бөлігіндегі шалғайдағы ауылдық аймақтар екі аптаға дейін электрсіз қалды. Шығыс жағалауындағы тығыз орманды аймақта миллиондаған ағаштар зақымданды немесе жойылды. 2008 жылдың 13 қаңтарында Нова-Скотия үкіметі «Халифакс аймақтық муниципалитетінің жарғысы» туралы заң қабылдады, бұл муниципалитетке HRM-нің ерекше қажеттіліктерін шешуге көбірек құқық берді.

Африквильдік кешірім

2010 жылдың 24 ақпанында Галифакс қаласының әкімі Питер Дж. Келли Африквилл халқының үйден қуылғандығы үшін ресми түрде кешірім сұрады, бұл шара 4,5 миллион долларлық өтемақы келісімінің бір бөлігі болды. Қала 2011 жылдың 29 шілдесінде жыл сайынғы Африквилл отбасылық кездесуінде Сейвиу паркіне Африквилл атауын қайтарды. 1969 жылы бұзылған Seaview African United Baptist Church 2011 жылдың жазында шіркеу және аймақты түсіндіру орталығы ретінде қызмет ету үшін қайта салынды. Іс жүзінде толыққан шіркеу 2011 жылдың 25 қыркүйегінде салтанатты түрде ашылды.

География

Қоғамның жалпы жер көлемі 6 196,1 гектар (61,961 км²). Ол муниципалдық жер көлемінің 1,2%-дан кем және қалалық жер көлемінің 27%-дан кемін құрайды. Қоғам Атлантикалық теңіздік экологиялық аймақта, Аппалачи жер бедері аймағында және ылғалды климаттық топырақ аймағында орналасқан. Бұдан әрі, Галифакс Атлантикалық Канада климат аймағында және аралас ормандар өсімдік аймағында жатыр.

Тарихи саяси география

Галифакстың алғашқы қоныстары Галифакс түбегіндегі Цитадель төбесінің етегіндегі палисада ішіндегі шағын аумақты алып жатты, бұл түбек үлкен Чебукто түбегінің бір бөлігі болып табылады, ол Галифакс портына созылады. Уақыт өте келе, Галифакс түбектің солтүстік, оңтүстік және батыс жағының барлығын қамтыды, ал орталық бизнес ауданы Тар аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде шоғырланды. 1969 жылы Галифакс қаласы айтарлықтай өсті. Қала, айналасындағы Галифакс округінен бірнеше елді мекендерді қосып алды: Армдейл, Клейтон Парк, Фэрвью, Перселл Ков, Рокингем және Сприфилд. 1996 жылдың 1 сәуірінде Дартмут қаласы, Галифакс қаласы, Галифакс округі және Бедфорд қаласы бірігіп, Галифакс аймақтық муниципалитетін құрды. Содан кейін Галифакс қаласы таратылып, Галифакс қауымдастығы ретінде қайта құрылды. Жаңа қауымдастық бұрынғы қаламен шектес. Галифакс түбегіндегі көшелер торлы және ретті түрде нөмірленген, бұл орынды табуды жеңілдетеді. Оңтүстістен солтүстісқарай үй нөмірлері 1-ден басталып, Инглис көшесінде 1000-ға, Квинпул жолында 2000-ға, Алмон көшесінде 3000-ға және Дюфус көшесінде 4000-ға жетеді. Шығыстан батысқа қарай 5000-шы блок Лоуэр-Уотер көшесінде, 6000-шы блок Роби көшесінде орналасқан. Түбектегі ең ұзын көшелердің бірі – Роби көшесі. 2010 Robie Street іздесеңіз, Квинпул жолынан солтүстікке қарай бір блокқа қарай, Halifax Commons-қа қарап, бір блок батысқа жылжыңыз, сонда 2010 Windsor Street-ті табасыз; батысқа қарай бірнеше блок жүріңіз, содан кейін Квинпул сізді 2010 Oxford Street-ке жеткізеді. Егер сіз Алмон көшесімен батысқа қарай жүрсеңіз, Геттинген көшесінің қиылысында 5200 Алмонды, Робиде 6000 Алмонды, Коннаут даңғылында 7000 Алмонды, Шебукто жолындағы Жозеф Хоу драйвінде 8000-ды табасыз. Көшелер картада толыққанды параллель немесе перпендикуляр болмаса да, нөмірлеу жүйесі торға сәйкес келеді.

Демография

Қазіргі уақытта аймақтың халқы ең жоғары деңгейге жетті. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, салыстырмалы түрде шағын аумақта 156 141 адам тұрады. Егер бұл аймақ бұрынғы шекараларымен тәуелсіз қала болғанда да, Атлантикалық Канададағы ең ірі қала болар еді. 2016 жылдан 2021 жылға дейін аймақтың халқы 19 621 адамға артты: 136 520 адамнан 156 141 адамға дейін. Бұл өсім бес жыл ішінде 14%-дан астам күшті өсуді көрсетеді. Галифакс аймағы 2050001.00-ден 2050027.00-ге дейінгі санақ аудандарынан тұрады.

Санақ ауданы (км²) Халқы (2021) Халқы (2016) Халық тығыздығы (км²-ға адам) (2021) Халқының өзгеруі (%)
2050001.00 5.70 34 123 3 868 7226.5
2050002.00 11.51 8 358 6 194 72534.9
2050003.00 2.36 5 285 2 955 1 219 2.4
2050004.01 0.48 14 045 3 466 8 402 16.7
2050004.02 0.48 25 466 4 771 11 340 14.6
2050005.00 0.76 9 1 813 1 808 2 358 0.3
2050006.00 1.05 43 3 553 3 129 3 371 13.6
2050007.00 1.16 1 947 1 859 1 677 4.7
2050008.00 0.50 45 203 2 778 10 325 87.3
2050009.00 0.63 52 875 2 357 4 528 22.2
2050010.00 0.83 46 019 5 036 7 213 19.5
2050011.00 0.80 86 013 5 631 7 446 6.8
2050012.00 0.51 82 901 2 482 5 598 16.9
2050013.00 0.80 52 630 2 561 3 267 2.7
2050014.00 1.83 84 390 4 248 2 388 3.3
2050015.00 2.04 25 389 4 829 2 639 15.9
2050016.00 2.56 34 021 3 766 1 568 6.7
2050017.00 2.91 22 999 2 914 1 029 2.9
2050018.00 1.39 73 758 3 544 2 690 6.2
2050019.00 0.89 15 126 5 062 5 755 1.3
2050020.00 0.99 93 602 2 562 3 607 40.6
2050021.00 0.87 73 544 3 314 4 041 6.9
2050022.00 2.83 35 581 5 301 1 969 5.3
2050023.00 1.53 75 208 4 594 3 388 13.4
2050024.00 2.18 18 618 7 375 3 951 16.8
2050025.01 1.05 55 201 4 726 4 953 10.2
2050025.02 1.91 35 515 4 863 2 882 13.4
2050025.04 0.91 14 818 4 685 5 288 2.8
2050025.05 1.55 63 746 3 547 2 407 5.6
2050026.02 1.50 94 855 3 409 3 217 42.4
2050026.03 1.39 33 348 3 358 2 403 0.3
2050026.04 0.65 44 346 4 199 6 645 3.5
2050026.05 0.77 13 866 3 967 5 014 2.5
2050027.00 4.49 810 379 7 362 2 307 40.9

Жалпы 61.96 1156141 136520 2519 14.3

Негізгі дереккөздер

Томас Аткинс. Галифакстың алғашқы құрылысына қатысты құжаттар (1749-1756) Британдық қонысшының хаты. 1749 жылғы шілде. Лондон журналы.