Кіріспе

"Мұрт" – 2005 жылы түсірілген француз фильмі. Режиссері – Эммануэль Каррере, басты рөлде – Винсент Линдон. Фильм Карреренің өзінің "Мұрт" атты романынан бейімделген. Фильмде Филип Гластың скрипкалық концертінен музыка пайдаланылған. Фильм 2005 жылғы Канн кинофестивалінде "Label Europa Cinemas" жүлдесін алды және қазіргі уақытта Америка Құрама Штаттарында "Cinema Guild" кинотеатрларында көрсетілуде, ал DVD нұсқасын "Koch Lorber Films" таратады. Фильм 1986 жылы Карреренің осы аттас кітабы негізінде түсірілген.

Сюжет

Марк Тириж, орта жастағы париждік, әйеліне өзінің үлкен өмірінің көп бөлігінде ұстап келген мүйізін қырқып тастау керек пе деп сұрайды. Әйелі Агнес оны танымайтынын айтады, бірақ кетіп бара жатқанда Марк мысығын қырқады. Агнес қайтып келгенде, Марк есікті қағып, есікті ашпағанына ашуланады; Марк өтірік айтады және аяқ киімінің байлауын сындырып алғанын айтады. Марк таза қырқылған бетпен оны таң қалдыруға тырысады, бірақ реакция болмайды. Бірде олар бір қонаққа бара жатқанда, Марк Аньеске бірдеңе байқағанын сұрайды. Олар Серж (Агнесдің бұрынғы күйеуі) мен Надяға барады. Серж Аньес туралы бір оқиғаны айтады: олардың қарым-қатынасы кезінде ол жасырын болды, бірақ бәрі оның кінәлі екеніне сенімді болған кезде де кінәсін мойындаудан бас тартты. Анье тағы да өтірік айтқанын мойындамайды. Серж пен Надя оның қырқылған мүйізін байқамағанына ренжіген Марк үйге қайтып келе жатқанда Аньеспен көлікте ұрысып, оны қорқытады. Сол түні олар төсекте жатқанда, Аньес Маркка ешқашан шашы жоқ екенін және оның ақыл-ойы үшін қорқатынын айтады. Агнес Надияға телефон шалады, ол Марктің он бес жылдан бері шашы жоқ деп мәлімдейді, бірақ Марк олардың достарына оның шашы бар екенін елемеуді айтты деп талап етеді. Аньес ұйықтайтын дәрі алады. Марк Балидегі демалыс күндері түсірілген фотоальбомды табады, олардың бәрінде оның шашы бар. Ол Агнеске осы суреттерді көрсеткенде, ол оны елемей, тақырыпты өзгертіп, оны одан бетер шатастырады. Марк тіпті әріптестері оның шашы бар екенін мойындамағанда, одан да параноикалық және шатасып кетеді. Марк қоқыс шелегінен шашы бар ма деп іздеп, Аньесті қорқытады. Ол Маркка Франсуаның досы таныған психиатрға баруды ұсынады. Аньес Маркка жарқын үлгілі жакетті ("клоунның жакеті" деп Марк сипаттайды) сатып алуға батылдықпен келіседі. Марк өзінің жұмыс белгісі үшін суретке түсіп жатқанда, бір әйелден жаңа түсірілген сурет пен оның жеке куәлік карточкасында көрсетілген суреттің айырмашылығын байқағанын сұрайды. Ол оның мүйізін атап өтті, ал Марк одан бірнеше рет фотосуретте оның мүйізінің бар екенін растауын сұрайды. Марк телефонынан әкесі жіберген хатты іздеп шығады. Аньестің досы Бруно телефон шалып, Марк оған мұрты туралы әзіл айтуды тоқтатуды айтады. Бруно Маркты он бес жылдан бері мұрны жоқ деп сендіреді. Марк телефонды бұғаттап қояды. Ашханада ол Аньеске ата-анасына телефон соғып, келесі күні кешкі асқа келе алмайтынын айтуын айтады. Аньес Марктің анасына телефон шалып, әкесі бір жылдан бері қайтыс болғанын мейіріммен еске салады. Аң-сезімін шатастырған Марк олардың ең жақсы достары Серж мен Надя туралы айтады, оған Аньес олардың кім екенін білмейтінін және Марктың қиялданған болуы керек деп жауап береді. Марк қатты ашуланып, ақыл-есі дұрыс емес деп ойлайды. Марк Аньес пен Бруноның Маркты психиатриялық ауруханаға жатқызуды жоспарлап жатқанын естіп оянады. Марк тез-тез киініп, үйден қашады. Ол таксиде анасын іздеуге тырысады, бірақ ұйқы таблеткасы мен қатты жаңбырдың салдарынан өскен үйін таба алмайды. Марк анасына қоңырау шалуға тырысады, бірақ қоңырау шалатын телефон нөмірі дұрыс емес. Ол Аньеске телефон шалып, анасының үйінде екенін айтады да, онымен бірге барып, алып келуге шақырады. Марк Аньес пен Бруноның үйден шығып жатқанын көргенде, ішке жүгіріп кіріп, паспортын алып, аяқ киім киіп, бауларын сындырып, кетеді. Ол Гонконгқа қашып кетеді, Парижден шыққан алғашқы ұшақпен. Паспорттағы суретте оның шашы бар. Марк Гонконг арқылы саяхаттайды. Ол Аньеске кешірім сұрап хат жазады, бірақ оны жібермейді. Ол Францияға ұшаққа мініп бара жатқанда, ойын өзгертіп, бір күн бойы "Жұлдызды паром" арқылы алға-артқа жүреді. Кеме түнде тоқтаған соң, ол жергілікті теңізшілерге оны өз қайығына мінгізуге ақы төлейді. Марк Қытайдың белгісіз бір ауылына келеді. Марк біршама уақыт қонақ үйде тұрады, жергілікті тұрғындармен танысады және мұртын қайта өсіреді. Бір күні Марк қонақ үйге оралғанда, Аньес оны күтіп отырғанын көреді, ол бүкіл сапар бойы онымен бірге болғандай, оның шоқ пен шатасуына. Аньес оның жарқын үлгілі "клоун" жакетіне күлді және оны Парижге кимейтінін үміттеніп, неге сатып алғанын сұрады. Олар казиноға барып, Аньес білетін, бірақ Марк білмейтін жаңа достармен танысады. Маркка олардың төртінің соңғы суреттері көрсетіледі, онда Марктің шашы бар. Агнес Марктің ашуын байқап, егер оған жаңа достары ұнамаса, олар Парижге оралғаннан кейін оларды қайтадан көрудің қажеті жоқ екенін айтады. Марк Гон...

Өндіріс жазбалары

Гонконгтың ауылдық көріністері Ко Лау Ванда, Сай Кунг түбегінде түсірілді. "Мұстафа" фильміндегі оқиғалардың мағынасы ашық емес болғанымен, күдіс элементі бар. Көптеген сыншылар фильмдегі оқиғалар нақты емес, метафоралық екенін және Марк өзінің жеке басын жоғалтуын (немесе орта жастағы дағдарысты) көрсететінін айтты. Фильмнің соңғы сахнасының шындықпен болған оқиғаны бейнелегені ме, әлде Марк армандаған нәрсенің идеалдастырылған түрі ме, белгісіз қалды.