Кіріспе

1999 жылғы Люк Дарденнің және Жан Пьер Дарденнің «Розетта» фильмі – Дарден ағайындыларының сценарийін жазған және режиссерлік еткен бельгиялық-француз туындысы. Фильмде спирттік ішімдікке тәуелді анасымен бірге трейлерлік тұраққа орналасқан жасөспірім қыздың (Эмили Декенн сомдаған) тағдыры баяндалады. Жақсы өмірді іздеп, азапты жағдайынан құтылу үшін ол тынымсыз жұмыс іздейді, тұрақты және қауіпсіз өмірге үміттенеді, трейлерді және анасын артта қалдыруды қалайды. Фильм көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде 1999 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» мен «Үздік әйел актриса» сыйлықтарын жеңіп алды. Metacritic сайтындағы сыншылардың пікірі бойынша, фильм 19 рецензияға негізделген орташа есеппен 76 ұпай жинады, бұл «жалпы алғанда жақсы пікірлер» дегенді білдіреді. Variety журналынан Дерек Элли фильмді былай бағалады: «Басты актрисасының қатал нық қадамдары мен жабайы сезімдерімен бекітілген «Розетта» – бельгиялық ағайынды Люк пен Жан Пьер Дарденнің еуропалық авторлық киносы, ол көрермендердің жартысын ғана қызықтырады». The New York Times газетінен Стивен Холден фильмнің «тақырыбынан алыстау және минималистік сценарийінен кейіпкердің ауыр күйзелісін сезіну қиын, тіпті оны жақсы тануға да мүмкіндік болмайды. Үмітсіздікке құлағанда фильмнің әлеуметтік реализмі жасанды көрінеді, фильм клаустрофобиялық сезім тудырады». Boston Globe газетіне жазған Джей Карр: «Розеттаның қараңғылығы бәріне де ұнамайды, бірақ бұл жылдың ең жақсы фильмдерінің бірі» деген пікірде болды. The Guardian газетінен Питер Брэдшоу «Розетта» фильмін «қатаң түрлендіретін көзқарас, ерекше және құштарлықпен толған фильм» деп мақтады. «Мен оны көрер сайын, ол маған қымбат, күшті және ерекше болып көрінеді. Бұл фильм өзінің көркемдігі мен лирикасы арқасында классика мәртебесіне ие болды – нағыз ұлылық». Chicago Reader журналына жазған Джонатан Розенбаум фильмді басты кейіпкердің әлемін объективті түрде бейнелей білу қабілеті үшін мақтады және бұл «өткен жылдың ең күшті кино тәжірибесі, Голливудтың барлық жарылыстары мен арнайы эффектілерінен де асып түседі» деді. Француз баспасөзі де фильмге жоғары баға берді. L'Express журналынан Жан Пьер Дюфрейн «Розетта» фильмін оқырмандарға, полюстік пікірлерге қарамастан, жастардың өзін сақтауға тырысып, ересек жауапкершілікті мойындауының шындық бейнесі мен басты кейіпкердің мәнін ашып көрсету үшін камераны тиімді пайдаланғаны үшін ұсынды. Télérama журналынан Марин Ландро «Розетта» фильмін қосымша мақтады, Розетта мен анасы арасындағы рөлдердің ауысуы балалық шақтағы жайлылыққа деген құштарлықты көрсетеді, екеуі де қазіргі қоғамның қысымына мойындайды.

Кассалық жинақ

Фильм 1999 жылдың 5 қарашасында Нью-Йорк қаласындағы екі кинотеатрда көрсетіліп, 20 187 долларлық кассалық табыс тапты, нәтижесінде он үш апта ішінде 266 665 доллар жинады.

Марапаттар мен ұсыныстар

Фильм 1999 жылғы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" және "Ең үздік әйел актер" сыйлықтарын бірауыздан жеңіп алды. Сонымен қатар, фильм Бельгия киносыншылары қауымдастығының (UCC) "Үздік фильм" сыйлығы – Андре Кавенс сыйлығын және 2000 жылғы "Флаяно" халықаралық сыйлығының "Алтын Пегас" сыйлығын "Ең үздік режиссер" номинациясы бойынша алды. Бельгияның "Розетта" фильмі 72-ші "Оскар" сыйлығына ілікпеді. Эмили Декен Чикаго киносыншылары қауымдастығы сыйлығының "Ең үміткер актриса" сыйлығын "10 нәрсе мен сені жек көремін" фильміндегі Джулия Стайлзбен тең бөлісіп жеңіп алды және 25-ші "Сезар" сыйлығында "Ең үміткер актриса" номинациясына ұсынылды. 2000 жылғы "Жозеф Плато" сыйлығында фильм "Ең үздік бельгиялық актриса", "Ең үздік бельгиялық режиссер", "Ең үздік бельгиялық фильм" және "Кассалық табыс" сыйлықтарымен марапатталды, ал Оливье Гурме "Ең үздік бельгиялық актер" номинациясына ие болды. Басқа номинациялардың ішінде "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясы бойынша "Independent Spirit Award" және "Ең үздік әйел актер" мен "Ең үздік фильм" номинациялары бойынша "European Film Awards" бар.

Розетта заңы

Көпшілік пікірдің қарамастан, фильм Бельгияда жұмыс берушілерге жасөспірімдерге ең төменгі жалақыдан кем төлеуге тыйым салатын және жастар еңбегін реформалауды көздейтін, "Розетта заңы" деп аталатын жаңа заңның қабылдануына себеп болған жоқ. Дарден ағайындыларына берген Guardian сұхбатында Жан Пьер бұл қате түсінік туралы былай деді: "Жоқ, бұл заң бұрыннан-ақ болған, жасырын дауысқа қойылмаған еді. Шындық көбінесе ойдан шығарылғаннан гөрі әлдеқайда қарапайым."