Кіріспе

Француз кинорежиссері, сценарист және киносыншы Оливье Ассаяс (; 25 қаңтар 1955 жылы туған) – француз кинорежиссері, сценарист және киносыншы. Ассаяс өзінің көпжанрлы фильмографиясымен танымал, ол баяу дамитын тарихи фильмдер, психологиялық триллерлер, нео-нуарлар және комедиялардан тұрады. Ол француз, испан және ағылшын тілдерінде халықаралық актерлік құраммен фильмдер түсірді. Кинорежиссер Жак Ремидің ұлы Ассаяс мансабын Cahiers du Cinéma журналында киносыншы ретінде бастады. Онда ол әлемдік кино және оның авторлық киносын жазды, олар кейін оның жұмысына әсер етті. Ассаяс бірнеше қысқаметражды фильм түсірді және 1986 жылы «Disorder» фильмімен толықметражды дебют жасады. Ол көркем фильмдер түсіруді жалғастырды, ал «Салқын су» (1994) оның мансабындағы маңызды туынды ретінде танылды. Бұл Канн кинофестивалінде Un Certain Regard бөлімінде көрсетілген оның алғашқы фильмі болды. Оның келесі фильмі «Ирма Вэп» (1996) де Канн фестивалінде көрсетілді, ал «Сентиментальді тағдырлар» (2000), «Демоновник» (2002) және «Тазалық» (2004) фильмдері «Алтын пальма» үшін ресми түрде бәсекеге түсті. 2006 жылы ол «Paris, je t'aime» антологиялық фильміне қысқа фильм қосты. Ол «Жазғы сағаттар» (2008), «Силс Марияның бұлттары» (2014) және «Жеке сатып алушы» (2016) драмаларымен атаққа ие болды; соңғысы оған Канн кинофестивалінде ең үздік режиссер сыйлығын жеңіп берді. Сондай-ақ, ол «Non Fiction» (2018) комедиясын және «Wasp Network» (2019) шпиондық триллерін түсірді.

Өмір және мансап

Ассаяс Францияның Париж қаласында француз режиссері және сценаристі Раймонд Ассаяс ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі түрік еврейі және Италияға қоныс аударған, ал анасы Екатерина де Кароли – протестант мажар тегінен шыққан сәнді дизайнер болған. Ассаяс мансабын әкесіне көмектесуден бастады. Әкесінің денсаулығы нашарлаған кезде ол оның жұмыс істеп жатқан телешоуларының эпизодтарын жазды. 2010 жылғы сұхбатында Ассаяс өскен кезіндегі басты саяси ықпалы Гай Деборд пен Джордж Оруэлл болғанын айтты. 1968 жылғы мамыр көтерілісі туралы Ассаяс: «Мені 1968 жылғы мамырдың саясаты қалыптастырды, бірақ мен үшін ол тоталитаризмге қарсы көтеріліс болды. Адамдар «Одеон» театрында қара және қызыл тулардың бірге болғанын, ал мен қара жақта болғанымды ұмытып кеткендей» деді. Ассаяс ең үлкен жетістігі – Мэгги Ченгтің басты рөлде ойнаған «Ирма Вэп» фильмі, ол француз режиссері Луи Фейярд пен Гонконг киносына жасалған құрмет. «Cahiers du cinéma» журналында жұмыс істеген кезде Ассаяс өзіне ұнайтын еуропалық және азиялық режиссерлер туралы жазды. Оның фильмдерінің бірі – «HHH: Hou Hsiao hsien портреті» тайваньдық режиссер Hou Hsiao hsien туралы деректі фильм. Ассаяс 1998 жылы Ченгке үйленді. 2001 жылы ажырасып, бірақ қарым-қатынастары достық болды және 2004 жылы Ассаяс онымен бірге «Тазалық» фильмін түсірді. Ол актриса-режиссер Миа Хансен Лёвпен 1998 жылы Ассаяс түсірген «Август айының соңы, қыркүйек айының басы» фильмінде 17 жастағы Хансен Лёв ойнаған кезде танысты, бірақ олар «20 жасқа толғанға дейін бірге болған жоқ». 2017 жылы олар ажырасып кетті. 2009 және 2010 жылдары Ассаяс 1977 жылы жасалған жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты айыптауларға байланысты кинофестивальге барған режиссер Роман Поланскині қолдап екі петицияға қол қойды. Бірінші петицияда кинофестивальдердің «еркін және қауіпсіз» жұмыстар көрсетілетін орын ретіндегі дәстүрін бұзуы мүмкін екені, ал бейтарап елдерге саяхаттайтын кинорежиссерлерді тұтқындау «әсерлерін ешкім білмейтін әрекеттерге» есік ашатыны айтылды. Ассаяс 2010 жылы француз телеарнасы үшін «Карлос» атты мини-сериалды режиссерлік етіп, сценарийін жазды, ол террорист Илих Рамирес Санчестің өміріне арналған. Венесуэлалық актер Эдгар Рамирес 2011 жылы «Карлос» рөлі үшін «Ең үміткер актер» сыйлығын жеңіп алды. 2011 жылдың сәуір айында Ассаяс 2011 жылғы Канн кинофестивалінің негізгі конкурсының қазылар алқасының мүшесі болары жарияланды. Ассаяс түсірген «Ауада бір нәрсе» фильмі 69-шы Венеция халықаралық кинофестивалінде «Алтын арыстан» сыйлығына ие болды. Ассаяс Венецияда «Оселла» сыйлығын үздік сценарий үшін алды. 2014 жылы түсірген «Силс Марияның бұлттары» фильмі 2014 жылғы Канн кинофестивалінің негізгі конкурстық бөлімінде «Алтын пальма» сыйлығына ие болды. «Sils Maria» Луи Делюк сыйлығын жеңіп алды және алты «Сезар» сыйлығына ұсынылды, соның ішінде үздік фильм, үздік режиссер және үздік түпнұсқа сценарий. Фильм Кристен Стюарт үшін «Үздік екінші рөлдегі актриса» сыйлығын жеңіп алды. 2016 жылы Ассаяс «Жеке сатып алушы» фильмі үшін үздік режиссер сыйлығын (Канн кинофестивалі) жеңіп алды, онда Стюарт та басты рөлде ойнады. 2017 жылдың маусым айында Ассаяс 2017 жылғы Локарно кинофестивалінің президенті болары хабарланды.

Стиль және әсерлері

Реверс-шоттың Ник Пинкертонмен сұхбатында Ассаяс өзінің әсерлері туралы айтты: кинодағы радикализм – қазіргі заманғы бейнелер әлемінен тыс болу, ал оның кілті – Роберт Брессонның еңбегі. Ол менің жұмысымдағы ең маңызды ықпал етуші болды, ал интеллектуалды тұрғыдан – Гай Дебордың ықпалы. Қысқасы, Дебор, Брессон, Брессон, Дебор – осылар әрқашан менің көзқарасымды және әлемді қабылдау жолымды анықтады.

Ассаяс 2012 жылғы Sight & Sound режиссерлер сауалнамасына қатысып, өзінің ең сүйікті он фильмін былай тізімдеді: «2001: Ғарыш саяхаты», «Матфей бойынша жақсы хабар», «Людвиг», «Адам қашқан», «Айна», «Наполеон», «Ойын уақыты», «Ойын ережелері», «Өмір ағашы» және «Ван Гог».

Теледидар

Жыл Атауы Режиссер Сценарист Ескермелер 1982 Étoiles et toiles Құжаттық фильм 1994 Tous les garçons et les filles de leur âge Телесериал 1997 Cinéma, de notre temps Эпизод: HHH Ху Хсиао-Хсиеннің портреті 2006 Noise Құжаттық фильм 2007 To Each His Own Cinema Сегмент: "Recrudescence" 2007 Stockhausen / Preljocaj Диалогтық құжаттық фильм 2008 Eldorado Құжаттық фильм 2010 Carlos Телесериал 2022 Irma Vep Телесериал

Марапаттар мен ұсыныстар

Жыл Сыйлық Санаты Жоба Нәтижесі 1991 Prix Jean Vigo Paris Awakens 2000 Канн кинофестивалі Алтын пальма Sentimental Destinies 2002 Demonlover 2004 Clean 2008 Бостон кино сыншылары қоғамы Ең үздік шет тілдік фильм Summer Hours Лос-Анджелес кино сыншылары қауымдастығы Ең үздік шет тілдік фильм Ұлттық кино сыншылары қоғамы сыйлығы Ең үздік шет тілдік фильм Нью-Йорк кино сыншылары алқасы сыйлығы Ең үздік шет тілдік фильм Торонто кино сыншылары қауымдастығы Ең үздік шет тілдік фильм 2010 Primetime Emmy сыйлығы Шектелген сериядағы үздік режиссер Carlos 2010 Цезар сыйлығы Ең үздік режиссер Еуропалық кино сыйлығы Ең үздік режиссер Lumières сыйлығы Ең үздік фильм Ең үздік режиссер Лос-Анджелес кино сыншылары қауымдастығы Ең үздік режиссер Globes de Cristal сыйлығы Ең үздік телефильм немесе телесериал 2012 Венеция халықаралық кинофестивалі Алтын Оселла ең үздік түпнұсқа сценарийі үшін Something in the Air Fondazione Mimmo Rotella сыйлығы Алтын Арыстан 2014 Louis Delluc сыйлығы Clouds of Sils Maria Канн кинофестивалі Алтын пальма Цезар сыйлығы Ең үздік фильм Ең үздік режиссер Ең үздік түпнұсқа сценарийі 2016 Канн кинофестивалі Ең үздік режиссер Personal Shopper 2016 Zurich Film Festival A Tribute To сыйлығы Өмір бойы жетістіктері үшін