Кіріспе
Екінші Таргу Фрумос шайқасы – 1944 жылғы мамыр айында Румынияның Яссы қаласы маңында Вермахт пен Қызыл Армия күштері арасындағы әскери қақтығыс. Бұл шайқас Таргу Фрумос операциясының басты ұрысы болды және көбінесе Таргу Фрумос шайқасы деп аталады. Әскери тарихшы Дэвид Гланц бұл шайқасты Бірінші Яссы-Кишинев шабуылының бір бөлігі деп санайды, ол Ставканың 2-ші және 3-ші Украина майдандарының күштеріне Румынияға үйлестірілген шабуылды бастау туралы бұйрығынан туындады. Шабуыл Яссыға бағытталды, ал қосымша мақсаты – Прут өзенінен көпір басып өту. Таргу Фрумос шайқасын кеңес тарихшылары қысқаша ғана сипаттаған. Соңғы кезде ресейлік тарихшылар оны жеке шайқас ретінде қарастыра бастады. Мысалы, Ресей Федерациясы үшін дайындалған төрт томдық «Ұлы Отан соғысы» (1998) кітабында былай делінген: Осылайша, Таргу Фрумос операциясы барысында 2-ші Украина майданының күштері жаудың қорғанысына терең еніп, Прут және Сирет өзендері арасындағы аймаққа жетпеді. Ставканың бұйрығымен олар 6 мамырда қолданыстағы жағдайлар бойынша қорғанысқа көшті. 3-ші Украина майданының әскерлері Днестрден шабуыл жасап, жаңа көпір басып алуға тырысқандары да нәтижесіз аяқталды. Екі неміс дивизиясының командирлерінің бірі Хассо фон Мантеуффель мен Фердинанд Мария фон Зенгер унд Эттерлиннің мәлімдемелеріне сәйкес, неміс күштері 2-ші Украина майданының кеңес шабуылын тойтарды, бұл Солтүстік Украинадағы ірі шабуылдың алғы күресі деп күтілген. Таргу Фрумос шайқасы АҚШ Армиясы және басқа да армиялардағы офицерлердің тактикалық білімін жетілдірудегі оқу құралы ретінде пайдаланылды, бұл жылдам қозғалатын қорғаныс қалай броньды шабуылды жеңе алатынын көрсетеді. Алайда, екі неміс офицерінің есептеріне қатысты сұрақтар туындайды, олар өз есептеріне румындық күштерді қоспаған.
Thus, during the Târgu Frumos operation, the 2nd Ukrainian Front's forces tried unsuccessfully to complete a deep penetration of the enemy's defense and reach the territory between the Prut & Siret Rivers. By order of the Stavka, they themselves went over to the defensive along existing lines on 6 May The several attempts by the 3rd Ukrainian Front's armies to conduct attacks from their Dnestr bridgeheads & seize new bridgeheads also led to nothing. According to accounts by Hasso von Manteuffel, one of the two German division commanders, and Ferdinand Maria von Senger und Etterlin, the German forces defeated a Soviet offensive by the 2nd Ukrainian Front that was expected to be a precursor of a much larger offensive in Northern Ukraine. The battle of Târgu Frumos has been used as a case study in officer tactical education in the United States Army and other armies, teaching how a mobile defense can defeat an armoured spearhead. There are however questions about the accounts by the two German officers, relating to the failure to include Romanian forces into their account.
Кіріспе
1944 жылдың сәуір айында Қызыл Армияның бірқатар шабуылдары, оның ішінде Яссы секторында, ОКХ-ны Белоруссияда жоспарланған ірі шабуылдың нақты уақыты мен орны туралы жаңылыстыру мақсатында болды. Неміс-румын күштері сәуір айы бойында жергілікті, шектеулі мақсаттағы шабуылдарға қарсы табысты түрде қорғалды. Таргу Фрумосқа жасалған шабуыл – Қызыл Армияның ОКХ-ны жаңылыстыру, Румыниядағы Остік күштерінің қорғанысын сынау, сондай-ақ Белоруссия майданына резервтерді жеткізуге кедерес келтіру жөніндегі алғашқы әрекеті болды. Мамырдың бірінші күні, дәстүрлі жұмысшылар күнінде Кеңес әскерлерінің жаңа шабуылға көшетіні күтілген еді. Алайда, шабуыл 2 мамырда қайта басталды, осымен үш күндік үздіксіз және қатал шайқас басталды. Таңғы аспандағы 60 минуттық артиллериялық дабылды қоршап, екі Кеңес армиясы шабуылға көшті.
Тарихнама
Кеңес дереккөздерінде бұл шайқасқа сирек сілтеме жасалады. Тарихшы Дэвид Гланц 1944 жылғы сәуір және мамыр айларында Румыниядағы операциялар туралы дивизия тарихтарында бірнеше ескертулер тапты. Оның негізгі дереккөзі – тікелей сілтемесі бар Кеңес Одағының 2-ші танк армиясының тарихы. Онда 1944 жылғы наурыз айының соңында танк армиясы 27-ші армияның секторына "Фокури және Поду Илоаии бағытында шабуылдау" міндетімен ауыстырылғаны көрсетілген. Кейіннен армия Яссы қаласына соққы беруге және оны басып алуға тиіс болды. Танк армиясының келесі операциялары туралы баяндамада, ол 27-ші армияның 35-ші атқыштар корпусымен бірге шабуыл жасағаны айтылады. Сондай-ақ, 3-ші танк корпусы Таргу Фрумосқа жеткені, бірақ неміс контршабуылымен кері шегінгені хабарланады. Неміс офицерлері анықтаған 16-шы танк корпусы туралы есепте ешқандай мәлімет жоқ сияқты. Немістердің кеңестік шабуыл толыққанды шабуыл болды деген мәлімдемелеріне қарамастан, Таргу Фрумос шайқасы 1944 жылғы Шығыс майданындағы шайқастар контекстінде салыстырмалы түрде шағын операция болған сияқты, тіпті кеңестік армияның сәттілігі Қызыл Армияны Румынияға шабуыл жасау үшін одан да күшті жағдайға қойған болар еді.
Салдары
Таргу Фрумос шайқасының соңында фронт тұрақтап, бекінді. Бірақ, осы позициялардан Кеңес әскері 1944 жылдың тамыз айының соңында сәтті Яссы-Кишинев операциясын бастады. Саяси жағынан алғанда, шайқас Румыниядағы немісқа қарсы күштердің белсенділігін күшейтті, нәтижесінде дәстүрлі саяси партиялар мен Люкреций Пэтрашкану басқаратын Румыния Коммунистік партиясы арасында келіссөздер жүргізілді.