Оңтүстік Үндістан тас агамасы (Psammophilus dorsalis) – Оңтүстік Үндістандағы тасты төбелерде кездесетін жалғасқан кесіртке. Сипаттамасы, ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бауырымен жорғалаушылардың түрі
Species of reptile
Жарым аралдық тас агам немесе Оңтүстік Үндістан тас агамы (Psammophilus dorsalis) – Оңтүстік Үндістанның тасты төбелерінде көптеп кездесетін агамның кең таралған түрі. Оған жақын түр, Psammophilus blanfordanus, Шығыс Гаттарда, бірақ бұл түрдің таралған аймағынан солтүстікке қарай табылған.
The peninsular rock agama or South Indian rock agama (Psammophilus dorsalis) is a common species of agama found on rocky hills in south India. An allied species, Psammophilus blanfordanus, is found in the Eastern Ghats, but north of the range of this species.
Сипаттама
Бұл кесіртке түрінің үлкен, созылған және жалпақ басқа иелігі бар, ересек еркектерінде екі жағы ісіңкі. Мұрынының ұзындығы көз шеңберінің диаметрінен артық. Бас қабықтары тең емес, тегіс немесе сәл өркештелген, маңдай бөлігінде (сinciput) артқы бөлігіне (occiput) қарағанда ірілеу. Кантус ростралис және қабау үсті (supraciliary) анық және өткір жиекке ие, құлақтың үстінде екі кішкентай, бөлек тікен немесе тікендер тобы болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін; барабан қуысының (tympanum) диаметрі көз шеңберінің жартысына тең немесе одан сәл артық; оның 10-13 жоғарғы және сол сияқты төменгі ерін қабықтары бар. Денесі сәл жалпақ, dorsal қабықтары кішкентай, біркелкі, тегіс немесе ересектерде әлсіз өркештелген, ал жастарда күшті өркештелген, барлығы артқа және жоғары қарай бағытталған; dorsal қыртысы үлкейтілген қабықтардан тұратын қысқа жотаға дейін кемітілген; ventral қабықтары dorsal қабықтарымен шамалас және тегіс (жастарда өркештелген); дененің орта тұсында 115-150 қабық орналасқан; мойын асты (gular) қабықтары ventral (қарнының асты) қабықтарынан сәл кіші; төрт немесе бес үлкейтілген қабық алдыңғы ерін қабықтарымен қатар орналасқан, олар екі қатар қабықтармен бөлінген; тамақ бөлігінде ұсақ қабықтармен жабылған күшті көлденең бүктеме байқалады; мойын және dorsal қыртысы тіс сияқты өсінділерден тұрады. Аяқтары мықты, біркелкі, өркештелген қабықтармен жабылған; артқы аяғы алға созылғанда, жас нұсқаларында құлаққа немесе көздің артқы жиегіне, ал одан да алға жетеді. Құйрығы сәл жалпақ, өркештелген қабықтармен жабылған, олар төменгі жағында жоғары жағынан ірілеу. Ересек еркекте құйрығының табанында айқын ісіну байқалады, осы бөлігіндегі қабықтары қалыңдайды, ал жоғарғы орталық қатардағы қабықтары үлкейеді. Жастар мен ұрғашылары зәйтүн түсті, қоңыр дақты, ұсақ немесе қара қоңыр мраморлы, сонымен қатар арқасының екі жағында ақ, созылған дақтары бар. Еркекте басы мен арқасы ашық қоңыр, ал еріндері сарғыш қоңыр, құлағынан аспайтын жолақ түрінде созылады. Көздің артынан басталатын қоңыр немесе қара бүйір жолағы төменгі жақтарын жауып, кеңейеді. Қарны сары, ал мойны сұр реңді. Бұл кесірткелер жыртқыш тастарда күнге күйінеді, олардың жасырын түсі оларды жасырады. Олар жәндіктермен қоректенеді. Жұптасу маусымында еркек жарқын түске енеді. Жоғарғы бөліктері қызғылт қызыл немесе сары түске айналады, ерін жолағы кейде қызғылт болады. Төменгі жағы, аяқтары мен құйрығы қара түсті. Мұрынынан шанағына дейінгі ұзындығы 135 мм, құйрығы 200 мм. Ұрғашылары кішірек.
This species of lizard has a large head that is elongated and depressed, with the cheeks swollen in adult males. The snout is longer than the diameter of the orbit (eye cavity). The upper head scales are unequal and smooth or obtusely keeled, the scales being larger on the sinciput (brow) than on the occiput. The canthus rostralis and supraciliary (brow) has a clear and sharp edge, two small separated spines or groups of spines above the ear are present or absent; the diameter of the tympanum is half or a little more than half that of the orbit; it has 10 to 13 upper and as many lower labial scales. The body is slightly flattened; dorsal scales are small, uniform, smooth, or feebly keeled in the adult, and strongly keeled in the young, all pointing backwards and upwards; the dorsal crest is reduced to a ridge of enlarged scales; ventral scales are as large as the dorsals, and smooth (keeled in the young); from 115 to 150 scales occur around the middle of the body; the gular (under chin) scales are a little smaller than the ventral (underside) scales; four or five enlarged scales occur on the chin parallel with the anterior labials, separated from them by two rows of scales; a strong transverse fold covered with small scales is seen across the throat; the nuchal and dorsal crests are merely tooth like protrusions. The legs are strong, covered with uniform, keeled scales; the hind limb when extended forward in a specimen reaches the ear or the rear end of the eye, and further forward in younger individuals. The tail is slightly flattened and covered with keeled scales, which are larger below than above. In the adult male, it is distinctly swollen at the base, the scales on that part of it are thickened, and those of the upper median row are enlarged. Young and females are olive brown, spotted, speckled, or marbled with dark brown, and with a series of white, elongated spots along each side of the back. The male has pale brownish colour on the top of the head and back, while the lips are yellowish brown, and this extends as a strip beyond the ear. A dark brown or black lateral stripe begins behind the eye and broadens to cover the lower sides. The underside is yellow with the throat mottled with grey. These lizards basks on bare rocks where they are hidden by their cryptic colouration. They feed on insects. The male in the breeding season assumes bright colours. The upper parts become fine vermilion red or yellow, the lip stripe is sometimes pink. The under surfaces, limbs, and tail are black. From snout to vent, its length is 135 mm, the tail is 200 mm. Females are smaller.
Мінез-құлық
Еркектер ашық тастарда күнге жатады және басын көтеріп көрсету әрекеттерін жасайды. Ірі еркектер биік тіректе тұрады. Құстардың үстінен ұшқанда денелерін жайып алады. Бір гектарға шамамен 90 кесіртке кездесетіні байқалған.
Males bask openly on exposed rocks and show head push up displays. The larger males take up higher perch positions. They flatten their bodies when birds fly overhead. Densities of about 90 lizards per hectare have been noted.
Географиялық ауқым
Олар Оңтүстік Үндістанда, шамамен 16° солтүстік ендіктің оңтүстігінде табылған. Батыс Гаттарда, Нилгириде, Оңтүстік Аркот және Налламалаи тауларында теңіз деңгейінен 6000 футқа дейін биіктіктегі төбелі аймақтарда кездеседі. Нилгиридің кейбір аймақтарында олар өте көптеп кездеседі, ал М. А. Смит «Британдық Үндістанның фаунасында» Бангалор маңында олардың аса көп екенін атап көрсеткен.
They are found in southern India, south of about 16°N latitude. In the Western Ghats, Nilgiris, South Arcot, and Nallamalai Hills, they are found in the hilly regions at altitudes up to 6000 ft above sea level in the Nilgiris. It is very common in some parts of the Nilgiris and it was noted as being particularly common near Bangalore by M. A. Smith in The Fauna of British India.