Киандра: Австралияның алғашқы шаңғы курорты және тарихи алтын кеніші
Kiandra, New South Wales
Киандра – Аустралияның қарлы тауларындағы тарихи қала, алтын өндірісінің ортасы және австралиялық шаңғы спортының туған жері. Косцюшко ұлттық паркінде орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сиднейдегі паром.
the Sydney ferry
Киандра – тасталып кеткен алтын кенетін қала және Австралиядағы шаңғы спортының бастауы. Қала Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Қарлы тауларда, Косцюшко ұлттық паркінің ішіндегі Қарлы Монаро аймақтық кеңесінде орналасқан. Оның атауы аборигендердің «Gianderra» сөзінен туындаған, ол «пышақ үшін өткір тастар» дегенді білдіреді. Алдында бұл аймақ 1839 жылы осы ауданда қоныстанған доктор Гибсонның есімімен аталған. Бір ғасыр бойы (Кабрамура құрылғанға дейін) Киандра Австралияның ең биік орналасқан қаласы болды. Киандра Кумадан солтүстік-батысқа қарай, Адаминаби мен Талбинго арасындағы Қарлы таулар тас жолында жатыр. Ол теңіз деңгейінен жоғарыда орналасқан, Евкумбена өзенінің жағасындағы ағашсыз қыратта жатыр. Қыс айларында қармен жабылып, күшті желге ұшырайды. Австралияның аралық биогеографиялық аймақтануына сәйкес, Австралия Альпі таулық шөптесін биоаймағында орналасқан. Онжылдықтар бойы төмендеуден кейін, 2009 жылдан 2020 жылға дейін Киандрадағы қалған ғимараттарды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді, соның ішінде тарихи Киандра сот залы мен Вулгал ложасы балықшылар үйінде жұмыс жасалды. Бұл жұмыстарды Жаңа Оңтүстік Уэльс Ұлттық парктері мен жабайы табиғат қызметі (NPWS) және еріктілер бірлесіп жүргізді, осы арқылы Киандрада мүмкіндігінше жайлылық пен шектеулі тұру орындары қамтамасыз етілді. 2019–20 жылғы Австралияның орман өрттері кезінде қаладағы қалған ғимараттардың көпшілігі қиратылды немесе ауыр зақымдалды.
Kiandra is an abandoned gold mining town and the birthplace of Australian skiing. The town is situated in the Snowy Mountains of New South Wales, Australia, in the Snowy Monaro Regional Council inside the Kosciuszko National Park. Its name is a corruption of Aboriginal 'Gianderra' for 'sharp stones for knives'. It was earlier called Gibson's Plains, named after a Dr. Gibson, a settler in the district in 1839. For a century (until the establishment of Cabramurra), Kiandra was Australia's highest town. Kiandra lies approximately north west of Cooma on the Snowy Mountains Highway between Adaminaby and Talbingo. It sits at above sea level and is situated on a high, treeless ridge on the banks of the Eucumbene River, which is snow covered during winter and is subject to high winds. It lies in the Australian Alps montane grasslands bioregion according to Interim Biogeographic Regionalisation for Australia. After decades of decline, restoration work on the remaining buildings at Kiandra took place from 2009 to 2020, including work on the historic Kiandra Courthouse Chalet and Wolgal Lodge fishing cottage being conducted by the NSW National Parks and Wildlife Service (NPWS) and volunteers, enabling occasional amenities and limited accommodation at Kiandra. The remaining buildings in the town were either destroyed or severely damaged during the 2019–20 Australian bushfire season.
Алтын шашы
1859 жылы қарашада тау шаруалары, Поллок ағайындылары алтын тапты. 1860 жылы наурыз айына қарай, шамамен 10 000 кенші мен саудагерлер сол жерге асықты. Алғашқы табыстар өте жақсы болды. Жаңа Чам төбесі деп аталған жерде өзен құмдарынан 9 кг салмақты алтын кесегі табылды. Киандра пошта бөлімі 1860 жылдың 1 маусымында ашылды және ең гүлденген кезеңінде 15 000-ға жуық адам тұрған, 25 дүкен, 13 нан пісіруші, 16 қасапшы, 14 паб, бірнеше банк және төрт ұстахана қызмет көрсеткен. Дегенмен, 1861 жылы «Сидней Морнинг Геральд» газеті «жаппай көшіп кету» туралы хабарлады және оңай табыс көздері таусылды. Киандра алтын кендерінде көптеген қытай халқы жұмыс істеді. Қытай кеншілері 1882 жылы «Жаңа Чам төбесінде» шлюздік жұмыстарға көмектесу үшін Үш мильдік тоғанды салды. Осы көркем көл әлі де бар және қазір Селвин қарлы алабын қар жасауға қажетті сумен қамтамасыз етеді. Уикипедияның қытай тіліндегі сайтында Киандра 奇安德拉 (Qi An De La) деп көрсетілген. Соңғы кен өндірісі шамамен 1905 жылы тоқтады. Ресми тіркелген жалпы өндіріс көлемі 48 676 кг құрады.
In November 1859, gold was discovered by mountain cattlemen, the Pollock brothers, and by March 1860, some 10,000 miners and storekeepers had raced to the scene. Initial returns were very good. A 9 kg nugget was discovered in river deposits under what became known as New Chum Hill. Kiandra post office opened on 1 June 1860 and it is estimated that the area at its peak accommodated around 15,000 people, served by 25 stores, 13 bakers, 16 butchers, 14 pubs, several banks and four blacksmiths. Nevertheless, by 1861, the Sydney Morning Herald was reporting a "mass exodus" and the easy pickings were exhausted. Significant numbers of Chinese people worked the Kiandra goldfields. Chinese miners built Three Mile Dam in 1882 to assist with sluicing operations at "New Chum Hill". The scenic lake still exists and now supplies Selwyn Snowfields with its snow making water requirements. Wikipedia's Chinese site lists Kiandra as 奇安德拉 (Qi An De La). The last mining operations finally ceased around 1905. Official total production recorded was 48 676 kg.
Қалпына келтіру
Соңғы тұрғындар 1974 жылы Киандраны тастап кетті, содан кейін NPWS қаланы өз бақылауына алып, көптеген ғимараттарын бұзып бітті. NPWS-тің қаланың адамзат мұрасының көп бөлігін сақтап қалмауы туралы шешімі бүгінгі күнге дейін аймақтың кейбір бөліктерінде наразылық тудырып келеді. 2012 жылы Киандрада қайтадан тұруға арналған орындар пайда болды, оның ішінде жаңадан қалпына келтірілген Волгал Лоджі брондауға қолжетімді болды. 1960 жылдардағы балықшылар үйінің ашылуы, ішінара, Киандрадағы тұруға қатысты нарықтық сұранысты құру және көрсету мақсатымен жасалды, бұл туралы Snowy Times газеті "Киандра сот үйін және шалеін тұруға арналған орындар ретінде қалпына келтіруге нарықтық негіз бола алады" деп жазды. 2013 жылғы Пасха мерекесінде Киандраның барлық төрт ғимараты ондаған жылдардан кейін алғаш рет қоғамдық пайдалануға берілді, онда экскурсиялар мен көрмелер ұйымдастырылды, соның ішінде Мэтью коттеджінің көрмесі және Паттинсон коттеджі үй-мұражайы жұмыс істеді.
The last resident left Kiandra in 1974, after which the NPWS took over the town and completed its demolition of most of its buildings. This decision by the NPWS not to preserve much of the human heritage of the township remains a source of resentment in some quarters in the district to this day. In 2012, public accommodation returned to Kiandra with the opening of the restored Wolgal Lodge for bookings. The opening of the 1960s fishing cottage was in part conducted to create and demonstrate a market demand for Kiandra based accommodation, which, according to the Snowy Times, could prove a "market based argument for restoring the Kiandra Courthouse and Chalet for accommodation". Easter 2013 saw all four of Kiandra's buildings in public use for the first time in decades with guided tours and exhibitions including the Matthew's Cottage exhibition and the Pattinson's cottage house museum.
2020 жылғы орман өрті
2019–20 жылғы Австралиядағы орман өрттері маусымында 2020 жылдың 3 қаңтарында Даннс жолындағы өрт Батлоу қаласынан Косьюшко ұлттық паркіне тарап, парктің солтүстік бөлігінің көп бөлігін өртеді. Сот ғимаратына ауыр зақым келді, өрт соншалықты қатты болды ki терезелердегі шыны мен алюминий еріді. Волгал және Паттисон шатырлары да қираған деп болжанып тұр.
During the 2019–20 Australian bushfire season, on 3 January 2020, the Dunns Road fire burned from Batlow into Kosciuszko National Park and burning much of the northern part of the park. The courthouse was severely damaged, the fire burning so hot that the glass and aluminium in the windows melted. Wolgal Hut and Pattisons Huts were also feared to have been destroyed.
Киандра баспа, фотосурет және археологияда
Тарихи Киандра: аудан тарихына арналған нұсқаулық, Д. Г. Мойе (редактор) 1959 жылы Киандра алтын асырудың жүз жылдығын мерекелеу үшін Кума Монаро тарихи қоғамы тарапынан жарық көрді және қазірге дейін басылымда. Австралияның жоғары таулы аймақтарын зерттеуші Клаус Хуэнеке Киандра аймағы туралы екі кітап жазды: «Жоғары таулы аймақтың үйлері», 1982 жыл және «Киандрадан Кошюскоға», 1987 жыл. Киандра пионерлік шаңғы клубы екі тарихты жариялады: «Киандра – алтын өрістерден шаңғы өрістеріне» (2006) және «Австралиядағы Лапландия қар туфлілері» (2010). Ақын Баркрофт Боук Киандрада шаңғы тебу туралы «Шайтанның қар туфлілері: Киандра жырлары» атты өлең жазды. Банжо Патерсон өз өлеңдерінде Киандраға сілтеме жасады, мысалы, «Тау станциясы» (The Bulletin, 1891 жылғы 19 желтоқсан). Патрик Уайттың алғашқы романы «Бақытты аңғар» (1939) Киандраны «Камбала» қалашығы ретінде жасырын көрсетеді. Питер Флемингтің 2011 жылғы «Тарихқа құлау» атты уақыт саяхаты/ғылыми-фантастикалық романының бір бөлігі Киандрада өтеді. Қалашық әр түрлі археологиялық зерттеулерге ұшырады, соның ішінде 1990 жылдардың ортасында докторлар Майк Смит, Кен Хеффернан және Энни Кларк басшылығымен Австралия Ұлттық Университетінің Археология және антропология факультеті жүргізген жоба. Киандра тарихи қоғамы қала тарихының маңызды деректер жинағы болып табылады. Киандрадағы өмірге қатысты көптеген қызықты фотосуреттер түсірілді, оның ішінде Чарльз Керри түсірген серия және қалашық маңындағы қытай шахтерлерінің суреті.
Historic Kiandra: A Guide to the History of the District, by D. G. Moye (editor) was published by the Cooma Monaro Historical Society to mark the centenary of the Kiandra Goldrush in 1959, and remains in print. Australian High Country enthusiast Klause Hueneke has written two books on the Kiandra region: Huts of the High Country, 1982 and Kiandra to Kosciusko, 1987. The Kiandra Pioneer Ski Club published two histories: Kiandra – Gold Fields to Ski Fields (2006) and Lapland Snow Shoes in Australia (2010). The poet Barcroft Boake wrote a poem about skiing at Kiandra, entitled "The Demon Snow Shoes: A Legend of Kiandra". Banjo Paterson referenced Kiandra in his poetry as in A Mountain Station (The Bulletin, 19 December 1891). Patrick White's first novel, Happy Valley (1939), has Kiandra thinly disguised as the township of "Kambala". The 2011 time travel/science fiction adventure novel Falling into History, by Peter Fleming, is partially set in Kiandra. The Township has been subject to various archaeological studies, including a project by the Australian National University Department of Archaeology and Anthropology under the direction of Drs Mike Smith, Ken Heffernan and Annie Clark in the mid 1990s. The Kiandra Historical Society remains a useful resource of record for the history of the town. A number of interesting photographic studies were taken of life at Kiandra, including a series by Charles Kerry, and a scene of Chinese miners near the Township.
Климат
Биіктігіне байланысты Киандраның климаты салқын мұхиттық типке жатады (Кёппен климаттық классификациясы Cfb), себебі кем дегенде 4 айдың орташа температурасы жоғарылайды; субполярлық мұхиттық климатқа (Cfc) жақын орналасқан. Қыстары суық әрі қарлы, ал жаздары салқын болып, кейде қар жауады. Киандрада жылына орташа есеппен 47,5 күн қар жауады. Егер изотерма қолданылса, Киандра континенттік (Dfb) климаттық типіне жатады, бұл Оңтүстік жарты шарда өте сирек, тіпті Австралияда кездеспейді деуге болады. Шындығында, бастапқы изотерма қолданылғанда, бұл салқын мұхиттық климат. Климаттық статистика 1866 жылдан 1974 жылға дейін теңіз деңгейінен (AMSL) белгілі бір биіктіктегі Киандра шалесінде жинақталды. Температураның орташа көрсеткіштері 1897 жылдан 1974 жылға дейін жинақталды, бірақ ең жоғары және ең төменгі температура көрсеткіштері 1957 жылға дейін цифрланбады. Киандрада тіркелген ең төменгі температура 1929 жылдың 2 тамызында болды, сол кезде Австралиядағы ең төменгі температура да осы жерде тіркелді. Ең жоғары температура 1939 жылдың қаңтарында Оңтүстік-Шығыс Австралиядағы қатты ыстық толқыны кезінде тіркелді. 1957–1974 жылдарға арналған цифрланған деректерде (төмендегі кестеде көрсетілгендей) ең төменгі температура 1965 жылдың 21 шілдесінде және 1966 жылдың 10 тамызында, ал ең жоғары температура 1968 жылдың 31 қаңтарында тіркелді.
Owing to its elevation, Kiandra has a cool oceanic climate (Köppen climate classification Cfb), as at least 4 months see a mean temperature above ; closely bordering on a Subpolar oceanic climate (Cfc); having cold and very snowy winters, alongside summers that are very cool with the odd snowfall. Kiandra receives an average of 47.5 snowy days annually. If using the isotherm, Kiandra qualifies for the continental (Dfb) climate type which is extremely rare in the Southern Hemisphere and arguably nonexistent in Australia. Indeed, using the original isotherm, it is firmly a cool oceanic climate. Climate statistics were compiled at the Kiandra Chalet site, elevation AMSL, from the year 1866 until 1974. Temperature averages were compiled from 1897 to 1974 but extreme temperature readings were not digitised until 1957. The lowest temperature recorded at Kiandra is on 2 August 1929, also the lowest temperature recorded in Australia at that time. The highest temperature is , recorded during a severe heatwave in southeast Australia in January 1939. In the digitised records available for the years 1957–1974 displayed in the following table, the lowest temperature recorded is on 21 July 1965 and 10 August 1966, while the highest temperature is on 31 January 1968.