Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Петринья – Бановина тарихи аймағындағы Сисак қаласына жақын орналасқан Орталық Хорватиядағы қала. Әкімшілік жағынан Сисак-Мославина округіне қарасты. 2020 жылдың 29 желтоқсанында қала 6,4 магнитудалы күшті жер сілкінісіне ұшырады, бұл қалаға ауқымды зардап келтірді.
Petrinja is a town in central Croatia near Sisak in the historic region of Banovina. It is administratively located in Sisak Moslavina County. On December 29, 2020, the town was hit by a strong earthquake with a magnitude of 6.4 , causing significant damage to the town.
Атауы
Петринья атауы грек тіліндегі πέτρα (pétra) сөзінен шыққан, ол латын тілінде "тас" деген мағынаны білдіреді. Тағы бір мүмкіндік – Петринья Сисак епархиясы тұсындағы Әулие Петр шіркеуінің атымен аталған болуы мүмкін. Рим дәуірінде қала Зринская Гора аймағында болған деседі, ол аймақ тасқа өте бай.
The name of Petrinja has its roots in Greek πέτρα pétra, meaning "stone" through Latin petrus. Another possibility is that Petrinja was named after the church of St. Peter from the time of the Diocese of Sisak. It is said that the town existed in Roman era in the area of Zrinska Gora, which is very rich in stone.
Орта ғасырлар
Петриньяның батысында Петрова гора (Петр тауы) орналасқан, 1097 жылы Гвозд тауында Хорватияның Петар Сначич патшасы мен Венгрияның Коломан патшасы арасындағы шайқас болған. Петриньяның тұрғынға толы елді мекен ретіндегі алғашқы жазбасы – 1240 жылы славян герцогы Коломанның Петринья тұрғындарына берген жеңілдіктері туралы мәлімет. Бұл ежелгі ортағасырлық Петринья Осман империясымен соғысқан дәуірге жатады.
West of Petrinja is Petrova gora (Peter's mountain), site of the 1097 Battle of Gvozd Mountain between King Petar Snačić of Croatia and Coloman of Hungary. The first written record of Petrinja as an inhabited settlement is the one about the benefits awarded to the inhabitants of Petrinja by the Slavonian duke Koloman in 1240. This old medieval Petrinja belongs to the time of warring with the Ottoman Empire.
XVI және XVII ғасырлар
Ескі бекініс 1543 жылы Осман империясының қолға түсуін болдырмау үшін тасталып, қиратылды. 1592 жылы Петринья Петринджица және Купа өзендерінің қосылған жерінде Осман бекінісінің салынуымен жаңа орынға ие болды. Бұл бекініс Осман империясының 1593 жылғы Сисак шайқасы сияқты Хорватияның орталық аймағындағы жорыстарына қызмет етуі тиіс еді. 1594 жылдың 10 тамызында бекініс хорват әскері тарапынан алғаш рет азат етілді. Сондықтан 10 тамыз Құдайға және Әулие Лаврентийге алғыс айту күні болып белгіленді, және осы әулие Петринья қауымы мен қаласының қасиетті қамқоршысы ретінде таңдалды. Уақыт өте келе Петринья шеберлер мен саудагерлерді тартты, олардың келуі қаланың дамуының бастамасы болды. 1773 жылы Австрия императоршасы Мария Тереза Петриньяны әскери шекараның барлық аумағындағы қолөнер гильдиясының орталығы деп белгіледі.
The old fortress was abandoned and destroyed in 1543, to prevent it from coming under Ottoman control. In 1592, Petrinja was given a new location with the construction and building of an Ottoman fortress at the confluence of the Petrinjčica and Kupa rivers. The fortress was to serve the Ottomans in their offensives in central Croatia, such as the 1593 battle of Sisak. On August 10, 1594, the fortress was first liberated by the Croatian army. Therefore, August 10 has become the day of gratitude towards God and St. Lawrence, and this saint has been chosen for the patron saint of the parish and the town of Petrinja. Over time, Petrinja attracted craftsmen and merchants whose arrival marks the beginning of the town's development. In the year 1773, Austrian empress Maria Theresa decided that Petrinja was to be a craft guild center for the entire territory of the Military Frontier.
18-19 ғасырлар
Петринья 1809 жылдан 1813 жылға дейін Наполеонның Иллириясының құрамына кірді, осы кезде қала маңызды сауда және көлік орталығына айналды. Осы кезеңде француз әскері бүгінге дейін сақталған липа ағаштарын отырғызды. 19 ғасырда хорват ұлттық жаңаруының ықпалы Петриньяда сезілді. Осы тұста қалалық оркестр (1808 ж.), Музыка бөлімі (1841 ж.), Кітапхана және оқу бөлмесі (1842 ж.), Мұғалімдерді даярлау мектебі (1862 ж.), "Славульж" хоры (1864 ж.), Қалалық өрт сөндіру бригадасы (1880 ж.), Бірінші баспахана (1881 ж.) құрылды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Петринья Хорватия Славония Корольдігінің Загреб округінің округтік орталығы болды.
Petrinja was part of Napoleon's Illyria from 1809 till 1813 when the town became a significant trade and traffic center. In the same period, the French army planted the linden trees that stand to this day. The influence of Croatian national revival in the 19th century was felt in Petrinja. That was the time of the founding of the Town Orchestra (1808), Music Department (1841), Library and reading room (1842), Teachers' Training School (1862), Croatian Choir "Slavulj" (1864), Town fire brigade (1880), First printing house (1881). In the late 19th and early 20th century, Petrinja was a district capital in the Zagreb County of the Kingdom of Croatia Slavonia.
20 және 21 ғасырлар
1929 жылдан 1939 жылға дейін Петринья Сава Бановинасының, ал 1939 жылдан 1941 жылға дейін Хорватия Корольдігінің құрамында болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті (фашистік марионеттік мемлекет) құрылған кезде, Петринья мен айналасындағы аймақтар серб, еврей және рома азшылықтарын қудалауға, сондай-ақ көптеген хорват антифашистерін қатал репрессияға ұшыратты. Бұл партизандар мен Остік күштерінің жергілікті қолдаушылары арасындағы қарулы күрес аясында болды. Жақында Хорватиядағы соғыс кезінде көптеген адамдар (ең алдымен хорваттар, содан кейін 1995 жылы сербтер) 1991 жылдың қыркүйегінен 1995 жылдың тамызына дейін Петринья қаласынан қуылды. Қаланың өзі ауыр зақымдарға ұшырады. 1991 жылдың 25 қарашасында Петриньяның серб мэрі Радован Маркович, 622-ші мотожарылыс бригадасының «2-ші мотожарылыс батальоны» құрамындағы әскерлерін қалаға кіргізу үшін Желжко Ражнатовичке хабарлама жіберді. 1995 жылғы «Дауыл» операциясынан кейін хорват соғысының қаһармандары мен соғыс құрбандарын еске алу үшін көптеген ескерткіштер орнатылды. Қалаларын қайта жарақтандыру және қайта құру кезінде Петринья тұрғындары қаланың мәдени дәстүрін сақтауға, ескі әдет-ғұрыптарды сақтап, католик мерекелерін тойлап, көптеген мәдени, әлеуметтік және спорттық шараларды ұйымдастыруға ерекше көңіл бөлді. 2020 жылдың 29 желтоқсанында 6,4 балдық күшті жер сілкінісі болды, нәтижесінде жеті адам, соның ішінде жеті жасар қыз қаза тапты. Жер сілкінісі кезінде қаланың жартысы қирады. Кем дегенде 20 адам жарақат алды. Алдын ала сілкіністер бірнеше күн бойы жалғасты, содан кейін 291 кіші тербеліс тіркелді.
From 1929 to 1939, Petrinja was part of the Sava Banovina and from 1939 to 1941 of the Banovina of Croatia within the Kingdom of Yugoslavia. During the Second World War, with the establishment of the so called Independent State of Croatia (a fascist puppet state), Petrinja and the surrounding area were the scene of persecution of the Serbian, Jewish and Roma minorities, but also of harsh repression of many Croatian anti fascists, in a context of armed struggle between partisans and local collaborators of the Axis forces. Recent history has witnessed the war in Croatia during which many people (Croats first, then the Serbs in 1995) were exiled from their hometown of Petrinja in the period from September 1991 to August 1995. The town itself has gone through severe damage. On November 25, 1991, the Serb mayor of Petrinja Radovan Marković sent a message to Željko Ražnatović to have his troops enter the city as part of a "2. motorized battalion" of the 622. Motorized Brigade of the then already Serbian dominated Yugoslav People's Army. After Operation Storm in 1995, many monuments have been erected in memory of Croatian war heroes and victims of the war. In reconstructing and rebuilding their town, the inhabitants of Petrinja took great care of the town's urban tradition by keeping the old customs alive, celebrating Catholic holidays, and organizing numerous cultural, social and sports events. On 29 December 2020, the town was struck by a violent earthquake of magnitude 6.4 , killing seven people, including a seven year old girl. Half of the town was destroyed during the quake. At least 20 people were injured. A series of aftershocks continued to jolt the area, with 291 smaller tremors recorded during the subsequent days.
Дәстүрлі қолөнер және гастрономия
XVI ғасырдың соңында Осман билігінен азат болғаннан кейін Петринья қаласына қолөнершілер мен саудагерлер тартыла бастады, олар қаланың дамуына көмектесті. Бұл аймаққа тән сувенирлердің негізгі өндірісін құрайтын, жоғары сапалы сазdan жасалған тоқым жасау және керамика қолөнерінің өте жарқын дәстүрі бар. Басты сувенир – "стучка", Петринья қаласының символына айналған, әсемдікпен безендірілген, көп мақсатта қолданылатын саз ыдыс. 1792 жылы Prva hrvatska tvornica salame, sušena mesa i masti (алғашқы хорват салами, кептірілген ет және май фабрикасы) негізі қаланды, қазір "Гаврилович" фабрикасына дейін дамыды, ол аймақтың экономикалық дамуының маңызды факторы болып табылады және гастрономиялық өнімдерінің жоғары сапасымен танымал.
After the liberation from Ottoman rule at the end of the 16th century, Petrinja started attracting craftsmen and merchants who helped developing the town. There is a very lively tradition of the potting and ceramic crafts, which represent the main souvenir production of the items characteristic for this area, all made of high quality clay. The main souvenir is "stucka", an ornamented multi use jar made of clay that has become a symbol of the town of Petrinja. The foundations of the Prva hrvatska tvornica salame, sušena mesa i masti (first Croatian salami, cured meat and lard factory) were set in the year 1792, now developed into the "Gavrilović" factory, the principal factor of the area's economic development, well known for the quality of its gastronomical products.
Көрнекті орындар
Бірінші католик шіркеуі Сент-Лоуренс алғаш рет 1603 жылы салынған, бірақ уақыт өте келе және ғимараттың құрылыс ерекшеліктеріне байланысты 1781 жылы жаңа, кеш барокко – классицизм стилінде салынды. Хорват саясаткері Стьепан Радичтің мүсіні оның өткен жылы қаза болғаннан кейін 1929 жылы Мила Вуд Петринья қаласында жасады. 1936 жылы мүсін қаланың орталық алаңына орнатылды, және алаң оның есімімен аталды. 1963 жылы коммунистік үкімет мүсінді қалалық саябаққа көшірді. Муниципалдық аумаққа келесі елді мекендер кіреді (2011 жылғы халық санауы деректерімен): 2023 жылғы Хорватия ұлттық азшылықтар кеңестері мен өкілдерінің сайлауында Босниялықтар мен Хорватия сербтері әрқайсысы 15 мүшелі өздерінің азшылық кеңесін сайлау үшін қажетті заң талаптарын орындады.
The first Catholic parish Church of St. Lawrence was first built in 1603, but due to the time and type of building, a new one was built in 1781, in late baroque—classicist style. A statue of Croatian politician Stjepan Radić was made in Petrinja in 1929 by Mila Wood after his assassination the previous year. In 1936, the statue was placed in the city's central square, which was named after him. In 1963 the communist regime moved the statue to a city park. The municipal area includes the following settlements (listed here with their respective 2011 population census numbers): At the 2023 Croatian national minorities councils and representatives elections Bosniaks and Serbs of Croatia fulfilled legal requirements to each elect their own 15 members minority council of the Town of Petrinja.