Роберт Стодарт Лоример: Шотландия сәулетшісі және өнер шебері

Кіріспе

Шотланд сәулетшісі (1864–1929)
Хэддингтон пасторы

Сэр Роберт Стодарт Лоример, КБЭ (4 қараша 1864 – 13 қыркүйек 1929) – өнімді шотланд сәулетшісі және жиһаз дизайнері, ол тарихи үйлер мен қамалдарды сақтап қалпына келтірудегі нәзік талғампаздығымен, шотланд барондық және готикалық жаңару стильдеріндегі жаңа жұмыстарымен және Өнер мен қолөнер қозғалысын қолдауымен танымал болды.

Ерте өмір

Лоример Эдинбургте Ханна Стодарттың (1835–1916) және Джеймс Лоримердің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1862 жылдан 1890 жылға дейін Эдинбург университетінде мемлекеттік құқық профессоры болды. Жастық шағында отбасы 21 Hill Street мекенжайындағы, Эдинбургтің Оңтүстік жағындағы георгиан стиліндегі үйінде тұрды, бұл үй оның әкесінің Old College-дегі жұмысына жақын орналасқан еді. 1877 жылдан 1882 жылға дейін ол Эдинбург академиясында білім алды, содан кейін 1882 жылдан 1885 жылға дейін Эдинбург университетінде оқыды, бірақ оқуын аяқтамай қалды. Ол талантты отбасында өсті, суретші Джон Генри Лоримердің кіші інісі және мүсінші Хью Лоримердің әкесі болды. 1878 жылы Лоримерлер отбасы Файфтегі Келли қамалының жалға алу құқығын алып, оны демалыс үйі ретінде пайдалану үшін қайта жаңарту жұмыстарын бастады. Лоример 1885 жылы Эдинбургте сэр Роберт Роуанд Андерсонның кеңсесінде, ал 1889 жылы Лондонда Джордж Фредерик Бодлидің кеңсесінде сәулетшілік мансабын бастады. 1891 жылы ол Эдинбургке оралып, жеке практикасын ашты. Оның алғашқы маңызды қайта жаңарту жобасы – оның ата-анасының досы Роберт МакКензи үшін Файфтегі Эрлшолл қамалын жаңарту болды. Ол 16 және 17 ғасырлардағы шотландтық тұрғын үй сәулетімен және Келли қамалының шотланд барондық стилімен, онда балалық және жасөспірім шағының көп бөлігін өткізді, үлкен әсер алды. Бодлидің кеңсесіндегі жұмысынан бастап Лоример Уильям Моррис идеяларына бейімделді және сәулет өнерінде «Өнер және қолөнер» бағытының жақтаушысы болды. Ол әртүрлі жобаларға үлес қосатын және Лондондағы «Өнер және қолөнер» көрмелеріне жиһаз жіберетін суретшілер мен қолөнершілерден тұратын ынтымақтастық тобын құрды. 1896 жылы ол «Өнер жұмысшылары гильдиясына» қабылданды. Лоример Эдинбургтің Колинтон ауданында «Колинтон коттедждері» деп аталатын «Өнер және қолөнер» стиліндегі коттедждер сериясын жобалады. Дәстүрлі әдістер мен материалдарды пайдалана отырып салынған әр коттедж бақша жоспарымен және жиһазымен бірге ішкі дизайнында «Өнер және қолөнер» тұжырымдамасына сәйкес болды. 1900 жылға қарай сегіз коттедж салынды, ал тағы төртеуі салынып жатыр. Оның беделі арта келе, тапсырыстарының көлемі де ұлғайды, соның ішінде әртүрлі стильдердегі маңызды үйлерге үлкен өзгерістер мен қосымшалар енгізілді, нәтижесінде оның жеке түсінігіндегі шотланд барондық стилінде үш жаңа ел үйі салынды: Роулан қамалы, Айршир (1903), Ардкинглас, Аргилл (1906) және Формакин үйі, Ренфрушир (1912). Олардың ішінде Лох-Файндағы Ардкинглас бастапқы жоба бойынша салынған жалғыз ғимарат болды және Лоримерге толық еркіндік берілгендіктен, оның шедевр туындысы саналады. Оның осы кезеңдегі маңызды қайта жаңарту жұмыстарына Леннокслов үйі, Хэддингтон (1912) және, мүмкін, ең әсерлісі – Ардкинглас иелігіндегі Дундерав қамалы, Аргилшир (1912) жатады. Ол қарапайым үйді алып, оған ерекше мінез бере білді, мысалы, Питкэрро, Форфаршир (1902) немесе Бриглендс, Кинрос (1903 жылдан бастап), әсіресе шикізаттың үйлесімділігін тапқан жағдайларда, бірақ ол қазіргі заманғы консервациялық практика күмәнденатын жолмен қолданыстағы сәулеттік ерекшеліктерді де елемеуге дайын болды, егер нәтиже оның ауыстырылуын ақтаса, мысалы, Файфтегі Тарвит тауында (1907), ол бұрынғы үйді, мүмкін Сэр Уильям Брюстің үйін бұзды, немесе Бервикширдегі Марчмонтта (1914), ол Уильям Адамның (1750 жылдан бастап) дизайнын ескермейтін өзгертілген үйді қайта жаңартты. Ол көптеген нысандарға шақырылып, түрлі жақсартулар жасады, мысалы, шағын өзгерістер, интерьер және жиһаз дизайны, қосымша ғимараттардағы жұмыстар, бақша жоспарлары және безендірулері. Бұл жұмыстың жақсы мысалы – Айрширдегі Хантерстон қамалы (1912).

Lorimer was born in Edinburgh, the son of Hannah Stodart (1835–1916) and James Lorimer, who was Regius Professor of Public Law at University of Edinburgh from 1862 to 1890. In his youth, the family lived at 21 Hill Street, a Georgian house in Edinburgh's South Side, close to where his father worked at Old College. From 1877 to 1882, he was educated at Edinburgh Academy, going on to study at University of Edinburgh from 1882 to 1885, however he left without completing his studies. He was part of a talented family, being the younger brother of painter John Henry Lorimer, and father to the sculptor Hew Lorimer. In 1878 the Lorimer family acquired the lease of Kellie Castle in Fife and began its restoration for use as a holiday home. Lorimer began his architectural career in 1885 working for Sir Robert Rowand Anderson in Edinburgh, and in 1889 for George Frederick Bodley in London. He returned to Edinburgh opening his own practice in 1891. His first major restoration commission was Earlshall Castle in Fife for Robert MacKenzie, a friend of his parents. He was influenced by Scottish domestic architecture of the 16th and 17th centuries and the Scottish baronial style of Kellie Castle where he had spent much of his childhood and adolescence. From his time in Bodley's office, Lorimer was influenced by the ideas of William Morris, and went on to become a committed exponent of the Arts and Crafts approach to architecture. He assembled a collaborative group of artists and craftsmen who, collectively, often contributed to his various commissions and to the manufacture of furniture sent to the Arts and Crafts exhibitions in London. In 1896 he was elected to the Art Workers Guild. Lorimer designed a series of cottages in the Arts and Crafts style in the Colinton area of Edinburgh, the so called "Colinton Cottages". Constructed using traditional methods and materials, each cottage included a garden layout and interior design, including furniture, in keeping with the Arts and Crafts concept. By 1900, eight cottages had been built and four others were under construction. As his reputation grew the scale of his commissions increased, including major alterations and additions to important houses in various styles, culminating in three entirely new country houses designed in his personal interpretation of Scots baronial style; at Rowallan Castle, Ayrshire (1903), Ardkinglas, Argyll (1906), and Formakin House, Renfrewshire (1912). Of these, Ardkinglas, on Loch Fyne, was the only one built as originally designed and, Lorimer having been given carte blanche, represents his masterpiece. His important restorations at this time include Lennoxlove House, Haddington (1912) and probably his most evocative; at Dunderave Castle, Argyllshire (1912) on the Ardkinglas estate. He could take a house of modest character and give it a strong personality, such as Pitkerro, Forfarshire (1902) or Briglands, Kinross (from 1903), particularly where he found the raw materials sympathetic, but he could also disregard existing architectural qualities in a way that modern conservation practice would question, if he felt the result justified its replacement, such as at Hill of Tarvit, Fife (1907) where he demolished a previous house probably by Sir William Bruce, or at Marchmont, Berwickshire (1914) where he re configured an altered house by William Adam (from 1750), ignoring Adam's design. He was called in to a number of properties to carry out a range of improvements, such as minor alterations, design of interiors and furnishings, work to ancillary buildings, and garden designs and features. A good representative of this sort of work is Hunterston Castle in Ayrshire (1912).

Кейінгі өмірі

Бірінші дүниежүзілік соғыс ірі жаңа үйлерге деген сұранысты шектеді және оның назары кішкентай жобаларға, соғыс ескерткіштеріне және қайта жаңартуларға ауысты. Эрлшалл мен Дундеравты қайта жаңартудан кейін ол Шотландияның жетекші қайта жаңарту сәулетшілерінің бірі ретінде танымал болды. Ол Сазерлендтегі Дунробин қамалында (1915) және Пертширдегі Балманно қамалында (1916) өрт салдарынан болған маңызды өзгерістер мен қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді, сондай-ақ оның тапсырыстарының арасында өмір бойы тұрғысы келетін жалғыз қамал – Балманно екені айтылады. Лоримердің көптеген жұмыстары мен беделі тұрғын үй сәулеті саласында болғанымен, ол маңызды қоғамдық жұмыстарды да атқарды. Олардың ішінде 1911 жылы Эдинбургтегі Сент-Джайлс соборындағы Тистл орденінің жаңа капелласының дизайны ерекше көзге түседі. Ол өз еңбегі үшін рыцарлық атақ алды және 1919 жылы Эдинбург қамалындағы Шотландияның Ұлттық соғыс ескерткішіне тапсырыс алды, ол 1927 жылы Уэльс принці тарапынан ашылды. Ескерткіш аяқталғаннан кейін Лоример 1927 жылдың желтоқсанында Британ империясы орденінің командирі (KBE) болып тағайындалды. Ол Дойран ескерткішін және жоғалғандарға арналған үш ірі теңіз ескерткішін жобалады: Портсмут теңіз ескерткіші, Плимут теңіз ескерткіші және Чатем теңіз ескерткіші, олардың әрқайсысы I санаттағы ғимараттар тізіміне енген. Лоример сонымен қатар 1927 жылы аяқталған Альдершоттағы Сент-Эндрю гарнизон шіркеуіне де жауапты болды, ол Шотландия шіркеуінің және Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан туысқан шіркеулердің сарбаздарына арналған үлкен армия шіркеуі еді. 1928 жылы ол 1905 жылы өзі жобалаған Морнингсайдтағы Санкт-Петер шіркеуін аяқтау үшін қайтып келді. Оның соңғы жұмыстарының бірі (өлімінен кейін аяқталды) 1932 жылы ашылған Глазгодағы Knightswood St Margaret's Parish Church болды. Лоример Шотландиядағы Архитекторлар корпорациясының президенті болды және оның қызметі кезінде корпорация екінші корольдық жарғысын алды, бұл атауда "Royal" сөзін пайдалануға рұқсат берді. Лоример Солтүстік Британдық өнер академиясының мүшесі болды. Айырықша жағдай, Лоример 19-ғасырдың ортасында Роберт Браун жобалаған Эдинбургтегі Мелвилл көшесіндегі 54-ші үйінде тұрды, бірақ ол 1903 жылы оны сатып алған кезде ғимаратты кең ауқымда қайта жаңартып, кішкентай терезелер, қосымша мансарда қабаты және алдыңғы жағына француз есіктерін қосты, олар шағын балконға шығатын еді. Ол соңғы 26 жылын осы жерде өткізді, бірақ 1929 жылы Эдинбургтегі 12 Рэндольф Крессентте қайтыс болды. Ол жаңадан ашылған Уорристон крематорийінде кремацияланды, ал оның күлі ата-анасымен бірге ауылдың оңтүстік-шығысындағы Ньюбернде, Келли қамалының отбасылық үйіне жақын жерге қойылды. Қабір (ол әкесі қайтыс болған кезде өзі жобалаған) осы кішкентай және өте шалғай шіркеудің оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан, Фиф ауылдық аймағына қарай Форт теңізіне көрініс ашады.

The First World War restricted the demand for large new houses and his attention shifted to smaller scale projects, war memorials, and restorations. He already had a reputation as one of Scotland's leading restoration architects following the restoration of Earlshall and Dunderave, and he went on to carry out significant alteration and restoration works at Dunrobin Castle in Sutherland following a fire (1915), and at Balmanno Castle in Perthshire (1916), said to have been the only one of his commissions he would like to have lived in. Although much of his work, and reputation, was in the sphere of domestic architecture, Lorimer also carried out significant public works. Principal amongst these include his design for the new chapel for the Knights of the Thistle in St Giles' Cathedral, Edinburgh in 1911. He received a knighthood for his efforts and went on to gain the commission for the Scottish National War Memorial at Edinburgh Castle in 1919, subsequently opened by the Prince of Wales in 1927. Following the completion of the memorial, Lorimer was in December 1927 appointed a Knight Commander of the Order of the British Empire (KBE). He designed the Doiran Memorial and the three great naval memorials to the missing: Portsmouth Naval Memorial, Plymouth Naval Memorial and Chatham Naval Memorial, each of which is a Grade I Listed Building. Lorimer was also responsible for St Andrew's Garrison Church, Aldershot, completed 1927, a large Army church dedicated to the soldiers of the Church of Scotland and kindred churches who lost their lives in World War One. In 1928, he returned to complete St Peter's Church in Morningside, Edinburgh, which he had designed in 1905. One of his last works (completed posthumously) was Knightswood St Margaret's Parish Church, Glasgow, which was dedicated in 1932. Lorimer became President of the professional body in Scotland, the Incorporation of Architects in Scotland, and it was during his tenure in office that the body received its second royal charter, permitting use of the term 'Royal' in the title. Lorimer was a fellow of the North British Academy of Arts. Ironically Lorimer lived in a mid 19th century town house designed by Robert Brown, 54 Melville Street in Edinburgh, but Lorimer did heavily remodel the building when he bought it in 1903, adding small window panes, an extra attic storey, and central French doors on the frontage leading to a small balcony. He lived here for his last 26 years, though he died at 12 Randolph Crescent, Edinburgh in 1929. He was cremated at the newly opened Warriston Crematorium and his ashes were thereafter buried with his parents at Newburn in rural south east Fife, close to the family home of Kellie Castle. The grave (which he had designed himself at the death of his father) lies in the extreme south west corner of this tiny and very remote churchyard, overlooking rural Fife towards the Firth of Forth.

Бірінші дүниежүзілік соғыс жұмысы

Эдинбург қаласындағы Шотландияның Ұлттық соғыс мемориалынан басқа, Лоример Комонвеллдің қарапайым және сәнді қабір тасының дизайнымен, сондай-ақ Германиядағы (тұтқындықтан өлгендерге арналған) және Таяу Шығыстағы бірнеше CWGC зираттарының дизайнымен жауапты болды. 1918 жылы Лоример Императорлық соғыс қабірлері комиссиясының бас сәулетшісі болып тағайындалды. 1919-1927 жылдар аралығында ол Ұлыбритания, Франция, Италия, Германия, Грекия, Македония, Египет, Палестина және Оңтүстік Африканың Куинстаун қаласында үш жүзден астам соғыс мемориалдарын жобалады. Лоримердің салған зираттарына мыналар жатады: Бордигера (Италия); Кампо Санто, Генуя (Италия); Монте Сюнио, Венецияға жақын Кальтрано (Италия); Савара (Италия); Таранто (Италия); Чатби (Мысыр); Эль-Ариш (Мысыр); Александрия маңындағы Хадра (Мысыр); Исмаилия (Мысыр); Кантара (Мысыр); Миния (Мысыр); Тель-эль-Кабир (Мысыр); Дориан көлі (Солтүстік Македония); Барантал, Азияго, Верниске жақын (Италия); Боскон, Азияго, Венецияға жақын (Италия); Каир соғыс зираты (Италия); Каваллетто, Азияго, Венецияға жақын (Италия); Доран (Грекия); Гранне, Кальтрано, Венецияға жақын (Италия); Каласо (Италия); Калули (Италия); Таранто (Италия); Лахана (Грекия); Магнабоски, Азияго, Венецияға жақын (Италия); Монтеккьо Прекальчино, Венецияға жақын (Италия); Порт-Саид (Мысыр); Салоники; Саригол, Кристонға жақын (Грекия); Струма, Калокастронға жақын (Грекия); Суэц (Мысыр); Берлинге жақын Штайнсдорф тұтқындықтан өлгендер зираты (Германия); Колониал Хилл (Солтүстік Македония); Делиjski Vis, Палилула, Ниш, Сербия; Берлинге жақын Нидерцверен тұтқындықтан өлгендер зираты (Германия); Гамбургке жақын Ольсдорф тұтқындықтан өлгендер зираты (Германия); Кёльнге жақын Зюдфридхоф тұтқындықтан өлгендер зираты (Германия); Бранденбургке жақын Церенсдорф тұтқындықтан өлгендер зираты (Германия). Лоримердің қоғамдық немесе жеке әскери мемориалдарына мыналар жатады: Гуллан; Боуден, Шотландия шекарасы; Карлайл соборындағы шекаралық полк мемориалы; Харроу мектебі; Эдинбургтегі Сент-Джайлс соборындағы 1-ші және 5-ші батальондар Корольдік шотландтар және RAMC мемориалдары; Перттегі 90-шы жеңіл жаяу әскер; Арброат академиясы, Кадонфут; Карнби; Клэкманнан; Кьюри; Гейрлох, Гаргуннок; Эдинбургтегі Парламент үйі (адвокаттар мемориалы); Селкирк; Сент-Эндрюс; Гарлочхед; Солтүстік Македониядағы Дориан көлі; Аллоа; Карли; Дирлтон; Гленелг; Маркел; Оксфордтағы Мертон колледжі; Ньюпорт, Монмутшир; Пенкаитленд; Плимут; Портсмут; Уркхарт; Вестминстер мектебі; Уизли; Калросс; Коллинсбург; Эдинбург қалалық әкімшілігі; Галстон; Хамби; Инвереск; Төменгі Ларго; Мелроуз, Шотландия шекарасы; Ньюпорт-он-Тей; Пеникуик; Спотт; Кью Гарденерс мемориалы (Кьюдегі Сент-Люк); Стентон; Уайткирк; Вулхэмптон; Келсо, Шотландия шекарасы; Эйр және Глазгодағы GSWR мемориалдары; Стратблейн; Колмонелл; Пейсли (Элис Мередит Уильямс мүсіншілігімен); Оңтүстік Африканың Куинстаун қаласы (Элис Мередит Уильямс мүсіншілігімен); Уотерфорд (Ирландия); Лервик; Шетланд.

Over and above the Scottish National War Memorial at Edinburgh Castle, Lorimer was responsible for the simple and elegant design of the Commonwealth gravestone and for the design of several CWGC cemeteries in Germany (for PoWs dying in captivity) and in the Middle East. In 1918, Lorimer was appointed Principal Architect to the Imperial War Graves Commission. Between 1919 and 1927, he designed over three hundred war memorials in Britain, France, Italy, Germany, Greece, Macedonia, Egypt, Palestine, and one in Queenstown in South Africa. Cemeteries by Lorimer include: Bordighera (Italy); Campo Santo in Genoa (Italy); Monte Sunio, Caltrano near Venice (Italy); Savara (Italy); Taranto (Italy); Chatby (Egypt); El Arish (Egypt); Hadra near Alexandria (Egypt); Ismailia (Egypt); Kantara (Egypt); Minia (Egypt); Tel El Kabir (Egypt); Lake Dorian (North Macedonia); Baranthal, Asiago near Vernice (Italy); Boscon, Asiago near Venice (Italy); Cairo War Cemetery (Italy); Cavalletto, Asiago near Venice (Italy); Doiran (Greece); Granezza, Asiago near Venice (Italy); Karasouli (Salonika); Hortakoi, Kirechkoi (Thessalonika); Lahana (Thessalonika); Magnaboschi, Asiago near Venice (Italy); Montecchio Precalcino near Venice (Italy); Port Said (Egypt); Salonika; Sarigol near Kriston (Greece); Struma near Kalokastron (Greece); Suez (Egypt); Stahnsdorf POW cemetery near Berlin (Germany); Colonial Hill (North Macedonia); Delijski Vis, Palilula, Nis, Serbia; Niederzwehren POW cemetery near Berlin (Germany); Ohlsdorf POW cemetery near Hamburg (Germany); Suedfriedhof POW cemetery near Cologne (Germany); Zehrensdorf POW cemetery near Brandenburg (Germany). Public or notable private war memorials by Lorimer include: Gullane; Bowden, Scottish Borders; Border Regiment Memorial in Carlisle Cathedral; Harrow School; 1st and 5th Battalions Royal Scots and RAMC memorials in St Giles Cathedral in Edinburgh; 90th Light Infantry in Perth; Arbroath Academy, Caddonfoot; Carnbee; Clackmannan; Currie; Gairloch, Gargunnock; Parliament House (advocates memorial) in Edinburgh; Selkirk; St Andrews; Garelochhead; Lake Dorian in North Macedonia; Alloa; Carlisle; Dirleton; Glenelg; Markinch; Merton College in Oxford; Newport, Monmouthshire; Pencaitland; Plymouth; Portsmouth; Urquhart; Westminster School; Wisley; Culross; Colinsburgh; Edinburgh City Chambers; Galston; Humbie; Inveresk; Lower Largo; Melrose, Scottish Borders; Newport on Tay; Penicuik; Spott; Kew Gardeners Memorial (St Lukes in Kew); Stenton; Whitekirk; Woolhampton; Kelso, Scottish Borders; GSWR memorials in Ayr and Glasgow; Strathblane; Colmonell; Paisley (with sculpture by Alice Meredith Williams); Queenstown, Eastern Cape in South Africa (with sculpture by Alice Meredith Williams); Waterford (Eire); Lerwick; Shetland.

Фримасондық

1916 жылдың 8 наурызында ол Холируд үйі ложасында (Сент-Лука), №44 шотланд еркін диқандыққа қабылданды.