Кіріспе

Тиресо сарайы (швед. Tyresö slott) – Швецияның Стокгольм округіндегі Тиресо қаласында, Стокгольм орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 25 км қашықтықта орналасқан 17 ғасырлық сарай. Сарайдың құрылысы 1620 жылдары басталып, 1636 жылы Лорд-Юғары Стюард (швед. riksdrots) Габриэль Оксенстерна аяқтады. Ол сонымен қатар жақын орналасқан Тиресо шіркеуін (швед. Tyresö kyrka) салған, ол 1641 жылы оның өзінің жерленуімен ашылды. Сарайды 1648 жылы Мария София Де ла Гарди мұраға алды, ол Швеция регенті және Лорд-Канцлер Аксель Оксенстернаның немере інісі Густаф Габриэльсон Оксенстернаға үйленген еді. Ол да, оның күйеуінің отбасы да зор байлыққа ие болған. Мария София 1694 жылға дейін Тиресо сарайында тұрып, Балтық теңізі маңындағы өзінің иеліктерін басқарды. 1699-1737 жылдар аралығында жазушы Мария Густава Гилленстерна сарайда тұрды. 1770 жылдары сарай жаңартылып, Швециядағы алғашқы ағылшын бағы құрылды. Бақша сәулетшісі Фредерик Магнус Пайпердің жобалауымен, ол ағылшын саябағының, швед гүлді шалғынының және ежелгі орманнан шабыттанған, ертегілерден алынған бейнелердің үйлесімінен тұрады. Көптеген, табиғи көрінетін ландшафтық бақтар бүгінге дейін сақталған. Бүгінде Тиресо сарайы музей болып табылады. Маркиз Клас Лагергрен 1892 жылы Тиресо сарайын сатып алды. Архитектор Исак Густав Класонның көмегімен, маркиз сарайды 17 ғасырдың түпнұсқа суреттерінен шабыттанған ұлттық романтикалық стильде қайта жаңартады. Маркиз сарайдың Швеция тарихының тірі құжаты ретінде сақталуын қалады, және 1930 жылы қайтыс болғаннан кейін Тиресо сарайын музей қоры – Солтүстік мұражайға (швед. Nordiska museet) қалдырды. Бүгінде Солтүстік мұражай сарайға иелік етеді, ол жаз айларында экскурсиялар үшін ашық.