Кіріспе

Қазба құралы

Шұңқыр қазу құралы (Ұлыбритания), шұңқыр қазу құралы (АҚШ), Е құралы немесе қазба құралы – әскери күштердің түрлі әскери мақсаттар үшін пайдаланатын қазба құралы. Аман қалғандар, кемпингке баратындар, саяхатшылар және басқа да табиғатты жақсы көретін адамдар оны дала жағдайында таптырмас деп санайды. Қазіргі заманғы шұңқыр қазу құралдары көбінесе жиналмалы болып келеді және болат, алюминий немесе басқа жеңіл металдардан жасалады.

Тарих және дамуы

Қақпақ жасау құралдарының тарихы кем дегенде Рим легионына дейін жетеді, олар долабра деп аталатын бір түрі матокты қолданған. Юлий Цезарь және басқа да ежелгі авторлар қазғыштар мен басқа да қазу құралдарын соғыста маңызды құралдар ретінде пайдалануды жазған. Рим легионы жорыққа шыққанда, бекіністері жоқ жерлерде әр түн сайын жылжымалы қазықтармен нығайтылған, қоршаумен қоршалған ор қазып, лагерь құратын. Тарих бойындағы қамал қоршау тактикасы бекіністерді қазуды және қабырғалардың астын қазуды талап етті, мұнда қабырғаның негізіне қазба жасалып, оны құлатуға тырысылды. Жақындағы уақытта Наполеон соғыстарының қамал қоршау тактикасында қақпақ және пикалар қамалдың қабырғаларына қарай траншеялар қазу үшін қолданылды, бұл адамдар мен оқ-дәрілерді қабырғаларға жеткілікті жақын келтіріп, оқ атып, жарық жасауға мүмкіндік берді. Жеке әскерлермен тасымалдауға тым үлкен және ауыр болғандықтан, қақпақ жасау үшін қазыштар мен қазғыштар әдетте әскери колоннаның жабдықтау арбаларында (логистикалық пойызда) тасымалданды; көбінесе тек пионерлік немесе инженерлік әскерлер ғана оларды жеке жабдықтарының бір бөлігі ретінде алып жүрді. Бұл жиі жаяу әскердің қажет болған кезде қақпақ жасау құралдарына қол жеткізе алмайтын жағдайларға әкелді. АҚШ армиясының бір офицері айтқандай, "армияның қақпақ жасау құралдары оларды пайдалану қажеттілігі өткен соң ғана майданға жетеді". АҚШ және басқа да қазіргі заманғы армияларда қақпақ жасау үшін қолданылатын шүберектер немесе қазықтар үлкен, ауыр және тиімдірек құралдарға жол бергенімен, әрбір жаяу әскерге өз қақпағын немесе кеуде қорғанысын қазуға мүмкіндік беретін құралмен қамтамасыз ету доктринасы тактикалық принцип ретінде сақталды. Орыстар оны MPL 50 (ұзындығы 50 см (20 дюйм) болатын кішкентай жаяу әскер қазығы) деп атайды және оны бүгінге дейін қолданады. Бұл кішкентай қазықты балта, соққы, ескек немесе тамақ пісіруге арналған таба ретінде де пайдалануға болады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қазба соғысының енгізілуімен қазба құралдарының маңызы зор артты. Жеке жаяу әскерге арналған қазба құралдары жақын арада қысқа түзу сапты, Т сапты, D сапты және басқа да түрлерімен пайда болды. Осы кезеңдегі британдық қазба құралы екі бөліктен тұратын болды: металл басы мен ағаш сабы. Металл басы балта немесе шпатель тәрізді жапырақшадан және қазықшадан тұрды. Бас бөлігін жеке қолданғанда, қазықшасы сап ретінде қызмет ететін қазық ретінде пайдалануға болады. Жапырақша мен қазықшаның арасында сапты басқа тік бұрышпен енгізуге болатын сақина болды. Сап енгізілген кезде құралды пик-маток ретінде қолдануға болады. Қорғаныс позицияларын қазудан бөлек, қазба құралдары латриналар мен қабірлерді қазу үшін де қолданылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қазба шпателі де жақын арадағы шайқаста қолданылатын қару ретінде пайдаланылды. Қазбаның тар шеңберінде мылтықтар мен бекітілген штыктар тиімді қолдану үшін тым ұзын болды, сондықтан қазба құралдары көбінесе жақын арадағы шайқаста қосымша қару ретінде қолданылды. (Нэнси Митфордтың 1945 жылғы "Махаббат іздеуі" романында камин үстінде "1915 жылы Мэтью ағасы қазылған жерден шығып келген сегіз неміс сарбазын бірінен соң бірі осы қазба құралымен өлтірген. Ол әлі де қан мен шашпен жабылған, бізді бала кезімізде қызықтыратын зат" делінеді.) 1915 жылдан бастап екі тараптың әскерлері де қару ретінде пайдалану үшін қазба құралдарының жиектерін жиі өткірледі.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалған бүктеу үлгілері

1938 жылы (неміс) Klappspaten бүгілетін қазық пайда болды, ол осы типтегі барлық заманауи қазықтардың, соның ішінде 1943 жылғы американдық көшірмесінің алға басушысы болды. Бұғылатын конструкциялар күнделікті өте танымал болды, әдетте қозғалмалы қашақ басы бар бекітілген тұтқадан тұрады, кейде конструкцияға пик қосылады. Барлық жеке қазғыштар сияқты, олар жаяу әскердің стандартты жабдықтарының бір бөлігі ретінде оңай тасымалдау үшін жасалған. Британдық 1937 үлгісіндегі қазғыш құрал тұтқасына штык бекіткішін қосты, бұл Ли-Энфилдтің тік штығын орнатуға мүмкіндік берді және құралды мина іздеуге айналдырды. Қазыштар, егер берік болса, қосымша қару ретінде де қолданылуы мүмкін. Кейбір қазғыштарды пышақ ретінде немесе қару ретінде пайдалану үшін жағының бірінде немесе екі жағында да өткірлеуге болады; іс жүзінде, осылай қолданғанда, құралдың өткір, қалың жиектері ет пен сүйекті кесуге жеткілікті күшті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қазғыштар неміс және совет әскерлері арасындағы жақын арадағы шайқастарда, әсіресе Сталинград шайқасындағы қарулы қақтығыстарда қолданылды.

Азаматтық мақсатта

Миллиондаған артық қазғы құралдары азаматтардың қолына жетті. Олар көбінесе кемпингке, бағбандалыққа және соғыс қайта жандандыру топтарында қолданылады. Кейбір адамдар ескі үлгідегі қазғы құралдарын әскери естелік ретінде жинақтайды.