Кіріспе

Вашингтон қаласындағы (АҚШ) мүсін.

Коммунизм құрбандарының ескерткіші – Вашингтон қаласында, Массачусетс және Нью-Джерси даңғылдары мен G көшесінің қиылысында орналасқан ескерткіш. Ол Юнион стансасынан екі блок қашықтықта және АҚШ Капитолийіне қарайтын жерде жатыр. Ескерткіш «коммунизмнің жүз миллионнан астам құрбанына» арналған. Коммунизм құрбандарын еске алу қоры ескерткіштің мақсаты – «коммунистік зұлымдық тарихы болашақ ұрпақтарға үйретілсін» екенін мәлімдейді. Ескерткіштің ашылу салтанатын 2007 жылдың 12 маусымында президент Джордж Буш өткізді. Ол президент Рональд Рейганның Берлин қабырғасы алдындағы «Бұл қабырғаны бұзу керек» деген сөзінің 20 жылдығына орай өткізілді. Ескерткіште 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтар мен қырғын кезінде студенттер орнатқан Демократия Құдайының 3 метрлік қоладан жасалған көшірмесі бар. Ескерткіштің дизайны мен мүсіні мүсінші Томас Марштің еңбегі. Ол 1994 жылы Сан-Францискодағы Қытай қаласында Демократия Құдайының бейнесін қайта жасау жобасын жетекшілік етті. Жазу: (алдынан) «Коммунизмнің жүз миллионнан астам құрбанына және бостандықты сүйетіндерге», (артынан) «Барлық басылған ұлттар мен халықтардың бостандығы мен тәуелсіздігіне». Коммунизм құрбандарын еске алу қоры ескерткішті жоспарлаудың алғашқы кезеңдерін қаржыландыру және басқару міндетін алды. 2005 жылдың қарашасында Ұлттық Капиталды жоспарлау комиссиясы ескерткіштің дизайнын мақұлдады. Құрылыс және күтімге қажетті 825 000 АҚШ долларынан астам қаражат жиналғаннан кейін, 2006 жылдың 27 қыркүйегінде негіз салу салтанаты өтті.

Бағу рәсімі

2007 жылдың 12 маусымында ескерткіш ресми түрде ашылды. Жүздеген шақырылған қонақтардың арасында коммунистік режимдерде қиындықтарға тап болған көптеген елдердің азаматтары болды, мысалы, вьетнамдық ақын Нгуен Чи Тхен, қытайлық саяси тұтқын Гарри Ву, литвалық антикоммунистік журналист Нижоле Садунайте және тағы басқалар. Салтанатты ашылу кезінде президент Джордж Буш коммунизм құрбандары болған миллиондаған есімдері аталмаған адамдарды еске алды: Сталиннің Ұлы ашаршылығында аштықтан өлген жазықсыз украиндықтар, Сталиннің тазалауларында қаза тапқан орыстар, Кеңес коммунизмінің Арктикадағы өлім лагерлеріне мал вагондарымен айдалып жіберілген литвалықтар, латыштар және эстондықтар. Сондай-ақ, Ұлы серпіліс және Мәдени революция кезінде қаза тапқан қытайлықтар, Пол Поттың өлтіру алаңдарында қырғынға ұшыраған камбоджалықтар, Берлин қабырғасынан өтуге тырылғанда атылған шығыс германиялықтар, Катынь орманында жаппай қырғынға ұшыраған поляктар, "қызыл террор" кезінде қаза тапқан эфиопиялықтар, Никарагуаның сандинист диктатурасы тарапынан өлтірілген мискито үндістері және тираниядан қашуға тырылғанда мұхит суларында қаза тапқан кубалық балсеролар бар. Буш коммунизмді сол кезде АҚШ-қа қатерлі болған терроризммен теңестірді: "Біздің елге шабуыл жасаған террористер мен радикалдар, коммунистер сияқты, еркіндікті жек көретін, кез келген қарсылықты басатын, кеңеюшілік амбициялары мен тоталитарлық мақсаттары бар кісі өлтіруші идеологияның жақтастары". Бірінші жылдығында Халықаралық Қырым комитеті тағы бір рәсім өткізді. 2011 жылдың 9 маусымында коммунистік режимдерде зардап шеккен этникалық және діни топтардың өкілдерімен екінші еске алу шарасы өтті.

Сын

Сан-Франциско мемлекеттік университетінің профессоры Андрей Цыганков бұл мүсінді Вашингтондағы Ресейге қарсы лоббинің көрінісі деп сынады. Ол оны суық соғыс символикасының қайта жаңғыруы ретінде бейнеледі. Ресей Федерациясы Коммунистік партиясының төрағасы, ресейлік саясаткер Геннадий Зюганов та ескерткішті сынап, АҚШ-ты шабуылдады және "Ирак, Ауғанстан, Сомали, Косово сербтерінің қаны, Гуантанамо шығанағы, сондай-ақ Шығыс Еуропадағы ЦРУ түрмелері – жаһанданушылардың қылмыстарының қара тізіміне енгені" айтты. Бұл мүсін Вашингтондағы Қытай елшілігінен де сынға ұшырады, себебі ол Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтарды еске түсіреді. Елшілік оның салынуын "Қытайды қаралау әрекеті" деп атады. Коммунизм құрбандары еске алу қорының төрағасы Ли Эдвардс ресми шағым түскенін білмейтінін мәлімдеді.