Кіріспе

Нигериялық дипломат және саясаткер (1945 жылы туған)

Бабагана Кингибе ОВ ГКОН (25 маусым 1945 жылы туған) – нигериялық дипломат, саясаткер және мемлекеттік қызметкер. Ол бірнеше жоғары мемлекеттік лауазымдарды атқарды, оның ішінде 2007 жылдан 2008 жылға дейін Федерация Үкіметінің хатшысы қызметін атқарды. Ол сыртқы істер ведомствосында он жылдан астам қызмет етті және 1970 жылдардан бері саясатпен айналысып келеді, алты мемлекет басшысына қызмет етті; соңғы кезде Президент Мұхаммед Бухаридің жақын кеңесінің мүшесі болды. 1993 жылы ол жойылған 1993 жылғы президенттік сайлауда Мосхуд Абиоланың вице-президенттікке үміткері болды, кейін әскери диктатор генерал Сани Абачаның үкіметінде қызмет етіп, 1993 жылдан 1995 жылға дейін Сыртқы істер министрі, 1995 жылдан 1997 жылға дейін Ішкі істер министрі, ал 1997 жылдан 1998 жылға дейін Электр энергетикасы және болат министрі болды.

Алғашқы жылдар

Кингибе 1945 жылғы 25 маусымда Борнода канури отбасында дүниеге келген. Оның анасы Я Кинги Маллам, ол төрт жаста болғанда қайтыс болды. Оның әкесі Мұстафа Шува бастапқыда аяқ киім жасаушы болған, кейін Борно жерлестері басқармасының жалақы төлеушісі болып жұмыс істеді. Кингибе Майдугуриде өсіп, ондағы бастауыш мектептерде оқыды. 1958 жылы Борно провинциялық орта мектебіне қабылданды. 1960 жылы ол Біріккен Корольдікке үкіметтік стипендиямен оқуға барып, Бишоп Стортфорд колледжінде O'Level және A Level деңгейлерін аяқтады. 1968 жылы ол Сассекс университетінен халықаралық қатынастар бакалавры дәрежесін алды (Табо Мбекипен бірге), содан кейін BBC Телевизиялық оқу орталығына түсті. Кейін Кингибе Швейцариядағы Халықаралық және даму зерттеулер институтында докторантура бағдарламасын бастады, бірақ диплом алуға жетпеді. 1969 жылы Нигерияға оралып, Зариядағы Ахмаду Белло университетінде саяси ғылымнан сабақ берді. Университетте ол Кадуна мафиясымен танысты – Солтүстік Нигериядан шыққан, батыстық білім алған жас зиялылар, мемлекеттік қызметкерлер мен әскери шенеуніктер тобы. Кингибе Нигерия азаматтық соғысының соңына қарай университетті тастап, Солтүстік Нигерияның хабар тарату корпорациясында (қазіргі Нигерияның Федералды радио корпорациясы) ағымдағы оқиғалар және арнайы хабарлар бөлімінің басшысы болып жұмыс істеді.

Дипломатиялық мансабының алғашқы жылдары

1972 жылы ол Нигерияның Сыртқы істер қызметіне сыртқы істер жөніндегі қызметкер болып қабылданды. 1976-1981 жылдар аралығында ол бір уақытта Президент Әкімшілігінің Бас саяси хатшысы болып қызмет етті, генерал Олусегун Обасанжо мен президент Шеху Шагариге қызмет көрсетті. 1981 жылы, 36 жасында, ол Нигерияның Грекия және Кипрдегі елшісі болып тағайындалды және 1981-1984 жылдар аралығында қызмет етті, содан кейін Нигерияның Пәкістан елшісі болды. 1986 жылы әскери президент генерал Ибрагим Бабангида Кингибені Арнайы қызметтердің тұрақты хатшысы етіп тағайындады, ол қауіпсіздік және барлау қызметтерінің қызметін қадағалап, әскери президенттікпен байланыс жасады. Кейіннен ол 1988-1989 жылдар аралығында Құрылтай жиналысының хатшысы қызметін атқарды.

Партиялық саясат

Кингби үшінші Нигерия республикасының жаңару кезеңіне дайындық шаралары аясында партиялық саясатқа қатысты. 1988 жылы ол Нигерия Халық фронтының (PFN) ұйымдастыру директоры болып тағайындалды, оның құрамында Атику Абубакар, Бола Тинубу, Абдуллахи Алию Сумайла және Рабиу Кванкуасо сияқты саясаткерлер болды, ал оған Шеху Муса Яр'Адуа жетекшілік етті. Бұл фронт 1989 жылы Социал-демократиялық партияға (СДП) қосылды. Партиядағы ұлттық басшылық лауазымдарына сайлау өтетін кезеңде Кингби СДП-ның Халық фронты тобының қолдауымен партия төрағасы болып сайланды. Партия төрағасы ретінде Кингби 1991 және 1992 жылдары партияның облыс әкімдері мен президенттікке үміткерлерді іріктеу шараларын ұйымдастыруға қатысты. 1992 жылғы президенттік іріктеу сайлауының нәтижесінде Шэху Яр'Адуа кандидат ретінде таңдалғаннан кейін Кингби өзінің кандидатурасын ұсынды.

1993 жылғы президенттік сайлау

Партия төрағалығын пайдаланып, Кингибе Шеху Яр'Адуа басқарған Халықтық фронт тобынан бөлініп, президенттік науқаны үшін SDP губернаторларымен және партия төрағаларымен арақатынасын қолданды. Жоста өткен президенттік праймеридің бірінші турындағы нәтижелер: Мосхуд Абиола – 3617 дауыс, Кингибе – 3255 дауыс, Атику Абубакар – 2066 дауыс. Екінші орын алған Кингибе Абиолаға қарсы тұру үшін 5231 дауыс жинаған Атику Абубакармен бірігуді қарастырды. Бірақ, Шеху Яр'Адуа көптеген өтініштерден кейін Атику Абубакарды науқаннан шығуға сұрады, ал Абиола оны вице-президенттікке кандидат етіп қоюға уәде берді. Сайлау нәтижесінің жойылғаны Абиоланың Оңтүстік-Батыстағы бекінісінде кеңінен наразылық пен саяси тұрақсыздыққа алып келді, бұл генерал Бабангиданың отставкасына және Эрнест Шонекан басқарған әлсіз Уақытша Ұлттық Үкіметтің құрылуына соқты. Уақытша президент ретінде Шонекан бастапқыда Абиоланы вице-президент етіп тағайындады, бірақ ол уақытша үкіметті мойындаудан бас тартты. Дағдарыс генерал Сани Абачаның билікті басып алуымен аяқталды.

1993 жылдан бастап саяси тапсырмалар

12 маусымнан бастап Кингибе әскери және азаматтық үкіметтерде қызмет етті. 1993 жылы Кингибе генерал Сани Абачаның әскери режиміне қосылып, 1993 жылдан 1995 жылға дейін Сыртқы істер министрі, 1995 жылдан 1997 жылға дейін Ішкі істер министрі, ал 1997 жылдан 1998 жылға дейін Энергетика және болат министрі қызметтерін атқарды. Абачаның қайтысынан кейін, оның ізбасары генерал Абдулсалами Абубакар кабинетті таратып, Кингибе Женевадағы Халықаралық және даму зерттеулері институтында аспирантурада оқуға кетті. Бірақ кейін оқуын тастап, дипломаттық қызметке оралды. Кингибе 2002 жылдың қазанынан 2006 жылдың қыркүйегіне дейін Африка Одағының Судандағы арнайы елшісі, содан кейін Африка Одағы Комиссиясының төрағасының арнайы өкілі және Судандағы Африка Одағы миссиясының (AMIS) басшысы болды. 2006 жылдың қыркүйегінде Кингибе Нигерияға оралып, 2007 жылғы президент сайлауы алдында Халықтық демократиялық партияға қосылды. Сайлауды Умару Яр’Адуа жеңіп алды. Көпшілік пікір бойынша, Кингибе президенттікке үміткер болуды қарастырған, бірақ кейін Яр’Адуа әкімшілігіне қосылды. 2007 жылдың маусымында ол Федерация Үкіметінің хатшысы болып тағайындалды. 2008 жылдың қыркүйегінде Яр’Адуаның денсаулығы нашарлап, Сауд Арабиясында алғаш рет ауруханаға жатқан кезде, Кингибе генерал Абдуллахи Мохаммедпен бірге Яр’Адуаны денсаулығының нашарлауына байланысты биліктен ығыстыруды жоспарлағандығы үшін қызметтен алынды. Қызметтен алынғаннан кейін Кингибе жайбажай болып, кейіннен президент Гудлак Джонатанның Солтүстік-Шығыстағы бүліктерді тоқтатудағы әлсіздігіне сын айтты. 2015 жылғы президент сайлауында Мұхаммед Бухари жеңіске жеткеннен кейін Кингибе Бухаридің инаугурациялық комитетінің мүшесі болып тағайындалды. Содан бері ол Абба Кияримен бірге, үкіметтің барлау және сыртқы саясатын қалыптастыратын, көлеңкедегі ықпалды шешім қабылдаушы ретінде көзге түсті. 2018 жылдың ақпанында Кингибе 2019 жылғы президенттік сайлауға үгіт жүргізбегенін мәлімдеді. 2018 жылдың маусымында президент Мұхаммед Бухари 12 маусымды Демократия күні деп жариялап, Кингибеге Нигер орденінің Ұлы қолбасшысы атағын берді – еліміздің екінші жоғары наградасы. 2021 жылдың 31 мамырында президент Мұхаммед Бухари Кингибені Чад және Чад көлі аймағы бойынша арнайы елшісі етіп тағайындады.

Ұлттық марапаттар

ЕлДекорацияТаныстыруЕскертулерНигерияНигер орденінің бас қолбасшысы (GCON); Президент Мухаммаду БухариНигериядағы екінші ең жоғары ұлттық құрмет.

Шетелдік марапаттар

ЕлБейнелеуПрезентацияКамерунБатырлық орденінің (OV) офицері; Президент Пол БияКамерунның ұлттық наградасы. Мемлекетке қызметтері үшін беріледі.