Кіріспе

Нигериялық академик және дипломат (1944 жылы туған) Ибрагим Агбула Гамбари, (; 1944 жылғы 24 қарашада туған), – Нигерияның академигі және дипломаты, 2020 жылдан 2023 жылға дейін Нигерия Президентінің Әкімшілік жетекшісі қызметін атқарды. Бұрын ол 1990 жылдан 1999 жылға дейін Нигерияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі, ал 1984 жылдан 1985 жылға дейін сыртқы істер министрі болды.

Ерте өмір және білім

Ибрагим Агбула Гамбари 1944 жылғы 24 қарашада Илорин қаласында, Квара штатында, фулалық билеуші топтың отбасында дүниеге келген. Оның сіңілі ұлы Ибрагим Сулу Гамбари – Илорин әмірі. Гамбари Лагостағы Король колледжінде оқыған. Содан кейін ол Лондон экономика мектебінде білім алып, 1968 жылы экономика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алған, халықаралық қатынастарға қатысты мамандықтанған. Кейін ол Колумбия университетінде (Нью-Йорк, АҚШ) 1970 жылы магистр, ал 1974 жылы саясаттану/халықаралық қатынастар мамандығы бойынша докторлық диссертациясын қорғаған.

Академиялық мансап

Гамбари өзінің оқытушылық қызметін 1969 жылы Нью-Йорк қалалық университетінде бастады, содан кейін ол Олбани университетінде жұмыс істеді. Кейіннен ол Нигерияның Кадуна штатындағы Зарья қаласындағы Ахмеду Белло университетінде сабақ берді. 1986 жылдан 1989 жылға дейін ол Вашингтон, округ Колумбиядағы үш университетке қонақ профессор болып барды: Джонс Хопкинс жоғары халықаралық саясат мектебі, Джорджтаун университеті және Говард университеті. Ол сондай-ақ Вашингтондағы Брукингс институтында ғылыми зерттеуші және Италиядағы Рокфеллер қоры басқаратын Беллажио зерттеу және конференция орталығында тұрақты ғалым болды. Ол көптеген кітаптар жазып, сыртқы саясат және халықаралық қатынастар саласындағы беделді журналдарда жариялады, мысалы "Сыртқы саясаттағы теория мен шындық: екінші республикадан кейінгі Нигерия".

Нигерия

Гамбари 1984 және 1985 жылдар аралығында генерал Мухаммаду Бухаридің әскери үкіметі кезінде Сыртқы істер министрі болды, бұрын Нигерияның халықаралық қатынастар институтының (NIIA) бас директоры қызметін атқарғаннан кейін. 1990 жылдан 1999 жылға дейін ол бес мемлекет басшысы мен президенттің кезінде Біріккен Ұлттар Ұйымындағы Нигерия елшісі болып ең ұзақ қызмет еткен рекордты иеленеді.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

Гамбари Біріккен Ұлттар Ұйымында бірнеше лауазымды атқарды. 1999 жылы ол ЮНИСЕФ президенті болды, кейін БҰҰ Бас хатшысының орынбасары және 1999 жылдан 2005 жылға дейін БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннанның Африка жөніндегі арнайы кеңесшісі болды. 2005 жылдан 2007 жылға дейін Кофи Аннан мен Пан Ги Мун басшылығымен Біріккен Ұлттар Ұйымының саяси істер жөніндегі бас хатшысының орынбасары қызметін атқарды. БҰҰ-дағы соңғы лауазымы 2010 жылдың қаңтарынан 2012 жылдың шілдесіне дейін болды, ол кезде Пан Ги Мун мен Африка Одағы Комиссиясының төрағасы оны Дарфур жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Африка Одағының бірлескен арнайы өкілі етіп тағайындады.