Кіріспе

Сьюзан Орлианның кітабы «Орхидея ұрысы» – американдық журналист Сьюзан Орлианның 1998 жылғы деректі кітабы. Ол 1994 жылы Флориданың оңтүстігіндегі Факахэтчи Стрэнд мемлекеттік қорығында сирек орхидеяларды заңсыз жолмен жинаған бағбаны Джон Ларош және семиналдар тобының қамауға алынуы туралы жүргізген тергеуіне негізделген.

Сипаттама

Бұл кітап 1995 жылдың 23 қаңтарында жарық көрген «Нью-Йоркер» журналында Орлеан жазған мақалаға негізделген. Өсімдік сатушы Джон Эдвард Ларош (1962 жылдың 19 ақпанында Флоридада туған) сирек кездесетін арбақ орхидеясын тауып, оны көбейтіп пайда табуға бекінген. Осы жолда Орлеан арбақ орхидеяларына қызығады және көптеген орхидея әуесқойларымен танысады. Олардың және Лароштың күресі мен ерекшеліктері арқылы ол өмірінде алғаш рет шынайы құмарлықты сезінеді. Лароштың қамауға алынуынан кейінгі сот процесі оны Орлеанның назарына түсірді. Ларош өзінің қорғаныс шарасында заңдағы олқылықты пайдаланды, ол Семинол тайпасының құрып бара жатқан түрлерді батпақтан алып кетуіне рұқсат береді деп мәлімдеді. «New York Magazine» журналы «күлкілі баяндалған, ойлы повестьтің көптеген бағыттарға бұрылатынын» атап өтті, бірақ оны осы еңбектің басты артықшылығы деп санайды. Сынақшылар әңгіменің көптеген жақтан ауытқуын және кітаптың көлеміне лайықты құрылымның болмауын атап өтті. «New York Times» газетінде аралас пікір білдірген Тед Коновер әңгіме айту өнерінің жоғары деңгейін атап өтті, бірақ Орлеанның құрылымы оның алғашқы кітабында жиі кемшіліктерге тап болғанын көрсетті. «Chicago Tribune» газетінде жазған Кристен Лиллегард «фактілер мен сандардың салмағынан» шаршаған оқиғадағы алға жылжудың жоқтығын атап өтіп, қатал баға берді.

Фильм нұсқасы: Әдебиеттендіру (2002)

Кітапты Чарли Кауфман Спайк Джонздің "Адаптация" (2002) фильмі үшін бейімдеді, онда Николас Кейдж Чарли Кауфман мен оның құрастырылған інісі Дональд рөлінде, Тильда Суинтон – Валерия Томас, Мерил Стрип – Орлеан және Крис Купер – Ларрош рөлінде ойнады. Фильм – адаптация процесінің пастиші, онда өте табысты, бірақ өзін жек көретін Кауфман Орлеанның кітабын Голливудтың қалыпты троптарына немесе оның сценарийдегі дебютімен – "Джон Малкович болу" фильміндегідей метафизикалық стильдерге ұқсамайтын "гүлдер туралы қарапайым фильм" етуге тырысады. Кауфман жазушылық дағдарыспен күреседі, Орлеан туралы жыныстық фантазиялары болады және басқа жазушылармен нәрлі әңгімелер жүргізеді, соның нәтижесінде ол фильмнің өзі туралы сценарий жасайды, оның метафизикалық стильдерін Голливудтың қалыпты троптарымен, мысалы, оның ойшаулық процесін жеткізу үшін повествованиемен және көрерменді таң қалдыру үшін триллерлік үшінші актпен үйлестіреді. Фильмде Орлеан Ларрошпен танысқанға дейін өміріне қызығушылық танытпайтын қайғылы жазушы ретінде бейнеленеді. Ол оны әлемді қызықты ететін, құпия орхидеядан алынған есірткімен таныстырады, және ол оның жалаңаш суреттерін желіде жариялағаннан кейін онымен кездесуін жалғастырады. Кауфман бұл оқиғаға қызығушылық танытқанда, ол оларды тыңдап жатқанда ұсталып қалады, ал Орлеан өзінің беделін сақтау үшін Кауфманның өлімін қалайды. Бұл фильмнің триллерлік бөліміне әкеледі, онда Дональд пен Ларрош өлтіріледі, ал Орлеан тұтқындалады. Кауфман оқиғаны айтып, сценарийді аяқтайды. 2012 жылы Орлеан GQ журналына: "[Сценарийді оқу] мен үшін толыққанды соққы болды. Менің алғашқы реакциям: "Мүлдем жоқ!" Олар менің рұқсатымды алуға тиіс болды, мен: "Жоқ! Сіз ақылдан безгенсіз бе? Бұл менің мансабымды құртады!" Олар маған ешқандай қысым көрсетпеді. Олар маған басқалардың барлығы келіскенін айтты, мен де өзіме сенімді болдым. Фильмді алғаш рет көру, әрине, қорқынышты болды. Мен оған келіскеніме өте ақымақтық жасадым деген ойдан арылу үшін біраз уақыт кетті, бірақ қазір мен фильмді жақсы көремін. Мен ең көп бағалайтыны – оның кітаптың өмір мен құштарлық туралы тақырыптарына өте адал екендігі, сонымен қатар кітапта әлдеқайда нәзік айтылған арман мен көңіл көшіру туралы ойлар да бар.