Жаваның көпқұдайлық діні: тарих және мәдениеттердің қайнасуы
Kejawèn
Жаван діні – Кейавэн, политеизм негізіндегі рухани наным. Жава мәдениетінің, діндердің (анимизм, индуизм) қорытылған жиынтығы. Тарихы, космологиясы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Политеистік жавандық дін
Polytheistic Javanism
polytheistic Javanism
Кежавен, Кежаван немесе Каджаван – капитаянмен қатар жавандық халықтық діни ағымдардың бірі. Кежавен жавизмінде политеистік құдайға табынудың рухани формасы айқын байқалады.
Kejawèn , Kejawan , or Kajawan is one of the two Javanism folk religious denominations, alongwith Kapitayan. In Kejawèn Javanism, the form of spiritual polytheistic worship is apparent.
Тарих
Жава түрлі діндер мен мәдениеттердің қоры болған, нәтижесінде анимизм, рухтарға табыну және космология сияқты кең спектрлі діни сенімдер қалыптасқан.
Java has been a melting pot of religions and cultures, which has created a broad range of religious belief, including animism, spirit cults, and cosmology.
Индуизм мен буддизм
Индиялық ықпалдар біріншісінде индуизм түрінде келді, ол бірінші ғасырда Индонезия архипелагына жетті. Төртінші ғасырда Шығыс Калимантандағы Кутай, Батыс Явадағы Таруманагара және Орталық Явадағы Холинг (Калинга) патшалықтары аймақта құрылған алғашқы индуистік мемлекеттердің қатарында болды. Бірнеше атақты ежелгі Индонезия индуистік патшалықтары – Матарам, әсіресе Прамбанан ғибадатханасын салғанымен танымал, содан кейін Кедири және Сингхасари. Содан бері индуизм, буддизммен бірге архипелаг бойына тарады және он төртінші ғасырдағы ықпалының ең жоғары нүктесіне жетті. Индонезияның ең соңғы және ең ірі индуист-буддист Ява империясы – Маджапахит, бүкіл Индонезия архипелагына ықпал етті. Индуизм мен буддизм қоғамның барлық салаларына терең еніп, жергілікті дәстүрлер мен мәдениетпен үйлесті. Бұл үшін "реси" (санскрит тілінде риши) деп аталатын аскеттер арна болды, олар түрлі мистикалық тәжірибелерді үйретті. Ресилер шәкірттерімен бірге өмір сүрді, шәкірттері ұстаздарының күнделікті қажеттіліктерін қамтамасыз етті. Ресилердің билігі тек рәсімдік сипатта болды. Сарайларда брахман дін қызметкерлері мен пуджангга (қасиетті әдебиетшілер) билеушілерді заңдастырып, индуист космологиясын олардың саяси қажеттіліктерімен байланыстырды. Қазіргі уақытта Ява аймағында шағын индуист анклавтары шашырап жатыр, бірақ Балиге жақын шығыс жағалауында, әсіресе Баньюванги қаласының маңында көптеген индуист тұрады.
Indian influences came firstly in the form of Hinduism, which reached the Indonesian Archipelago as early as the first century. By the fourth century, the kingdom of Kutai in East Kalimantan, Tarumanagara in West Java, and Holing (Kalingga) in Central Java, were among the early Hindu states established in the region. Several notable ancient Indonesian Hindu kingdoms are Mataram, famous for the construction of the majestic Prambanan temple, followed by Kediri and Singhasari. Since then Hinduism, along with Buddhism, spread across the archipelago and reached the peak of its influence in the fourteenth century. The last and largest of the Hindu Buddhist Javanese empires, that of the Majapahit, influenced the entire Indonesian archipelago. Hinduism and Buddhism penetrated deeply into all aspects of society, blending with the indigenous tradition and culture. One conduit for this was the ascetics, called "resi," (Sanskrit rishi) who taught a variety of mystical practices. A resi lived surrounded by students, who took care of their master's daily needs. Resi's authorities were merely ceremonial. At the courts, Brahmanas clerics and pudjangga (sacred literati) legitimized rulers and linked Hindu cosmology to their political needs. Presently, small Hindu enclaves are scattered throughout Java, but there is a large Hindu population along the eastern coast nearest Bali, especially around the town of Banyuwangi.
Ислам діні
Ява шамамен 1500 жылы ислам дінін қабылдады. Исламды алғашқыда қоғамның элитасы мен жоғарғы топтары қабылдады, бұл оның одан әрі таралуына және қабылдануына себеп болды. Суфизм және халық исламының басқа түрлері Яваның бұрынғы халықтық дінімен оңай үйлестірілді. Суфизмнің білімді және шариғатқа бағытталған түрлері сарайларда қалыптасты, бұрынғы индуизм-буддизм мәдениетінің рәсімдерімен және мифтерімен бірігіп кетті. Клиффорд Герц мұны "абанган" және "прияйи" деп сипаттады – "жавандық синкретизмнің төменгі және элиталық түрлері". Индуизмнің ықпалы азайған сайын, кияи – ислам ғалымдары жаңа діни элитаға айналды. Ислам дін басшыларының иерархиясын немесе ресми дін қызметкерлерін мойындамайды, бірақ голланд отаршылдық үкіметі мешіттер мен басқа исламдық уағыз орталықтары үшін күрделі дәрежелік жүйені орнатты. Явандық песантрен (ислам мектептерінде) кияи риси дәстүрін жалғастырды. Оның қажеттіліктерін оның шәкірттері, тіпті мектеп маңындағы шаруалар да қамтамасыз етті.
Java adopted Islam around 1500 CE. Islam was first accepted by the elites and upper echelons of society, which contributed to its further spread and acceptance. Sufism and other versions of Folk Islam were most easily integrated into the existing folk religion of Java. The learned versions of Sufi Islam and Shari`a oriented Islam were integrated at the courts, blending with the rituals and myths of the existing Hindu Buddhist culture. Clifford Geertz described this as abangan and priyayi; "the lower class and elite varieties of Javanese syncretism". The Kyai, the Muslim scholar of the writ became the new religious elite as Hindu influences receded. Islam recognises no hierarchy of religious leaders nor a formal priesthood, but the Dutch colonial government established an elaborate rank order for the mosque and other Islamic preaching schools. In Javanese pesantren (Islamic schools), The Kyai perpetuated the tradition of the resi. Students around him provided his needs, even peasants around the school.
Христиандық
16 ғасырдың басында христиан дінін Яваға португал саудагерлері мен миссионерлері, сондай-ақ голланд реформаторлық шіркеуінен келгендер әкелді. 20 ғасырда иезуиттер мен "Құдай Сөзі" миссионерлері сияқты рим-католиктер де әкелді. Бүгінде ірі қалаларда көбінесе реформаторлық христиан қауымдастықтары бар, бірақ Оңтүстік-Орталық Яваның кейбір ауылдық аймақтарында рим-католик діні күшті.
Early 16th century, Christianity was brought to Java by Portuguese traders and missionaries, from the Dutch Reformed Church, and in the 20th century also by Roman Catholics, such as the Jesuits and the Divine Word Missionaries. Nowadays there are Christian communities, mostly Reformed in the larger cities, though some rural areas of south central Java are strongly Roman Catholic.
Теософия
Кежавен теософияның да ықпалында. Теософия 20 ғасырдың басында Голландтың Индонезиясында голландтардың арасында кең таралған дін болды. Сондай-ақ, көптеген белгілі индонезиялықтар Теософиялық қоғамға мүше болды. Теософиялық қоғам 20 ғасырдың басында және ортасында Кежавеннің дамуына әсер етті, ал бірнеше кебатинан топтары теософистермен құрылды. 1949 жылы құрылған Буди Сетия кебатинан тобы өздерін теософиялық ложаға ресми түрлендіруді қарастырды.
Kejawèn is also influenced by Theosophy. Theosophy was a very popular religion among Dutch residents in the Dutch East Indies in the early 20th century. Also, many influential Indonesians joined the Theosophical Society. The Theosophical Society "played a role in the growth" of Kejawèn in the early and mid twentieth century, and several kebatinan groups were founded by Theosophists. The kebatinan Budi Setia group, founded in 1949, considered "its formal transformation into a theosophical lodge".
Мақсат
Кебатинан араб тіліндегі "батин" сөзінен туындаған, "ішкі", "жасырын" немесе "ішкі жан" деген мағына береді. Бұл – адамның өзінің ішкі жан дүниесінде үйлесімділік табуға, ғаламмен және Құдаймен байланыс орнатуға бағытталған метафизикалық ізденіс. Кебатинан медитация арқылы қол жеткізілетін "жоғары сана" бар екеніне сенеди.
Kebatinan is derived from the Arabic word batin, meaning "inner" or "hidden", or "inner self". It is a metaphysical search for harmony within one's inner self, connection with the universe, and with an Almighty God. Kebatinan believes in a "super consciousness" that can be contacted through meditation.
Нанымдар
Кебатинан – анимизм, индуизм, буддизм және исламнан бастау алған метафизика, мистика және басқа да эзотерикалық ілімдердің жиынтығы. Жаван мәдениеті толерантты және жаңа діндерге ашық болғанымен, жаван мәдениетіне, мінезіне және жекелігіне сәйкес келетін, қабылданған және тазартылған қасиеттер ғана сіңіріледі. Жавандық идеалдар адамның даналығын (викаксана), жан-дүниесін (васкита) және толықтығын (семпурна) біріктіреді. Жақтасы өзінің құмарлықтарын бақылап, жер бетіндегі байлықтан және жайлылықтан бас тартуы керек, сонда ғана ол бір күні ғаламның рухымен рухани үйлесімге және біртүтас болуға жете алады. Чойдың сөзіне сүйенсек, кебатиандықтарда белгілі бір пайғамбар, қасиетті кітап немесе ерекше діни мерекелер мен рәсімдер жоқ. Дегенмен, әртүрлі кебатиан қозғалыстарының негізгі жазбалары мен негізін қалаушылары бар. Кебатианмен айналысатын адам ресми түрде танылған алты діннің бірін ұстана алады, сонымен бірге кебатиан нанымы мен өмір салтына адал болады.
Kebatinan is a combination of metaphysics, mysticism, and other esoteric doctrines from Animistic, Hinduistic, Buddhist, and Islamic origins. Although the Javanese culture is tolerant and open to new religions, only those qualities accepted and filtered fit into the Javanese culture, character, and personality. Javanese ideals combine human wisdom (wicaksana), psyche (waskita), and perfection (sempurna). The follower must control their passions, eschewing earthly riches and comforts, so that they may one day reach enlightened harmony and union with the spirit of the universe. According to Choy, the Kebatinan have no certain prophet, sacred book, nor distinct religious festivals and rituals. Nevertheless, various kebatinan movements have their foundational writings and founders. A kebatinan practitioner can identify with one of the six officially recognized religions, while still subscribing to the kebatinan belief and way of life.
Мүшелік
Кебатинан негізінен явандық дәстүр болғамен, ол басқа этникалық және діни топтардан, мысалы, қытай және буддист жандардан, сондай-ақ Австралия мен Еуропадан келген шетелдіктерден де ізбасарлар тапты. Президент Сухарто өзін осы дәстүрдің жақтастарының бірі санайтын. Олардың жалпы санына баға беру қиын, себебі олардың көптеген ізбасарлары өздерін бір ресми дінмен байланыстырады.
Although kebatinan is a predominantly Javanese tradition, it has also attracted practitioners from other ethnic and religious groups, such as Chinese and Buddhists, and foreigners from Australia and Europe. President Suharto counted himself as one of its adherents. Their total membership is difficult to estimate as many of their adherents identify themselves with one of the official religions.
Ресми тану
Индонезияның ұлттық философиялық негізі – Панкасила тек "бір және жалғыз Құдайға сенуді" мойындайды, бірақ бұл көбінесе елдегі монотеизмді мойындау ретінде түсіндіріледі, сонымен қатар үкімет мойындамаған діндерге де төзімділік көрсетіледі. Діндер мен ағымдардың кең түрлілігі бар. 1956 жылдың ортасында Йогьякартадағы Діни істер министрлігінің өкілі Явада индонезиялық ресми діндерден өзге 63 діни ағым бар екенін хабарлады. Олардың 22-сі Батыс Явада, 35-і Орталық Явада, ал 6-сы Шығыс Явада болды. Бұл топтарға Сумара сияқты кебатинан ағымдары да кіреді. Бұл еркін ұйымдастырылған ой-пікір және практика ағымы 1945 жылғы конституцияда заңдастырылды, бірақ дін ретінде ресми мойындалмады. 1973 жылы ол Kepercayaan kepada Tuhan Yang Maha Esa (индонезия тілінде: Бір Құдіретті Құдайға сенім) деп танылды, бірақ Дін министрлігінің қарауынан шығарылып, Білім және мәдениет министрлігінің қарауына берілді.
Although Pancasila, Indonesia's national philosophical foundation, recognizes only the "belief in the one and only God"—which is often justified as the sole recognition of monotheism in the country—religions not recognized by the government are also tolerated. A broad plurality of religions and sects exist. In the middle of 1956, the Yogyakarta representative of the Department of Religious Affairs reported 63 religious sects in Java other than the official Indonesian religions. Of these, 22 were in West Java, 35 were in Central Java, and 6 in East Java. These include also kebatinan groups, such as Sumarah. This loosely organized current of thought and practice was legitimized in the 1945 constitution, but failed to attain official recognition as a religion. In 1973 it was recognized as Kepercayaan kepada Tuhan Yang Maha Esa (Indonesian: Belief in One Mighty God), but withdrawn from the jurisdiction of the Ministry of Religion and placed under the jurisdiction of the Ministry of Education and Culture.
Әдебиет
Кебатинанда білім алу үшін түрлі тәжірибелер қолданылады, атап айтқанда тирака және тапа немесе тапабрата. Көптеген кебатина ізбасарлары рухани және эмоционалдық жеңілдік табу үшін әр түрлі жолмен тәжірибе жасайды. Бұл тәжірибелер шіркеулерде немесе мешіттерде емес, үйде, үңгірлерде немесе тау шатқаларында орындалады. Жаван мәдениетіндегі медитация – ішкі рухани білімді іздеу және дене күшін арттыруға бағытталған ізденіс. Бұл дәстүр ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келеді.
A variety of practices is being used in kebatinan to acquire ilmu, namely tiraka and tapa or tapabrata. Many Kebatinan followers practice in their own way to seek spiritual and emotional relief. These practices are not performed in churches or mosques, but at home or in caves or on mountain perches. Meditation in Javanese culture is a search for inner self wisdom and to gain physical strength. This tradition is passed down from generation to generation.
Анимистік ғибадат
Кебатинан көбінесе анимистік сенімдермен байланысты, себебі ол жергілікті және ата-баба рухтарына құрбандық шалуға және құлшылық етуге шақырады. Осы рухтар табиғи нысандарда, адамдарда, қолдан жасалған заттарда және маңызды валилердің (мұсылман қасиеттілерінің) зираттарында мекендейді деп саналады. Денсаулықтың нашарлауы және басқа да қайғы-қасіреттер осы рухтардың әрекетімен байланысты, ал құрбандықтар немесе қажылықтар ашулы құдайларды жұбатпаса, дукун немесе емшінің көмегіне жүгінеді.
Kebatinan often implies animistic worship, because it encourages sacrifices and devotions to local and ancestral spirits. These spirits are believed to inhabit natural objects, human beings, artifacts, and grave sites of important wali (Muslim saints). Illness and other misfortunes are traced to such spirits, and if sacrifices or pilgrimages fail to placate angry deities, the advice of a dukun or healer is sought.
Тарихи мәтіндер
Кебатинан және кьявен практикасы туралы Йогьякартадағы Сонобудойо кітапханасында, сондай-ақ Суракарта мен Йогьякартаның басты Кратон кітапханаларында сақталған мәтіндерде кеңінен жазылған. Көптеген мәтіндер қасақана түсініксіз етіп жазылған, сондықтан бастаушылармен немесе ұстаздармен жұмыс істемейтін адамдар эзотерикалық ілімдер мен тәжірибелерді анықтап түсіне алмайды. Көптеген жағдайларда мағынасын "ашу" үшін құпия жүйелері бар кодталған мәтіндер пайдаланылады. Бірақ Брюинсеннің сөзіне сәйкес, кебатинан ілімдерін жазу – ХХ ғасырдың басында кебатинан қозғалысының институционализациясымен бірге пайда болған жаңалық.
Kebatinan and kejawen practices are extensively written about in texts that are held in the Sonobudoyo library in Yogyakarta, and the main Kraton Libraries of Surakarta and Yogyakarta. Many of the texts are deliberately elliptical so that those who do not work with either initiates or teachers are unable to ascertain or understand the esoteric doctrines and practices. In quite a few cases codified texts with secret systems to "unlock" the meanings are employed. But according to Bruinessen, the writing down of kebatinan teachings was a novelty which appeared with the institutionalisation of the kebatinan movements in the beginning of the 20th century.
Субду
Субуд 1920 жылдары Мұхаммед Субух Сумохадивиджожо құрған. Субуд атауы алғаш рет 1940 жылдардың соңында Индонезияда заңды түрде тіркелген кезде қолданылды. Субудтың негізі – әдетте латихан кяжиуан деп аталатын рухани жаттығу. Мұхаммед Субух оны «Құдайдың күші» немесе «Ұлы өмір күші» деп атап, одан басшылық алғанын айтқан. Субудтың мақсаты – Алланың еркіне сай мінезді жетілдіру. Тек құштарлық, жүрек және сана ішкі сезімнен бөлінгенде ғана, барлық жерде кездесетін «Ұлы өмір күшімен» байланысу мүмкін. Мұхаммед Субух қазіргі заманды адамдардың діни немесе рухани шындықтарды жеке тәжірибе арқылы дәлелдеуді қалайтын кезең деп есептеді, себебі олар енді тек сөздерге сенбейді. Ол Субудтың жаңа ілім немесе дін емес екенін, латихан кяжиуанның өзі адамзат іздеп жүрген дәлел екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, ол Субудты кебатинан ұйымы деп санауға қарсы болды. Бүгінде Субуд ұйымдары шамамен 83 елде бар, олардың жалпы мүше саны шамамен 10 000 адамды құрайды. Субуд атауы санскрит тіліндегі сусила («адамның ізгі мінезі»), бодхи («ішкі күш») және дхарма («Құдайға сенім») сөздерінен құралған делінеді.
Subud was founded in the 1920s by Muhammad Subuh Sumohadiwidjojo. The name Subud was first used in the late 1940s when Subud was legally registered in Indonesia. The basis of Subud is a spiritual exercise commonly referred to as the latihan kejiwaan, which was said by Muhammad Subuh to be guidance from "the Power of God" or "the Great Life Force". The aim of Subud is to attain perfection of character according to the will of God. Only when passion, heart and mind are separated from the inner feeling is it possible to make contact with the "Great Life Force" which permeates everywhere. Muhammad Subuh saw the present age as one that demands personal evidence and proof of religious or spiritual realities, as people no longer just believe in words. He claimed that Subud is not a new teaching or religion but only that the latihan kejiwaan itself is the kind of proof that humanity is looking for. He also rejected the classification of Subud as a kebatinan organization. There are now Subud groups in about 83 countries, with a worldwide membership of about 10,000. The name Subud is said to be formed from the Sanskrit words susila ("the good character of man"), bodhi ("the force of the inner self") and dharma ("trust in God").
Пангсту
Пангесту 1949 жылы құрылған. Оның ілімі 1932 жылы Сунарто Мертоварджойоға ашылды және Р. Т. Харжопаракуво мен Р. Трихардоно Сумодихарджо Пангасту "Сетат Сасанка Джати" еңбегінде жазылды. Онда Құдайдың нығматын – уахьюды қалай алуға болатыны сипатталған.
Pangestu was founded in 1949. Its doctrine was revealed in 1932 to Sunarto Mertowarjoyo, and written down in the Setat Sasangka Djati by R. T. Harjoparakowo and R. Trihardono Sumodiharjo Pangastu. It describes the way to obtain wahyu, the blessing of God.
Сапта Дхарма
Сапта Дхарма 1952 жылы Харджо Сапура уахи алғаннан кейін құрылған. Шри Павенгеннің сөзіне қарағанда, дағдарыс кезінде Индонезия халқына жаңа руханият сыйлау – Құдайдың қалауы еді. Оның мақсаты – адамды құштарлықтарынан босату. Сапта Дхарманың үйретіміне сәйкес, суджи (медитация) Жаваның қорғаушы рухы Семарға жету үшін түрлі кедергілерді жеңуге қажет. Теориясы мен тәжірибесі индуистік Кундалини йогасына ұқсас, мақсаты – Кундалини энергиясын ояту және оны чакралар арқылы жолға салу.
Sapta Dharma was founded in 1952 by Harjo Sapura, after he received a revelation. According to Sri Pawenang, it was God's wish to provide the Indonesian people with a new spirituality in a time of crisis. Its aim is to free man of his passions. According to Sapta Dharma teachings, suji (meditation) is necessary to pierce through different layers of obstacles to reach Semar, the guardian spirit of Java. Theory and practice resemble Hindu Kundalini yoga, aiming at awakening the Kundalini energy and guiding it through the chakras.
Маджапахит Панкасила
Маджапахит Панкасиласын В. Харджанта Парджапангарса құрған. Ол Балидегі ритуалдық практикаға емес, явандық индуистік йога практикасына, атап айтқанда Кундалини йогасына негізделген, бұл Парисада индуистік Дхармада кең таралған практикадан өзгеше. Харджантаның сөзіне сүйенсек, оның медитациялық тәжірибесі пышақтарға, қанжарларға және басқа да қаруларға қарсы иммунитет сыйлайды.
Majapahit Pancasila was founded by W. Hardjanta Pardjapangarsa. It is based in Javanese Hindu yogic practices, c. q. Kundalini yoga, rather than Balinese ritual practice as is prevalent in Parisada Hindu Dharma. According to Hardjanta, his meditation practices also lead to invulnerability for knives, daggers and other weapons.
Малайзия
Кебатинандық наным-сенімдер Малайзияның кейбір аймақтарына тарады, онда белгілі бір адамдар оны исламдық ұғымдармен үйлестірді (мысалы, өздерін жаңа дәуірдің ислам пайғамбарлары деп жариялап, бірақ ислам мен кебатинандық наным-сенімдердің қосындысынан тұратын хабарларды жеткізеді). Бұл Малайзияның исламдық органдарының кебатинанның кейбір элементтерін "ширк" деп, исламға қарсы деп жариялауына себеп болды. Исламды кебатинандық тұрғысынан түсіндіру Малайзияда силатпен айналысатындардың, дәстүрлі емшілердің және кейбір уағыздаушылардың (Арифин Мохаммед сияқты және басқа да өздерін ислам пайғамбарлары деп жариялағандардың) арасында кең таралған.
Kebatinan beliefs have spread to some parts of Malaysia, wherein certain individuals have combined it with Islamic concepts (e. g. proclaiming themselves to be new age Islamic prophets, but delivering messages that are a combination of Islamic and kebatinan beliefs). This has led to the Malaysian Islamic authorities declaring elements of kebatinan to be "syirik" (shirk) and un Islamic. Kebatinan interpretations of Islam are widespread in Malaysia among practitioners of silat, traditional healers, and some preachers (such as Ariffin Mohammed and other self proclaimed Islamic prophets).
Нидерланды
Нидерландта, Индонезияның бұрынғы отаршыл державасы, кейбір кебатинан топтары қызмет етеді.
In the Netherlands, the former colonial power in Indonesia, some kebatinan groups are active.
Сингапур
Сингапурлық малайлардың көпшілігі индонезиялық, әсіресе Явадан шыққандықтан, көптеген Кебатинан әдеттері әлі де сақталған, көбінесе егде жастағы адамдар арасында. Дегенмен, бұл практика кейбір явандық Силат және Куда Кепанг топтарында, сондай-ақ дәстүрлі бақсылар арасында да кеңінен таралған.
Since the majority of Singaporean Malays are of Indonesian descent, particularly from Java, many of Kebatinan are still practiced usually among older people. However, the practice is still widespread among some Javanese Silat and Kuda Kepang groups, and also traditional shamans.
Суринам
Ол 19 ғасырдың соңында Явадан Суринамға жұмысшылармен әкелінді.
It was brought to Suriname by Javanese workers in the late 19th century.