Кіріспе
Австралиялық альпинист және жазушы Тим Макартни Снейп (5 қаңтар 1956 жылы туған) – австралиялық альпинист және жазушы. 1984 жылғы 3 қазанда Тим Макартни Снейп пен Грег Мортимер Эверест тауының шыңына жеткен алғашқы австралиялықтар болды. Олар қосымша оттегі қолданбастан, Солтүстік бетінен (Солтүстік бетінен Нортон шатқалына дейін) жаңа бағытпен көтеріліп, шыңға жетті. 1990 жылы Тим Макартни Снейп теңіз деңгейінен Эверест тауының шыңына дейін бірінші болып жаяу және альпинистік көтеріліс жасады. Тим Макартни Снейп сонымен қатар Sea to Summit сыртқы және экстремалды жағдайларға арналған жабдықтар мен аксессуарлар тізбегінің негізін қалаушы, World Expeditions саяхат компаниясының жетекшісі және World Transformation Movement қозғалысының негізін қалаушы директоры және демеушісі.
Tim Macartney Snape (born 5 January 1956) is an Australian mountaineer and author. On 3 October 1984 Macartney Snape and Greg Mortimer were the first Australians to reach the summit of Mount Everest. They reached the summit, climbing without supplementary oxygen, via a new route on the North Face (North Face to Norton Couloir). In 1990, Macartney Snape became the first person to walk and climb from sea level to the top of Mount Everest. Macartney Snape is also the co founder of the Sea to Summit range of outdoor and adventure gear and accessories, a guide for adventure travel company World Expeditions and a founding director and patron of the World Transformation Movement.
Алғашқы жылдар
Макартни Снейп Танганьика аймағында (қазіргі Танзания) дүниеге келді, онда австралиялық әкесі мен ирландиялық анасымен бірге фермада өмір сүрді. 1967 жылы отбасы Австралияға көшіп, Викторияның солтүстік-шығысындағы фермаға қоныстанды. Ол Geelong Grammar School-ге оқыды және мектептің Timbertop сыртқы білім беру кампусында бір жыл өткізді. Макартни Снейп Канберрадағы Австралия Ұлттық университетінде (ANU) оқыды, онда ANU Альпинизм клубына (ANUMC) қосылып, BSc ғылыми бакалавр дәрежесін алды.
Австралия мен Жаңа Зеландия
Австралияның барлық аймақтарында тасқа қабатын өнермен айналысқан ол, алғашқы таушылдық тәжірибесін Жаңа Зеландияның Оңтүстік Альпында екі маусым өткізіп алды.
Дунагири
1978 жылы Макартни Снейп АНУМК экспедициясының құрамында Дюнагириге (7 066 м) Үндістанға сапарлады. Ұзаққа созылған нашар ауа райынан кейін ол және Линкольн Холл экспедиция жетекшісі Питер Кокерге радиоарқылы Шығыс Дюнагириге тағы бір рет өрлегісі екендерін хабарлады. Кокер сол кезде Дюнагиридегі Колл-лагерінде жалғыз болғандықтан, оларды Дюнагириге соңғы рет талпынуға шақырды. Егер олар Саммит қырқасына дейін жол аша алса, Колл-лагерге оралып, саммитқа өрлеу үшін қолдау күте алатын еді. Макартни Снейп пен Холл келісіп, Дюнагириге қайтып, Саммит қырқасына қарай жылды. Ауа райы ашық болды, бірақ өте суық болғандықтан, ұйықтайтын қаптарынсыз бір түнді өткізді. Содан кейін Макартни Снейп пен Холл Дюнагири шыңына батыл талпыныс жасады. Олар сәтті өрледі, сосын екеуі электрлі дауылда төмен түсті. Макартни Снейп кешкі сағат 10.30-да Колл-лагеріне жетті, ал Холл тағы бір түнді тауда өткізді. Түнде Кокер онымен кездесу үшін бекітілген арқандармен көтеріліп, оны Колл-лагеріне қайтарды. Бұл австралиялықтардың Гималайдағы алғашқы маңызды шыңына шығуы болды.
Анапурна II
1983 жылы Маккартни Снейп Аннапурна II (7937 м) шыңына экспедиция ұйымдастырып, қатысты және оңтүстік тіктемесімен алғаш рет көтеріліп, сәтті саммитқа жетті. Кенеттен басталган қарлы бораннан түсу кешікті, соңғы бес күнде экспедицияда тамақ қалмады. Олар жоғалып кеткені туралы хабар тарады және экспедиция қайтып келген соң көп шу көтерілді.
Эверест тауы
1984 жылдың шілдесінде Австралияның шағын тобы Эверест тауының солтүстік жағына барып, онда бұрын ешкім шықпаған солтүстік беткейіндегі бағытқа дайындалып, көтерілді. Олар биік тау стилінде, қосымша оттегісіз және биік биіктіктегі көмекшілердің көмегінсіз көтерілді. 1984 жылдың 3 қазанында, бұрынғы қар көшкіні кезінде жоғалған жоғары биіктіктегі тау өрлеу аяқкиімдерінің орнына тау шаңғысы аяқкиімдерін киіп, Маккартни Снейп пен Грег Мортимер Эверест тауына көтерілген алғашқы австралиялықтар болды. Эверест тауының тарихшысы Уолт Унсворт бұл көтерілісті "тауда жасалған ең ұлы көтерілістердің бірі" деп сипаттады, ал американдық таушы Джон Роскелли: "Австралиялықтар ғасырдың ең ірі жетістігін жасады" деді.
Gasherbrum IV екінші көтеріліс / солтүстік-батыс жотасының бірінші көтерілуі
1986 жылы австралиялық Грег Чайлд Гашербрум IV (7980м) тауына халықаралық команданы көтерілуге ұйымдастырды. Таудың алғашқы және жалғыз бағындырылуы 1958 жылы итальян альпинистерінің таңдаулы тобы тарапынан жасалған, себебі оның тік беттері мен тасты қырқалары көптеген тырашаларды сәтсіздікке ұшыратқан. Бұрын ешкім шықпаған солтүстік-батыс қырына көтерілу қиын болды; ол тіпті Маккартни Снейптің жоғары биіктегі аңызға айналған күші мен шыдамдылығын да сынаған жол еді. Бір түн бойы 8000 метрден аспайтын биіктікте ұйықпай, пешсіз болғаннан кейін Чайлд, Маккартни Снейп және америкалық Том Харгис Гашербрум IV тауын екінші рет бағындыруға қол жеткізді.
Эверест: теңізден шыңға экспедиция
1990 жылы Маккартни Снейп Эверест тауына теңізден шыңға дейін көтерілу ниетімен тағы бір рет оралды. Бұл идеяны алғашқыда тәжірибелі оператор Майкл Диллон ұсынған. Австралиялық Географиялық Қоғам және басқа да демеушілердің көмегімен, Маккартни Снейптің бұл мақсатына жетуіне үш ай уақыт кетті. Теңіз деңгейінен Эверест шыңына дейін алғаш рет көтерілу осы экспедиция болды, себебі бұрынғы барлық экспедициялар 1400 метр биіктіктегі Катманду қаласынан басталатын. Экспедицияны жоспарлаған кезде Маккартни Снейп пен оның сол кездегі әйелі, доктор Энн Уорд, Батыс Австралиядағы Микатарра қаласында тұрды, онда ол Корольдік Ұшқыш Дәрігерлер Қызметінде жұмыс істеді. Маккартни Снейп алдағы экспедицияға дайындық үшін айналасындағы шөлде 40 градусқа дейін қызып тұрған ыстықта жүгіріп жаттығулар жасады, сондай-ақ Микатарра маңындағы үлкен тастарға жекелей көтерілді. Бенгал шығанағынан 500 метрлік тік көтерілу 1990 жылдың 5 ақпанында Ганга Сагардан басталып, Үндістан арқылы Непал шекарасына дейін 1200 километрді құрады. Оған Уорд, оның қарындасы Пип, кинорежиссер Майк Диллон, непалдық аспаз Тензинг Шерпа және Чарльз Норвуд қосылды, ол саяхат үшін жабдықтары бар Land Rover көлігін жүргізді. Маккартни Снейп Оңтүстік Кол бағытымен шығуға тырысатын үш ірі экспедициядан қашу үшін Эверестке батыс қырқасы арқылы көтеріліп, кейін стандартты Оңтүстік Кол бағытымен түсуді жоспарлады. Ол акклиматизациялық шығулар кезінде 7500 метр биіктікке жетті, бірақ нашар ауа райы мен қар көшкіні қаупі Маккартни Снейптің Оңтүстік Кол бағытымен көтерілу жоспарын өзгертті. Хубу айналасындағы мұздық арқылы екі дайындық сапарынан кейін, ол 7 мамырда командасын қалдырып, шыңға жалғыз және қосымша оттегісіз, шатыр, азық-түлік, отын және кинокамерасымен 8000 метр биіктіктегі Оңтүстік жотасына көтерілуге тырысты. Лхоце бетіне жалғыз өрмелегеннен кейін бас ауруы мен іш кешіруден қиналған Маккартни Снейп 10 мамыр күні кешкі сағат 9:30-да айдың жарығымен Эверест шыңына шығуға бір күн демалды. Жалғыз өрмелеген, құлай жаздаған, іш кешіруден әлсіреген және алдыңғы күндері аз тамақтанған ол 8230 метрден 8536 метрге көтерілуге суықта шамамен алты сағат жұмсады, түн ортасында өзімен бірге алып жүрген кинокамераны реттеу үшін тоқтағанда өліп кетуге айналды. Содан кейін ол Оңтүстік шыңынан Оңтүстік-Шығыс қырқасы арқылы шынайы шыңға көтерілді. 11 мамыр күні таңғы сағат 9:45-те ол Эверестке екінші рет көтерілді, теңізден шыңға дейін көтерілген алғашқы адам болды. Шыңда ол өзінің демеушісі – Австралиялық Географиялық Қоғамның және Адамзаттың Ересектеу Қорының (қазіргі Дүниежүзілік Трансформация Қозғалысы) туын жайды. 1993 жылы ол тау шаруашылығына және халықаралық қатынастарға қосқан үлесі үшін Австралия орденінің мүшесі (AM) болып тағайындалды.
Сармиенто тауы
1995 жылы Макартни Снейп, Стивен Венаблс, Джон Роскелли, Джим Уиквайр және Чарли Портер Тьерра-дель-Фуэгоның батыс жағалауындағы Сармиенто тауында жаңа маршрутқа көтерілуге тырысты, онда Макартни Снейп, Роскелли және Венаблс батыс шыңының оңтүстік-батыс бетімен жаңа маршрут арқылы шыңға шықты.
Янгма
2010 жылы Макартни Снейп алыс Шығыс Непалда бұрын ешкім шықпаған 6500 метрлік биіктіктегі шаңырақты командасымен бірге сәтті бағындырды. Ол командаға 1978 жылғы Дюнагириге жасалған АНУМК Гималай экспедициясының төрт мүшесі де кірген болатын.
Джереми Гриффитпен және Дүниежүзілік трансформация қозғалысымен байланысы
Макартни Снейп – Дүниежүзілік трансформация қозғалысының (WTM) құрылтайшы директоры және қамқоршысы, бұл қозғалыс бұрын Адамзаттың ересектеуіне арналған қор (FHA) деп белгілі болған және адам жағдайын түсінуге және жақсартуға бағытталған ұйым. Атап айтқанда, Дүниежүзілік трансформация қозғалысы австралиялық биолог Джереми Гриффиттің жұмысын қолдайды. 1987 жылы бизнесмен Дик Смит құрған Австралия географиялық қоғамы Макартни Снейп сөз сөйлеген шара ұйымдастырды. Гриффит шараға қатысып, Макартни Снейппен кездесті. Бірнеше айдан кейін олар қайта кездесіп, Гриффит өзінің идеяларын Макартни Снейппен талқылады және оған өзінің алғашқы кітабының қолжазбасын, «Бос: Адам жағдайын аяқтау» кітабын сыйлады. Макартни Снейп кітаптағы адам табиғатының түсіндірмесі «толыққанды түсінікті» екенін айтты. Содан кейін Макартни Снейп Дүниежүзілік трансформация қозғалысына қатысып, 1990 жылы Эверест шыңында «Аң-сана тауларын бағындыру уақыты келді» деп айтқан видеожазба жасады. Гриффит 1991 жылы «Адам жағдайын асып түсу» кітабын жариялағанда, кіріспе сөзді Макартни Снейп жазды. 2020 жылы Макартни Снейп Гриффиттің жұмысына деген қызығушылығын былай түсіндірді: «Таулар – зерттеуге деген құштарлықты және, ақыры, ең үлкен жұмбақтың түбіне жетуге, яғни адамдар неліктен осындай екеніне – өнердің ұлы туындыларын жасауға және өзімшілдікке қабілетті, бірақ сонымен бірге қасақана зұлымдықтар жасауға бейім жалғыз жануарға айналуға болатын себептерді анықтауға қолайлы метафора. Жауап біздің ішімізде, «аң-сана тауларын бағындыруда» жатыр – осы жағдайға қалай түскендігімізді мейірімділікпен түсініп, психозымызды емдеуде».
Жамандау ісі
1995 жылы Австралия хабар тарату корпорациясының "Four Corners" бағдарламасы эфирге берілді және "The Sydney Morning Herald" газетінде Макартни Снейп, Гриффит және Дүниежүзілік трансформация қозғалысы туралы мақала жарияланды. 2003 және 2005 жылдары бұл жарияланымдарды Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы сотының қазылар алқасы Макартни Снейп, Гриффит және Дүниежүзілік трансформация қозғалысына қарсы қылмыс деп таныды. 2008 жылы Макартни Снейпке эфир арқылы келтірілген зиян үшін шамамен 500 000 доллар және сот шығындары төленді, ал жалпы төлемнің 1 миллион доллардан асуы күтілуде. Макартни Снейп: "13 жыл өткен соң шындық өтірікке жете алды" деді. 2009 жылы "The Sydney Morning Herald" газеті мақаланың салдарынан келген зиян үшін өтініш айтты.
Фильмдер
Эверест: Австралиялық сынақ: Ұлы Кулоир жолымен алғашқы австралиялық Эверест экспедициясының 1984 жылғы күздегі көтерілуі. 9-арна. 1984 жыл. Эвересттен де қиын: Гашербрум IV Австралия киносы. 1987 жыл. Эверест: теңізден шыңға дейін Австралия географиясы. 1992 жыл. Австралия Альпілері Мирканың армандар сарайы Кестрел фильмдері. 1986 жыл.
Қайырымдылық
Макартни Снейп – Фред Холлоус қорының мүшесі. Қор соқырлықты және басқа да көру проблемаларын емдеу мен алдын алуға бағытталған.