Кіріспе
Стивен Сондхаймның "Құрбақтар" мюзиклі – Стивен Сондхайм мен Берт Шевеловтың Аристофанның ежелгі грек комедиясы "Құрбақтар" негізінде "еркін бейімделген" мюзиклі. Мюзиклде Дионис, қазіргі драматургтердің сапасына көңілі толмай, Джордж Бернард Шоуды өлімнен қайтару үшін Аидқа сапар шегеді. Уильям Шекспир Шоумен ең үздік драматург атағы үшін бәсекелесіп, жеңіске жетеді. Дионис Шекспирді тірілер әлеміне қайта әкеледі, өнер өркениетті құтқаруға көмектеседі деген үмітпен. Мюзиклдің тұңғыш қойылымы 1974 жылы Йель университетінің спорт залындағы жүзу бассейнінде өтті. 2004 жылы Бродвейде Нэтан Лейн қайта жөндеген либреттосымен және Сондхайм кеңейткен музыкасымен қойылды. Бұл нұсқа 2017 жылы Лондонда қайта жаңғыртылды.
The Frogs is a musical "freely adapted" by Stephen Sondheim and Burt Shevelove from The Frogs, an Ancient Greek comedy by Aristophanes. In the musical, Dionysos, despairing of the quality of living dramatists, travels to Hades to bring George Bernard Shaw back from the dead. William Shakespeare competes with Shaw for the title of best playwright, which he wins. Dionysos brings Shakespeare back to the world of the living in the hope that art can save civilization. The musical was originally performed in Yale University's gymnasium's swimming pool in 1974. The show was produced on Broadway in 2004 with the book revised by Nathan Lane and the score expanded by Sondheim. This version was revived in London in 2017.
Өмірбаян
Шевелов алғаш рет 1971 жылы Йель университетінде аспирант болып оқығанда «Құрбақалар» пьесасының қойылымын жазып, режиссерлік етті. Мэри Кей Геймельдің сөзінше, «Оның басты идеясы Шарон мен Дионис Пайн Уитни гимназиясының көрме бассейнімен қайықта жүзуді қамтиды, ал Йель университетінің жүзу командасының мүшелері сомдаған Құрбақалар қайықтың төңірегінде жүзді».
Йель университеті
"Құрбақтар" 1974 жылы 21 мамырда Йель университетінің бассейнінде Йель репертуарлық театрының қойылымымен орындалды, ашылуы 8 спектакльге арналды. Шевелов режиссерлік етті, хореография авторы – Кармен де Лавальде; Дионис рөлін Ларри Блайден сомдады. Бұл қойылымда грек хоры пайдаланылды: «Сондхеймнің туындылары көбінесе кейіпкерлер ансамбліне назар аударады, бұл тәжірибе бір сыншыны оның хор қолданысын грек драмасымен салыстыруға итерді. 1974 жылы Сондхейм контрапунктты жазуға қызығушылық таныта бастады, ал 1974 жылғы нұсқадағы көптеген әндер грек драмасындағы хорлық номерлерге сәйкес келеді». Ансамбль құрамында сол кездегі Йель студенттері Мерил Стрип, Сигорни Уивер және Кристофер Дюранг болды. Музыкалық қойылым сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Сондхайм қойылымның акустикасын «ерлер дәретханасында қойылым қоюмен» салыстырды. 1984 жылы Нью-Йорк қаласындағы Университет театры 1984 жылдың 12 сәуірінен бастап «Құрбақтар» қойылымын сахналады. 1990 жылдың 24 шілдесінде Лондондағы Олд Брентфорд моншаларында қысқамерзімді қойылым ашылды. Орындаушылар құрамында Ричард Зайдлик Дионис рөлінде, Боб Хуссон Ксантиас рөлінде болды, хореографиясы Рон Хауэллге, режиссері Джон Гардинге тиесілі. 1991 жылдың қазан айында Ковентридегі Олимпиадалық бассейнде алғашқы қойылым өтті. Ол төрт рет көрсетілді. Продюсері Кит Тейлор, режиссерлері Кит Тейлор мен Клэр Уолтерс, актерлік құрамында Энтони Кейбл, Верона Чард, Бернард Тальявини және Реймонд Сарджент болды. 1979 жылы Натан Лейн бұл туындыға қызығушылық танытты. Ол «драмалық кітап дүкенінен сценарийдің көшірмесін тауып алып, оған қатты қызықты». 2000 жылдың 22 мамырында Лейн, Дэвис Гейнс және Брайан Стокс Митчелл Вашингтондағы Конгресс кітапханасында «Құрбақтар» концерттік нұсқасын орындады. Орындаушылар құрамында Джон Байнер Шарон рөлінде, Дэниел Дэвис Шоу рөлінде, Питер Бартлетт Хадис рөлінде, Берк Моза Геракл рөлінде және Майкл Сиберри Шекспир рөлінде болды. Оркестрлік әдестемелерді Джонатан Тюник жасады, ал Пол Джеминьяни, Сондхейммен ұзақ жылдар бойы ынтымақтасқан музыкалық жетекші болды. Сюзан Строман режиссерлік пен хореографиялық жұмыстарды бірге атқарды, ал костюмдерді Уильям Айви Лонг жасады. Жаңа қойылым үш Драма Лигасы сыйлығына ие болды: «Музыкалық қойылымның ең үздік туындысы» (Линкольн орталығы театры) және «Ең үздік орындау» (Натан Лейн мен Роджер Барт).
Кейінгі туындылар
The Frogs 1988 жылдың наурыз-сәуір айларында Чикагодағы Pegasus Players ұйымы қойды. "Чикаго трибьюн" газеті бұл қойылымды "қызықты жаңалық және одан да артық" деп атады. "Бұл қойылым шеберлікпен жоспарланған, сахналанған, әншілер мен актерлер жақсы өнер көрсеткен. 100 минуттық қойылымда бірнеше музыкалық номер болғанымен, әрқайсысы керемет." Pegasus Players 2007 жылы осы туындымыны Труман колледжінің бассейнінде қайта қойды. Жаңартылған нұсқасының алғашқы аймақтық қойылымы 2007 жылдың 14 ақпанында Питтсбургте ашылды, онда Джордан Грабб Ксантиас рөлінде, ал Дейл Споллетт Дионис рөлінде ойнады. 2007 жылдың 25 ақпанында шектеулі кезеңде жабылды. 2011 жылдың 3 ақпанында Флорида штатының Санкт-Петербург қаласында FreeFall Theatre қойылымын көрсетті. Эрик Дэвис режиссерлік етті, актер құрамында Хорхе Акоста, Дик Бейкер және Джоэл Мартин болды. Бұл қойылым 2011 жылдың 20 ақпанында аяқталды. 2014 жылдың қаңтар айында Англия Раскин университеті Ұлыбританияның Кембридж қаласындағы Мамфорд театрында "Құрбақтар" қойылымын ұсынды. 17 және 18 қаңтардағы екі кешкі қойылымда Тарик Дэниелс Дионис, Гемма Диксон Ксантиас, Киган Фетерстон Аид және Жейд Копман Ариадна рөлінде ойнады. 2015 жылдың 13 тамызында Австралияның Сидней қаласындағы Lend Lease Theatre-да UTS Backstage, Сидней технология университетінің Кино және Театр қоғамы қойылымын ашты. Крис МакКей режиссерлік етті, актер құрамында Люк Бавежа, Габриэль Роулингс, Абигейл Диксон, Майкл Мулвена, Алан Жу, Алисса Дель Веккио, Джеймс Уилсон және Оливер Морассут Аид рөлінде ойнады. Бұл қойылым Австралиядағы тұңғыш көрсетілім болды. Театр қоғамы Сидней аймағындағы студенттерден құралған коммерциялық емес ұйым болғандықтан, қойылым қысқа ғана уақытқа созылды. Музыкалық туынды 2017 жылдың 19 наурызында Лондонның Jermyn Street Theatre-да шектеулі кезеңде, 2017 жылдың 8 сәуіріне дейін қойылды. Грейс Весселс режиссерлік етті, Дионис рөлінде Майкл Матус, Ксантиас рөлінде Джордж Рэй ойнады. MasterVoices хоры, көркемдік жетекші Тед Сперлинг басшылығымен, 2023 жылдың 3 және 4 қарашасында Линкольн орталығындағы Jazz at Lincoln Center-дың Rose Theater-ында "Құрбақтар" қойылымын ұсынды. Орындаушылар құрамында Дуглас Силлс, Кевин Чемберлин, Марк Кудиш, Чак Купер, Питер Бартлетт, Дилан Бейкер, Джордан Доника, Кандис Корбин және Натан Лейн болды.
Бірінші акт
Шоу екі "актермен" ашылады, оларды пьесаның басты кейіпкерлері сияқты сомдайды, бірақ либреттода олар басқаша қарастырылады. Олар қандай пьесаны қою керектігін талқылайды. Бір актер "әкесін өлтіріп, анасымен жатқан адам туралы" пьесаны ұсынады, бірақ екінші актердің көңілі тым жақсы болғандықтан трагедияға бармай, комедия қоюға келіседі. Бірақ, қойылымды бастамас бұрын, олар шақыру жасауы керек: спектакльді театр құдайларына арнап, көрермендерге қалай мінез-құлық тану керектігін түсіндіруі керек ("Шақыру және Көрермендерге Нұсқаулар"). Олар іс-қимылды одан кешіктіруге асыққанда, Хор кіріп, актерлердің бастауын талап етеді. Актерлер шарап және драма құдайы Дионис және оның құлы Ксантиас болып қайта оралады. Дионис әлемнің хал-жағдайына қынжылғандықтан, Ұлы жазушы Джордж Бернард Шоуды қайтару үшін Аидқа сапар шегуді шешеді, себебі Дионис Шоудың қоғаммен сөйлеп, проблемаларын шешуге көмектеседі деп сендіреді ("Біз саяхатымызды бастауға тиіспіз") ("Мен саяхаттауды жақсы көремін"). Оның алғашқы тоқталысы – Аидқа қалай кіру керегін білу үшін жартылай інісі Гераклдың үйіне бару. Геракл Диониске арыстан терісін киіп, Геракл болып көрінуін айтады және құдайдың нашар жігерлілігіне лайықты батырлық мінез-құлықты үйретеді ("Кең киім кию"). Сабақ сіңгендей көрінеді, бірақ Дионис көп ұзамай бұрынғы қалпына оралады. Геракл оларды Стикс өзенінде мекендейтін және өзгерістерден қорқатын қауіпті жандар – Бақалар туралы да ескертеді. Екеуі Стикске ("Мен саяхаттауды жақсы көремін (қайталау)") саяхаттайды, онда олар қатты депрессиядағы паромшы Харонмен ("Келіңіздер") кездеседі. Харон Ксантиас пен Дионисті Аидқа жеткізуге келіседі және өзенде Бақалар жоқ деп мәлімдейді. Өзенде саяхаттап келе жатырғанда, Дионис қайтыс болған әйелі Ариаднаның (мифологиялық тұрғыдан дәл) тарихын айтады ("Стикс өзенінде"). Ол оны үйлену үшін Олимп тауына алып барғанда, ол Олимп құдайларымен салыстыруға лайық емес деп қорқып, оған жұлдыздардан жасалған тәж сыйлаған. Бірақ ол өмір бойы өлшеулі болғандықтан, көп ұзамай қайтыс болады, ал Дионис оның тәжін аспанға лақтырып жібереді. Ол Аидта жұлдыздардың жоқтығына қуанышты екенін айтады ("Ариадна"). Кейінгі түні Дионис "брек-ек-ек-ек!" дауысынан оянады. Біраз уақыттан кейін ол Бақалар келгенін түсінеді; олар оны қайықтан сүйреп шығады және оны ешқандай уайымсыз, ой-қиялынан бос Бақалардың өміріне азғырады ("Бақалар"). Дионис Ксантиаспен қысқа ғана уақытқа құтқарылса да, Ксантиас алаңдағанда Бақалар қайта оралып, Дионисті суға сүйреп әкетеді.
ІІ акт
Дионис қайыққа қайта мінеді, суға малған, су өсімдіктерімен жабылған, әлі де бақалармен болған қорқынышты кездесуден дірілдеп тұр. Ешқандай қайта тірегі жоқ, Харон оларды Дионис пен Ксантиас түскен кемежайға жеткізеді. Олар Дионисқа табынушыларға ("Дионис әнұраны") кездеседі, бірақ Ксантиас Дионисқа олардың миссиясын еске салады, және олар Плутон сарайына жол тартады. Сарай кілттерін сақтайтын Эакос Дионисті Геракл кейпінде көріп, Аидтың үш басты күзетші итін өлтірген құдайға кек алуға ант етеді. Дионистің тілегімен Ксантиас Геракл костюмін киеді, және Персефонаның әдемі қолдаушысы Харизмамен кездеседі. Ол Ксантиасты Геракл деп қателесіп, бегемот сүтімен толы ваннаға шақырып, құштарлыққа жетелейді. Дионис арыстан терісін қайта киеді және амазонка патшайымы Вирилламен кездеседі, ол оны (Дионис, тағы да Геракл кейпінде) оның көшбасшысы Гипполиттің белбеуін ұрлады деп айыптайды. Барлық шатастықтың шыңында Плутон Аидтың оттарымен оранып кіреді. Дионис Геракл кейпінен айрылып, Плутон құдайды ашық қолмен қарсы алады, оны Хадес қауіпті орын деген жаңылыстан құтқарады ("Хадес"). Дионис Плутонға Шоуды жерге қайтару жоспарын айтады, ал Плутон барлық қайтыс болған драматургтер дәл сол сәтте оның сарайында тойда отырғанын хабарлайды. Плутон мен Дионис Жердегі қиын жағдайды талқылағанда, грек хоры көрермендерге ирониялық пікір білдіреді: сахнада маңызды мәселелер талқыланса да, алаңдауға негіз жоқ ("Бұл тек ойын"). Тойдан кейін Дионис Джордж Бернард Шоу мен оның адал жақтастары, шавиандардың ("Шоу") кіруін жариялап сарайдан шығады. Уильям Шекспир сарайдан шыққанда, екі алыптың арасындағы философиялық шиеленіс күшейе түсіп, олар төбелес тудыруға жақымдайды. Дионис екі драматург арасында жарыс жариялап, жағдайды басып тастайды. Әрқайсысы өз жазбаларының сөздерін ғана қолданып, адамзаттың маңызды мәселелерін қарастырады. Шоу мен Шекспирдің жақтастары аренаға жиналады, онда сөздер шайқасы басталады. Дионис төреші креслосында жоғарыдан тақырыптарды айтады: бірінші әйел, содан кейін ер адам, содан кейін Өмір күші. Шоу мен Шекспир өткір жауап береді, Шоу өткір сөздерін айтады, ал Шекспир поэтикалық бейнелерімен жауап қайтарады. Соңғы тақырыпты іздеп (және жер бетіндегі адамдар Шоудың қатаң әлеуметтік көзқарастарын қабылдай ма деп алаңдайды), Дионис уақыт сұрайды. Оның қайтыс болған әйелі Ариадна күйеуін жұбатады, жүрегіне құлақ етуге кеңес береді. Ариадна Дионистің көзіне сүйіспеншілікпен қарап, соңғы тақырыптың "сенің алдыңда тұрғанын" айтады. Жарыс қайта басталады, Дионис соңғы тақырыпты жариялайды: Өлім. Шоу "Сент-Жоаннан" әсерлі үзінді айтады, көпшілік үнсіздікке толады. Содан кейін Шекспир өлім туралы қарттың көзқарасынан айтады ("Жарыс"). Дионис одан әрі естігісі келіп, жас адамның сезімдері туралы айтуын сұрайды. Шекспирдің жауабы - "Симбелиннен" ("Қорықпа") әні. Күшті поэзия Дионисті Шекспирді жеңімпаз деп жариялауға және оған тірілер әлеміне өтуге рұхсат беруге итермелейді. Наразы Шоу қайықшы Харонның қайтып келу жолын жариялағанда, сахнадан тепкіленіп, айқайлап сүйреледі ("Барлығы кемеге"). Амазонка Вирилламен бірге Аидта қалуды шешкен Ксантиас қожайынымен қоштасады, Ариадна мен хордың дауысы Дионисті үйіне қайтарады ("Дионис әнұраны (қайталау)"). Дионис пен Шекспир актерлер бастапқыда болған театрға қайта оралады. Дионис Шекспирді сөйлеуге шақырады, ал драматург адамзатты шабыттандыру үшін жаңа пьеса жазуға шақырады. Барлық труппа ашылғанда, Дионис алға шығып, көрермендерге сөйлейді. Ол бізді жалқаулықтан арылуға, біздің заманымызды мазалаған жер бетіндегі проблемаларды шешу үшін әрекет етуге шақырады ("Көрермендерге соңғы нұсқаулар"). Осылайша оның миссиясы аяқталады.
Жазбалар
Натан Лейннің басты рөлде ойнаған партитураның екі жазбасы бар. Біріншісі – 2001 жылы Nonesuch Records компаниясы шығарған, Лейн, Брайан Стокс Митчелл және Дэвис Гейнс қатысқан студиялық орындау, сонымен қатар Сондхаймның "Evening Primrose" әндерінің толық жазбасын қамтиды. 2004 жылғы Бродвей қойылымы, бас рөлдерде Лейн мен Роджер Барт ойнаған, PS Classics компаниясы арқылы жарық көрді.
Танымал мәдениетте
"Қайсысын таңдайсың?" деген тақырыптағы "Коммеди Банг! Бам!" подкастындағы үнемі қайталанып тұратын бөлім, өзінің тақырыбы ретінде "Ашылу фанфарасын" толығымен пайдаланады. Ұзақ созылатын әзіл қонақтардың ұзақтығына шағымдануымен және жүргізуші Скотт Аукерманның оларды үзіп тастағаны үшін сөккенімен байланысты.