Ада Луиза Хакстабл: Америкалық сәулет сыншысы және жазушысы

Кіріспе

Американдық сәулет жазушысы (1921–2013)

Ада Луиза Хакстебл (туған тегі Лэндман; 14 наурыз 1921 – 7 қаңтар 2013) – американдық сәулет сыншысы және сәулет туралы жазушы. Хакстебл Солтүстік Америкада сәулет және қала құрылысы журналистикасын қалыптастырды және қалалық орта туралы халықтың білуін арттырды. 1970 жылы ол сындық әдебиет бойынша алғашқы Пулитцер сыйлығының иегері атанды. 1981 жылы ол Макартур стипендиясын алды. Архитектура сыншысы Пол Голдбергер, сондай-ақ 1984 жылы сәулет сындығы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алған, 1996 жылы былай деді: "Ада Луиза Хакстеблге дейін сәулет қоғамдық талқылаудың бір бөлігі болған жоқ". "Ол қалаларды өте жақсы көрген, мұраны сақтауға белсенділік танытқан және басқа барлық сыншылардың айналасындағы орталық планета болған", – деді Йель университетінің сәулет мектебінің деканы, архитектор Роберт А. М. Стерн.

Ерте өмір

Хакстебл 1921 жылғы 14 наурызда Нью-Йорк қаласында Лия Розенталь Лэндман мен Майкл Луис Лэндман отбасында дүниеге келген. 1981 жылы ол MacArthur стипендиясын алғаннан кейін «Times» газетін тастап кетті. 1989 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. 1996 жылы қалаға қосқан үлесі үшін Нью-Йорк қаласы мұражайынан 24 долларлық сыйлық алды. Хакстебл «The Wall Street Journal» газетінің сәулет сыншысы болды және 1997 жылдан 2012 жылға дейін осы қызметте тұрды. Оның газеттегі соңғы мақаласы 2013 жылы қайтыс болғанға бір ай бұрын жарияланды. Джон Костонис, қоғамдық эстетиканың қалыптасуы туралы жазғанда, оны ықпалды медиа сыншысының жарқын мысалы ретінде пайдаланды, оның «жексенбілік бағанасынан жасалған үздіксіз шабуылдар Нью-Йорк құрылысшыларын, саясаткерлерін және бюрократтарын жылдар бойы қорқытып жүргенін» айтты. Ол құрылыс алаңында, іргетасы мен бірнеше арқалықтары бар құрылыс жұмыскерлерінің «Ада Луиза Хакстебл бұған жаратпайды!» деп зарлаған суретін келтіреді. Картер Вайзман: «Хакстеблдің интеллектуалдық қатаңдық пен жоғары дизайн стандарттарына талап етуі оны ұлттық архитектуралық қауымдастықтың жан-жүрегіне айналдырды». Ол архитектура туралы он бір кітап жазды, соның ішінде 2004 жылы «Penguin Lives» сериясы үшін Франк Ллойд Райттың өмірбаянын жазды. Ол 1965 жылы Нью-Йорк қаласының ескерткіштерін сақтау комиссиясының құрылуына ықпал еткен негізгі тұлғалардың бірі деп есептеледі. Сонымен қатар, ол қаланың тарихын қарастырудың қатаң сынышысы болды және 1968 жылы былай деп жазды: «Ескі қаланы өз орнында, оның әруақтарының үйінде сақтаудан артық ештеңе жоқ. [Бірақ] мырзалар, атпен жүретін көліктер, костюмдер, перукалар, декорациялар, сүйкімді ескі дүкендер, ешқашан болмаған «қайта жаратылыстар», жалған ескі Нью-Йорк болмасын. Бұл – сақтау емес, бүлдіру». Линн Гилберттің Хакстебл туралы ауызша өмірбаяны «Particular Passions: Talk With Women Who Shaped Our Times» кітабына енген. Хакстебл көптеген қазылар алқасы мен комиссияларға шақырылды. Ол Прицкер сәулет сыйлығы және Жапонияның «Preamium Imperiale» сыйлығының қазылар құрамында болды. Ол сондай-ақ Гетти орталығы мен Гетти вилласының архитектуралық таңдау және құрылыс дизайны комитеттерінің мүшесі болды.

Huxtable was born on March 14, 1921, in New York City to Leah Rosenthal Landman and Michael Louis Landman. In 1981, she left the times after receiving a MacArthur Fellowship. and a member of the American Philosophical Society in 1989. In 1996, she received the $24 Award from the Museum of the City of New York for her contributions to the city. Huxtable was the architecture critic for The Wall Street Journal, a position she held from 1997 until 2012. Her final article in the paper was published one month before her passing in 2013. John Costonis, writing of how public aesthetics is shaped, used her as a prime example of an influential media critic, remarking that "the continuing barrage fired from [her] Sunday column had New York developers, politicians, and bureaucrats, ducking for years." He reproduces a cartoon in which construction workers, at the base of a building site with a foundation and a few girders lament that "Ada Louise Huxtable already doesn't like it!" Carter Wiseman wrote, "Huxtable's insistence on intellectual rigor and high design standards made her the conscience of the national architectural community." She wrote eleven books on architecture, including a 2004 biography of Frank Lloyd Wright for the Penguin Lives series. She was credited as one of the main forces behind the founding of the New York City Landmarks Preservation Commission in 1965. At the same time, she was a severe critic of addressing the city's past, writing in 1968:
Nothing beats keeping the old city where it belongs and where its ghosts are at home. [But] please, gentlemen, no horse drawn cars, no costumes, no wigs, no stage sets, no cute old stores, no 're creations' that never were, no phony little old New York That is perversion, not preservation. Huxtable's oral biography, by Lynn Gilbert, is included in Particular Passions: Talk With Women Who Shaped Our Times. Huxtable was invited to be involved in numerous juries and committees. She served as a juror for the Pritzker Architecture Prize and Preamium Imperiale of Japan. She was also a member on the Architectural Selection and Building Design Committees for the Getty Center, Getty Villa.

Өлім және мұрағат

Хакстебл 2013 жылдың 7 қаңтарында Манхэттендегі Мемориалдық Слоан Кеттеринг қатерлі ісіктер орталығында қайтыс болды.