Бернар Чуми: Швейцариялық архитектор, жазушы және педагог

Кіріспе

Швейцариялық сәулетші, жазушы және педагог Бернард Цхуми (25 қаңтар 1944 жылы Швейцарияның Лозанна қаласында туған) – архитектор, жазушы және педагог, көбінесе деконструктивизммен байланыстырылады. Әйгілі швейцариялық сәулетші Жан Цхумидің ұлы және француз анасынан туған Цхуми – француз және швейцария азаматтығын бірдей иеленген, Нью-Йорк пен Парижде жұмыс істейтін және тұратын адам. Ол Парижде және Цюрихтегі ETH-де оқыды, 1969 жылы сәулет саласындағы білімін аяқтады.

Мансап

Цхуми Ұлыбританияда және АҚШ-та оқытты; Портсмут қаласындағы Портсмут университетінде және Лондондағы Архитектуралық қауымдастықта, Нью-Йорктегі Архитектура және қала құрылысы институтында, Принстон университетінде, Нью-Йорктегі Купер одағында және Колумбия университетінде 1988 жылдан 2003 жылға дейін Архитектура, жоспарлау және сақтау аспирантурасының деканы болды. Цхуми АҚШ-тың тұрақты тұрғыны. Цхумидің алғашқы елеулі жобасы – 1983 жылы жеңіп алған Парк де ла Виллет жобасы. Басқа жобаларға жаңа Акрополис мұражайы, Руан концерт залы және Ла Рош-сюр-Йондағы көпір кіреді. Оның шамамен қырық жылдық мансабында, теориялық жобаларды қоса алғанда, алпыстан астам іске асырылған жобасы бар. Цхуми Швейцарияның Цюрих қаласындағы Швейцарияның Федералды Технологиялық институтында оқыды, онда 1969 жылы архитектура мамандығын алды. Мектептен кейін және Parc de La Villette байқауында жеңіске жетуден бұрын, ол өзінің жазулары мен суреттері арқылы теоретик ретінде танылды. 1988 жылдан 2003 жылға дейін Колумбия университетінің сәулет, жоспарлау және сақтау аспирантурасының деканы болды. Принстон университетінде, Купер Юнионында және Лондондағы Архитектуралық қауымдастықта оқытушы болып жұмыс істеді. 1996 жылы ол Францияның Ұлттық сәулет өнерінің Гран-приін алды. 1983 жылы Парижде Parc de La Villette конкурстық комиссиясымен өзінің практикасын құрды. 1988 жылы Нью-Йоркте орналасқан Бернард Цхуми Архитекторларын (BTA) ашты. 2002 жылы Парижде Bernard Tschumi urbanistes Architectes (BtuA) құрылды. Ол фильмдерден және «Жаңа роман» әдістерінен алынған монтаж техникаларының нәтижесінде дамыды. Оқиғалар монтажын бағдарламаны ұйымдастыру әдісі ретінде қолдануы (кеңістік, оқиға және қозғалыс жүйелері, сондай-ақ визуалды және формалды әдістер) қазіргі заманғы басқа сәулетшілердің жұмысына, олар монтаж әдістерін тек формалды стратегия ретінде қарастырғандарына қарсы келді. Цхумидің жұмысы постструктуралистік ойды дұрыс түсінбеу немесе сәтті саяси және мәдени революция туралы либералдық/солшыл арманның сәтсіздікке ұшырауы салдарынан жабылу нүктесіне жеткен қазіргі заманғы сәулет теориясының кең таралған бағыттарына жауап берді. Мысалы, теориялық бағытталған сәулет постмодернистерінің бірі – Superstudio 1969 жылғы Ұздіксіз монумент жобасы сияқты ирониялық, іске асырылмайтын жобаларды жасауды бастады, ол қазіргі сәулет мәдениетіне қарсы дизайн және сын ретінде жұмыс істеді, бұл сәулет өнерінің қалалық немесе мәдени масштабта өзгерістерге ықпал ету қабілетінің аяқталуын білдірді. Цхуми өзінің жұмысын осы соңғы ойға балама ұсыну үшін орналастырды. 1978 жылы ол «Архитектураның ләззаты» атты эссе жариялады, онда ол жыныстық қатынасты сәулетке сипаттамалық аналогия ретінде пайдаланды. Ол сәулет өнерінің табиғатынан пайдасыз екенін, оны «құрылыс»тан ерекшелендіретінін айтты. Ол сәулет өнерінің пайдасыздығын мақтауды талап етеді, онда сезімталдықтың хаосы мен тазалықтың тәртібі бірігіп, олар салынған кеңістікті еске түсіретін құрылымдарды құрайды. Ол білімді қалыптастыру мен форманы білуді ажыратады, сәулет өнері көбінесе соңғысы ретінде қарастырылатындығын, бірақ оны бұрынғысы ретінде де пайдалануға болатындығын айтады. Цхуми осы эссені сәулет өнерінің шектері деп аталатын жазулардың кейінірек жарияланған сериясының алғыкөші ретінде пайдаланды.

Tschumi has taught in the UK and the USA; at Portsmouth University in Portsmouth and the Architectural Association in London, the Institute for Architecture and Urban Studies in New York, Princeton University, the Cooper Union in New York and Columbia University where he was Dean of the Graduate School of Architecture, Planning and Preservation from 1988 to 2003. Tschumi is a permanent US resident. Tschumi's first notable project was the Parc de la Villette, a competition project he won in 1983. Other projects include the new Acropolis Museum, Rouen Concert Hall, and bridge in La Roche sur Yon. Over his almost forty year career, his built accomplishments number over sixty, including theoretical projects. Tschumi studied at the Swiss Federal Institute of Technology in Zürich, Switzerland where he received an architecture degree in 1969. After school and prior to winning the Parc de La Villette competition, he built his reputation as a theorist through his writings and drawings. From 1988 to 2003 he was the Dean of Columbia University's Graduate School of Architecture, Planning and Preservation. He's held teaching positions at Princeton University, Cooper Union, and the Architectural Association in London. In 1996, he received the French Grand Prix National d'Architecture. He established his practice in 1983 in Paris with the Parc de La Villette competition commission. In 1988, he opened Bernard Tschumi Architects (BTA), headquartered in New York City. In 2002, Bernard Tschumi urbanistes Architectes (BtuA) was established in Paris. and evolved from montage techniques taken from film and techniques of the nouveau roman. His use of event montage as a technique for the organization of program (systems of space, event, and movement, as well as visual and formal techniques) challenged the work other contemporary architects were conducting which focused on montage techniques as purely formal strategies. Tschumi's work responded as well to prevalent strands of contemporary architectural theory that had reached a point of closure, either through a misunderstanding of post structuralist thought, or the failure of the liberal/leftist dream of successful political and cultural revolution. For example, Superstudio, one such branch of theoretically oriented architectural postmodernists, began to produce ironic, unrealizable projects such as the 1969 Continuous Monument project, which functioned as counter design and critique of the existing architecture culture, suggesting the end of architecture's capacity to effect change on an urban or cultural scale. Tschumi positioned his work to suggest alternatives to this endgame. In 1978 he published an essay entitled The Pleasure of Architecture in which he used sexual intercourse as a characterizing analogy for architecture. He claimed that architecture by nature is fundamentally useless, setting it apart from "building". He demands a glorification of architectural uselessness in which the chaos of sensuality and the order of purity combine to form structures that evoke the space in which they are built. He distinguishes between the forming of knowledge and the knowledge of form, contending that architecture is too often dismissed as the latter when it can often be used as the former. Tschumi used this essay as a precursor to a later eponymous series of writings detailing the so called limits of architecture.

1980-1990 жылдар

Цхумидің 1982 жылы Париждегі Парк де ла Вилет конкурсына жеңімпаз болып кіруі оның алғашқы ірі қоғамдық жұмысы болды және «Манхэттен транскрипттері» мен «Сценарийлер» еңбектерінде зерделенген дизайн зерттеулері мен теориясын іске асыруға мүмкіндік берді. Парктегі ландшафттық, кеңістіктік және бағдарламалық тізбектер Париждегі ірі қалалық саябақта әдетте күшейтілетін күтілетін пайдалы құндылықтарға қарсы тұратын балама әлеуметтік тәжірибе орындарын құру үшін қолданылды. Цхуми 1983 жылдан бері осы дизайндық бағытты түрлі дизайндық конкурстарда және жобаларда жалғастырып келеді. 1986 жылғы Токио ұлттық театры мен опера үйі жобасы Цхумидің «Манхэттен транскрипттерінде» бастаған зерттеулерін дамытты, эксперименталды би мен музыкалық нотациядан алынған нотациялық тәсілдерді пайдаланды және кеңістік туралы ойлаудың қалыпты тәсілдеріне қарсы шығу үшін дизайн процесін өзі пайдаланды, бұл бұрынғы статикалық, екі өлшемді бейнелеу техникаларынан өзгеше болды, олар ғимараттың контурын ғана емес, ішіндегі өмірдің қарқындылығын да көрсете алмады. 1988 жылы Қазіргі заманғы өнер мұражайы деконструктивистік архитектура туралы көрме ұйымдастырды, онда Бернард Цхуми де көрсетілген сәулетшілердің қатарында болды. 1990 жылы Гронингендегі Видео павильонындағы жергілікті масштабта мөлдір қабырғалар мен еңкейген едендер қабырға, ішкі және сыртқы кеңістік, көкжиелек сияқты нормаларға қатысты субъектінің қарқынды бұрмалануын тудырды. 1992 жылғы Франциядағы Туркуандағы Le Fresnoy, Ұлттық заманауи өнер студиясы және 1995 жылғы Франциядағы Марне-ла-Валледегі архитектура мектебі (екеуі де 1999 жылы аяқталды) сияқты қалалық масштабтағы жобаларда кеңістіктер қалыпты бағдарламалық тізбекке және қабылданған қолдануға қарсы шықты. Le Fresnoy кешені бұл мақсатқа қолданыстағы ғимараттардың шатырлары арасындағы кеңістікті және олардың үстіндегі үлкен «қолпақ» шатырды пайдалану арқылы қол жеткізеді, бұл пандустар мен галереяларда бағдарламаның аралық аймағын құрайды. Цхуми бұл аймақты «аралық» деп атайды, бұл 1989 жылғы ZKM Карлсруэ конкурстық жобасында қолданылған таза форманың немесе стильдің терістелуі, онда үлкен атриум кеңістігі капсулаланған қозғалыс және кіші бағдарламалық эпизодтармен толыққанда интерстициалдық кеңістіктің жергілікті желісін жасады. Архитектураны қалалық масштабта қайта бағалауға бағдарламалардың үйлесу мүмкіндігі 1988 жылғы Кансай әуежайы, Лозанна көпірі және 1989 жылғы Франция кітапханасы конкурстарында сынақтан өтті. Франция кітапханасында ұсынылған жобаның маңызды аспектісі – кешеннің төбесіндегі үлкен қоғамдық жүгіру жолы мен спорттық құрылыс, кітапхана бағдарламасының жоғарғы қабаттарымен қиылысады, сондықтан спорттық бағдарлама да, интеллектуалды бағдарлама да бір-біріне әсер етпей тұра алмайды. Осы жобалармен Цхуми ғасырлар бойы сәулетшілердің қасбеттік және жоспарлық композицияны геометриялық тұрғыдан бағалау үшін қолданған әдістеріне қарсы шықты. Осылайша ол күнделікті өмірдің қалыпты әдеттерін шоктан бастап, жасырындыққа дейінгі дизайндық тактикалардың толық спектрімен тиімдірек сынауға болатынын ұсынды: оқиғаларды реттеу арқылы, шоқтың эстетикалық және символикалық жүйелеріне қарағанда, таныс емес жағдайлардың әлдеқайда нәзік және күрделі режимі құрылды. Архитектуралық бағдарламаның шекті жағдайлары ғимараттың әлеуметтік ұйымдастыру құралы ретінде жұмыс істеу қабілетін бағалау критерийі болды.

Tschumi's winning entry for the 1982 Parc de la Villette Competition in Paris became his first major public work and made possible an implementation of the design research and theory which had been rehearsed in The Manhattan Transcripts and The Screenplays. Landscaping, spatial and programmatic sequences in the park were used to produce sites of alternative social practice that challenged the expected use values usually reinforced by a large urban park in Paris. Tschumi has continued this design agenda in a variety of design competitions and built projects since 1983. The 1986 Tokyo National Theater and Opera House project continued the research that Tschumi began in The Manhattan Transcripts, importing notational techniques from experimental dance and musical scores, and using the design process itself to challenge habitual ways of thinking about space, in contrast to earlier static, two dimensional representational techniques which delineated the outline of a building but not the intensity of life within it. In 1988, the Museum of Modern Art launched an expo on deconstructivist architecture, with Bernard Tschumi among the showcased architects. At a local scale in his 1990 Video Pavilion at Groningen, transparent walls and tilted floors produce an intense dislocation of the subject in relation to norms like wall, interior and exterior, and horizon. At the urban scale in such projects as the 1992 Le Fresnoy, Studio National des Arts Contemporains, in Tourcoing, France, and the 1995 architecture school at Marne la Vallee, France (both completed 1999), larger spaces challenge normative program sequence and accepted use. The Le Fresnoy complex accomplishes this by its use of the space between the roofs of existing buildings and an added, huge umbrella roof above them which creates an interstitial zone of program on ramps and catwalks. This zone is what Tschumi calls the in between, a negation of pure form or style that had been practiced in the 1989 ZKM Karlsruhe competition project, where a large atrium space punctuated by encapsulated circulation and smaller program episodes developed a more local network of interstitial space. The capacity of an overlap of programs to effect a reevaluation of architecture on an urban scale had also been tested in the 1988 Kansai Airport competition, Lausanne Bridge city, and 1989 Bibliothèque de France competition. In the Bibliothèque de France, a major aspect of the proposed scheme was a large public running track and sports facility on the roof of the complex, intersecting with upper floors of the library program so that neither the sports program nor the intellectual program could exist without an impact on the other. With these projects Tschumi opposed the methods used by architects for centuries to geometrically evaluate facade and plan composition. In this way he suggested that habitual routines of daily life could be more effectively challenged by a full spectrum of design tactics ranging from shock to subterfuge: by regulating events, a more subtle and sophisticated regime of defamiliarizations was produced than by aesthetic and symbolic systems of shock. The extreme limit conditions of architectural program became criteria to evaluate a building's capacity to function as a device capable of social organization.

2010 жылдар

Цхумидің сәулет өнерін сыни түсінуі оның бүгінгі іс-әрекетінің өзегі болып табылады. Оқиғасыз кеңістік жоқ екенін дәлелдеу арқылы, ол қалыптасқан эстетикалық немесе символдық дизайн шарттарын қайталаудың орнына, өмір сүрудің жаңаша құрылуына жағдай жасайды. Осы арқылы сәулет "құрылған жағдайлар" үшін жақтауға айналады, бұл ұғым Ситуационисттік Интернационалдың теориясы, қалалық карталары және қалалық жоспарларымен қалыптасады. Постмодернистік жағдайды сипаттайтын этикалық құрылымның болмауына және пайдалану, форма және әлеуметтік құндылықтар арасындағы байланыс үзілуіне жауап ретінде, Цхумидің дизайндық зерттеулері түрлі баяндамалар мен атмосфералардың пайда болуын және өздігінен ұйымдасуын ынталандырады. Оның қорытындысы бойынша кеңістік пен оның ішінде болып жатқан оқиғалар арасында ешқандай мағыналы байланыс жоқ болғанымен, Цхуми өз жұмысын Фуконың әлеуметтік құрылымдарды жақсылық немесе жамандық туралы алдын ала түсініктерге сүйенбей, бір-біріне төндіретін қауіптер тұрғысынан бағалау қағидасымен үйлестіреді. Осылайша, Цхумидің жұмысы этикалық тұрғыдан мотивтенген, Делеуз бұл терминді өзін-өзі және дене туралы қайта бағалауға негізделген, жаңа этиканы ұсыну үшін қолданады. Сондықтан, еркіндік – бұл кеңейтілген дене/өзінің кеңейтілген өзіне-жанасуымен байланысты қабілеттердің артқан диапазонымен анықталады. Бағдарлама, кеңістік және мәдени баяндамалардың жаңа комбинацияларын ұсына отырып, Цхуми пайдаланушыдан өзін субъект ретінде сыни түрде қайта ойлап табуын сұрайды. 1960 және 70-жылдардағы постструктуралистік сәулет туралы радикалды теорияларымен әйгілі Цхуми, Жаңа Акрополь мұражайының жобасын конкурста жеңіп алды. Мұражай тыныш, әдемі және көркемдік тұрғыдан жетілген болып көрінеді, афиналық жарық пен ландшафтқа баса назар аударайды.

Сын

Цхумидің туындылары интеллектуалдық мақсаттар үшін адам қажеттіліктерін құрбан еткені үшін сынға ұшырады. Соңғы кезде грек математигі Никос Салингарос Жаңа Акрополь мұражайының Афинаның дәстүрлі сәулетімен үйлеспейтінін және жақын жердегі тарихи ғимараттарға қажетсіз қауіп төндіретінін мәлімдеді. Басқа сыншылар мұражайды жоғары бағалады:

"Бұл Афина қала құрылысымен тығыз байланысты және оған құрметпен қарастырады, сонымен бірге қираған орындардың маңында әдемі би билейді." – 2011 жылы AIA Honor Award төрешілер алқасы жазған пікір. "Тыныш жұмыс, Парфенон туралы терең ой-толғаныс пен өз алдына ғажайып туынды." – New York Times сыншысы Николай Уруссов.

"Ежелгілікке арналған геометриялық керемет, бекер емес, мақсатты түрде динамикалық ғимарат." – Джонатан Гланси, Guardian.

Сыншы Кристофер Юм: "Цхумидің ғимараты әсерлі және толыққанды. Бұл толығымен 21 ғасырдың туындысы, бірақ бұл жұлдызды сәулет емес, немесе оған ұқсас ештеңе. Керісінше, бұл – өзіне жиналған коллекцияға қызмет етуге арналған әдемі және ойлы ғимарат, сәулетшінің өзін-өзі шектеуінің үлгісі, тіпті өзін-өзі толық жоюға дайын."