Кіріспе

Американдық сәулетші Роберт Чарльз Вентури кіші (25 маусым 1925 жыл - 18 қыркүйек 2018 жыл) – американдық сәулетші, "Вентури, Скотт Браун және әріптестер" фирмасының негізін қалаушы. Әйелі және серіктесі Денис Скотт Браунмен бірге ол сәулетшілердің, жоспарлаушылардың және студенттердің сәулет пен салынған ортаны қабылдау және түсіну әдісіне әсер етті. Олардың ғимараттары, жоспарлау жұмыстары, теориялық жазбалары және оқытулары сәулет туралы пікірталас кеңейтуіне үлкен үлес қосты. Вентури 1991 жылы сәулет саласындағы Прицкер сыйлығына ие болды; сыйлық оның тең серіктесі Скотт Браунды қосу туралы өтінішке қарамастан, тек оған берілді. Кейіннен әйел сәулетшілер тобы оның есімін сыйлыққа кері күшпен қосуға тырысты, бірақ Прицкер сыйлығының төрешілер алқасы одан бас тартты. Вентури "Азырақ – жалықтырады" деген мақалды ойлап тапты, бұл Мис ван дер Роэдің "Азырақ – көбірек" деген танымал модернистік қағидасына постмодернистік қарсылық болды. Вентури Филадельфияда Денис Скотт Браунмен бірге тұрды. Ол ReThink Studio-ның негізін қалаушы және директоры Джеймс Вентуридің әкесі.

Ерте өмір және білім

Вентури Филадельфияда Роберт Вентури аға және Ванна (Луизи) Вентуридің отбасында дүниеге келді және квакерлердің дәстүрінде тәрбиеленді. Вентури Пенсильвания штатының Мерион қаласындағы Епископ академиясында оқыды. Ол 1947 жылы Принстон университетін "Сумма кум лауд" деген құрметпен бітірді, онда ол Phi Beta Kappa қоғамының сайланған мүшесі болды және сәулет өнері саласындағы D'Amato сыйлығын жеңіп алды. Бұл Вентуридің архитектуралық теория мен дизайнға қатысты көзқарасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды, ол архитектура тарихы мен коммерциялық архитектурадан стильдік емес, талдамалық тұрғыдан нәр алды. 1951 жылы ол Мичиган штатының Блумфилд Хиллс қаласында Ээро Саариненнің басшылығымен қысқа мерзім жұмыс істеді, содан кейін Филадельфияда Луи Канмен жұмыс жасады. 1954 жылы ол Римдегі Америка академиясының Рим сыйлығының стипендиясын алды, онда екі жыл бойы Еуропаны аралап зерттеді. 1959 жылдан 1967 жылға дейін Вентури Пенсильвания университетінде оқытушы болып жұмыс істеді, онда ол Канның оқытушысының көмекшісі, оқытушы және кейіннен доцент қызметтерін атқарды. 1960 жылы ол сол жерде әріптес профессор, сәулетші және жоспарлаушы Денис Скотт Браунмен танысты. Вентури кейін Йель архитектура мектебінде сабақ берді және 2003 жылы Гарвард университетінің Дизайн мектебінде Скотт Браунмен бірге қонақ лекторы болып жұмыс істеді.

Мансап

1950 жылдары корпоративтік модернизмнің бейқам функционализмі мен символикалық мәнсіздігін сынға алған даулы сыншы болған Вентури, қазіргі заманғы архитектура қозғалысының кейбір негіздерін сұраққа салған алғашқы сәулетшілердің бірі болды. Ол 1966 жылы өзінің "жұмсақ манифестін" – "Архитектурадағы күрделілік және қайшылықтар" еңбегін жариялады. Оның кіріспесінде Винсент Скалли оны "Ле Корбюзьенің 1923 жылғы «Архитектураға қарай» еңбегінен бері архитектура жасау туралы ең маңызды жазба деп атады". Бұл жұмыс Пенсильвания университетінде оқылған лекциялар негізінде жазылған, ал Вентури 1965 жылы Грэм қорынан грант алып, оны аяқтауға көмек алды. Кітапта архитектуралық композиция мен күрделілікті түсінуге, сондай-ақ осыдан туындайтын байлық пен қызығушылықты көрсету үшін көптеген мысалдар келтірілді. Вентури халықтық және жоғары стильдік көздерге сілтеме жасап, таныс сәулетшілердің (Микеланджело, Альвар Аалто) және сол кезде ұмытылған (Фрэнк Фурнес, Эдвин Лютенс) ғимараттарынан жаңа сабақтар алды. Ол сол кездегі танымал схемалық формалардан гөрі «қиын бүтіндікке» басымдық берді және осындай техникаларды қолдану мүмкіндігін көрсету үшін өзінің жасалған және іске асырылмаған жұмыстарының мысалдарын қосты. Кітапқа дейін 18 тілге аударылды. Вентури бірден радикалды идеялары бар теоретик және дизайнер ретінде танылды және 1960 жылдардың ортасында Йель архитектура мектебінде бірнеше студияларға жетекшілік етті. Оның ең танымал студиясы 1968 жылы өткен, онда Вентури мен Скотт Браун, Стивен Изеноурмен бірге студенттерден Лас-Вегас жолағын құжаттау және талдау тапсырмасын қойды – бұл, мүмкін, ең қиын зерттеу жобасы болатын. 1972 жылы Вентури, Скотт Браун және Изеноур «A&P тұрақтарының маңыздылығы немесе Лас-Вегастан үйрену» атты жинақты жариялады. Ол студенттердің жұмысын жаңа теорияға қарсы қойып, қайта қаралып, 1977 жылы «Лас-Вегастан үйрену: архитектуралық форманың ұмытылған символикасы» деген атпен қайта басылды. Бұл екінші манифест ортодоксалды модернизм мен элиталық архитектуралық талғамға одан да күшті қарсылық білдірді. Кітапта ғимараттарда иконографияны бейнелеудің екі басты тәсілін сипаттайтын «Duck» және «Decorated Shed» терминдері енгізілді. Вентури, Скотт Браун және Джон Раухтың жұмысы соңғы стратегияны қабылдады, бай, күрделі және көбінесе таң қалдыратын әшекейлері бар формальды қарапайым «әшекейленген сарайлар» жасады. Вентури және оның әйелі ғасыр соңында бірнеше кітап жазды, бірақ осы екеуі қазірге дейін ең ықпалды болып табылады.

Сәулет

Роберт Вентуридің архитектурасы, мүмкін, оның кітаптарындай кең танылмаса да, 1960 жылдары американдық архитектураны кең тараған модернизмнен басқа бағытқа бұруға көмектесті. Ол архитектура тарихынан сабақ алып, американ қаласының күнделікті өміріне жауап беретін, зерттеуге бағытталған дизайнды қалыптастырды. Вентуридің ғимараттары әдетте архитектуралық жүйелерді, элементтерді және мақсаттарды қатар қойып, жобаның немесе жердің өзіндік қайшылықтарын көрсетеді. Бұл "қосымша" тәсіл, барлық факторларды толық және қатаң құрылымдалған, мүмкін, азырақ функционалды және қарапайым өнер туындысына келтіруге тырысқан дәстүрлі модернистік көзқарасқа қарсы болды. Вентуридің мансабының басындағы әртүрлі ғимараттары сол кездегі архитектуралық практикаға күтпеген балама ұсыныстар жасады: "таза емес" формалар (мысалы, Солтүстік Пенсильваниядағы медбикелер кеңсесі), көзге түсетін асимметриялар (Ванна Вентури үйінде) және поп-арт стиліндегі графикалық элементтер мен геометриялық пішіндер (мысалы, Либ үйі). Вентури 1960 жылы Уильям Шортпен бірлесіп Venturi and Short фирмасын құрды. Оның архитектуралық дизайнына Микеланджело мен Палладио сияқты ертедегі шеберлердің, сондай-ақ Ле Корбюзье, Альвар Аалто, Луи Кан және Эро Сааринен сияқты заманауи шеберлердің ықпалы тиді. 1964 жылы Джон Рауч Шорттың орнына серіктес болғаннан кейін фирманың атауы Venturi and Rauch болып өзгерді. Вентури 1967 жылдың 23 шілдесінде Калифорния штатының Санта-Моника қаласында Денис Скотт Браунға үйленді, ал 1969 жылы Скотт Браун жоспарлау жөніндегі серіктес ретінде фирмаға қосылды. 1980 жылы фирманың атауы Venturi, Rauch, and Scott Brown болды, ал 1989 жылы Раучтың кеткеннен кейін Venturi, Scott Brown, and Associates болып өзгерді. Филадельфиядағы Манайунк қаласында орналасқан фирма 1985 жылы Америка Сәулетшілер Институтының "Жылдың архитектуралық фирмасы" сыйлығын алды. Фирманың соңғы жұмыстарына академиялық мекемелердің тапсырыстары, кампусты жоспарлау және университеттердегі ғимараттар, сондай-ақ Лондон, Тулуза және Жапониядағы қоғамдық ғимараттар кіреді. Вентуридің архитектурасы 1960 жылдардың соңында Ванна Вентури үйінің сынған шатыры және Гильдия үйінің сегменттік аркалы терезелері мен үзілген ендік қатарларымен бастап, бүкіл әлемге таралды. Трубек және Вислоцки үйлеріндегі жергілікті үйлердің ойын-сауық түрлерінің өзгеруі таныс формаларды қабылдауға, бірақ оларды өзгертуге жаңа мүмкіндік берді. Оберлин өнер мұражайы мен зертхана ғимараттарының қасбеттері ғимараттардың тік беттерін декоративті және абстрактілі түрде безендіруді көрсетті, бұл оларды заманауи етіп сақтай отырып, жергілікті және тарихи архитектурадан шабыттандырды. Вентуридің жұмысы Роберт А. М. Стерн, Рем Колхас, Филип Джонсон, Майкл Грейвс, Грэм Гунд және Джеймс Стирлинг сияқты сәулетшілердің мансабындағы маңызды кезеңдерде маңызды ықпал етті. Вентури Римдегі Америка академиясының, Америка Сәулетшілер Институтының, Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі және Британ Сәулетшілер Корольдік Институтының құрметті мүшесі болды.

Өлім

Вентури 2018 жылдың 18 қыркүйегінде Филадельфияда Альцгеймер ауруының салдарынан қайтыс болды. Ол 93 жасқа толыпты. Вентуридің қазасына байланысты The New York Times газетінің қазіргі сәулет сыншысы Майкл Киммельман Twitter-де былай деп жазды: "Ұлы, шабыттандырған Роберт Вентуриге көшкендердің арасы болсын, ол миллиондаған адамның көзін ашып, сәулеттік ортамыздың байлығы туралы ойлаудың жаңа жолдарын ұсынды. Оның Дениз Скотт Браунмен бірлескен алуан түрлі жұмысындағы зиялылық пен адамгершілік қазірге дейін белгілер мен уақыттан жоғары тұрады".

Белгілі студенттер

Вентуридің белгілі студенттерінің қатарында Эми Вайнштейн және Питер Корриган бар.