Кіріспе

Құрып кеткен динозаврлар туысы

Синорноитоид (Sinornithoides) ("қытайлық құс пішіні" деген мағынаны білдіреді) – троодонтид теропод динозаврларының бір түрі, оған Sinornithoides youngi ғана жатады. S. youngi ерте креда кезеңінде (Аптиян/Альбиан сатысында, шамамен 113 миллион жыл бұрын) өмір сүрген. Оның ұзындығы шамамен бір метрге (3,3 фут) жетеді. Ол Қытайдың Ішкі Монғолиясында мекендеген, көбінесе омыртқасыздармен және басқа ұсақ жемтіңдермен қоректенген. Олар қазіргі Монғолия аумағында өмір сүрген, ол Лавразияның бір бөлігі болған.

Ашылу

1988 жылы қытай-канад экспедициясы Ішкі Монголияның Ордос алабындағы Хуамуксяо маңынан шағын тероподтың қалдықтарын тапты. Sinornithoides youngi түрі 1993/1994 жылдары Дейл Рассел мен Донг Цзиминг төменгі креда кезеңінің Эджинхоро формациясынан алынған бұл қазба үлгісіне сүйене отырып, аталып, сипатталды. Туыстың атауы латын тіліндегі Sinae, "қытай" және грек тіліндегі ὄρνις, ornis, "құс" сөздерінен, сондай-ақ "~сияқты" мағынасын білдіретін ~ειδής, ~eides жұрнағынан құралған, бұл құсқа ұқсас дене бітімін көрсетеді. Түрік атауы Ян Чжунцзяньнің құрметіне берілген. Ол IVPP V9612 голотипімен ұсынылған – бас сүйегімен бірге дерлік толық сақталған қаңқа, бас сүйегінің жоғарғы бөлігінен, бірнеше мойын және көптеген арқа омыртқаларынан, сондай-ақ басқа да сүйек элементтерінен басқа толық. Голотипі басқа троодонтид қазбасы, Мэй Лонг қазбасы сияқты, сол қолының астына мұрынын тығып, қысылып жатқан күйде сақталған. Бұл жасөспірім дарақ.

Сипаттама

Синорнитоидтер – троодонтидтер, құс сияқты, нәзік денелі манрирапторлар тобы. Барлық троодонтидтерде бас сүйегінің көптеген ерекше белгілері бар, мысалы, төменгі жақта тістер тығыз орналасқан және тістердің саны көп. Троодонтидтерде орақ тәрізді тырнақтар және тоңғылық қолдары болған, сондай-ақ, құстардан басқа жануарлардың арасындағы ең жоғары ми сыйымдылығы көрсеткіштері болған, яғни олар мінез-құлқы жағынан жетілген және өткір сезімталдыққа ие болған. 2010 жылы Грегори С. Пол оның дене ұзындығын 1,1 метр, ал салмағын 2,5 килограмм деп бағалаған. 1994 жылы Синорнитоидтер ең толық зерттелген троодонтидтердің бірі болды, әсіресе ауыз қуысының құрылысы бойынша, бірақ оны Рассел мен Донгпен салыстыруға жеткілікті қазба материал болмағандықтан, олар ешқандай анықтамалық белгілерді көрсетпеді.